ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Дүрринев Ҡатын-әфәнде | Дюрринев Кадын-эфенди | facts | Никах 1856 йылдың 20 майында Долмабахче һарайында теркәлә. | Брак был заключён во дворце Долмабахче 20 мая 1856 года. | 14 | 13 |
Дүрринев Ҡатын-әфәнде | Дюрринев Кадын-эфенди | facts | 1876 йылдың 29 майынан 30-ына ҡарай төндә солтан Әбделғәзиз тәхеттән ҡустыһының улы Мурат V тарафынан тәхетенән ҡолатыла һәм икенсе көндө ғаиләһе менән Фәрийә һарайына күсерелә. | В ночь с 29 на 30 мая 1876 года султан Абдул-Азиз был смещён с трона собственным племянником Мурадом V и на следующий день перевезён вместе с семьёй во дворец Ферие. | 23 | 22 |
Яр Саллы дәүләт татар драма театры | Набережночелнинский государственный татарский драматический театр | lead | Яр Саллы татар дәүләт драма театры, Аяз Ғиләжев исемендәге Яр Саллы татар дәүләт драма театры — Яр Саллыла эшләүсе профессиональ театр коллективы. | Набережночелнинский государственный татарский драматический театр имени Аяза Гилязова — самый молодой профессиональный татарский театр Республики Татарстан, первый профессиональный татарский театр города Набережные Челны, основан в 1990 году. | 0 | 0 |
Яр Саллы дәүләт татар драма театры | Набережночелнинский государственный татарский драматический театр | facts | 1990 йылдың 21 декабрендә, «Энергетик» мәҙәниәт һарайында Саллы тарихында беренсе мәртәбә ҡалала ойошҡан һөнәри труппа Рабит Батулла әҫәре буйынса Фаил Ибраһимов ҡуйған «Күбәләк булып йәнең ҡайтыр» спектаклен уйнай. | В первый раз открылся 21 декабря 1990 года в доме культуры «Энергетик» в качестве Театра юного зрителя спектаклем Рабита Батуллы «Возвратится бабочкой душа». | 8 | 2 |
Ирек майҙаны (Ҡазан) | Площадь Свободы (Казань) | lead | Ирек майҙаны — Ҡазандың тарихи үҙәгендә урынлашҡан майҙан, ҡаланың иң мөһим ике майҙандарының береһе. | Площадь Свободы — крупнейшая, одна из двух главных (наряду с площадью Тысячелетия) площадей Казани, в историческом центре и Вахитовском районе города. | 0 | 0 |
Ирек майҙаны (Ҡазан) | Площадь Свободы (Казань) | facts | Хәҙерге исемен 1924 йылдың 23 сентябренән йөрөтә. | Современное название носит с 23 сентября 1924 года. | 9 | 3 |
Ирек майҙаны (Ҡазан) | Площадь Свободы (Казань) | facts | Ҡазан рәтүше 1845-1852, элекке Дворяндар йыйылмаһы, Офицерҙар йорто, архитектор М. | Казанская Ратуша 1845—1852, бывшее Дворянское собрание, Дом Офицеров, архитектор М. | 16 | 15 |
Миллениум күпере | Мост Миллениум (Казань) | facts | Бөтөн көйө 2007 йылдың 30 августында асылған. | 30 августа 2007 года была открыта вторая очередь моста. | 4 | 14 |
Фәрийә | Ферие | lead | Фәрийә — Истанбулда Босфорҙың Европа яғында урынлашҡан империя һарай комплексы. | Ферие — дворцовый имперский комплекс на европейской стороне Босфора в Стамбуле. | 0 | 0 |
Фәрийә | Ферие | facts | 1876 йылдың 30 майында Абдулғәзиз солтанды үҙенең министрҙары тәхетенән ҡолата. | 30 мая 1876 года султан Абдул-Азиз был смещён с трона своими же министрами. | 6 | 6 |
Фәрийә | Ферие | facts | Галатасарай университеты ҡулланған төп бина 2013 йылдың 22 ғинуарында янғын ваҡытында етди зыян күргән. | Главное здание, которое используется Галатасарайским университетом было серьёзно повреждено во время пожара, произошедшего 22 января 2013 года. | 20 | 20 |
Әхмәтов Низаметдин Шәмсетдин улы | Ахметов, Низаметдин Шамсутдинович | lead | Әхмәтов Низаметдин Шәмсетдин улы (18 март 1949 йыл) — СССР шағиры, диссидент. | Низаметдин Шамсутдинович Ахметов (2 января 2017, Челябинск) — советский поэт и диссидент. | 0 | 0 |
Әхмәтов Низаметдин Шәмсетдин улы | Ахметов, Низаметдин Шамсутдинович | facts | 1949 йылдың 18 мартында Силәбе өлкәһенең Ибраһим ауылында башҡорт ғаиләһендә тыуған. | Родился 18 марта 1949 года в деревне Ибрагимова Кунашакского района Челябинской области в башкирской семье. | 2 | 2 |
Әхмәтов Низаметдин Шәмсетдин улы | Ахметов, Низаметдин Шамсутдинович | facts | Тәүге тапҡыр 1967 йылдың 13 сентябрендә урлашыуҙа — уйлап сығарылған ғәйепләү буйынса ҡулға алына. | Впервые был арестован 13 сентября 1967 года по сфабрикованному обвинению в краже. | 6 | 6 |
