ba_title stringlengths 1 102 | ru_title stringlengths 1 101 | section stringclasses 2
values | ba stringlengths 18 400 | ru stringlengths 18 400 | ba_sentence_index int64 0 24 | ru_sentence_index int64 0 39 |
|---|---|---|---|---|---|---|
Кәрим (Учалы районы) | Каримово (Учалинский район) | lead | Кәрим (шулай уҡ Төпәй) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Илсеғол ауыл советына ҡарай. | Каримово — деревня в Учалинском районе Республики Башкортостан Российской Федерации. | 0 | 0 |
Кәрим (Учалы районы) | Каримово (Учалинский район) | facts | 2002 йылғы халыҡ иҫәбен алыу мәғлүмәтенә ярашлы, күпселек милләт — башҡорттар (95 %). | Согласно переписи 2002 года, преобладающая национальность — башкиры (95 %). | 13 | 2 |
Мулдаҡай (Учалы районы) | Мулдакаево (Учалинский район) | lead | Мулдаҡай — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Илсеғол ауыл Советына ҡарай. | Мулдакаево — деревня в Учалинском районе Башкортостана России, относится к Ильчигуловскому сельсовету. | 0 | 0 |
Мулдаш (Учалы районы) | Мулдашево | lead | Мулдаш — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Илсеғол ауыл советына ҡарай. | Мулдашево — деревня в Учалинском районе Республики Башкортостан Российской Федерации. | 0 | 0 |
Алтынташ (Учалы районы) | Алтынташ (Башкортостан) | lead | Алтынташ — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Илсеғол ауыл советына ҡарай. | Алтынташ — деревня в Учалинском районе Башкортостана России. | 0 | 0 |
Алтынташ (Учалы районы) | Алтынташ (Башкортостан) | facts | 2007 йылдың 10 сентябренә тиклем Алтынташ станцияһы ауылы тип йөрөтөлгән. | До 10 сентября 2007 года называлась Деревней станции Алтын-Таш. | 3 | 2 |
Һөйөндөк (Учалы районы) | Суюндюково (Учалинский район) | lead | Һөйөндөк — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Илсеғол ауыл Советына ҡарай. | Суюндюково — деревня в Учалинском районе Республики Башкортостан Российской Федерации. | 0 | 0 |
Көсөк (Учалы районы) | Кучуково (Башкортостан) | lead | Көсөк, Ай-Көсөк — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Илсеғол ауыл советына ҡарай. | Кучуково — деревня в Учалинском районе Башкортостана, относится к Ильчигуловскому сельсовету. | 0 | 0 |
Устинов (Учалы районы) | Устиново (Башкортостан) | lead | Устинов, (Үстинәү) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Илсеғол ауыл советына ҡарай. | Устиново — деревня в Учалинском районе Башкортостана России. | 0 | 0 |
Һөләймән (Учалы районы) | Сулейманово (Учалинский район) | lead | Һөләймән — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Илсеғол ауыл советына ҡарай. | Сулейманово — деревня в Учалинском районе Башкортостана России, относится к Ильчигуловскому сельсовету. | 0 | 0 |
Башҡорт Википедияһы | Башкирская Википедия | lead | Башҡорт Википедияһы — Википедияның башҡорт телендәге бүлеге. | Башкирская Википедия — раздел Википедии на башкирском языке. | 0 | 0 |
Башҡорт Википедияһы | Башкирская Википедия | facts | Википедияның башҡорт телендәге бүлеге 2002 йылдың 2 июнендә асыла. | Раздел Википедии на башкирском языке создан 2 июня 2002 года. | 1 | 4 |
Башҡорт Википедияһы | Башкирская Википедия | facts | Башҡортостан исемле беренсе мәҡәлә 2005 йылдың 16 апрелендә аноним яҙыусы тарафынан төҙөлә, был көн Башҡорт Википедияһының тыуған көнө булып иҫәпләнә. | Первая статья (версия статьи) написана анонимным автором 16 апреля 2005 года, и этот день считается официальным днём рождения Башкирской Википедии. | 2 | 2 |
