url
stringlengths 43
292
| title
stringlengths 0
91
| author
stringlengths 0
50
| content
stringlengths 31
62.1k
|
|---|---|---|---|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/ny-finoana
|
NY FINOANA
|
LAVENONA
|
Ny finoana tsy azo ariana
fa fitaovam-piadiana
ho an'ny zanak'Andriamanitra!
Aza adino fa io no kiady
sy apinga enti-miady !
Na kely toy ny voatsinampy
dia azo inoana fa efa ampy
hahafindra tendrombohitra
Sady entina manohitra
ny tsipikan'ilay ratsy !
Ary ny asam-panompoana
raha tsy arahina finoana
dia zary toy ny voninkazo
izay milofika malazo
rehefa tsy tondrahana iny !
Ny devoly anie ka kinga e !
Vao tsy anananao ny ampinga
dia efa ianao aloha no hazany
sy hanetsehany ny vazany
ho sakafony sy rembiny !
Koa tano hatrany ny finoana
mba tsy zary zava-poana
ny niharetana hatrizay
raha toa ka andro iray
no mety hahafefika anao !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/i-dada-sy-neny
|
I DADA SY NENY
|
LAVENONA
|
Tsy misy tahaka an'i Dada sy Neny
raha mbola olombelona miaina eto an-tany
satria tsisy fetra ny fitiavana omeny
ary tsy mba mahafoy na mangidy na mamy !
I Dada no andrin'ny fianakaviana
miasa tsy miato na aza efa lanaka
I Neny nisotro ny rano tsy tiana
mantsy harena ny azy ny zanaka
Ireo no nitaiza sy namolavola
Nifofotra mafy sy nikely aina
Miezaka hatrany ary mitady vola
mba hiadanan'ny sombin'ny ainy
I Dada etsy andaniny miasa saina
amin'ny hanin-koanina ka tena trotraka
I Nenyt etsy ankilany tsy mitaraina
na aza tsy misy ny vary harotsaka
fa na i Dada na i Neny...olombelona ihany
Tsy maintsy hody vovoka ihany izy ireny
Ka hajao sy tolory fitiavana hatrany
raha toa mbola velona i Dada sy Neny !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/toy-ireny
|
TOY IRENY
|
Fredy Jaofera
|
TOY IRENY
Raha ny toy ireny
no atao hoe : reny,
aleoko tsy manana
hahatsara fihavanana.
Raha ny toy ireny
no tiavina ombieny,
faty antoka etoana
fa tsy hisy haravoana.
Raha ny toy ireny
no ho ahy lavareny,
aleoko mandositra
fa ny jaly, izy no fositra.
Raha ny toy ireny
no mpaniloko eny,
ho haizina avokoa
no handrakotra tokoa.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/solom-panomezako
|
SOLOM-PANOMEZAKO
|
LAVENONA
|
SOLOM-PANOMEZAKO
Tononkalo moja
no hany mba kaloiko
ka nefa dia mafonja
sy tena avy ato am-poko !
Io no teny mamy
atolotro ho anao
fa mitsingerina androany
ny nahaterahanao !
Eny ,tononkalo iray
no indro hovetsoiko
hiarahabako anao indray
ry namako tsy foiko !
Dia ny solom-panomezako ?
Tsy akory mofo mamy
na zavatra ho lo
Tsy vola mety ho lany
na harena ihany koa
fa tononkalo kely
natao amim-pifaliana
ka tsy ho lefy velively
na oviana na oviana!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/andriafa/raha-toa-ka
|
Raha toa ka ...
|
andriafa
|
Raha toa ka misy tsiahy,
mitamberina tsy nahy
noho ny sompatra sy ankaso
ka mahatonga ranomaso
dia avelao ihany hitraho
aza tànana akory
hanakotsa ny ondanao
'reo ranomaso anaty tory.
Raha toa ka mitamberina
ireo lasana efa dila
... na ny omaly efa levona
... na ireo diary efa kila
Avelao handeha ihany
aza ferana na kely
ho any ankoatraotra any
ny eritreritrao hiery...
Raha toa ka misy izany
dia mitomania ihany...