Әхмәтов Низаметдин Шәмсетдин улы | Ахметов, Низаметдин Шамсутдинович | facts | 1983 йылда Красноярск тәфтиш изоляторында үҙенең енәйәт эше материалдарының артҡы яғына 43 шиғыр яҙа, һуңынан уларҙы сит илдәрҙә баҫтырып сығара алған. | В 1983 году в Красноярском следственном изоляторе написал 43 стихотворения на обороте материалов своего уголовного дела, которые позднее удалось опубликовать за рубежом. | 7 | 7 |
Әхмәтов Низаметдин Шәмсетдин улы | Ахметов, Низаметдин Шамсутдинович | facts | Әхмәтов 1987 йылдың 12 февралендә иреккә сыға, 20 йыл тиерлек төрмәлә ултыра. | На волю Ахметов вышел 12 февраля 1987 года, пробыв в заключении почти 20 лет. | 10 | 10 |
Заворотнюк Анастасия Юрьевна | Заворотнюк, Анастасия Юрьевна | lead | Анастасия Юрьевна Заворотнюк — Рәсәй театр һәм кино актрисаһы, телевидение алып барыусыһы. | Анастасия Юрьевна Заворотнюк (3 апреля 1971, Астрахань, РСФСР, СССР — 29 мая 2024, Москва, Россия) — советская и российская театра, кино и телевидения,. | 0 | 0 |
Заворотнюк Анастасия Юрьевна | Заворотнюк, Анастасия Юрьевна | facts | Анастасия Заворотнюк (паспортта 1999—2009 йылдарҙа иренең фамилияһын йөрөтә — Стрюкова ) 1971 йылдың 3 апрелендә Астрахань ҡалаһында тыуған. | Анастасия Заворотнюк (по паспорту с 1999 по 2009 год носила фамилию мужа Стрюкова ) родилась 3 апреля 1971 года в Астрахани. | 2 | 3 |
Заворотнюк Анастасия Юрьевна | Заворотнюк, Анастасия Юрьевна | facts | Атаһы — Юрий Андреевич Заворотнюк (09.01.1945 — 01.10.2014), телережиссёр, Рәсәй телевидениеһы академияһы ағзаһы, Мәскәүҙәге Крёкшин зыяратында ерләнгән. | Отец — Юрий Андреевич Заворотнюк (09.01.1945 — 01.10.2014), телережиссёр, член академии Российского телевидения, похоронен на кладбище в Крёкшине. | 4 | 6 |
Заворотнюк Анастасия Юрьевна | Заворотнюк, Анастасия Юрьевна | facts | 1988—1989 йылдарҙа Астрахань дәүләт педагогия институтының тарих факультетында уҡый, ләкин уны ҡалдыра һәм Мәскәү Художество театры (МХАТ) мәктәп-студияһына (Леонтьев Авангард Николаевичтың курсы) уҡырға инә. | В 1988—1989 годах училась на историческом факультете Астраханского государственного педагогического института, но не окончив его, поступила в Школу-студию МХАТ (курс Авангарда Николаевича Леонтьева). | 8 | 10 |
Заворотнюк Анастасия Юрьевна | Заворотнюк, Анастасия Юрьевна | facts | 1993 йылда Заворотнюк Мәскәү Художество академия театрының мәктәп-студияһын тамамлағас, Олег Табаков етәкселегендәге Мәскәү театры актрисаһы булып китә һәм ун йыл театрҙа эшләү осоронда 29 спектаклдә уйнай. | В 1993 году Заворотнюк, окончив Школу-студию МХАТ, стала актрисой Театра-студии под руководством Олега Табакова и за десять лет работы в театре сыграла в 29 спектаклях. | 10 | 13 |
Заворотнюк Анастасия Юрьевна | Заворотнюк, Анастасия Юрьевна | facts | 1993 йылда, театрҙа эшләүҙән тыш, Заворотнюк «Винни-Пухтың яңы мажаралары» йәнһүрәтенән Кристофер Робин ролен уҡып ишеттерә, шулай уҡ Владимир Павлович Любомудровтың «Вариҫ» драмаһында священниктың ҡыҙы ролен уйнай, ләкин финанс проблемалары арҡаһында фильм 2002 йылда ғына экранға сыға һәм иғтибар үҙәгендә булмай. | В том же 1993 году, помимо работы в театре, Заворотнюк озвучила персонажа Кристофера Робина из мультсериала «Новые приключения Винни-Пуха», а также сыграла роль дочери священника в драме Владимира Любомудрова «Наследник», однако из-за финансовых проблем фильм вышел на экраны только в 2002 году, оставшись практически не... | 11 | 14 |
Заворотнюк Анастасия Юрьевна | Заворотнюк, Анастасия Юрьевна | facts | 2012 йылдың 30 сентябрендә Анастасия Заворотнюктың "Беренсе канал"да «Настя» исемендәге юмористик ток-шоуы сыға. | 30 сентября 2012 года у Анастасии Заворотнюк на «Первом канале» вышло одноимённое юмористическое ток-шоу — «Настя». | 21 | 24 |
Заворотнюк Анастасия Юрьевна | Заворотнюк, Анастасия Юрьевна | facts | Рейтингтарҙың түбән булыуына бәйле, телеканал 2012 йылдың 18 декабрендә тапшырыуҙарҙы ябыу тураһында ҡарар ҡабул итә. | 18 декабря 2012 года телеканал принял решение о закрытии передачи в связи с низкими рейтингами. | 22 | 25 |
Маскарпоне | Маскарпоне | lead | Маскарпоне — итальян аҡ майлы сыр. | Маскарпоне — итальянский сливочный сыр. | 0 | 0 |