Поляк теленең Познань диалекты | Познанский говор | lead | Поляк теленең Познань диалекты — Познань ҡалаһында һәм Познань воеводалығында һөйләшкән поляк теленең варианты. | Познанский говор (также познанский диалект) — один из городских говоров польского языка, распространённый среди части жителей Познани и. | 0 | 0 |
Бал ҡорттары | Пчёлы | lead | Бал ҡорто — осоусы ҡорт, күмәкләп тереклек итеүсе, ҡаяулы, яры ҡанатлы бөжәктәр вәкиле. | Пчёлы — клада летающих насекомых из надсемейства Apoidea отряда перепончатокрылых, родственная осам и муравьям. | 0 | 0 |
Сиҙәм (Әбйәлил районы) | Целинный (Башкортостан) | lead | Сиҙәм — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Әлмөхәмәт ауыл советына ҡарай. | Целинный — село Абзелиловского района Республики Башкортостан России. | 0 | 0 |
Әбделмәмбәт (Әбйәлил районы) | Абдулмамбетово (Абзелиловский район) | lead | Әбделмәмбәт — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Хәлил ауыл советына ҡарай. | Абдулмамбетово — деревня в Абзелиловском районе Республики Башкортостан России, относится к Халиловскому сельсовету. | 0 | 0 |
Әбйәлил (Әбйәлил районы) | Абзелилово | lead | Әбйәлил — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Таштимер ауыл советына ҡарай. | Абзелилово — деревня в Абзелиловском районе Республики Башкортостан России. | 0 | 0 |
Айғырбатҡан (Әбйәлил районы) | Айгырбаткан | lead | Айғырбатҡан — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы утар, Асҡар ауыл советына ҡарай. | Айгырбаткан — хутор в Абзелиловском районе Республики Башкортостан, относится к Аскаровскому сельсовету. | 0 | 0 |
Әлмөхәмәт (Әбйәлил районы) | Альмухаметово (деревня) | lead | Әлмөхәмәт — Башҡортостан Республикаһының Әбйәлил районындағы ауыл. | Альмухаметово — деревня в Абзелиловском районе Республики Башкортостан России. | 0 | 0 |
Асҡар (Әбйәлил районы) | Аскарово (Абзелиловский район) | lead | Асҡар — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, район үҙәге, Асҡар ауыл Советы үҙәге. | Аскарово — село, административный центр Абзелиловского района Республики Башкортостан России, а также Аскаровского сельсовета. | 0 | 0 |
Асҡар (Әбйәлил районы) | Аскарово (Абзелиловский район) | facts | Нигеҙ һалыусыһы Асҡар Бейешев булған, 1834 йылда уға 73 йәш тулған. | Основателя звали Аскаром Биишевым, в 1834 г. ему исполнилось 73 года. | 6 | 4 |
Асҡар (Әбйәлил районы) | Аскарово (Абзелиловский район) | facts | Уның улдары Әбделмәннән улдары — Ишҡужа, Мөхәмәтфәйез (уның балалары Абдулла, Уйылдан, Ғитиәтулла) һәм йорт есаулы булып хеҙмәт иткән Абдулмоталлап (1786—1820). | Известны его сыновья Абдулманнан с сыновьями Ишкужой, Мухаметфаизом (его дети Абдулла, Вильдан, Гатиятулла) и Абдулмуталлап (1786—1820), служивший юртовым есаулом. | 10 | 9 |
Асҡар (Әбйәлил районы) | Аскарово (Абзелиловский район) | facts | Шулай уҡ ауылдың барлыҡҡа килгән ваҡыты XVIII быуаттың 30—40-сы йылдарына тап килә. | Эти даты говорят и о времени возникновения деревни: 30—40-е гг. | 14 | 13 |
Асҡар (Әбйәлил районы) | Аскарово (Абзелиловский район) | facts | 1865 йылда улустың үҙәген Әхмәт ауылынан Әбйәлил ауылына (1-се Асҡар) күсерелә, унда улус хөкүмәте ойошторола, аҙна һайын баҙар үткәрелә, мәсет эшләй. | В 1865 г. центр волости из деревни Ахметово перевели в Абзелилово (Аскарово 1-е), где было образовано волостное правление. | 19 | 15 |
Аһылай (Әбйәлил районы) | Аслаево (Абзелиловский район) | lead | Аһылай — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Байым ауыл Советына ҡарай. | Основана башкирами Кубелякской волости Ногайской дороги на собственных землях, известна с 1730 г. | 0 | 0 |