... nefa izao no tadidio,
"fa ny faharesena omaly,
hody tanjakao anio"
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/nyfandeferako/ny-rediredinay-tanora
|
ny Rediredinay tanora
|
Nyfandeferako
|
eh! izany fiainana mpifamaofao
azakazaka avokoa izay rehetra atao
vao mihiratra ny maso dia dia lera no enjehina
tsy hay intsony na hoe izaho no be erehana
izany no atao dia ny hahatratrarana hatrany
izany redireko tsapako ho mamy
ny fahatanorana hono manko mandalo
ka na inona atao dia toa raima sy valo
maro ny zavatra mifamafao ao an-tsaina
vady sa sipa sa izay hahavelona ny aina
mila miketraka dieny izao
ka nefa koa te hihaina amin'ny maha tanora aho
izay rehetra ao antsaina dia rediredy avokoa
asa ny ny fahaiza-mandamina ve no tsy vitako aloha
tiako ny atsy , tsy foiko ny aroa
izay redirediko tiako ho tanteraka avokoa
indrisy mantsy fa izany no fanao
rehefa tong amin'ny fahatanorana aho
ilay fotoana toa malasasala
te hilalao kanety nefa sao lazain'ny olona ho adala
hany hery dia manao izay maharesy lahatra
na laharam-pahamehana io na tsy voalahatra
koa raha tsy mitandrina aho tanora
dia ny ho aviok rehetra ho ho goragora
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/lesona-tsara
|
LESONA TSARA
|
Fredy Jaofera
|
LESONA TSARA
Ny marina, lahy,
tsarovy, na ahoana,
ny lalan-tantara :
ny ratsy fanahy,
mampianatra foana
ny lesona tsara.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/andriafa/zandry-a
|
Zandry a...,
|
andriafa
|
Zandry a,
Aok'izay ny alahelo,
dia fafao ny ranomaso...
F'io fiainana io na helo,
noho ny vaikan'ny ankaso
Tsy maintsy ho avy ny maraina
mbola hamelombelon'aina
Zandry a,
Atrakao indray ny loha,
na ho sarotra aza izany.
Dia banjino ny any aloha
... atsaharo ny tomany,
Ny ady anie tsy mbola vita,
raha tsy tonga ery ampita e!
Zandry a,
Zoky a
Vizaka aho...
vizaka ny nitady,...
Nifofotra, nively vy...
Tena niezaka niady,
ho tody ery ampita ery.
F'angamba tsy natao ho ahy
ny ho tafita ohatran'ialahy.
Zoky a,
Aza tsiniana aho raha tomany,
na hoe... ho kivy ambony ihany
fa n'inon'inona natao
hananam-piainana vaovao
dia toa rivotra nokomondroina
... fa tsy namaly izay natsoina
Zandry a,
'zaho anie ka teo no niainga e!
Tao anaty lavaka aho
no niezaka, nivoaka.
Ratra, fery sy talaho
no nanosika ahy hitroatra
Tsy izao akory no anjara,
na koa hoe vintana tinendry.
F'afaka ho hafa ny tantara
raha zay no zavatra kinendry.
Mitomany ilahy anio,
mahatsiaro tena ho irery.
Fa io faharesena io
... ka afaka ovaina ho "Hery"
hoenti-miatrika indray
'reo ady sesilany !
.. ny Fandresena am'zany,
ho mamy tsy hisy fiafarany.
Zandry a,
Mahereza, Ndao miady !!!
Sikino ny herin-tsaina
Vimbino ny herim-po
Ny anjaranao alaina
Mitomboa Hasina ho SOA
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/denariako
|
Denariako
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
Izaho Raiko 'lay tsy taitra, tsy nandefa ny vinaniko
tamin'ny antsonao niangavy sy nikasika ny foko.
Indrisy ny akon-dakolosy nikaroka ahy tanaty akaniko,
tsy nasiako sira akory izany feonao ry Tompo,
Na ny ora fahatelo na ny ora fahaenina,
tsisy nahatsaroako akory izay ho fanoloratenako,
indrisy ity fahadalako, ny fanahiko marenina.
Niery ny antsonao hatrany ka nitady izay iafenako.
Nefa izany kosa Ray tsy nataonao tsy hamelana,
Ity ninia tsy niova fo, raha tsy tamin'ny Ora farany,
Novelominao finoana, nomenao fanantenana,
Maimaimpoana tsy vidiana, tsisy onitra na sarany.
He ty ora fiverenako, noheveriko efa tara,
sarobidy taminao ka niarahanao hanompo,
Tsy nataonao latsa-danja, notoloranao anjara
Mba ho isan'ireo mpiasa ato an-tsahanao ry Tompo.
He izany fahasambarako, fifaliana ho ahy hatrany.
Fa ny tambin'ny karamako tonga tamin'ny fara ora,
Fatra feno sady tsapako: denaria sahala ihany
toy ny an'ireo talohako, efa niasa ora maro.