Маскарпоне | Маскарпоне | facts | Маскарпоне етештереүҙә май миҡдары 25 % булған ҡаймаҡ һыу ваннаһында 75-90 °C тиклем йылытыла һәм һөт аҡһымының коагуляция процесын башлау өсөн тартар (вино) кислотаһы, лимон һуты йәки аҡ уксус өҫтәлә. | При производстве маскарпоне сливки жирностью 25 % подогревают на водяной бане до 75—90 °C и при перемешивании добавляют винную кислоту (традиционный способ), лимонный сок или белый винный уксус, чтобы начался процесс коагуляции (свёртывания) молочного белка. | 4 | 4 |
Үмм Күлсүм бинт Ғәли | Умм Кульсум бинт Али | lead | Үмм Күлсүм бинт Ғәли (ғәр. أُمّ كُلْثُوم بِنْت عَلِيّ), шулай уҡ Зәйнәб әс-Суғра (ғәр.: زَيْنَب ٱلصُّغْرَىٰ, һүҙмә-һүҙ 'Зәйнәб кесе') исеме менән билдәле булған — Фатима һәм Ғәли ибн Әбү Талибтың кесе ҡыҙы була. | Умм Кульсум бинт Али, также известная как Зайнаб аль-Сугра — женщина в Аравии, известна, что была внучкой исламского пророка Мухаммеда, выжившая в битве при Кербеле. | 0 | 0 |
Вайнахтар | Нахские народы | facts | Ингуштар һәм чечендар өсөн «вейнахтар/вайнахтар» тигән яңы исем булдырылғандан һәм 1934 йылда Чечен автономиялы өлкәһе менән Ингуш автономиялы өлкәләрен Чечен-Ингуш автономиялы өлкәләренә (1936 йылдан — Чечен-Ингуш АССР-ы) административ берләштергәндән һуң, властар бөтә көсөнә ингуш менән чечендарҙың бер халыҡҡа берләш... | После создания нового названия для ингушей и чеченцев «вейнахи/вайнахи» и административного объединения в 1934 году Чеченской АО и Ингушской АО в единую Чечено-Ингушскую автономную область (с 1936 г. — Чечено-Ингушская АССР) власти всеми силами пытались обеспечить слияние ингушей и чеченцев в единый народ. | 14 | 27 |
Вайнахтар | Нахские народы | facts | 1960-1980 йылдарҙа ингуштар һәм чечендар аңына «вайнах берҙәйлеге (идентичность)» әүҙем индерелә. | Наиболее активно «вайнахская идентичность» внедрялась в сознание ингушей и чеченцев в 1960—1980-е годы. | 15 | 28 |
Джохар Дудаев | Дудаев, Джохар Мусаевич | lead | Дудаев Джохар Мусаевич (15 февраль 1944, Ялхорой, Чечен-Ингуш АССР-ы — 21 апрель 1996, Гехи-чу, Чечен Ичкерия Республикаһы) — чечен хәрби, дәүләт һәм сәйәси эшмәкәре, Чечен Ичкерия Республикаһының беренсе президенты (1991-1996). | Джохар Мусаевич Дудаев (15 февраля 1944, Ялхорой, Чечено-Ингушская АССР, РСФСР, СССР — 21 апреля 1996, Гехи-Чу, Чеченская Республика Ичкерия / Россия) — чеченский государственный и политический деятель, лидер движения за независимость Чечни от России в 1990-е годы, первый президент непризнанной Чеченской Республики Ичк... | 0 | 0 |
Чечен теле | Чеченский язык | lead | Чечен телé (үҙатамаһы: Нохчийн мотт, Noxçiyn mott) — Нах-Дағстан төркөмөнә ҡараған тел, ике миллион кеше һөйләшкән, чечен халҡының туған теле. | Чеченский язык (самоназвание — нохчийн мотт, noxçiyn mott) — язык чеченцев, являющийся одним из государственных языков в Чеченской Республике и Дагестане. | 0 | 0 |
Руслан Айсин | Айсин, Руслан Валерьевич | facts | 1980 йылдың 22 апрелендә Ульяновскиҙа тыуған. | Родился 22 апреля 1980 года в Ульяновске. | 2 | 5 |
Руслан Айсин | Айсин, Руслан Валерьевич | facts | 2008-2012 йылдарҙа Бөтә донъя татар йәштәр форумы етәклселек итә. | Председатель Всемирного форума татарской молодёжи (2008—2012). | 6 | 2 |
Фәлсәфәсе | Философ | lead | Фәлсәфәсе (белемде һәм тәрән аҡылды яратҡан, хәҡиҡәт эҙләгән кеше) — хәҡиҡәт эҙләү менән шөғөлләнгән кеше. | Философ («любящий мудрость») — профессиональный мыслитель, занимающийся разработкой вопросов мировоззрения. | 0 | 0 |
Сребреницалағы геноцид | Резня в Сребренице | facts | 1993 йылдың апрелендә БМО-ның Именлек Советы тарафынан «хәүефһеҙлек зонаһы» тип иғлан ителгән Сребреница анклавы 1995 йылдың 11 июлендә Босния сербтары армияһы тарафынан баҫып алына. | Сребреницкий анклав, объявленный СБ ООН в апреле 1993 года «зоной безопасности», был взят армией боснийских сербов 11 июля 1995 года. | 2 | 1 |
Буйнаҡ | Буйнакск | lead | Буйнаҡ - Дағстан Республикаһындағы ҡала, Оло Кавказ тау итәгендә Шура-озен йылғаһы буйында. | Буйнакск (до 1922 года — Темир-Хан-Шура) — город на юге России, в Республике Дагестан. | 0 | 0 |