Әүмеш (Әбйәлил районы) | Аумышево | lead | Әүмеш — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Таштимер ауыл советына ҡарай. | Аумышево — деревня в Абзелиловском районе Республики Башкортостан России, относится к Таштимеровскому сельсовету. | 0 | 0 |
Әхмәт (Әбйәлил районы) | Ахметово (Абзелиловский район) | lead | Әхмәт — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Ҡырҙас ауыл советына ҡарай. | Ахметово — деревня в Абзелиловском районе Республики Башкортостан Российской Федерации. | 0 | 0 |
Айыуһаҙы (Әбйәлил районы) | Аюсазово | lead | Айыуһаҙы — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Ташбулат ауыл Советына ҡарай. | Аюсазово — деревня в Абзелиловском районе Республики Башкортостан России, относится к Ташбулатовскому сельсовету. | 0 | 0 |
Айыуһаҙы (Әбйәлил районы) | Аюсазово | facts | 1900 йылда 2-се Аҡымбәт тип иҫәпкә алынған. | В 1900 году учтена как Акимбетово 2‑е. | 14 | 6 |
Айыуһаҙы (Әбйәлил районы) | Аюсазово | facts | 2002 йылғы иҫәп алыуға ярашлы, халыҡтың күпселеге — башҡорттар (98 %). | Согласно переписи 2002 года, преобладающая национальность — башкиры (98 %). | 15 | 12 |
Биҡҡол (Әбйәлил районы) | Биккулово (Абзелиловский район) | lead | Биҡҡол — Башҡортостандың Әбйәлил районындағы ауыл, Ташбулат ауыл советына ҡарай. | Биккулово — деревня в Абзелиловском районе Республики Башкортостан. | 0 | 0 |
Биҡҡол (Әбйәлил районы) | Биккулово (Абзелиловский район) | facts | 2002 йылғы иҫәп алыуға ярашлы, халыҡтың күпселеге — башҡорттар (99 %). | Согласно переписи 2002 года, преобладающая национальность — башкиры (99 %). | 3 | 7 |
Яков Ухсай | Ухсай, Яков Гаврилович | lead | Яҙыусы Исеме = Яков Ухсай Төп исеме = Яков Гаврилович Ухсай Рәсеме = Яков Ухсай.jpg Ҡултамғаһы = Тыуған ваҡыттағы исеме = Никифоров Яков Гаврилович Псевдонимдары = Яков Ухсай Тыуыу датаһы = 26.11.1911 Тыуған урыны = Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе. | Яков Гаврилович Ухсай (1911—1986) — советский чувашский поэт и писатель, драматург, переводчик, публицист, педагог, военный корреспондент, член Союза писателей СССР. | 0 | 0 |
Көйшәүселәр | Жвачные | lead | Көйшәүселәр (от — көйөшлө малда оло ҡарын ) — аҙыҡтарын көйшәй торған тояҡлы хайуандар ярым отряды. | Жвачные — подотряд китопарнокопытных млекопитающих, содержащий шесть современных семейств. | 0 | 0 |
Һөтимәрҙәр | Млекопитающие | lead | Һөтимәрҙәр, имеҙеүселәр, йәки Йәнлектәр — балаларын һөт менән туҡландыра торған умыртҡалы хайуандар класы. | Млекопитающие — класс позвоночных животных, основной отличительной особенностью которых является вскармливание детёнышей молоком. | 0 | 0 |
Хордалылар | Хордовые | lead | Хордалылар — эсәклек өҫтөндә ятыусы хорда рәүешендәге үҙәк һөлдәһе булған айырым хайуандар тибы; умыртҡалыларҙың яралғы үҫеше дәүерендә хордаһы умыртҡалыҡ менән алмашына. | Хордовые — тип вторичноротых животных, для которых характерно наличие энтодермального осевого скелета в виде хорды, которая у высших форм заменяется позвоночником. | 0 | 0 |
Йоплоҡ | Чётные и нечётные числа | lead | Йоплоҡ — бөтөн һандың 2-гә тигеҙ бүленеүен-бүленмәүен күрһәткән һыҙаты. | Чётность в теории чисел — характеристика целого числа, определяющая его способность делиться нацело на. | 0 | 0 |
Йоплоҡ | Чётные и нечётные числа | facts | Унарлы яҙыуҙа һандың һуңғы цифраһы йоп (0, 2, 4, 6 йәки 8) һан булһа, барлыҡ һан да йоп була, юғиһә был һан таҡ булып тора. | Если в десятичной форме записи числа последняя цифра является чётной (0, 2, 4, 6 или 8), то всё число также является чётным, в противном случае — нечётным. | 4 | 5 |
