ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Конфедерациялар Кубогы 2017 | Кубок конфедераций 2017 | facts | Мәскәүҙә һәм Ҡазанда стадиондар турнирға тиклем бер нисә йыл элек асыла һәм бер нисә тапҡыр футбол матчтарын ҡабул итә, ә Сочиҙағы стадион 2014 йылғы Ҡышҡы Олимпия уйындарынан һуң реконструкциялана, ә футбол буйынса тәүге матчты ул 2017 йылдың мартында ғына ҡабул итә. | Если стадионы в Москве и Казани были открыты за несколько лет до турнира и неоднократно принимали футбольные матчи, то стадион в Сочи после зимних Олимпийских игр 2014 года находился на реконструкции, и первый футбольный матч он принял только в марте 2017 года. | 12 | 12 |
Конфедерациялар Кубогы 2017 | Кубок конфедераций 2017 | facts | Санкт-Петербург стадионында тәүге рәсми матч 2017 йылдың 22 апрелендә үтә. | Первый официальный матч на стадионе в Санкт-Петербурге состоялся 22 апреля 2017 года. | 13 | 13 |
Конфедерациялар Кубогы 2017 | Кубок конфедераций 2017 | facts | Йәрәбә 2016 йылдың 26 ноябрендә Ҡазанда Теннис академияһында үтә. | Жеребьёвка прошла 26 ноября 2016 года в Казани в Академии тенниса. | 22 | 22 |
Көнбайыш Шпицберген | Западный Шпицберген | facts | 1920 йылдыэ 9 февралендәге килешеү буйынса Көнбайыш Шпицберген бөтә архипелаг менән бергә Норвегияға тапшырыла, әммә килешеүгә ҡул ҡуйыуҙа ҡатнашҡан бөтә 39 ил уны хужалыҡ маҡсатында файҙаланыу хоҡуғын һаҡлап ҡала. | По договору от 9 февраля 1920 года, Западный Шпицберген вместе со всем архипелагом был передан Норвегии, однако все 39 стран, участвовавших в подписании договора, сохраняли право использовать его в хозяйственных целях. | 3 | 4 |
Көнбайыш Шпицберген | Западный Шпицберген | facts | 2006 йыл 19 июнендә Норвегия, Швеция, Финляндия, Дания, Исландия премьер-министрҙары һаҡлағыстың беренсе нигеҙ ташын һалыу тантанаһында ҡатнаша. | 19 июня 2006 года премьер-министры Норвегии, Швеции, Финляндии, Дании, Исландии приняли участие в торжественной закладке первого камня. | 22 | 23 |
Көнбайыш Шпицберген | Западный Шпицберген | facts | Һаҡлаҡыс Шпицбергендың 300 метр тәрәнлектә, 1 метрға тиклем ҡалынлыҡтағы тимер-бетон түшәмдәр менән нығытылған ташландыҡ күмер шахталарында урынлашҡан. | Хранилище располагается на 300-метровой глубине, в заброшенных угольных шахтах Шпицбергена, усиленных железобетонными перекрытиями толщиной до 1 метра. | 23 | 24 |
Бөйөк Британия (утрау) | Великобритания (остров) | facts | Англияның төньяғында Пенна тауҙары (893 м тиклем, Кросс-Фелл), көнбайышта Камберленд тауҙары (978 м тиклем, Пайк) һәм төньяҡта Көньяҡ Шотландия ҡалҡыулығына (843 м тиклем, Меррик) күсә. | На севере Англии расположены Пеннинские горы (до 893 м, Кросс-Фелл), переходящие на западе в Камберлендские горы (до 978 м, Пайк), и в Южно-Шотландскую возвышенность (до 843 м, Меррик) — на севере. | 5 | 11 |
Бөйөк Британия (утрау) | Великобритания (остров) | facts | Һуңғыһы Төньяҡ-Шотланд ҡалҡыулығынан Урта Шотландия уйһыулығы менән айырыла, унда илдең иң бейек тауҙары Бен-Невис (1344 м) һәм Бен-Макдуи (1309 м) урынлашҡан. | Последняя отделена Среднешотландской низменностью от Северо-Шотландского нагорья с высочайшими горами страны Бен-Невис (1344 м) и Бен-Макдуи (1309 м). | 6 | 12 |
Серра-ду-Мар | Серра-ду-Мар | lead | Серра-ду-Мар ( Serra do Mar) — Бразилия яҫы тау теҙмәһенең көньяҡ-көнсығыш өлөшөндәге тау системаһы. | Серра-ду-Мар — горная система Бразильского плоскогорья. | 0 | 0 |
Серра-ду-Мар | Серра-ду-Мар | facts | Бразилия Конституцияһының 225 статьяһының 4-се статьяһына ярашлы, Серра-ду-Мар, Амазония урмандары, Атлантика урманы, Пантаналы һәм Яр буйы зонаһы менән бер рәттән илдең милли байлығы булып тора. | Согласно § 4 статьи 225 Конституции Бразилии, Серра-ду-Мар, наряду с лесами Амазонии, Атлантическим лесом, Пантаналом и Прибрежной зоной, является национальным достоянием страны. | 3 | 1 |
Серра-ду-Мар | Серра-ду-Мар | facts | Тикшеренеүҙәр мәғлүмәттәре буйынса, Серра-ду-Мар субпараллель тау системалары һәм континентҡа тәрәнерәк инеп Серра-да-Мантикейра һуңғы аҡбур дәүерендә (Үрге аҡбур), йәғни 65-66 млн йыл элек формалашҡан. | Согласно данным исследований, субпараллельные горные системы Серра-ду-Мар и более углублённые в континент Серра-да-Мантикейра сформировались в позднемеловую эпоху (Верхний мел), то есть не позднее 65-66 млн лет назад. | 12 | 10 |
Серра-ду-Мар | Серра-ду-Мар | facts | 1999 йылда Серра-ду-Мар Атлантик урмандарының ҡурсаулыҡ биләмәләре (468 193 гектар) ЮНЕСКО-ның Бөтә донъя мираҫы объекттары исемлегенә индерелә (No 893). | В 1999 году территория заповедных мест Атлантических лесов Серра-ду-Мар (468 193 га) была включена ЮНЕСКО в список объектов Всемирного наследия (№ 893). | 23 | 13 |