Телдәр ғаиләләре исемлеге | Список семей языков | facts | Бөтәһе яҡынса 420 тел ғаиләһе, 100-ҙән ашыу изолят һәм 100-ҙән ашыу классификацияланмаған тел иҫәпләнә. | Всего насчитывается около 420 языковых семей, более 100 изолятов и более 100 неклассифицированных языков. | 2 | 7 |
Галстук | Галстук | lead | Галстук — тамаҡ аҫтына төйөн йәки бант яһап муйынға кейеү өсөн ике ҡатлап тегелгән таҫма һымаҡ бау йәки яулыҡ; муйын бауы йәки яулығы. | Галстук (устар. галздук, галстух, от ) — аксессуар, особым образом сшитая полоса ткани (шёлковой, шерстяной), завязанная вокруг шеи. | 0 | 0 |
Йогурт | Йогурт | lead | Йогурт (боронғо төрки — йоғүрт) — һөттән әҙерләнгән һәм махсус бактериялар ярҙамында әсетелгән аҙыҡ. | Настоящий йогурт состоит из натурального молока и закваски, содержащей культуры болгарской палочки и термофильного стрептококка. | 0 | 0 |
Рәсәй Федерацияһында телдәр таралышы | Языки России в порядке численности владеющих | lead | 2002 йылғы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса, Рәсәй халҡы 150-нән ашыу телдә һөйләшә. | Согласно Всероссийской переписи населения 2002 года жители России владеют более чем 150 языками. | 0 | 0 |
Рәсәй Федерацияһында телдәр таралышы | Языки России в порядке численности владеющих | facts | Тотош сорттарға бүлеү исемлеге 2002 һәм 2010 йылдарҙағы Бөтә Рәсәй халыҡ иҫәбен алыу материалдары буйынса төҙөлгән. | Полный сортируемый список составлен по материалам Всероссийских переписей населения 2002 и 2010 годов. | 2 | 2 |
Рәсәй Федерацияһында телдәр таралышы | Языки России в порядке численности владеющих | facts | Һәр тел өсөн халыҡ иҫәбен алыу ваҡытында был телде белеүен күрһәткән кешеләрҙең һаны, шулай уҡ халыҡ иҫәбен алыуҙар араһындағы 2002-2010 йылдарҙағы абсолют һәм процент үҫеше/кәмеүе күрһәтелгән. | Для каждого языка приведено число людей, указавших при переписи, что они владеют данным языком, а также абсолютный и процентный прирост (убыль) числа владеющих за 2002—2010 межпереписные годы. | 3 | 3 |
Ҡаджи-Сай | Каджи-Сай | lead | Кажы-Сай — ауыл (1947-2012 йылдарҙа ҡала тибындағы ҡасаба) Ҡырғыҙстандың Ысыҡ-күл өлкәһе Тон районындағы ауыл. | Кажы-Сай — село (в 1947—2012 годах — посёлок городского типа) в Тонском районе Иссык-Кульской области Кыргызстана. | 0 | 0 |
Ҡаджи-Сай | Каджи-Сай | facts | 2017 йылдың 12 авгусында Ҡаджи-Сайҙың 70 йыллығы байрамы үтә. | 12 августа 2017 года прошло празднование 70-летия Каджи-Сая. | 3 | 4 |
Ҡаджи-Сай | Каджи-Сай | facts | 1970 йылда ҡасабала 7000-гә яҡын кеше йәшәгән. | В 1970 году в посёлке проживали около 7000 человек. | 6 | 7 |
Ҡаджи-Сай | Каджи-Сай | facts | 2009 йылғы мәғлүмәттәр буйынса, ауылда 4222 кеше иҫәпләнә. | По данным 2009 года, в селе насчитывалось 4222 человека. | 7 | 8 |
«Әл-Аҡса туфаны» операцияһы | Вторжение ХАМАС в Израиль | lead | «Әл-Аҡса туфаны» операцияһы (шулай уҡ Өсөнсө интифада тип атала) — 7 октябрҙә шәмбе иртәһендә Ғәззә секторында фәләстан ҡаршылыҡ төркөмдәре тарафынан башланған оҙайлы хәрби операция. | Вторжение группировки ХАМАС в Израиль (названное ею операцией «Наводнение аль-Акса») началось 7 октября 2023 года, когда палестинские вооружённые группировки, возглавляемые ХАМАС, проникли на территорию Израиля из сектора Газа, прорвав пограничный барьер и войдя в близлежащие израильские населённые пункты и на военные ... | 0 | 0 |
Салбар | Брюки | lead | Салбар — был ир-аттар һәм ҡатын-ҡыҙҙар өсөн тәғәйенләнгән кейем, билдән аҫҡа табан ике аяҡ өсөн айырым урындары булған туҡыманан эшләнә. | Брюки (мн. ч., через, от ), также штаны (мн. ч., заимствовано из тюркских языков ), или портки (мн. ч., от ед. ч., однокоренное — портной) — предмет верхней одежды, покрывающий нижнюю часть туловища и обе ноги по отдельности с помощью штанин. | 0 | 0 |
Ыштан (мәғәнәләр) | Штаны (значения) | lead | Ыштан — кейем төрө. | Штаны — вид одежды. | 0 | 0 |
Темирханов Йосоп-Хажи Шамил Улы | Темирханов, Юсуп-Хаджи Шамильевич | lead | Йосоп хаджи Шамил Улы Темирханов (Темерханов, Ғағалов) (чеч.; 6 май 1972, Гелдагана, Чечен-Ингуш АССР-ы — 3 август 2018, Омск өлкәһе) — урыҫ хәрбие Юрий Будановты үлтергән өсөн хөкөм ителгән чечен. | Юсуп-Хаджи Шамильевич Темирханов (Темерханов, Гагалов) — чеченец, осуждённый за убийство российского военного Юрия Буданова. | 0 | 0 |