Окситан теле | Окситанский язык | lead | Окситан теле — Францияның көньяҡ-көнсығышында, күрше Испания һәм Италия райондарында йәшәгән ерле халыҡ теле. | Окситанский язык, провансальский язык (произносится, также, [ˈleŋɡɔ ˈðɔ(k)]) — язык коренного населения Окситании, юга Франции, ряда сопредельных районов Испании и Италии, а также частично Монако. | 0 | 0 |
Өфө губернаһы | Уфимская губерния | lead | Өфө губернаһы — XIX быуатта Рәсәй империяһының административ берәмеге (өлкәһе). | Уфимская губерния — административная единица Российской империи, Российской республики и РСФСР. | 0 | 0 |
Ҡурғашлы (Ғафури районы) | Кургашла | lead | Ҡурғашлы — Башҡортостандың Ғафури районындағы ауыл, Ташбүкән ауыл советына ҡарай. | Кургашла — деревня в Гафурийском районе Башкортостана, входит в состав Ташбукановского сельсовета. | 0 | 0 |
Сәйетбаба | Саитбаба | lead | Сәйетбаба, икенсе исеме Мырҙаҡай — Башҡортостан Республикаһының Ғафури районында урынлашҡан ауыл. | Саитбаба — село в Гафурийском районе Башкортостана, административный центр Саитбабинского сельсовета. | 0 | 0 |
Сатурн (планета) | Сатурн | lead | Сатурн (символы) — Ҡояштан алыҫлығы буйынса — алтынсы планета һәм ҙурлығы буйынса Ҡояш системаһында, Юпитерҙан ҡалышып, икенсе планета. | Сатурн — шестая планета по удалённости от Солнца и вторая по размерам планета в Солнечной системе после Юпитера. | 0 | 0 |
Ботаника | Ботаника | lead | Ботаника ("ботанэ", "йәшеллек, үлән, үҫемлек") — биологияның төп тармаҡтарының береһе, үҫемлектәр тураһында комплекс фән. | Ботаника, или фитология («относящийся к растениям», от — «трава, растение») — наука о растениях, раздел биологии. | 0 | 0 |
Рәүәт (Белорет районы) | Реветь | lead | Рәүәт ауылы — Башҡортостандың Белорет районындағы ауыл, Инйәр ауыл советына ҡарай. | Реветь — деревня в Белорецком районе Башкортостана России, относится к Инзерскому сельсовету. | 0 | 0 |
Аҡмулла | Акмулла | facts | 1981 йылда Миәкә районы Туҡһанбай ауылында Аҡмулланың тыуыуына 150 йыл тулыу айҡанлы уның музейы асыла. | В 1981 году, в связи со 150-летием со дня рождения Акмуллы, был поставлен новый памятник. | 14 | 17 |
Грузия гимны | Гимн Грузии | lead | Грузия Республикаһының Дәүләт гимны — байраҡ һәм герб менән бер рәттән Грузияның төп дәүләт символы. | «Тависуплеба» («Свобода») — государственный гимн Грузии, один из главных государственных символов Грузии, наряду с флагом и гербом, с апреля 2004 г. | 0 | 0 |
Озаску | Озаску | lead | Озаску (Osasco) — Бразилияның ҡала. | Озаску — город и муниципалитет в Бразилии, входит в штат Сан-Паулу. | 0 | 0 |
Ҡадир Даян | Даян, Кадыр | lead | Ҡадир Даян (тулы исеме Ҡадир Хәким улы Даянов) (14 февраль 1910 йыл — 19 октябрь 1975 йыл) — башҡорт шағиры, яҙыусы һәм драматург. | Кадыр Хакимович Даянов, 1910—1975 — башкирский писатель и драматург, редактор, поэт. | 0 | 0 |
Ҡадир Даян | Даян, Кадыр | facts | 1930—1933 йылдарҙа Өфөгә килеп, педагогия институтында уҡый. | В 1930—1933 гг. обучался в Башкирском педагогическом институте имени К. | 6 | 4 |
Ҡадир Даян | Даян, Кадыр | facts | Аҙаҡ ике йыл Стәрлетамаҡ педагогия техникумында уҡыта, 1936—1941 йылдарҙа Өфөлә Башҡорт педагогия институтында башҡорт теле һәм әҙәбиәте кафедраһы мөдире булып эшләй. | В 1936—1941 гг. являлся заведующим кафедрой башкирского языка и литературы Башкирского педагогического института имени К. | 8 | 6 |
Ҡадир Даян | Даян, Кадыр | facts | Оло йөрәкле, батыр шәхес 1975 йылдың 19 октябрендә тимер юл өҫтөнә төшкән баланы ҡотҡарып алып ҡала, ә үҙе һәләк була. | 19 октября 1975 года погиб спасая ребёнка, упавшего на железнодорожные рельсы на ж/д Чишмы-Уфа. | 19 | 9 |