''ilay lapa tsy voavidy na koa azoko sandaina:
Lova soa atolotrao ireo olonao voafidy,
Denaria mandrakizay, sady tsy azon'iza ovaina,
Io no sanda atolotrao, 'ilay tanàna sarobidy' ''
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/fiangaviako-farany
|
FIANGAVIAKO FARANY
|
LAVENONA
|
FIANGAVIAKO FARANY
Raha toa ka fisarahana
no hany lalan-tokana
hizoran'ny fitiavako
dia izao ny ahy no hafatro
sy teniko manokana
lazaiko anao rahavako
Aza ianao tomany !
Dia... ireo hira notendreko ?
Halaviro an-tsofinao !
Ny hahasoa anao hatrany
no hany zavatra kendreko
eny hahasambatra anao !
Tsy tiako ianao hijaly
sy hiaritra alahelo
na vonton-dranomaso
fa mankarary ny aiko !
Iriako ianao hifaly !
fa ireo tsy tsiambaratelo
sy ny vesatry ny ankaso
avelao zakaiko
sy entiko matory !
Fa ny fiangaviako farany ?
Tiako ianao hijery
ny nofo mangatsikako
rehefa an-tanindrazana !
Ary koa mba mampahery
ilay reniko tsy ho hitako
raha voalevina ny razana !
Dia eo andoha-pasako ?
Ametraho ilay teny
namenao ahy fahiny
taratasy izay nandrasako
namboarinao sy i Neny
Tadidinao moa iny ?
Rehefa vita izay dia...
mahazo ianao mandao
Ilaozy izany fasako !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/kalonny-moana
|
KALON'NY MOANA
|
LAVENONA
|
Moana aho ka moana
Tsy afaka miteny
Ka ny tononkalo foana no...
Soratana ombieny
Io ny ahy ny feoko
..mba entiko mamboraka
ny sento sy toreoko
amin'ny faingo sy ny tsoraka
Anaty rima miaina
sy......teny feno kanto
Mba satriko antsaina
amin'ny feo milantolanto
kanefa izaho dia moana.....!
Mba tia hidradradradra
Nefa tsy afaka manoatra
mantsy toy ny gadra!
Minia manararaotra
manoratsora-poana
sy manakatra vinany
Dia ny kalon'olo-moana?
Kalo tsisy feo
Kalokalo atao mangina
Nefa ataovy an-tsainareo
Fa mbola ho avy ny fotoana
hifarana hatreo
ny vetsovetsonay
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/aorn/faratsiho
|
FARATSIHO
|
AORN
|
Tazanina avy lavitra lay Faratsiho izay
Miloko maintso mavana ny voly sy ny hay
Dia misary tohatra mandravaka ny havoana
Reto tanimbary maro, mirafitra miantoana
Fa Faratsiho Fileovana, mandrafitra an’Ankaratra
Mizara toko sivy, mamokatra avokoa
Ka maro no mandray ho kaominina “fitaratra”
Reo toerana lalovana, toa mampiraiki-po
Ny mponina ao indray, tantsaha no ankamaroany
Mamboly sy miompy, dia miasa tsy tolorana
fa malagasy maro, misitraka ny soany
dia mifandray tsy tapaka toa misy ifamatorana
Raha Faratsiho no resaka, dia aoka ho fantarina
Fa lalan-dra mamelona raiketin’ny tantara
Fa manana olo-manga izay afaka manarina
Sy tena hampandroso an’I Madagasikara
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/olombelona-ny-tena
|
OLOMBELONA NY TENA
|
LAVENONA
|
Olombelona ny tena
Ka tsy maintsy mba misento
Tsy maintsy mba miventso ny diariko ato am-poko
Sy izay hany mba tsaroako
Fa nandalo tamin'ny fiainako
Ka mandefa ny fisainako
Am-pitan-dranomasina any
Hoe indray andro any
Mbola ho hitako ny havako
Mbola ho hitako ny namako
Eh, any ilay tananako
Mitahiry fahatsiarovana
Ka mba tiako holalovana
Sy tiako hotsidihina
Mba satriko ny hamihina
Ilay reniko tsy foiko
Noho ny fitiavako azy
Dia tsy mba hohadinoiko
Ireo anatra fanaony.
Izao mantsy no nataony
Raha izahay hisaraka iny
Hoe "Anaka, aoka ianao ho hendry hatrany
Any an-tanin'olona any.
Ary ataovy an-tsaina foana
Fa mbola ho avy ny fotoana
Izay hihaonantsika mianaka
Eh ! tsy manadino anao ity zanaka
Tinaizanao ry neny a,
Ny zanakao tsy toa ireny manompo vola ireny.
Ka raha sendra mba tafita
Sy tonga aty am-pita
Dia hitsipaka ny lakana
Fa ny ahy tsy voasakana
Dimy arivo kilometatra raha tianao ho fantatra.