Сөғд халҡы | Согдийцы | facts | Улар 80 йәки 90 мең уҡсыға эйә. | У них 80 или 90 тыс. лучников на вооружении. | 16 | 20 |
Алтын бутса | Золотая бутса | lead | «Алтын бутса» — УЕФА ағзаһы булған илдәрҙең милли чемпионаттарында йыл һайын иң яҡшы бомбардирға бирелә торған футбол наградаһы. | «Золотая бутса» — футбольная награда, вручаемая ежегодно лучшему бомбардиру национальных чемпионатов стран, входящих в УЕФА. | 0 | 0 |
Алтын бутса | Золотая бутса | facts | Иң көслө 5 чемпионатта туп индереү ике мәрәйгә тиң, 6-нан 21-гә тиклем — 1,5 мәрәй, ҡалғандары — 1 мәрәй. | Гол, забитый в 5 самых сильных чемпионатах, оценивается в два очка, с 6 по 21 — 1,5 очка, остальные — 1 очко. | 13 | 11 |
Алтын бутса | Золотая бутса | facts | 2019/20 йылдар миҙгеленән башлап, әгәр ике йәки унан да күберәк уйынсы миҙгелде бер үк күләмдә мәрәй менән тамамлаһа, футбол майҙанында иң әҙ ваҡыт үткәргән уйынсы бүләкләнә. | Начиная с сезона 2019/20, если два или более игрока заканчивают сезон с одинаковым количеством очков, награду получает тот игрок, который на поле провёл меньше игровых минут. | 15 | 13 |
Салауат индустриаль колледжы | Салаватский индустриальный колледж | lead | Салауат индустриаль колледжы — Салауат ҡалаһындағы иң ҙур уҡыу йорто, ул Салауат предприятиеларының урта һөнәри белем биреү һәм инженер-техник кадрҙар әҙерләүҙе тәьмин итә. | Салаватский индустриальный колледж — государственное бюджетное образовательное учреждение среднего профессионального образования города Салавата Республики Башкортостан. | 0 | 0 |
Салауат индустриаль колледжы | Салаватский индустриальный колледж | facts | Белгестәрҙең беренсе сығарылышы (168 кеше) 1961 йылда була. | Первый выпуск специалистов (168 чел) состоялся в 1961 году. | 9 | 7 |
Финикиялылар | Финикийцы | lead | Финикиялылар, йәки финикийҙар — Финикияла йәшәгән боронғо семит халҡы. | Финикийцы, или финикияне — древний семитский народ, населявший Финикию. | 0 | 0 |
Качинский, Теодор | Качинский, Теодор | lead | Теодор Джон Качинский (Шулай Уҡ Унабомбер булараҡ билдәле) — америка математигы, социаль тәнҡитсе, философ, террорист һәм неолуддит, почта аша бомбалар ебәреү кампанияһы менән билдәле. | Теодор Джон (Тед) Качинский (МФА, также известный как Унабомбер, — сокращение от «University and airline bomber» — бомбист университетов и авиалиний; 22 мая 1942, Чикаго, США — 10 июня 2023, Северная Каролина, США ) — американский математик, социальный критик, философ и террорист, известный своей кампанией по рассылке ... | 0 | 0 |
Качинский, Теодор | Качинский, Теодор | facts | Качинский 2023 йылдың 10 июнендә төрмәнән килтерелгән дауаханала вафат була. | Качинский умер 10 июня 2023 года в больнице, куда был доставлен из тюрьмы. | 1 | 14 |
Шайбалы хоккей буйынса донъя чемпиондарының баш тренерҙары исемлеге | Список главных тренеров, выигравших чемпионат мира по хоккею с шайбой | lead | Шайбалы хоккей буйынса донъя чемпионатында еңеү яулаған баш тренерҙар исемлегендә был турнирҙарҙа йыйылма командалары беренсе урын алған тренерҙарҙың исемлеге хронологик тәртиптә бирелгән. | Список главных тренеров, выигравших чемпионат мира по хоккею с шайбой, включает в себя перечень тренеров, под руководством которых национальные сборные занимали первые места на этих турнирах, выстроенный по хронологическому принципу. | 0 | 0 |
Шайбалы хоккей буйынса донъя чемпиондарының баш тренерҙары исемлеге | Список главных тренеров, выигравших чемпионат мира по хоккею с шайбой | facts | Беренсе донъя чемпионы Антверпенда йәйге Олимпия уйындарында хоккей турниры һөҙөмтәләре буйынса билдәләнә, артабанғы икәүһе — 1924 йылда Шамониҙа һәм 1928 йылда Санкт-Морицта ҡышҡы Олимпия уйындары һөҙөмтәләре буйынса. | Первый чемпион мира был определён по итогам хоккейного турнира летних Олимпийских игр в Антверпене, следующие два — по итогам зимних Олимпийских игр 1924 года в Шамони и 1928 года в Санкт-Морице. | 2 | 2 |
Шайбалы хоккей буйынса донъя чемпиондарының баш тренерҙары исемлеге | Список главных тренеров, выигравших чемпионат мира по хоккею с шайбой | facts | Шулай уҡ Чернышев иң титуллы тренер булып ҡала — СССР командаһы менән 11 тапҡыр донъя кубогын (1954, 1956, 1963—1971) яулай һәм ул, рәттән иң күп еңеү яулап, рекорд ҡуя — 9 (1963—1971). | Он также остаётся самым титулованным тренером — Чернышёв с советской командой выигрывал чемпионат мира 11 раз (1954, 1956, 1963—1971) и рекордсменом по числу побед подряд — 9 (1963—1971). | 9 | 9 |