Темирханов Йосоп-Хажи Шамил Улы | Темирханов, Юсуп-Хаджи Шамильевич | facts | Буданов элек 18 йәшлек чечен ҡыҙы Эльза Кунгаеваны урлау һәм үлтереү өсөн 10 йылға иркенән мәхрүм ителә һәм 6 йылдан һуң шартлы рәүештә ваҡытынан алда иреккә сығарыла. | Буданов был ранее осуждён за похищение, убийство 18-летней чеченской девушки Эльзы Кунгаевой и превышение должностных полномочий на 10 лет лишения свободы и освобождён условно-досрочно через 6 лет. | 1 | 1 |
Темирханов Йосоп-Хажи Шамил Улы | Темирханов, Юсуп-Хаджи Шамильевич | facts | 1972 йылдың 6 майында Гелдаган ауылында тыуған. | Родился 6 мая 1972 года в селе Гелдагана (тогда — Новая Жизнь). | 2 | 2 |
Темирханов Йосоп-Хажи Шамил Улы | Темирханов, Юсуп-Хаджи Шамильевич | facts | Юрий Буданов 18 йәшлек чечен ҡыҙы Эльза Кунгаеваны үлтереү һәм урлау өсөн 10 йылға төрмәгә хөкөм ителә, әммә 2009 йылдың ғинуарында, хөкөм ҡарарынан һуң 6 йыл ултырғандан һуң, шартлы-ваҡытынан алда азат ителә. | Юрий Буданов был приговорён за похищение, изнасилование и убийство 18-летней чеченской девушки Эльзы Кунгаевой к 10 годам тюремного заключения, но в январе 2009 года, отсидев 6 лет после приговора, вышел условно-досрочно. | 15 | 15 |
Әбү Ғүмәр Саситлинский | Абу Умар Саситлинский | lead | Исраил Сәидәхмәд улы Әхмәтнәбиев, әммә Әбү Ғүмәр Саситлинский булараҡ билдәле (13 сентябрь 1980, Новососитли, ДАССР, РСФСР, СССР) — Дағстан ислам вәғизы. | Исраил Сайидахмедович Ахмеднабиев, более известный как Абу Умар Саситлинский род. | 0 | 0 |
Әбү Ғүмәр Саситлинский | Абу Умар Саситлинский | facts | 1980 йылдың 13 сентябрендә Дағстандың Новосаситли ауылында тыуған. | Родился в дагестанском селе Новосаситли 13 сентября 1980 года. | 5 | 6 |
Әбү Ғүмәр Саситлинский | Абу Умар Саситлинский | facts | 2009 йылдың 13 ноябрендә асыҡтан-асыҡ мосолмандарҙан яуап биреүҙәрен һәм Новосаситлиҙа хафиздар мәктәбен төҙөүҙә ярҙам итеүҙәрен һорай. | 13 ноября 2009 года публично попросил мусульман откликнуться и помочь в строительстве школы хафизов в Новосаситли. | 11 | 12 |
Әбү Ғүмәр Саситлинский | Абу Умар Саситлинский | facts | Гуманитар ярҙам менән Төркиә менән сиктәш территорияларҙағы Баб-аль-Хава, Атма һәм Сармада ҡасаҡтарҙың өс торағы, дөйөм алғанда 30 000 кеше, ҡамасаулана. | Гуманитарной помощью оказались охваченными три поселения беженцев на пограничных с Турцией территориях — в Баб-аль-Хава, Атме и, общей сложностью в 30 000 поселенцев. | 17 | 16 |
Виолетта | Виолетта | lead | Виолетта — ҡатын-ҡыҙ исеме, этимологик яҡтан латин телендәге viola — миләүшә һүҙенән килеп сыҡҡан. | Виолетта — женское имя, этимологически происходит от латинского viola — фиалка. | 0 | 0 |
Виолетта | Виолетта | facts | АҠШ-та Violet яңы тыуған сабыйҙар ата-әсәләре араһында популярлығы буйынса 589-сы урында тора (2004 йыл йомғаҡтары буйынса). | В США Violet занимает 589-е место по популярности среди родителей новорожденных (по итогам 2004 года). | 3 | 3 |
Бирсәткә | Перчатки | lead | Бирсәткәләр — ҡулдарҙы һаҡлау, йылылыҡ һәм таҙалыҡты тәьмин итеү өсөн ҡулланыла торған кейем төрө (элементы). | Перчатки — вид одежды для кистей рук, в отличие от рукавиц — с отделениями для каждого пальца. | 0 | 0 |
Туфли | Туфли | lead | Туфли — аяҡты бәкәлгә еткәнсе генә ҡаплай торған һай аяҡ кейеме. | Туфли — обувь, закрывающая ногу не выше щиколотки. | 0 | 0 |
Уйғырҙар геноциды | Геноцид уйгуров | lead | Уйғырҙар геноциды (уйг. ئۇيغۇر قىرغىنچىلىقى) — Ҡытай Хөкүмәте тарафынан Ҡытай Халыҡ Республикаһының Шеңжан автономиялы өлкәһендә һәм уның тирәһендә (ғөмүмән Уйғырстанда) уйғыр төркиҙәренә һәм башҡа төрки һәм дини этник аҙсылыҡтарға ҡарата кеше хоҡуҡтарын боҙоуҙың туҡтауһыҙ серияһы. | Геноцид уйгуров — серия нарушений прав человека, проводимых правительством Китая в отношении уйгуров и других этнических и религиозных меньшинств в Синьцзян-Уйгурском автономном районе. | 0 | 0 |
Уйғырҙар геноциды | Геноцид уйгуров | facts | Ҡытайҙың дәүләт статистикаһы мәғлүмәттәре буйынса, 2015 йылдан 2018 йылға тиклем күпселек уйғырҙар йәшәгән Хөтан һәм Ҡашғар төбәктәрендә тыуым кимәле 60 проценттан ашыуға кәмегән. | По данным китайской государственной статистики, с 2015 по 2018 годы уровень рождаемости в преимущественно уйгурских регионах Хотан и Кашгар снизился на более чем 60 %. | 11 | 17 |