Рәсәйҙә Яңы йыл байрамы | Новый год в России | lead | Яңы йыл байрамы Рәсәйҙә— Рәсәй байрамдарның береһе, 31 декабрҙә 1 ғинуарға күсеү байрамы. | Новый год — один из календарных российских праздников, отмечается в ночь с 31 декабря на 1 января каждого года. | 0 | 0 |
Рәсәйҙә Яңы йыл байрамы | Новый год в России | facts | Пётр I-нең махсус Указы менән, Юлиан календары буйынса башҡа Европа илдәрендәге кеүек үк, Яңы йыл Рәсәйҙә 1700 йылдың 1 ғинуарынан башлана. | При Петре I в России, начиная с 1700 года от Рождества Христова/«от Христа», новый год стали праздновать ежегодно 1 января по тому же самому юлианскому календарю. | 5 | 8 |
Сиреғол | Серегулово | lead | Сиреғол — Башҡортостандың Ейәнсура районындағы ауыл, Байдәүләт ауыл советына ҡарай. | Серегулово — деревня в Зианчуринском районе Республики Башкортостан Российской Федерации. | 0 | 0 |
Яңы йыл | Новый год | lead | Яңы йыл — иҫке йылдың һүңғы көнөнән яңы йылдың беренсе көнөнә күсеү ваҡытын билдәләгән байрам. | Новый год — главный календарный праздник, который отмечает начало годового цикла. | 0 | 0 |
Яңы йыл | Новый год | facts | 46 йылда Рим императоры Юлий Цезарь Яңы йылды ҡаршы алыу датаһын 1 ғинуарға күсерә. | Начало года с 1 января было установлено римским правителем Юлием Цезарем в 46 году до нашей эры. | 3 | 3 |
Яңы йыл | Новый год | facts | Йәһүд байрамы Рош һа-Шана — Песахтан һуң 163 көн үткәс (5 сентябрҙән 5 октябрға тиклем) йыл башын билдәләй. | 163 дня после Песаха (не раньше 5 сентября и не позже 5 октября) — еврейский праздник Рош ха-Шана (Израиль). | 6 | 20 |
Шәкүров Рәшит Закир улы | Шакуров, Рашит Закирович | lead | Рәшит Шәкүр (тулы исеме — Шәкүров Рәшит Закир улы, 11 ғинуар 1937 йыл — 23 июнь 2024 йыл ) — башҡорт шағиры, тел һәм әҙәбиәт белгесе, публицист. | Рашит Закирович Шакуров (псевдоним — Рашит Шакур) — башкирский учёный-тюрколог, топонимист, поэт, публицист, общественный деятель. | 0 | 0 |
Насиров Рәүеф Хәй улы | Насыров, Рауф Хаевич | lead | Насиров Рәүеф Хәй улы (11 ноябрь 1935 йыл — 6 июнь 2014 йыл) — башҡорт журналисы, яҙыусы. | Рауф Хаевич Насыров (11 ноября 1935 — 6 июня 2014) — советский башкирский писатель и журналист. | 0 | 0 |
Мәсет | Мечеть | lead | Мәсет ( «ғибәҙәт ҡылыу урыны») — мосолмандарға ғибәҙәт ҡылыу өсөн төҙөлгән архитектура ҡоролмаһы. | Мечеть («место поклонения») — мусульманское молитвенное (богослужебное) архитектурное сооружение. | 0 | 0 |
Мөнбәр | Минбар | lead | Мөнбәр, Минбар — имам йома вәғәзен уҡыу өсөн ҡулланған мәсет эсендәге бейек урын. | Минбар (аль-минбар, мимбар, от — «трибуна», «кафедра») — кафедра или трибуна в соборной мечети, с которой имам читает пятничную проповедь (хутбу). | 0 | 0 |
Михраб | Михраб | lead | Михраб, михрап — мәсеттә имам намаҙ уҡый торған махсус уйым урын. | Михраб («направление молитвы») — ниша в стене мечети, указывающая направление на Мекку (киблу). | 0 | 0 |
Демография | Демография | lead | Демография (халыҡ, — яҙыу) — халыҡ үҫеше тураһындағы фән. | Демография (народ, — пишу) — наука о закономерностях численного развития населения. | 0 | 0 |
Имашев Булат Ғөбәйҙулла улы | Имашев, Булат Губайдуллович | lead | Тимербулат Ғөбәйҙулла улы Имашев(27 февраль, 1908 йыл, Аҙнай — 12 апрель 1946 йыл, Өфө) — башҡорт актеры һәм режиссеры. | Тимер-Булат Губайдуллович Имашев (27 февраля 1908 года, д.Азнаево — 12 апреля 1946 года, Уфа) — башкирский актёр и режиссёр. | 0 | 0 |
Имашев Булат Ғөбәйҙулла улы | Имашев, Булат Губайдуллович | facts | 1920 йылда 12 йәшендә Ырымбурға педагогия техникумына уҡырға юллана. | В 1920 году в 12-летнем возрасте отправился учиться в педагогический техникум г. | 4 | 5 |