Ny fitiavako ny any.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/ny-andri-fara/nangidy-ka-tsy-telina
|
NANGIDY KA TSY TELINA
|
NY Andri-Fara
|
NANGIDY KA TSY TELINA
Fararano hafahafa ny aty aminay
Vokatra avokoa izay rehetra nambolena .
Nioty saingy foana tsy tanteraka ;
Izay rehetra novolena tsy mba nohanina akory .
Faritana ho iray ny olombelona
Mitovy zo , sy fahalalana ary koa fahaizana .
Kanefa misy ny mahantra sy miraoka fakofako ;
Tsy mahita izay ho anjarany , ka mangalatra no hitany .
Herisetra angamba izany, nefa tsy haiko akory
Nahoana moa ny tany no mbola feno hadalana?
Trano fivavahana miorina hatraiza hatraiza !
Miha-mikorosy fahana ny fiainana eto an-tany !?
Nampianarina hifankatia , hifanaja ihany koa
Na ny mpiara-miasa , na ny mpiara-monina .
Fa izay jerenao mikorontana avokoa ;
Vokatry ny fitiavan-tena , sa te hanjaka irery ihany koa .
Hifidy aho , sa hofidiana ...aleo atao hoe , Fidio aho
Ka rehefa izaho ny lany eo...dia ho hItanao ny tohiny .
Ka ny vola natokana ho fampandrosoana...;
Lazaiko anao...Fa avy aty amiko...Omeko tsotra izao .
Ny fanampiana avy any ivelany , tsy ho adino velively
Hamenoako ny ato am-paosiko , fa ny ahy efa nolaniako .
Hotolorako sakafo , koveta miampy vary iray kapoaka !
Omeo ahy ny fahefana , hitsetsefako ny ankohonanao .
Ireny foto-drafitr'asa ireny , tsy vita raha tsy teo aho
Nolaroiko teny mamy fandresen-dahatra mafonja .
Izaho no nahavita izany rehefa laniko ny am-pahany ,
Ianareo kosa hangina sy hifotetaka amin'ny tany !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/ny-kristiana
|
NY KRISTIANA
|
LAVENONA
|
NY KRISTIANA
Raha kristiana ianao
dia aleteho an-dohanao fa....
ny fivavahana tsy haitraitra !
Na fitafy tena raitra aza...
no entinao mandeha mivavaka
mantsy ianao mba te hiavaka
amin'ny olona rehetra !
Dia tsy izany no toetra
izay takian'Andriamanitra
raha te handova lanitra !
Raha kristiana ianao
dia aoka koa ho fantatrao
fa tsy ny rakitrao no inona !
Fa na vola be ohatrinona aza...
no ataonao ho fanatitra
manginy fotsiny ny tatitra
hoe nandoa ny ampahafolony
dia tsy lanitra no solon'
ireny volanao ireny
fa lazaiko ombieny ombieny !
Kristiana ianao ?
Mivonona dieny izao
hitondra ny hazofijaliana
sy hiari-pahoriana
amin'ny zavatra hiaretana !
Fa tsy maivana ny entana...
holanjainao eto an-tany !
Dia santionany amin'izany
ny fanenjehana mihatra
miampy eso sy ny latsa !
Fa ny tena Kristiana ?
dia mandroso tsy mijanona
amin'ny asa fanompoana
na sarotra manao ahoana...aza
ny lalana andehanana !
Tsy miraviravy tanana
fa mila olona mijoro
sy finoana tsy mikoro
amin'ny ady izay lalovana
fa ny eto an-tany fandalovana !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/dadafaratolotra/tiako-foana-ianao
|
TIAKO FOANA IANAO
|
DADAFARAtolotra
|
Na efa tena andefimandriny
Na hoe mpihondana ny sandriny
Na mpikitika ny volony
Na mpanoroka ny molony
Dia mbola tiako foana ianao!
Na anaty bokim-piankohonany
Na mpikarakara ny tokonany
Na mpahandro ny sakafony
Na mpanatoha ny safosafony
Dia mbola tiako foana ianao!
Na mpanasanasa lambany
Na mpangorona ny an-tambany
Na mpizara fahasambarany
Mpanokatra ny varavarany
Dia mbola tiako foana ianao!
Na fanalany ny hamohamony
Na ravaky ny tokatranony
Na mpanasoa ny zaridainany
Na mpanala ny taintainany
Dia mbola tiako foana ihany!
Mandram-pialako eto an-tany!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/ny-reny
|
NY RENY
|
LAVENONA
|
Ny RENY no miavaka indrindra eto an-tany
Satria dia tsy mora ny zavatra entiny
Mantsy ny fiainany feno tomany
Ka rariny loatra raha misy ny fetiny
Raha ny an'ny Reny? Tsy mora ny adiny
Mihitsy mizaka ny tsy eran'ny aina
Tsy vitsy ny miaritra ny ditram-badiny
Ka nefa izy izy ireny tsy mba mitaraina
Ny Reny misahana zavatra maro
Raha ny fiainana ,be no efa hitany
Vehivavy izy ireny ka nefa fantaro,fa...