Уйғырҙар геноциды | Геноцид уйгуров | facts | 2019 йылда Шеңжандә тыуым кимәле 4,2% кәмеүгә ҡарамаҫтан, тағы ла 24% кәмегән. | В 2019 году уровень рождаемости в Синьцзяне снизился ещё на 24 % при общенациональном снижении на 4,2 %. | 14 | 20 |
Уйғырҙар геноциды | Геноцид уйгуров | facts | 2021 йылдың 19 ғинуарында АҠШ, Дәүләт департаментының юридик идаралығы дәлилдәр етерлек түгел тигән һығымтаға килһә лә, геноцидты таныған беренсе ил була. | 19 января 2021 года США стали первой страной, признавшей происходящее геноцидом, хотя юридическое управление Госдепартамента пришло к выводу, что доказательств недостаточно. | 22 | 23 |
Азатлыҡ радиоһының татар-башҡорт хеҙмәте | Татаро-башкирская служба Радио «Свобода» | facts | Тәүге тапҡыр 1953 йылдың 9 декабрендә эфирға сыға. | Впервые вышла в эфир 9 декабря 1953 года. | 5 | 2 |
Лингвоцид | Лингвоцид | lead | Лингвоцид, лингвицид — был тыйыу саралары йәки сит телде юҡ итеүгә йүнәлтелгән башҡа ғәмәлдәр. | Лингвоцид, лингвицид — запретительные меры либо иные действия, направленные на уничтожение чужого языка. | 0 | 0 |
Башҡорт теленең орфоэпияһы | Орфоэпия башкирского языка | lead | Башҡорт теленең орфоэпияһы — уның әһәмиәтле берәмектәренең (морфемалар, һүҙҙәр, һөйләмдәрҙең) өн төҙөлөшөнөң берҙәмлеген тәьмин иткән, шул иҫәптән әйтелеш, баҫым һәм интонация нормаларын үҙ эсенә алған башҡорт теле нормалары йыйылмаһы. | Орфоэпия башкирского языка — совокупность норм башкирского языка, обеспечивающих единство звукового оформления его значимых единиц (морфем, слов, предложений), включающий нормы произношения, ударения и интонации. | 0 | 0 |
Закир Найк | Найк, Закир | facts | Закир Найк 1965 йылдың 18 октябрендә Һиндостандың Бомбей ҡалаһында Абдулкарим Найк һәм Рошан Найк ғаиләһендә тыуған. | 18 октября 1965, Индия — индийский исламский проповедник и президент Исламского исследовательского фонда (ИИФ). | 8 | 1 |
Мөфтиәт | Муфтият | facts | 1944 йылдан 1992 йылға тиклем СССР-ҙа Кавказ аръяғы мосолмандарының Диниә назараты эшләй. | С 1944 по 1992 год в СССР действовало Духовное управление мусульман Закавказья. | 10 | 8 |
Башҡортостан башлығын һайлау (2024) | Выборы главы Башкортостана (2024) | lead | 2024 йылғы Башҡортостан Республикаһы башлығын һайлау 2024 йылдың 6-8 сентябрендә, дөйөм һайлау көнөндә үтә. | Выборы главы Республики Башкортостан состоялись 8 сентября 2024 года в единый день голосования. | 0 | 0 |
Башҡортостан башлығын һайлау (2024) | Выборы главы Башкортостана (2024) | facts | Хәбиров элекке Башҡортостан президенты Мортаза Рәхимовтың 2003—2008 йылдарҙағы аппарат етәксеһе булып эшләгән һәм һуңынан Рәсәй Президенты Администрацияһында эшләргә киткән. | В политике Башкортостана он запомнился тем, что с 2003 по 2008 год был руководителем администрации президента Муртазы Рахимова. | 4 | 7 |
Юрятин | Юрятин | lead | Юрятин — Борис Пастернактың «Доктор Живаго » романының ҡайһы бер ваҡиғалары булған уйлап сығарылған ҡала. | Юрятин — вымышленный город, в котором происходит часть событий романа Бориса Пастернака «Доктор Живаго». | 0 | 0 |
Юрятин | Юрятин | facts | Пермь ҡалаһында «Юрятин» мәҙәниәт үҫеш фонды булдырыла, ә 2006 йыл, «Доктор Живаго» романының 50 йыллығы һәм яҙыусының ҡалаға килеүенә 90 йыл тулыу йылы, Пастернак йылы тип иғлан ителә. | В городе Перми создан фонд развития культуры «Юрятин», а 2006 год, год 50-летия романа «Доктор Живаго» и 90-летия со времени прибытия писателя в город, был объявлен годом Пастернака. | 3 | 4 |
Хәйҙәр Жәмал | Джемаль, Гейдар Джахидович | lead | Хәйҙәр Жаһит улы Жәмал (6 ноябрь 1947, Мәскәү — 5 декабрь 2016, Алматы ) — Рәсәй ислам сәйәси һәм йәмәғәт эшмәкәре, фәлсәфәсе һәм шағир. | Гейдар Джахидович Джемаль (6 ноября 1947, Москва — 5 декабря 2016, Алма-Ата ) — российский исламский политический и общественный деятель, философ и поэт. | 0 | 0 |