Шайбалы хоккей буйынса донъя чемпиондарының баш тренерҙары исемлеге | Список главных тренеров, выигравших чемпионат мира по хоккею с шайбой | facts | Бындай хәл өс тапҡыр ғына ҡабатлана, канадалы Перси Никлин 1936 йылда Бөйөк Британияны, 1995 йылда Финляндияны Швециянан Курт Линдстрём донъя чемпионатында еңеүгә алып килә. | Такая ситуация повторялась только трижды — канадец Перси Никлин в 1936 году выиграл чемпионат мира со сборной Великобритании, в 1995 году швед Курт Линдстрём — со сборной Финляндии. | 12 | 12 |
Шайбалы хоккей буйынса Канада йыйылма командаһы | Сборная Канады по хоккею с шайбой | lead | Шайбалы хоккей буйынса Канада йыйылма командаһы — шайбалы хоккей буйынса халыҡ-ара турнирҙарҙа Канада исеменән сығыш яһаусы милли команда. | Сборная Канады по хоккею с шайбой — национальная команда, представляющая Канаду на международных турнирах по хоккею с шайбой. | 0 | 0 |
Шайбалы хоккей буйынса Канада йыйылма командаһы | Сборная Канады по хоккею с шайбой | facts | 1920 йылдан 1963 йылға тиклем Канада йыйылма командаһын һәүәҫкәр клубтарҙың береһе, йышыраҡ Аллан Кубогын яулаусы йәки финалисы тәшкил итә. | С 1920 по 1963 годы Канаду представлял один из любительских клубов, чаще всего победитель или финалист кубка Аллана. | 9 | 8 |
Шайбалы хоккей буйынса Канада йыйылма командаһы | Сборная Канады по хоккею с шайбой | facts | 1964 йылдан Канада йыйылма командаһы донъя чемпионатының 5 тапҡыр еңә һәм 2 Олимпия уйындары миҙалы яулай. | С 1964 года на счету канадской сборной 5 золотых медалей чемпионов мира и 2 — Олимпийских игр. | 13 | 13 |
Шайбалы хоккей буйынса Канада йыйылма командаһы | Сборная Канады по хоккею с шайбой | facts | Донъяның иң көслө хоккейсылары ҡатнашлығындағы биш Олимпиаданың өсәүһендә — 2002, 2010, 2014 йылдарҙа Канада командаһы алтын яулай. | Из пяти Олимпиад с участием всех сильнейших хоккеистов мира, сборная Канады завоёвывала золото на трёх, в 2002, 2010, 2014 годах. | 22 | 25 |
Шайбалы хоккей буйынса Канада йыйылма командаһы | Сборная Канады по хоккею с шайбой | facts | Шулай уҡ 1920 һәм 1968 йылдар араһында хоккей буйынса Олимпия турнирҙары донъя чемпионаттары тип һанала. | Олимпийские хоккейные турниры между 1920 и 1968 годами также считались чемпионатами мира. | 23 | 31 |
Шайбалы хоккей буйынса Финляндия йыйылма командаһы | Сборная Финляндии по хоккею с шайбой | lead | Шайбалы хоккей буйынса Финляндия йыйылма командаһы — хоккей буйынса халыҡ-ара турнирҙарҙа Финляндия исеменән сығыш яһаусы хоккей буйынса йыйылма команда. | Сборная Финляндии по хоккею с шайбой — национальная мужская хоккейная команда, представляющая Финляндию на международных турнирах по хоккею с шайбой. | 0 | 0 |
Шайбалы хоккей буйынса Чехословакия йыйылма командаһы | Сборная Чехословакии по хоккею с шайбой | lead | Шайбалы хоккей буйынса Чехословакия йыйылма командаһы — әлеге ваҡытта юҡҡа сыҡҡан хоккей командаһы, донъяла иң көслөләрҙең береһе була. | Сборная Чехословакии по хоккею — ныне несуществующая хоккейная сборная, была одной из сильнейших в мире. | 0 | 0 |
Шайбалы хоккей буйынса Швеция йыйылма командаһы | Сборная Швеции по хоккею с шайбой | lead | Шайбалы хоккей буйынса Швеция йыйылма командаһы — халыҡ-ара хоккей турнирҙарында Швеция исеменән сығыш яһаусы йыйылма команда. | Сборная Швеции по хоккею с шайбой — национальная команда, представляющая Швецию на международных турнирах по хоккею с шайбой. | 0 | 0 |
Шайбалы хоккей буйынса Швеция йыйылма командаһы | Сборная Швеции по хоккею с шайбой | facts | Швеция хоккей федерацияһы идара итә (1922 йылдан), быға тиклем Халыҡ-ара хоккей федерацияһында Швеция исеменән Швеция футбол ассоциацияһы сығыш яһай (1912 йылдан). | Контролируется Федерацией хоккея Швеции (с 1922 года, до этого Швецию в ИИХФ представлял с 1912 года Шведский футбольный союз). | 1 | 1 |
Шайбалы хоккей буйынса Швеция йыйылма командаһы | Сборная Швеции по хоккею с шайбой | facts | Беренсе олимпия миҙалын шведтар 1928 йылда Санкт-Морицтағы Олимпиадала (көмөш) яулай, әммә Олимпиаданан айырым донъя чемпионатында скандинавтар беренсе тапҡыр пьедесталға тик 1947 йылда ғына күтәрелә (көмөш). | Первую олимпийскую награду шведы выиграли ещё в 1928 году на Олимпиаде в Санкт-Морице (серебро), а вот на отдельных от Олимпиад чемпионатах мира скандинавам удалось впервые подняться на пьедестал почёта лишь в 1947 году (серебро). | 8 | 7 |
Шайбалы хоккей буйынса Швеция йыйылма командаһы | Сборная Швеции по хоккею с шайбой | facts | 1957 һәм 1962 йылдарҙа «Тре-Крунур» ике тапҡыр донъя чемпионы була. | В 1957 и 1962 годах «Тре-Крунур» ещё дважды становились чемпионами мира. | 10 | 9 |