Tsisy mahavita ny zavatra vitany
Hafa ny Reny ka tsisy mahasolo
Mitaiza ny zanany sy ny hetsetretsetra
raha mbola ao an-trano dia izy daholo
No indro mikajy ny zava-drehetra
Ny Reny dia tsotra ary koa be fitiavana
Fitia tsisy mpanana raha ny azy ireny
Noho izany dia tsora ny tiako hahatongavana
" Arahabaina nahatratra ny fetin'ny RENY"
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/namako-ianao
|
NAMAKO IANAO
|
LAVENONA
|
Namako ianao.....
Noho izany tsy ho adinoiko
sakaiza tsy mandao
Eny ,namako tsy foiko!
namako eny fona .!
Na ho tsiky na tomany
na mivalona ny taona
dia sakaizako hatrany!
Fizarako ny alaheloko
Rehefa mila tsy ho zaka
ny angon'ny ny tsiambarateloko
dia..teo ianao ilay nampitraka!
ny finamanana taloha
sy ireo lasa nolalovana
Tsy voafafako ao andoha ,
Fa...mitoetra ho fahatsiarovana
Ny sombotsombiny ihany ireo fa.....
raha fintinina dia izao
na inona na inona miseho
Dia.. namako eny foana ianao!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/lavenona/herezo-ny-dia
|
HEREZO NY DIA
|
LAVENONA
|
HEREZO NY DIA !
Oohf..!
Izay aho razandry vao tonga ato an-trano a!!
Drii..! Fa nahoana ity maso no managanohano?
Ny alahelonao io hoy aho aleo mba hifarahana!
Lazao an'i Zoky ! Nisy namono ianao tany ampianarana?
Tsia an!!
Tsy izany raZoky fa lasa ny saiko a !
Mba nafeniko ihany ka nefa tsy haiko,
Ny fiainana eto tsy mora fa indrisy...
Ny ampelatanana nefa tsy misy
Ilay tompontrano....vao haninkeo no nandalo.
Ka ny hany mba hevitro dia nanakalo
ilay firavaka kelin'i Dada sy Neny
Dia nataoko hofantrano...
ny vola rehetra izay tambin'ireny.
Eeeh!
Aza kivy raZandry fa fiainana izao a!
Efa miezaka ihany ity zokinao
Manao izay mba vita sy miady mafy
Mba hitovizantsika amin'ny zanaky ny hafa
Zoky a!
Sendra hajanoko aloha ny fianarana
Dia ry i Koto atsy ambadika no mody hafarana
Hoe tsy afaka mianatra izaho fa marary
Dia mba izaho no hitady ny laoka sy vary !
Mba anjaran'i Zoky ny mandoa ny hofantrano,
Kojakoja rehetra.... ary jiro sy rano !
Izay no hany hevitra noeritreretiko
Mba maivana i Zoky raha zay no mba entiko.
Tsia re raZandry a!!!,
mbola tsy vizana Zoky hiteny !
Ngah adinonao...ireo hafatrafatr'i Dada sy Neny hoe..
Mianara mafy , dia mba ho tafita !
Fa io no hany tohotra hiakarantsika
amin'ny farim-piainana ambonimbony.
Ity Zokinao tsy afa-mianatra intsony
Hatramin'ny nandaozan'ny Ray amanan-dReny
Dia tsy afa-manoatra sy tsy afa-mikomy
Hoe aleo izaho hianatra
Zandry a ! ianao zao hany mba hoe antenanina
ka dia mahazotoa !
Aza mba kivy na miferotr'aina
hatrakao ny loha !
Fa isika raZandry tsisy lova hifaharana
Ka ny hany teniko ataoko aminao hoe...
"HAJAO NY FIANARANA"
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/aorn/ray-mpandahatra
|
RAY MPANDAHATRA
|
AORN
|
Raha nandinika ny saiko nampandefitra ny loha
Manoloana ireo kapoaka zay natolotra ho sotroiko
Dia niaiky ny eritreritro fa Ianao lay Ray Tsitoha
No mpandahatra ikoizana nampitony izany foko
Firifiry moa ny hataka nitalahoako taminao
Tsisy valiny izy ireny, na taraiky aty aoriana
Tsapako ihany aty afara fa toa loza mitatao
Ka ho nenina avy hatrany hampitondra fahoriana
Saingy ireo zay tsy niriako, no natolotra ho ahy
Nahakivy, nahaketraka, nampandatsa-dranomaso
Nony nosokafanao, ny ati-saiko sy fanahy
Dia nanjary fahasoavana, lay noheveriko ho ankaso
Moa tsy taminao ry Ray, no nahazoako fahoriana
Nampangoly izany aiko, nitondrako alahelo
Fa natolotrao ahy lay hany tena fifaliana
dia lay lalam-pamonjena manalavitra ny helo
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/andriafa/aoka-izay
|
Aoka izay,
|
andriafa
|
...Aok'izay hoy ianao,
'reo rohy namehy antsika.