Хәйҙәр Жәмал | Джемаль, Гейдар Джахидович | facts | Уның атаһы, Леонид Шаповалов, сәнғәт белгесе, педагог, мәҙәниәт министры урынбаҫары, 1943-1950 йылдарҙа — Кесе театр директоры, һуңыраҡ — профессор һәм ГИТИС-тың философия кафедраһы мөдире, Юғары партия мәктәбендә уҡыта. | Её отец, Леонид Шаповалов, был искусствоведом, педагогом, заместителем министра культуры, в 1943—1950 годах — директором Малого театра, позже — профессором и заведующим кафедры философии ГИТИСа, преподавал в Высшей партийной школе. | 14 | 9 |
Ләлә (сәскә) | Тюльпан | lead | Ләлә — лилия һымаҡтар ғаиләһенә (лилейные, Liliaceae) ҡараған күп йыллыҡ үләнле һуғанбашлы үҫемлектәр нәҫеле. | Тюльпан — род многолетних травянистых луковичных растений семейства, в современных систематиках включающий более 80 видов. | 0 | 0 |
Ләлә (сәскә) | Тюльпан | facts | 10-15 миллион йыл эсендә ләләләр (тюльпан) көнбайышта Испанияла һәм Мароккола, көнсығышта Байкал аръяғында һәм көньяҡта Синай ярымутрауына тиклем таралып ултырған. | За 10—15 миллионов лет эволюции тюльпаны расселились до Испании и Марокко на западе, до Забайкалья на востоке и до Синайского полуострова на юге. | 3 | 2 |
Ләлә (сәскә) | Тюльпан | facts | Коммерция йәһәтенән үҫтерелгән ләләләрҙең өҙлөкһөҙ яңыртылған донъя фондында 2013-2014 йылдарҙа 1800 сорт һәм форма иҫәпләнә. | Непрерывно обновляемый мировой фонд коммерчески культивируемых тюльпанов в 2013—2014 годы насчитывает около 1800 сортов и форм. | 11 | 14 |
Лилиәлек | Лилейник | lead | Лилиәлек, йәки Красоднев — Асфоделлылар (Asphodelaceae) ғаиләһенең Лилиәлек үҫемлектәр ярым ғаиләһенә ҡараған заты. | Лилейник, или Красоднев — род растений подсемейства Лилейниковые семейства. | 0 | 0 |
Лилиәлек | Лилейник | facts | Сәскәләре эре, башлыса һары, ҡыҙғылт һары, алһыу, ҡыҙғылт көрән, йышыраҡ воронка һымаҡ, ҙур булмаған көпшәле алты бүлемле, сәскәлеге 2-10-арләп йәйенке итеп йыйылған. | Цветки крупные, в основном жёлтые, оранжевые, розовые, красновато-коричневые, чаще воронковидные, шестираздельные с небольшой трубкой, собраны по 2—10 в раскидистые соцветия. | 7 | 8 |
Лилиәлек | Лилейник | facts | Бер үк ваҡытта 1-3 сәскә асыла. | Одновременно раскрываются 1—3 цветка. | 8 | 9 |
Лилиәлек | Лилейник | facts | Сәскә атыу ваҡыты — 1-2 көн. | Продолжительность цветения цветка 1—2 дня. | 9 | 10 |
Лилиәлек | Лилейник | facts | Декоратив сәскәселектә төрҙәрҙе һәм гибридтарҙы сәскәлек оҙонлоғо буйынса шартлы төркөмдәргә бүлеү ҡабул ителгән: 30 см-ға тиклем —тәпәш, 30-60 см —уртаса, ярым бейек 60-90 см — ярым бейек һәм 90 см-ҙан ашыу —бейек. | В декоративном цветоводстве виды и гибриды принято делить на условные группы по длине цветоноса: низкие — до 30 см, средние — 30—60 см, полувысокие — 60—90 см и высокие — свыше 90 см. | 13 | 14 |
Аварҙар | Аварцы | facts | Дағстан Республикаһының иң күп һанлы халҡы һәм 2020—2021 йылдарҙа халыҡ иҫәбен алыу буйынса Рәсәй халыҡтары һаны буйынса алтынсы урын тота. | Это самый многочисленный народ Республики Дагестан и шестой по численности народ в России по переписи 2020—2021, а также один из ведущих по численности народов России, не имеющий собственной республики в её составе. | 1 | 1 |
Аварҙар | Аварцы | facts | Идара итеү башында (531—579) Хөсрәү Ануширван I иран сығышлы (Auhar-z-an-shah) тип аталған дәүләт берәмеге территорияһында булыуы хаҡында мәғлүмәттәр нигеҙендә, ул авар-бадиәҙәр тау өлкәһенә буйһоноу, унда төпләнеү һәм Сәсәниҙәр иттифаҡсыһы булыу мөмкинлегенең мөмкин түгел тип һанай. | На основе данных о наличии к началу правления (531—579) Хосрова Ануширвана I на территории Сарира государственного образования, носившего название иранского происхождения (Auhar-z-an-shah), он считает маловероятной возможность подчинения аварами-кочевниками труднодоступной горной области, осесть в ней и стать союзникам... | 9 | 9 |
Аварҙар | Аварцы | facts | Донъяла аварҙарҙың һаны: 1,2 миллион, шул иҫәптән Русияла — 1 миллион, Әзербайжанда — 50 мең, Төркиәлә — 50 мең һәм башҡа илдәрҙә. | Численность аварцев в мире: всего 1,2 млн, в том числе в России — 1 млн, в Азербайджане — 50 тыс., в Турции — 50 тыс., и в других странах. | 14 | 27 |
Аварҙар | Аварцы | facts | Аварҙар шулай уҡ Әзербайжандар йәшәй (башлыса Белокан, Закаталь, Ках райондарында һәм Баҡыла), унда 1999 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәттәре буйынса уларҙың дөйөм һаны 49,8 мең кеше тәшкил итә. | Аварцы также проживают в Азербайджане (преимущественно в Белоканском, Закатальском, Кахском районах и в Баку), где по данным переписи 1999 года их общая численность составляло 49,8 тысяч человек. | 18 | 31 |