Шайбалы хоккей буйынса Швеция йыйылма командаһы | Сборная Швеции по хоккею с шайбой | facts | Шведтар 1969 йылдан 1977 йылға тиклем 9 тапҡыр олимпия призерҙары була, әммә 1962 йылдан 1987 йылға тиклем бер тапҡыр ҙа беренсе урынға сыҡмай. | Шведы регулярно были призёрами (в 1969—1977 годах выиграли медали 9 раз подряд), но с 1962 по 1987 год ни разу не становились первыми. | 11 | 16 |
Шайбалы хоккей буйынса Швеция йыйылма командаһы | Сборная Швеции по хоккею с шайбой | facts | Шулай уҡ 1980-се йылдарҙа Олимпия уйындарында (1980, 1984 һәм 1988) рәттән өс бронза миҙал яулай, был турнирҙарҙың һәр береһендә шведтар СССР командаһынан 2:9, 1:10 һәм 1:7 командаһынан еңелә. | 1980-е годы также были отмечены для шведов тремя подряд бронзовыми наградами на Олимпийских играх (1980, 1984 и 1988), при этом на каждом из этих турниров шведы были разгромлены сборной СССР: 2:9, 1:10 и 1:7. | 14 | 23 |
Шайбалы хоккей буйынса Чехия йыйылма командаһы | Сборная Чехии по хоккею с шайбой | lead | Шайбалы хоккей буйынса Чехия йыйылма командаһы — хоккей буйынса халыҡ-ара турнирҙарҙа Чехия исеменән сығыш яһаусы йыйылма команда. | Сборная Чехии по хоккею с шайбой — национальная команда, которая представляет Чехию на международных турнирах по хоккею с шайбой. | 0 | 0 |
Шайбалы хоккей буйынса Чехия йыйылма командаһы | Сборная Чехии по хоккею с шайбой | facts | Хәҙерге тарихта Донъя кубогын өс тапҡыр рәттән яулаған берҙән-бер йыйылма команда (1999, 2000, 2001). | Единственная сборная в современной истории, которая смогла выиграть чемпионат мира три раза подряд (1999, 2000, 2001). | 5 | 5 |
Шайбалы хоккей буйынса Чехия йыйылма командаһы | Сборная Чехии по хоккею с шайбой | facts | 2012 һәм 2021 йылдар араһында чехтар Халыҡ-ара хоккей федерацияһы турнирҙарында миҙал яулай алмай, был уларҙың иң оҙайлы торғонлоҡ осоро. | В 2012—2021 годах чехи не выигрывали медалей на турнирах ИИХФ, что является их самой продолжительной медальной засухой в истории. | 6 | 6 |
Шайбалы хоккей буйынса АҠШ йыйылма командаһы | Сборная США по хоккею с шайбой | lead | Шайбалы хоккей буйынса АҠШ йыйылма командаһы — хоккей буйынса халыҡ-ара турнирҙарҙа АҠШ исеменән сығыш яһаусы йыйылма команда. | Сборная США по хоккею с шайбой — национальная команда, представляющая Соединённые Штаты Америки на международных турнирах по хоккею с шайбой. | 0 | 0 |
Футбол буйынса Бразилия йыйылма командаһы | Сборная Бразилии по футболу | facts | Футбол буйынса Бразилия йыйылма командаһы 1914 йылда ойошторола һәм Англияның «Эксетер Сити» клубына ҡаршы уйында 2:0 иҫәбе менән еңә (башҡа мәғлүмәттәр буйынса, матч 3:3 иҫәбе менән тамамлана). | Впервые сборная Бразилии по футболу была сформирована в 1914 году и провела матч против английского клуба «Эксетер Сити», выиграв 2:0 (по другим данным матч завершился вничью 3:3). | 2 | 13 |
Футбол буйынса Бразилия йыйылма командаһы | Сборная Бразилии по футболу | facts | 1930 һәм 1934 йылдарҙағы чемпионаттарҙа Бразилия беренсе этаптан уҡ төшөп ҡала. | Как бы то ни было, в чемпионатах 1930 года и 1934 года Бразилия выбывала после первого этапа. | 4 | 16 |
Футбол буйынса Аргентина йыйылма командаһы | Сборная Аргентины по футболу | lead | Футбол буйынса Аргентина йыйылма командаһы — халыҡ-ара футбол матчтарында һәм турнирҙарҙа Аргентина исеменән сығыш яһай. | Сборная Аргентины по футболу — команда, представляющая Аргентину на международных турнирах и товарищеских матчах по футболу. | 0 | 0 |
Футбол буйынса Аргентина йыйылма командаһы | Сборная Аргентины по футболу | facts | Ассоциация 1912 йылдан ФИФА ағзаһы һәм 1916 йылдан КОНМЕБОЛ ағзаһы булып тора. | Ассоциация является членом ФИФА с 1912 года, членом КОНМЕБОЛ с 1916 года. | 2 | 2 |
Футбол буйынса Аргентина йыйылма командаһы | Сборная Аргентины по футболу | facts | Тәүге уйынын Аргентина Уругвайға ҡаршы 1901 йылдың 16 майында үткәрә һәм уларҙы 3-2 иҫәбе менән еңә. | Первый матч сборная Аргентины провела с командой Уругвая 16 мая 1901 и завершила его в свою пользу 3:2. | 9 | 8 |
Футбол буйынса Аргентина йыйылма командаһы | Сборная Аргентины по футболу | facts | Икенсе фараз буйынса, матч 1902 йылдың 20 июлендә үтә һәм уйын аргентиналылар файҙаһына 6:0 иҫәбе менән тамамлана. | По другой версии матч состоялся 20 июля 1902 года и закончился победой аргентинцев со счётом 6:0. | 10 | 9 |
Алтынкүл | Телецкое | lead | Алтай крайҙы өйрәнеүсеһе Тигрий Георгиевич Дулькейт 1633 йылда бында килеп еткән казактар отряды башлығы Пётр Собанский күлгә урыҫ атамаһын биргән ти. | Алтайский краевед Тигрий Георгиевич Дулькейт приписывает присвоение озеру русского названия Петру Собанскому, предводителю отряда казаков, сумевшего добраться до озера в 1633 году. | 0 | 0 |