Имашев Булат Ғөбәйҙулла улы | Имашев, Булат Губайдуллович | facts | 1939—1943 йылдар — Башҡорт опера һәм балет театры ның баш режиссёры, уны булдырыуҙа әүҙем ҡатнаша. | В 1939—1943 годах — главный режиссёр Башкирского театра оперы и балета, в создании которого принял активное участие. | 9 | 10 |
Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙы | Биишева, Зайнаб Абдулловна | lead | Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙы (2 ғинуар 1908 йыл — 24 август 1996 йыл) — башҡорт прозаигы, шағир, драматург һәм тәржемәсе. | Зайнаб Абдулловна Биишева , деревня Туембетово (ныне — Кугарчинский район Башкортостана) — 24 августа 1996 (88 лет), (Уфа) — народный писатель Башкирской АССР, прозаик, поэт, драматург, переводчик. | 0 | 0 |
Биишева Зәйнәб Абдулла ҡыҙы | Биишева, Зайнаб Абдулловна | facts | 1929—1931 йылдарҙа Баймаҡ районы Темәс ауылында уҡытыусы булып эшләй. | После завершения обучения, в 1929—1931 годах — учительница в школе села Темясово Баймакского района. | 6 | 4 |
Ҡудашев Хөсәйен Илдархан улы | Кудашев, Хусаин Ильдерханович | lead | Ҡудашев Хөсәйен Илдархан улы (10 май 1913 йыл — 13 ноябрь 1986 йыл) — театр һәм кино артисы. | Кудашев Хусаин Ильдерханович 10 мая 1913 года, д. | 0 | 0 |
Ҡудашев Хөсәйен Илдархан улы | Кудашев, Хусаин Ильдерханович | facts | Хөсәйен Илдархан улы Ҡудашев 1913 йылдың 10 майында Өфө губернаһы Бәләбәй өйәҙе Бүздәк ауылында тыуған. | Кудашев Хусаин Ильдерханович родился 10 мая 1913 года в д. | 6 | 5 |
Монзон | Монсон | lead | Монзон йәки Монсон (Monzón) — Испанияла, Уэска провинцияһында, Арагон автономиялы берлегендә урынлашҡан ҡала. | Монсон — город и муниципалитет в Испании, входит в провинцию Уэска, в составе автономного сообщества Арагон. | 0 | 0 |
Иҫке Байрамғол | Старобайрамгулово | lead | Иҫке Байрамғол (шулай уҡ Әүеш) — Башҡортостандың Учалы районындағы ауыл, Тунғатар ауыл советына ҡарай. | Старобайрамгулово — деревня в Учалинском районе Башкортостана России, относится к Тунгатаровскому сельсовету. | 0 | 0 |
Ҡаҡы | Свербига | lead | Ҡаҡы — ике өлөшлөләр класының әүернә сәскәлеләр ғаиләһенә ҡараған үҫемлек. | Свербига — олиготипный род травянистых растений семейства, произрастающих в Европе, Средиземноморье и Азии. | 0 | 0 |
Злобин Степан Павлович | Злобин, Степан Павлович | lead | Злобин Степан Павлович (11 ноябрь 1903 йыл — 15 сентябрь 1965 йыл) — рус совет яҙыусыһы. | Степан Павлович Злобин (Москва, Российская империя — 15 сентября 1965, Москва, СССР) — русский советский писатель, поэт, педагог, лауреат Сталинской премии. | 0 | 0 |
Күҙәнәк | Клетка | lead | Күҙәнәк — бөтә төр организмдарҙың (күҙәнәкле төҙөлөшө булмаған вирустар һәм вироидтарҙан башҡа) төҙөлөшөн һәм йәшәйешен тәьмин иткән элементар структур-функциональ берәмек. | Клетка — структурно-функциональная элементарная единица строения и жизнедеятельности всех организмов (кроме вирусов, о которых нередко говорят как о неклеточных формах жизни), обладающая собственным обменом веществ, способная к самостоятельному существованию, самовоспроизведению и развитию. | 0 | 0 |
Күҙәнәк | Клетка | facts | Үҫемлектәрҙең дә күҙәнәктәрҙән тороуын 1675 йылда итальян табибы Марчелло Мальпигираҫлаһа, 1681 йылда инглиз ботанигы Неемия Грю шулай уҡ быны иҫбатлай. | В 1675 году итальянский врач Марчелло Мальпиги (а в 1681 году — и английский ботаник Неемия Грю) подтвердил клеточное строение растений. | 10 | 6 |
Күҙәнәк | Клетка | facts | 1802—1808 йылдарҙа француз тикшеренеүсеһе Шарль-Франсуа Бриссо де Мирбель үҫемлектәрҙең күҙәнәктәр төҙөгән туҡымаларҙан тороуын иҫбатлай. | В 1802—1808 годах французский исследователь Шарль-Франсуа Мирбель установил, что растения состоят из тканей, образованных клетками. | 15 | 11 |