Рутул теле | Рутульский язык | lead | Рутул теле, рутулса (үҙатамаһы: мыхIабишды чIел, mıx'abişdı ç'el) — Кавказ телдәре ғаиләһенең Дағстан төркөменә ҡараған тел. | Рутульский язык (самоназвание — мыхаӀбишды чӏел ) — язык рутулов, один из дагестанских языков нахско-дагестанской семьи лезгинской группы. | 0 | 0 |
Абазин теле | Абазинский язык | lead | Абаза теле, абазин теле (үҙ атамаһы: абаза бызшва) — абазиндар һөйләшкән тел, абхаз-адыг тел ғаиләһенә ҡарай. | Абазинский язык (самоназвание — абаза бызшва) — язык абазин, относящийся к абхазо-абазинской ветви абхазо-адыгской языковой семьи. | 0 | 0 |
Текстиль | Текстиль | lead | Текстиль (лат. textus “туҡыма, материя” һүҙенән) – һығылмалы, йомшаҡ сүстәрҙән һәм ептәрҙән эшләнгән әйберҙәр (туҡымалар, мамыҡ, селтәрҙәр һ.б), ғәҙәттә туҡыу станогында ептән эшләнә. | Текстиль (от «ткань, материя») — изделия, выработанные из гибких, мягких волокон и нитей (ткани, вата, сети и так далее), изготавливаемые обычно из пряжи на ткацком станке. | 0 | 0 |
Сталино ҡалаһындағы суд процесы | Сталинский судебный процесс | lead | Сталино ҡалаһындағы суд процесы — Икенсе донъя һуғышы осоронда хәрби енәйәттәрҙә ғәйепләнгән сит ил хәрбиҙәренә ҡарата үткән һуғыштан һуңғы совет асыҡ судтарының береһе. | Сталинский судебный процесс — один из послевоенных советских открытых судов в отношении иностранных военнослужащих, обвиняемых в совершении военных преступлений в период Второй мировой войны. | 0 | 0 |
Сталино ҡалаһындағы суд процесы | Сталинский судебный процесс | facts | Һөҙөмтәлә бөтә хәрби әсирҙәр ҙә ғәйепле тип табыла: 10 кеше — 25 йылға, 1 кеше — 20 йылға, ә 1 кеше — 15 йыл каторга эштәренә хөкөм ителә. | В итоге все военнопленные были признаны виновными: 10 лиц получили по 25 лет, 1 лицо — 20 лет, а 1 лицо — 15 лет каторжных работ. | 3 | 3 |
Сталино ҡалаһындағы суд процесы | Сталинский судебный процесс | facts | 1941 йылдың 21 октябрендә Сталино немец-итальян ғәскәрҙәре тарафынан оккупациялана. | 21 октября 1941 года Сталино было оккупировано немецко-итальянскими войсками. | 12 | 9 |
Сталино ҡалаһындағы суд процесы | Сталинский судебный процесс | facts | 1943 йылдың 9 сентябрендә Сталино азат ителә. | 9 сентября 1943 года Сталино было освобождено. | 17 | 14 |
Машиналы өйрәнеү | Машинное обучение | lead | Машиналы өйрәнеү (ингл. machine learning, ML) — был компьютер ғилеменең һәм яһалма интеллекттың бер өлкәһе. | Машинное обучение (ML) — класс методов искусственного интеллекта, характерной чертой которых является не прямое решение задачи, а обучение за счёт применения решений множества сходных задач. | 0 | 0 |
Клейн Роберт Александрович | Клейн, Роберт Александрович | lead | Роберт Александрович Клейн (9.03.1913) — совет хәрби хеҙмәткәре, Советтар Союзы Геройы, капитан. | Роберт Александрович Клейн — советский военнослужащий, Герой Советского Союза, капитан. | 0 | 0 |
Клейн Роберт Александрович | Клейн, Роберт Александрович | facts | Роберт Александрович Клейн 1913 йылдың 9 мартында Кривцовка ауылында (хәҙер — Волгоград өлкәһе Камышин районы территорияһы). | Роберт Александрович Клейн родился 9 марта 1913 года в селе Кривцовка (ныне — территория Волгоградской области). | 1 | 1 |
Клейн Роберт Александрович | Клейн, Роберт Александрович | facts | 1941 йылдың 12 сентябрендә Остёр ҡала районында ҡаты яралана һәм аңһыҙ хәлдә һуғыш яланында ҡала. | 12 сентября 1941 года в районе города Остёр был тяжело ранен и в бессознательном состоянии остался на поле боя. | 10 | 11 |
Клейн Роберт Александрович | Клейн, Роберт Александрович | facts | 1944 йылда Украина һәм Польша территорияһында хәрәкәт иткән 1-се Украина партизан дивизияһының разведка начальнигы һәм штаб начальнигы ярҙамсыһы була. | В 1944 году был начальником разведки и помощником начальника штаба 1-й Украинской партизанской дивизии, действовавшей на территории Украины и Польши. | 16 | 16 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.