Алтынкүл | Телецкое | facts | Күлдең максималь тәрәнлеге, төрлө мәғлүмәттәр буйынса, 323—325 метр тәшкил итә, уртаса тәрәнлеге — 181 метр. | Максимальная глубина озера составляет, по разным данным, 323—325 метров, средняя глубина — 181 метр. | 7 | 7 |
Алтынкүл | Телецкое | facts | Күлде төньяҡтан бейек булмаған Торот һырты, ә көнбайыштан һәм көньяҡ-көнбайыштан абсолют бейеклеге 2000—2500 м булған Алтынту, Сумультинский һәм Иолго һырттары сикләй. | С севера озеро ограничивает невысокий хребет Торот, а с запада и юго-запада хребты Алтынту, Сумультинский и Иолго с абсолютными высотами 2000—2500 м. | 17 | 17 |
Алтынкүл | Телецкое | facts | Төньяҡ өлөшө киңлек; көньяҡ, 90 градусҡа тиерлек боролоп, — меридиональ йүнәлешендә һуҙылған; бынан тыш төньяҡ өлөшөндә, көньяҡҡа ҡарағанда (450—500 мм), ике тапҡырға күберәк яуым-төшөм (1000 мм тиклем) яуа. | Северная часть вытянута в широтном направлении; южная, сделав поворот почти на 90 градусов, — в меридиональном; в северной части кроме этого выпадает в два раза больше осадков (до 1000 мм), чем в южной (450—500 мм). | 21 | 21 |
Алтынкүл | Телецкое | facts | Алтынкүлдә боҙ бик үтә күренмәле, яр буйында 5-6 метр тәрәнлектә төбө асыҡ күренә. | Лёд на Телецком очень прозрачный, возле берегов на глубине 5—6 метров свободно просматривается дно. | 23 | 23 |
Футбол буйынса Уругвай йыйылма командаһы | Сборная Уругвая по футболу | facts | 1923 йылдан алып 1930 йылға тиклем ҡыҫҡа ваҡыт эсендә ике олимпия алтын миҙалын яулай һәм донъя чемпионатында беренсе еңеүсеһе һәм шулай уҡ өс тапҡыр Көньяҡ Америка чемпионы була. | За небольшой период 1923—1930 «урус» смогли выиграть три титула мирового значения: дважды взять золото на Олимпийских играх и стать первыми победителями Кубка мира, а также трижды победить в Чемпионате Южной Америки. | 4 | 4 |
Футбол буйынса Уругвай йыйылма командаһы | Сборная Уругвая по футболу | facts | Парижда Уругвай командаһы бик яҡшы уйнай һәм финалда Швейцарияны 3:0 иҫәбе менән еңә. | Прибыв в Париж, «урус» в блестящем стиле провели турнир и в финале нанесли поражение сборной Швейцарии 3:0. | 9 | 15 |
Футбол буйынса Уругвай йыйылма командаһы | Сборная Уругвая по футболу | facts | Быға тиклем ФИФА 1924 һәм 1928 йылғы Олимпия турнирҙарын «һәүәҫкәрҙәр донъя чемпионаты» сифатында үткәреп килә. | До этого Олимпийские турниры 1924 и 1928 годов проводились ФИФА в качестве «чемпионатов мира по футболу среди любителей». | 12 | 20 |
Футбол буйынса Уругвай йыйылма командаһы | Сборная Уругвая по футболу | facts | ФИФА ағзалары араһында күп бәхәстәрҙән һуң Уругвайға беренсе чемпионатты үткәреү хөрмәте бирелә, ул 1930 йылда бойондороҡһоҙлоғоноң 100 йыллығын билдәләргә йыйына. | После долгих споров среди членов ФИФА честь провести первый чемпионат была предоставлена Уругваю, который в 1930 году собирался отметить 100-летие своей независимости. | 13 | 21 |
Футбол буйынса Уругвай йыйылма командаһы | Сборная Уругвая по футболу | facts | Улар финалда Аргентинаны 4:2 иҫәбе менән еңә, күршеләренән өҫтөнлөгөн тағы ла раҫлай. | Она обыграла в финале Аргентину 4:2, снова подтвердив своё превосходство над соседями. | 17 | 25 |
Футбол буйынса Уругвай йыйылма командаһы | Сборная Уругвая по футболу | facts | Уругвайлылар чемпионат барышында ышанысһыҙ уйнай, әммә һуңғы матчта 2:1 иҫәбе менән еңеү яулай. | Лишь в дополнительной игре «урус» смогли одержать вверх над аргентинцами 2:1. | 22 | 18 |
Футбол буйынса Испания йыйылма командаһы | Сборная Испании по футболу | facts | Үҙенең тәүге халыҡ-ара өйҙәге уйынын йыйылма команда 1921 йылда Бельгияға ҡаршы үткәрә, 2:0 иҫәбе менән еңә. | Первый домашний международный матч сборная провела в 1921 году с Бельгией, победив со счётом 2:0. | 4 | 3 |
Футбол буйынса Испания йыйылма командаһы | Сборная Испании по футболу | facts | Евро-2008-ҙең испандарҙың баш тренеры — 69 йәшлек Луис Арагонес. | Главным тренером испанцев на Евро-2008 был 69-летний Луис Арагонес. | 12 | 30 |
Футбол буйынса Италия йыйылма командаһы | Сборная Италии по футболу | facts | Рәсми халыҡ-ара ярыштарҙа тәүге миҙалдарҙы Италия уйынсылары 16 йылдан һуң ғына яулай, улар 1928 йылда Амстердамда үткән Йәйге Олимпия уйындарында бронза миҙал яулай. | Первые награды официального международного соревнования игроки сборной Италии добыли только через 16 лет, выиграв бронзовые медали на Летних Олимпийских играх 1928 года в Амстердаме. | 13 | 10 |
Самодий телдәре | Самодийские языки | lead | Самодий телдәре — урал тел ғаиләһе составына ингән телдәр төркөмө. | Самодийские языки — ветвь языков, входящая в состав уральской языковой семьи. | 0 | 0 |