Күҙәнәк | Клетка | facts | 1831 йылда инглиз ботанигы Роберт Броун беренсе булып үҫемлек күҙәнәге ядроһын һүрәтләп яҙа, ә 1833 йылда ядроның үҫемлек күҙәнәгендә мотлаҡ булырға тейешлеген асыҡлай. | В 1831 году английский ботаник Роберт Броун впервые описал ядро растительной клетки, а в 1833 году установил, что ядро является обязательной органеллой клетки растения. | 18 | 14 |
Бәхти Ғайсин | Гайсин, Бахти Миниярович | lead | Ғайсин Бәхти (Бәхтиғәни) Миңлейәр улы (24 ғинуар 1930 йыл — 5 октябрь 1991 йыл) — музыкант-аккордеонсы. | Гайсин Бахти (Бахтиганий) Миниярович (24 января 1930, Кшанны, Башкирская АССР — 5 октября 1991, Уфа) — советский аккордеонист, композитор. | 0 | 0 |
Бәхти Ғайсин | Гайсин, Бахти Миниярович | facts | 1953—1961 йылдарҙа Башҡорт дәүләт академия драма театрында концертмейстер булып эшләй. | По окончании училища с 1953 по 1961 годы работал концертмейстером Башкирского академического театра драмы. | 4 | 5 |
Башҡортостан халҡы | Население Башкортостана | lead | «Башкортостанстат» мәғлүмәттәре буйынса 2010 йылдың 1 ғинуарына ҡарата, Башҡортостан Республикаһының халҡы 4 065 993 кеше тәшкил итә. | Численность населения Республики Башкортостан по данным Росстата составляет по предварительным данным чел.. | 0 | 0 |
Башҡортостан халҡы | Население Башкортостана | facts | Халыҡ иң иркен торған төбәктәр араһында — Йылайыр (3 кеше/км²), Белорет (3,7 кеше/км²) һәм Бөрйән (4 кеше/км²) райондары. | Наименее плотно населёнными являются Зилаирский (3 чел./км²), Белорецкий (3,7 чел./км²) и Бурзянский районы (4 чел./км²). | 3 | 6 |
Башҡортостан халҡы | Население Башкортостана | facts | Халыҡ иң тығыҙ урынлашҡан төбәктәр иҫәбендә Өфө (37 кеше/км²), Ҡырмыҫҡалы (30 кеше/км²), Шишмә (29 кеше/км²) һәм Туймазы (27 кеше/км²) райондары. | Наибольшая плотность сельского населения отмечается в Уфимском (37 чел./км²), Кармаскалинском (30 чел./км²), Чишминском (29 чел./км²) и Туймазинском (27 чел./км²) районах. | 4 | 7 |
Химик ҡушылмалар | Химическое соединение | lead | Химик ҡушымталар — химик яҡтан бәйләнгән ике йәки унан да күберәк элемент (гетеронуклер молекулалары) атомдарынан торған ҡатмарлы матдә. | Химическое соединение — сложное вещество, состоящее из химически связанных атомов двух или более элементов (гетероядерные молекулы). | 0 | 0 |
Химик ҡушылмалар | Химическое соединение | facts | 100 меңдән ашыу органик һәм 3 миллиондан ашыу органик булмаған ҡушылма булыуы билдәле. | Известно более 100 тыс. неорганических и более 3 млн органических соединений. | 24 | 25 |
Тимер | Железо | lead | Тимер — химик элементтарҙың периодик системаһында һигеҙенсе төркөмдөң өҫтәмә төркөмсә, дүртенсе периодындағы 26-сы химик элемент. | Железо (химический символ — Fe, от ) — химический элемент 8-й группы (по устаревшей классификации — побочной подгруппы восьмой группы, VIIIB) четвёртого периода периодической системы химических элементов Д. | 0 | 0 |
Кислород | Кислород | lead | Кислород — химик элементтарҙың периодик системаһындағы алтынсы төркөмдөң төп төркөмсәһендәге, икенсе периодындағы 8-се химик элемент. | Кислород (химический символ — O, от ) — химический элемент 16-й группы (по устаревшей классификации — главной подгруппы шестой группы, VIA) второго периода периодической системы Д. | 0 | 0 |