Fa ianao kay efa lao,
'lay fitia,... no nangatsiaka
... Aok'izay fa tsisy intsony,
'lay voninkazo nokoloina
ka na nitsimoka,... namony
ho sorohina... ho vonoina
Voninkazo adaladala
naniry antsisi-jaridaina,
ka na hijoro, hijoalajoala
Alàna... rehefa tsy ilaina
Aok'izay...
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/aorn/raiso-indray-ny-peninao
|
RAISO INDRAY NY PENINAO
|
AORN
|
Raiso indray ny peninao
Ry Poetan’ny tantara
Dia farito ambaindainy
Na ny ratsy na ny tsara
Fa ny zava-misy atrehina
Mbola aizina no hita
Maro loatra ireo nafenina
Sesehana ireo tsy vita
Na ny fahantrana lalina
Na ireo ziogam-pijaliana
Manangoly mahafanina
Lasa vesa-pahoriana
Ka soraty tsy ankitsahatra
ireo zay marina voahosy
Fa ny lainga tsara lahatra
No manenika ny Nosy
Ambarao tsy mihambahamba
Ny halatra sy teritery
Hasetry ho an’ny mavo lamba
Ka raràna tsy hiteny
Na ireo tany nangalarina
Sy bodoina an-kitsirano
Karan-tany namboamboarina
Miampy fandravàna trano
Dia soraty ...ka soraty...
Ireo vahiny izay manjaka
Mampihorohoro anaty
Nefa miha-mahazo laka
K’aza atsahatra ny Penina
Raha Mbola misy manambàny
Fa andeha hiala nenina
Mandram-piala ety an-tany
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/andriafa/aoka
|
AOKA
|
andriafa
|
Eh!.... aoka... aza asina resaka,
fa avelao hivalona any
fandrao mamerin-drezatra
... satria toa hanina efa lany.
Ny lasa tsy mba fanadino,
...mety ho marina ihany.
Fa izaho tsy mbola mety mino,
hoe... tena nisy hono izany.
Aleo hivalona tsy hohita,
Hanjavona tanteraka any.
Fa raha irony zava-bita
mangidy hatram'fiafarany.
Aoka ! Aoka mihintsy.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/aorn/vereza-zay-ho-very
|
VEREZA ZAY HO VERY
|
AORN
|
Vereza zay ho very, matesa zay ho faty
Fa ady varotr’aina tsy ataoko an-kitaraina
ny iarovako ny taniko ‘lay hany tsy nindramiko
Fa lova efa navelan’ireto razambeko
Toaviko sy ekeko, namonto tany teto
Kanefa alaina an-kery ho tombotsoa irerin’
Ireo mpanjana-tany…tsipahiko avy hatrany
Vereza zay ho very, matesa zay ho faty
Fa efa sangy mihoatra ka tena mampitroatra
no ataon'ireo vahiny aminay tsy manan-tsiny
Harena sarobidy ahondrana sy hamidy
No alaina antsokosoko ka ampiadiana foko
dia gasy vitsivitsy mamono tsy ankitsitsy
Ny Malagasy namany miaro zany taniny
Vereza izay ho very matesa zay ho faty
Fa Mbola hisy hatrany ny hiaro ireto tany
Raha misy hetraketraka ,zay mahaketraketraka
Ataon’ireo mpanjanaka ho an’ireo taranaky
Ny Malagasy maro Zay tena saro-piaro
Ny faritra onenany Sy tany ilevenan’ny
Zanany any aorina, hiaina am-pitoniana
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/mandalo
|
Mandalo
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
Toa nofin'ny alina
miserana monja,
ny hery mitondra
ny fiainan'ny velona.
Avalan'ny onja
iampita any ho any,
any ankoatran'ny tany
'reo aina miforona;
Handao ny vatana
natolotr'azy.
Ka vatana sisa
no indro tavela,
na ela aza ny ela
dia tsy ho voafafa
ao am-pon'ny velona
ny soa izay navelany.
Toa tsy mampino
Ilay ora ifandaozana
ifankalahelovana,
tena mangidy
tsy ahitana ny mamy
'lay fara-tomany
Tsy maintsy mirotsaka.