Футбол буйынса Германия йыйылма командаһы | Сборная Германии по футболу | lead | Футбол буйынса Германия йыйылма командаһы — халыҡ-ара футбол ярыштарында Германия исеменән сығыш яһаусы команда. | Сборная Германии по футболу — команда, представляющая Германию на международных соревнованиях по футболу. | 0 | 0 |
Футбол буйынса Германия йыйылма командаһы | Сборная Германии по футболу | facts | Германия футбол ассоциацияһы — 1908 йылдан ФИФА һәм 1954 йылдан УЕФА ағзаһы. | Немецкий футбольный союз является членом ФИФА с 1908 года, УЕФА — с 1954 года. | 2 | 2 |
Футбол буйынса Германия йыйылма командаһы | Сборная Германии по футболу | facts | Германия йыйылма командаһы донъяның иң һөҙөмтәле йыйылма командаларының береһе булып тора, дүрт донъя чемпионатында (1954, 1974, 1990, 2014) һәм өс Европа чемпионатында (1972, 1980, 1996) алтын миҙал яулай. | Сборная Германии является одной из самых успешных национальных команд в мире, завоевав золото на четырёх чемпионатах мира (1954, 1974, 1990, 2014) и трёх чемпионатах Европы (1972, 1980, 1996). | 4 | 5 |
Футбол буйынса Германия йыйылма командаһы | Сборная Германии по футболу | facts | Германия футбол ассоциацияһына нигеҙ һалынғандан һуң һигеҙ йыл үткәс, 1908 йылдың 5 апрелендә Германия һәм Швейцария йыйылма командалары араһында беренсе рәсми матч үтә, уны команданың беренсе матчы тип атайҙар. | Спустя восемь лет после основания Немецкого футбольного союза 5 апреля 1908 года состоялась первая официальная игра между сборными Германии и Швейцарии, которая признаётся Немецким футбольным союзом как первый матч национальной сборной. | 17 | 18 |
Футбол буйынса Германия йыйылма командаһы | Сборная Германии по футболу | facts | Уйын Базель ҡалаһындағы «Ландхоф» стадионында үтә, швейцарҙар 5-3 иҫәбе менән еңә. | Игра состоялась на стадионе «Ландхоф» в Базеле, и хозяева одержали победу со счётом 5:3. | 18 | 20 |
Футбол буйынса Германия йыйылма командаһы | Сборная Германии по футболу | facts | 2008 йылдың 26 мартында, Германия йыйылма командаһының беренсе уйынына йөҙ йыл тулыу алдынан, немецтар Швейцария йыйылма командаһы менән 800-сө осрашыуын үткәрә һәм 4:0 иҫәбе менән еңеү яулай. | 26 марта 2008 года в преддверии столетнего юбилея первого матча сборной Германии немцы провели свою юбилейную, 800-ю по счёту, встречу со сборной Швейцарии и выиграли со счётом 4:0. | 21 | 23 |
Футбол буйынса Германия йыйылма командаһы | Сборная Германии по футболу | facts | Германия йыйылма командаһы 1912 йылда Олимпия уйындарында дебют яһай ала, әммә беренсе раундта, Австрия йыйылма командаһынан 1:5 иҫәбе менән еңелеп, уйындан төшөп ҡала. | Немецкая сборная смогла дебютировать на Олимпиаде в 1912 году, но вылетела в первом же раунде, проиграв сборной Австрии с крупным счётом 1:5. | 23 | 25 |
Футбол буйынса донъя чемпионаты | Чемпионат мира по футболу | lead | Футбол буйынса донъя чемпионаты, рәсми — ФИФА-ның донъя Кубогы (от ), йыш ҡына Футбол буйынса донъя Кубогы, ФИФА-ның донъя чемпиоаты, мундиаль (от ) тип атала — халыҡ-ара футбол ярыштары. | Чемпионат мира по футболу, официально именуемый Кубок мира ФИФА (от ), часто также называемый Кубок мира по футболу, чемпионат мира ФИФА, мундиаль (от ) — главное международное соревнование по футболу, проводимое с 1930 года. | 0 | 0 |
Футбол буйынса донъя чемпионаты | Чемпионат мира по футболу | facts | Чемпионаттың финал турнирында 48 команда (2026 йылдан алып; 1998—2022 йылдарҙа — 32 йыйылма) ҡатнаша: һайлап алыу турниры йомғаҡтары буйынса ошондай хоҡуҡҡа эйә булған 47 командаға тиклем һәм (1938 йылдан) ҡабул итеүсе илдең йыйылма командаһы йәки ҡабул итеүсе илдәрҙең бер нисә командаһы. | В финальном турнире, который проходит раз в четыре года в течение примерно месяца в заранее выбранной стране-хозяйке (или нескольких странах-хозяйках), участвует 48 команд (с 2026 года; в 1998—2022 гг. — 32 сборные): до 47 команд, получивших такое право по итогам отборочного турнира и (с 1938 года) сборная страны-хозяй... | 4 | 4 |
Футбол буйынса донъя чемпионаты | Чемпионат мира по футболу | facts | Мәҫәлән, 2022 йылда финалды 1,5 миллиардтан ашыу тамашасы ҡарай, ә турнирҙың дөйөм аудиторияһы бөтә донъя буйынса көйәрмәндәр һаны 4 миллиардтан артып китә. | Например, финал чемпионата 2022 года посмотрели более 1,5 млрд зрителей, а общая аудитория турнира превысила 4 млрд болельщиков со всего света. | 6 | 9 |