Кислород | Кислород | facts | Рәсми рәүештә кислородты 1774 йылдың 1 августында инглиз химигы Джозефом Пристли терегөмөш оксидын герметик һауытты тарҡатыу юлы менән асҡан тип иҫәпләнә (Пристли көслө линза ярҙамы менән ҡояш нурҙарые был ҡушылмаға й-нәлткән). | Официально считается, что кислород был открыт английским химиком Джозефом Пристли 1 августа 1774 года путём термического разложения оксида ртути в герметично закрытом сосуде (для нагрева вещества Пристли направлял на него солнечные лучи, сфокусированные большой линзой). | 4 | 10 |
Рәсәй Федерацияһы субъекттары | Субъекты Российской Федерации | lead | Рәсәй Федерацияһы — илдең 1993 йылда ҡабул ителгән Конституцияһының 5-се статьяһына ярашлы, Рәсәй, федератив дәүләт булараҡ, тиң хоҡуҡлы субъекттарҙан тора. | Субъекты Российской Федерации (субъекты федерации) — название территориальных единиц верхнего уровня — регионов в Российской Федерации. | 0 | 0 |
«Кохав» йәһүд милли мәҙәни үҙәге | Уфимская синагога | lead | «Кохав» — Башҡортостан йәһүд милли-мәҙәни үҙәге, Рәсәйҙәге иң ҙур милли-мәҙәни үҙәктәрҙең береһе. | Уфимская синагога — молельный дом иудеев Башкортостана. | 0 | 0 |
Кинйәабыҙ | Кинья-Абыз | lead | Кинйәабыҙ (Кинйәбыҙ, Кинйә-Абыҙ) — Башҡортостан Республикаһының Көйөргәҙе районындағы ауыл, Свобода ауыл Советына ҡарай. | Кинья-Абыз — деревня в Куюргазинском районе Башкортостана, входит в состав Свободинского сельсовета. | 0 | 0 |
Кинйәабыҙ | Кинья-Абыз | facts | Халыҡ телендә Туғай Кинйәһе һәм Күзмин Кинйәһе тип йөрөтөлһә, рәсми документтарҙа 1-се һәм 2-се Кинйәбыҙ тип йөрөтөлә. | Расстояние между Кинзебызово 1-е и Кинзебызово 2-е — около трех километров. | 11 | 14 |
Гәрәев Муса Ғайса улы | Гареев, Муса Гайсинович | facts | Муса Ғaйса улы Гәрәев 1922 йылдың 9 июлендә Башҡорт АССР-ының Бәләбәй кантоны (хәҙерге Башҡортостан Республикаһы Илеш районы) Иләкшиҙе ауылында башҡорт крәҫтиәне ғаиләһендә тыуған. | Родился 9 июля 1922 года в деревне Илякшиде Белебеевского уезда Башкирской АССР (ныне Илишевский район Башкортостана) в крестьянской семье башкир. | 2 | 2 |
Исмәғил Ғаспыралы | Гаспринский, Исмаил | lead | Исмағил Мостафа улы Ғаспыралы (Гаспринский) (8 март 1851 йыл — 11 сентябрь 1914 йыл) — ҡырым татар халҡының атаҡлы азаматы, мәғрифәтсе, нәшриәтсе, сәйәсәт һәм йәмәғәт эшмәкәре, яҙыусы һәм педагог. | Исмаил-мирза Гаспринский, Гаспралы — крымскотатарский политический и общественный деятель, интеллектуал, просветитель, издатель и диссидент, получивший известность и признание среди всего мусульманского населения Российской империи. | 0 | 0 |
Шайтан (йылға) | Шайтанка (приток Большой Куюргазы) | lead | Шайтан йылғаһы — Көйөргәҙе районы биләмәһендә аҡҡан йылға. | Шайтанка — река в Куюргазинском районе Башкортостана, впадает в реку Большая Куюргаза в 33 км от устья. | 0 | 0 |
Шәмсетдин Зәки | Заки, Шамсетдин | lead | Шәмсетдин Зәки (төп исеме — Шәмсетдин Йәрмөхәмәт улы Ғөбәйҙуллин; 1822—1865) — башҡорт мәғрифәтсеһе, философ, шағир, дин белгесе. | Шамсетдин Ярмухаметович Заки , наст. фам. — Губайдуллин; 1822, по другим сведениям 1821 или 1825 год поэт, последователь суфизма. | 0 | 0 |
Башҡорт балы | Башкирский мёд | lead | Башҡорт балы ( башҡорт балы ) — Башҡортостанда етештерелгән бал. | Башкирский мёд — мёд, произведённый в Башкортостане. | 0 | 0 |
Башҡорт балы | Башкирский мёд | facts | Был турала 1500 йыл элек ерләнгән, Бөрө ҡәберлегендә 1902 йылда табылған солоҡсолоҡ кәрәк-яраҡтары һәм боронғо башҡорт кешеләренең Шүлгәнташ мәмерйәһе диуарҙарына төшөрөлгән һүрәттәре һөйләй. | Об этом свидетельствуют и находки открытого в 1902 году Бирского могильника, возраст которого, примерно, 1500 лет: среди прочей утвари в нём найдено полное снаряжение бортника — добытчика лесного мёда. | 14 | 6 |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.