Na tsy ho reny
ilay fara-veloma
ifanadinoina
anoloan'ny fasana,
Na tsy hanafana
ny vatany intsony
ireo lamba natafy,
Ny rano nafafy
mba hifamelana,
Dia raisina ho adidy
sy fara-fitiavana,
ho an'ilay havana
tiana, nandao.
Toa aloka ihany
malaky mielina,
Dia tsy hiverina
'reo misy rehetra.
Dia lasa any ho any,
Tsy iverina intsony,
Tsy hita izay lalany
na teboka farany
fantatra onenany.
Ny lasany sisa
no ventsoventsoina
rehefa mahatsiaro,
na koa mandalo
ao anatin'ny saina
'reo mamy niarahana,
Ny diariny sisa
no avadibadika
hijerena ny sariny,
raha tonga misesika
anatin'ny fo
'reny soa izay navelany,
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/tsu-elodie/aza-manahy
|
AZA MANAHY
|
Tsu Elodie
|
Aza manahy akory fa tsy nanenenako ny lasa,
Tsy nanenenako ny nitia na aza aho voaratra,
Dia lesona ny vita fa manaiky aho hoe tsy anjara,
Eny, tsy natao hiara-dia dia aleo hijanona ho tantara.
Aza manahy akory hoe arahako alahelo ny momba antsika roa,
Fa tamin'ilay ranomasoko latsaka iny ihany dia nivalona avokoa,
Na aza nohosenao ny dinantsika 'zay napetraka,
Dia hiezaka aho hanova tantara vaovao lavitry ny hetraketraka.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/felam-boninkazo-kely
|
Felam-boninkazo kely
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
Felam-boninkazo kely monja ihany,
Dia ampy hanadinoiko ny tsy nety vitanao;
Tsy mila akory sento, talaho na koa tomany,
Fa mialohan'ny nandehanako aho efa namela anao.
Tsy mila ranomaso sy ny tenanao miangavy
hanatona ahy intsony, aorinan'izao.
Fa ny fangatahako, mba hahasoa ny ho avy
dia singam-boninkazo iray avy aminao.
Tsy mila mahatsiaro na mamadika diary,
na koa hoavy hifona vao hamela anao ny lasako.
Fa tsangambato iray tsy mila ampiana sary,
Sy voninkazo iray no ataovy eo amin'ny fasako.
Tsy mila misahirana manafy lamba maro
ny nofoko ho rava, ny fitiavanao.
Fa felam-boninkazo iray tsy mifangaro,
Ho entiko milevina, misaotra indrindra anao.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/aorn/ho-tsiniko-ary-ve
|
HO TSINIKO ARY VE?
|
AORN
|
Ho tsiniko ary ve
Raha leo tsy te hiherika
Ny toky izay nomena
Fa hay natao imolotra
Tsy sahinao natolotra
Dia izaho nangenahena?
Ho tsiniko ary ve
Raha leo tsy te hiatrika
Zay resaka matavy
Nambabo ambony ihany
Fa he nampitomany
Sy lasa nankanavy?
Ho tsiniko ary ve
Raha leo tsy te hihaino
Ny lainga sy ny atsanga
Zay nampandriana adrisa
Angano tsy hita isa
Avy eo tsy sahy mitranga?
Aleo ho tsiniko ihany
Na ho kianina aza...
Lazaina sy fosaina
Ho hafahafa toetra
Hiomehezan’ny rehetra...
Tsy misy ho antenaina
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/ranja-zanamihoatra/ny-mitia
|
Ny mitia
|
Randja Zanamihoatra
|
Mandrera-tsaina ny mitia,
Manadala, mampahia,
Tsy ahavitana izay atao
Fa manjombon-dava izao;
Mahalasana ambiroa,
Mampirediredy koa,
Mampihataka amin’ny maro,
Mahalasa saropiaro.
Izany masonao mahery,
Mihamalefaka fijery,
Ny endrika aza mihamalazo,
Miova tsy ny voan’ny tazo !
Izany izy rehefa taitra :
Ny embonembona, tsy laitra !
Tonga izao karazan-tsiahy
Mampahory ny fanahy !
Dia eo ianao misentosento
Sy mandefa vetsovetso
Ka mitsentsitra mangina
Izato faikam-pahoriana !
Hay ity izy manirery
Dia manaikitra ny fery !
Hanin-tiana no mitrongy
Ka, endrey, mandongilongy !
Tsy latsaina, ho’aho, satria
Maharary ny mitia,
Nefa aiza no hizahavana
Fanafan’ny fitiavana ?