Футбол буйынса донъя чемпионаты | Чемпионат мира по футболу | facts | Тағы ла 20 уйынсы ике тапҡыр чемпион була башлыса бразилиялылар (1958 һәм 1962 чемпионаттарында — 13, икеһе 1994 һәм 2002 чемпионаттарҙа), шулай уҡ Италия йыйылма командаһының дүрт уйынсыһы (1934 һәм 1938 чемпионаттарҙа) һәм Аргентина йыйылма командаһынан бер уйынсы (1978 һәм 1986 чемпионаттарҙа). | Ещё 20 игроков были двукратными чемпионами, в основном бразильцы (13 — на чемпионатах 1958 и 1962 годов, двое — на чемпионатах 1994 и 2002 годов), а также четыре игрока сборной Италии (на чемпионатах 1934 и 1938 годов) и один — сборной Аргентины (на чемпионатах 1978 и 1986 годов). | 12 | 18 |
Футбол буйынса донъя чемпионаты | Чемпионат мира по футболу | facts | ФИФА Конгресы Донъя чемпионаты тураһындағы һуңғы ҡарарҙы Амстердамда 1928 йылдың 28 майында ҡабул итә. | Окончательное решение о мировом чемпионате принял конгресс ФИФА в Амстердаме 28 мая 1928 года. | 19 | 36 |
Калифорния (ярымутрау) | Калифорния (полуостров) | lead | Калифорния (Түбәнге Калифорния, йәки Калифорния ярымутрауы) — Төньяҡ Американың көнбайышында, Мексиканың төньяҡ-көнбайышта урынлашҡан оҙон һәм тар ярымутрау. | Калифорния (Нижняя Калифорния, или Калифорнийский полуостров) — длинный и узкий полуостров на западе Северной Америки, в северо-западной Мексике. | 0 | 0 |
Калифорния (ярымутрау) | Калифорния (полуостров) | facts | Уның оҙонлоғо 1200 км, ә максималь киңлеге 240 км тәшкил итә. | Его длина составляет 1200 км, а максимальная ширина 240 км. | 2 | 2 |
Футбол буйынса Франция йыйылма командаһы | Сборная Франции по футболу | lead | Футбол буйынса Франция йыйылма командаһы — халыҡ-ара футбол матчтарында һәм турнирҙарына Франция исеменән сығыш яһай. | Сборная Франции по футболу — команда, представляющая Францию на международных соревнованиях и товарищеских матчах по футболу. | 0 | 0 |
Футбол буйынса Франция йыйылма командаһы | Сборная Франции по футболу | facts | Федерация 1904 йылдан ФИФА, 1954 йылдан УЕФА ағзаһы булып тора. | Федерация является членом ФИФА с 1904 года, членом УЕФА с 1954 года. | 2 | 2 |
Футбол буйынса Франция йыйылма командаһы | Сборная Франции по футболу | facts | Франция Европа чемпионы (1984 һәм 2000) һәм донъя чемпионы (1998 һәм 2018) титулына икешәр тапҡыр лайыҡ була. | Франция является двукратным чемпионом Европы (1984 и 2000 годы) и двукратным чемпионом мира (1998 и 2018 годы). | 4 | 4 |
Футбол буйынса Франция йыйылма командаһы | Сборная Франции по футболу | facts | Франция йыйылма командаһы тәүге рәсми халыҡ-ара матчын 1904 йылдың 1 майында Брюсселдә Бельгияға ҡаршы үткәрә. | Сборная команда Франции свой первый официальный международный матч провела 1 мая 1904 года с командой Бельгии в Брюсселе. | 14 | 8 |
Футбол буйынса Франция йыйылма командаһы | Сборная Франции по футболу | facts | Әммә икенсеһендә үк ул Италия йыйылма командаһынан 1:3 иҫәбе менән еңелә. | Но уже во втором она уступила сборной Италии со счётом 1:3. | 20 | 13 |
Футбол буйынса Франция йыйылма командаһы | Сборная Франции по футболу | facts | 1958 йылда Швецияла уҙған мундиалда француздар ФРГ командаһын 6:3 иҫәбе менән еңә һәм бронза миҙал яулай. | На мундиале 1958 года в Швеции французы после победы со счётом 6:3 над командой ФРГ в матче за третье место завоевали бронзовые медали чемпионата мира. | 21 | 19 |
Футбол буйынса Польша йыйылма командаһы | Сборная Польши по футболу | lead | Футбол буйынса Польша йыйылма командаһы — халыҡ-ара футбол турнирҙарында Польша исеменән сығыш яһаусы команда. | Сборная Польши по футболу — команда, представляющая Польшу на международных турнирах по футболу. | 0 | 0 |
Футбол буйынса Польша йыйылма командаһы | Сборная Польши по футболу | facts | 2008 йылда Польша йыйылма командаһы үҙ тарихында Европа чемпионатының йомғаҡлау өлөшөндә тәүге тапҡыр уйнай (Австрия/Швейцарияла үтә), унда төркөм этабында сығыштарын 4-се урында тамамлай 1 тигеҙ иҫәп менән (Австрия менән) һәм 2 тапҡыр еңелә (Хорватия һәм Германиянан). | В 2008 году впервые в своей истории сборная Польши выступила в финальной части чемпионата Европы (проходил в Австрии/Швейцарии), где закончила своё выступление на групповом этапе, заняв 4-е место с 1 ничьей (со сборной Австрии) и 2 поражениями (от Хорватии и Германии). | 9 | 4 |
Футбол буйынса Польша йыйылма командаһы | Сборная Польши по футболу | facts | 2014 йылдың 7 сентябрендә 1-се тур матчында Польша йыйылма командаһы ситтә Гибралтар йыйылма командаһын 7:0 иҫәбе менән еңә. | 7 сентября 2014 года в матче 1-го тура сборная Польши разгромила на выезде сборную Гибралтара — 7:0. | 11 | 11 |
Футбол буйынса Польша йыйылма командаһы | Сборная Польши по футболу | facts | Турнирҙың икенсе матчында, 2014 йылдың 11 октябрендә, Польша командаһы Варшавала ғәмәлдәге чемпион Германияны 2:0 иҫәбе менән еңеп сыға. | В своём втором матче в турнире, 11 октября 2014 года польской команде удалось обыграть в Варшаве действующего чемпиона мира, сборную Германии со счётом 2:0. | 12 | 12 |
Футбол буйынса Польша йыйылма командаһы | Сборная Польши по футболу | facts | Төркөм турниры һөҙөмтәләре буйынса Польша йыйылма командаһы 7 мәрәй йыя һәм төркөмдә икенсе урындан 1/8 финалға сыға. | По результатам группового турнира сборная Польши набрала 7 очков, так же как и сборная Германии, уступив второй только по разнице забитых/пропущенных мячей, и вышла в 1/8 финала со второго места в группе. | 14 | 18 |
Футбол буйынса Польша йыйылма командаһы | Сборная Польши по футболу | facts | 2016 йылдың 25 июнендә 1/8 финалында Швейцария йыйылма командаһын пенальти серияһында 5:4 иҫәбе менән еңә. | В 1/8 финала сборная Польши 25 июня 2016 года встретилась со сборной Швейцарии и, сыграв 1:1 в основное время, одержала победу только в серии пенальти 5:4. | 15 | 19 |
Футбол буйынса Польша йыйылма командаһы | Сборная Польши по футболу | facts | Дүртенсе Европа чемпионатында (2021 йылда 10 илдең 11 стадионында үткәрелә) Польша йыйылма командаһы Е төркөмөнә эләгә. | На четвёртом для себя Чемпионате Европы (проходил в 2021 году на 11 стадионах 10 государств) сборная Польши попала в группу E, в которую также отобрались сборные Испании, Швеции и Словакии. | 17 | 21 |
Футбол буйынса Англия йыйылма командаһы | Сборная Англии по футболу | facts | Англия футбол ассоциацияһы ойошторған Шотландия менән беренсе уйын 1870 йылдың 5 мартында үтә. | Первый матч между сборными Англии и Шотландии, организованный Футбольной ассоциацией Англии, прошёл 5 марта 1870 года. | 2 | 3 |
Футбол буйынса Англия йыйылма командаһы | Сборная Англии по футболу | facts | Милли футбол йыйылмаларының тәүге рәсми танылған матчы 1872 йылдың 30 ноябрендә үтә, унда командалар тигеҙ иҫәпкә уйнай. | Первый официально признанный ФИФА матч национальных футбольных сборных состоялся 30 ноября 1872 года, в нём Англия сыграла вничью с Шотландией. | 4 | 5 |
Футбол буйынса Португалия йыйылма командаһы | Сборная Португалии по футболу | lead | Футбол буйынса Португалия йыйылма командаһы — халыҡ-ара футбол турнирҙарында һәм иптәштәрсә матчтарҙа Португалия исеменән сығыш яһаусы команда. | Сборная Португалии по футболу — команда, представляющая Португалию на международных футбольных турнирах и товарищеских матчах. | 0 | 0 |
Футбол буйынса Португалия йыйылма командаһы | Сборная Португалии по футболу | facts | Финалда португалдар Франция йыйылма командаһын 1:0 иҫәбе менән еңә. | В финале португальцы победили сборную Франции со счётом 1:0. | 9 | 13 |
Футбол буйынса Португалия йыйылма командаһы | Сборная Португалии по футболу | facts | Өсөнсө урын өсөн матчта Португалия СССР йыйылма командаһы менән осраша һәм 2:1 иҫәбе менән еңә. | Несмотря на победу 2:1, португальцы вылетели с чемпионата мира, заняв лишь третье место в группе. | 13 | 29 |
Футбол буйынса Европа чемпионаты | Чемпионат Европы по футболу | lead | Чемпионат Европы по футболу, ҡыҫҡаса Евро — милли йыйылмаларҙың УЕФА етәкселегендә үткән төп ярышы. | Чемпионат Европы по футболу, сокращённо Евро — главное соревнование национальных сборных, проводимое под руководством УЕФА. | 0 | 0 |
Футбол буйынса Европа чемпионаты | Чемпионат Европы по футболу | facts | Ярыштар 1960 йылдан алып 4 йылға бер үткәрелә һәм донъя чемпионаты араһында үтә. | Соревнование проводится каждые 4 года, начиная с 1960 года, и проходит между чемпионатами мира. | 1 | 1 |
Футбол буйынса Европа чемпионаты | Чемпионат Европы по футболу | facts | Европа чемпионатының финал турнирҙары, 2020 йылды иҫәпкә алмағанда (COVID-19 пандемияһы арҡаһында ул кисектерелә), 4 йылға бер тапҡыр үткәрелә. | Финальные турниры чемпионатов Европы проводятся раз в 4 года, за исключением 2020 года, когда он был отложен из-за продолжающейся пандемии COVID-19. | 4 | 5 |
Футбол буйынса Европа чемпионаты | Чемпионат Европы по футболу | facts | 2008 йылғы Европа чемпионатына һайлап алыу ярыштарында 50 команда ҡатнаша. | В отборочных соревнованиях чемпионата Европы 2008 года участвовало 50 команд. | 6 | 7 |
Футбол буйынса Европа чемпионаты | Чемпионат Европы по футболу | facts | 1980 йылға тиклем турнирҙың йомғаҡлау өлөшөндә дүрт команда ғына ҡатнаша, 1980 йылдан алып 1992 йылға тиклем — һигеҙ, 1996 йылдан — 16, ә 2016 йылда чемпионаттың йомғаҡлау өлөшөндә беренсе тапҡыр 24 команда ҡатнаша. | До 1980 года только четыре команды принимали участие в финальной части турнира, с 1980 до 1992 года — восемь сборных, с 1996 года — 16 сборных, а в 2016 году в финальной части чемпионата, впервые приняли участие 24 команды. | 10 | 11 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.