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/rakotobe-sombiniaina/ezaka
|
Ezaka
|
Rakotobe Sombiniaina
|
Ezaka
Izay rehetra natao dia natao am-po
Na dia indraindray ary nakarary ny fo
Satria nihezaka ny hitia
Kanefa tsy tsapany ary tsy ho lasa doria
Na inona na inona ny ezaka atao
Ka rehefa tsy mifamaly dia avelao amin'izao
Ka ianao indray no hijaly amin'izany
Ny mba azonao atao dia tsy inona fa mitomany ihany
Atokano dieny izao ary ilay ezaka
Koa aza avela ho raraka
Fa atokany hoan'ilay tena anjara
Dia tsy iza fa ilay homen'ny Tompo izay tena tsara.
Sombiniaina RKT
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/frederic-rnf/mahereza-ry-sombiniaiko
|
Mahereza ry Sombiniaiko
|
Frederic Rnf
|
Mahereza ry Sombiniaiko
Ekeko oe mafy laotra ny Onjam-piainana
Izay lalovan-tsika amin'izao fotoana izao
Mihaina fijalina sy fahasahiranana lava
Ra mihinana de zara ra mba misy tapa-tsinay
Lalana voasotra hodiavin-tsika ity ry sombiniaiko
Fa tsy fidiny ho ahy ny mahita anao mipitrapitra
Mijery ny fitafina sy ny fanan'ny manodidina
Tsapako ny alahelo sy ny aditsaina mahazo anao
Kanefa mahereza atrany zany sombiniaiko izany
Fa efa mihezaka mikely ainana fatratra aho
Ny mba hananatsika hoavy mamiratra toha ny hafa
Miala atrano maraina tsy mody ratsy hariva hariva
Nataoko izany mba ho porofo fa tena mitady izay hasoa
Ny fiainatsika aho ry sombinaiko any mba harena eto antanako
Tadidio fa ny fiainana dia Kodiaran-tsarety ny ambony
Mety ho lasa ambany ka manana fanatenana atrany
Ary azomy tsara ireny hanatra izay ataoko anao ireny
Apiaro eny amin'ny toerana izay halehanao,
Ny fahendrena rehetra izay ananao ataovy hoe
Mahay mihonina amin'ny tsy fanana ka tsy mba angalatra
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/ny-andri-fara/e31-ny-politika-nampiharina-teo-anelanelanny-taona-1220-1897-tohiny-sady-farany-madagasikara-ny-lasa-sy-ny-ankehitriny
|
E3.1 Ny Politika nampiharina teo anelanelan’ny taona 1220
|
NY Andri-Fara
|
E3.1 Ny Politika nampiharina teo anelanelan’ny taona 1220 - 1897
Mahareta kely aloha fa ho mafimafy ny tantara .
Teto Imerina tokoa ve no tena nisehoan’ilay fanjakana te hampanjaka tokana olona iray mba hanjaka ? Toa tsy marina izany , satria niniana nadinoina ny tany ivelan’Antananarivo ; izay efa nanana fanjakana natanjaka ihany .
Ny Betsileo ; Ny Sakalava ary ny Betsimisaraka , izy ireo dia nanana toetra ihany koa hitovy amin’ny teto Imerina , fa mba te hanjaka tokana . Nahery anefa Andrianampoinimerina . Nampivoatra ny fihazakazakin’ny te hanjaka tokana . Izao no fandehan’ny tantara :
- Andriandranolava no nisehoan’ny fanjakana ifanoavana ; ka ny iray manjaka ny iray kosa manoa .
- Rangita sy Rafohy : Nampihatra ilay fanjakana arindra indray fa tsy nanohy izay efa nataon’ny razany teo aloha : “ Ny Alakamisy an’Andriamanelo ary ny zoma an’Andriamananintany ”, izany hoe , manjaka aloha ny zoky vao manjaka ny zandriny . Ny Fanjakana arindra , dia ampifandimbiasana ny mpiray tampo ; ka ny zoky no mitondra fa rehefa lasa izy vao mandimby azy ny zandriny . Ny raiamandreny no tompon’ny teny farany ho an’izay handova fanjakana ; izy ireo ihany koa no mandrindra ny fanjakana.Izay voatendry eo no tsy maintsy eken’ny rehetra .
- Andriantsimitoviaminandriandehibe : Izy no niavian’ilay fitenenana hoe : “ Zandry olona ; fa mahandrasa ny farany , fa lahy lehiretsy ” Andrianjakatsitakatrandriana sy Andrianjakanavalondambo no tiany tenenina tamin’izany . Miandry ny farany ny zandry olona ; mitovy amin’ilay fanambaran’ny andriana Rangita sy Rafohy ihany .
- Andrianjakanavalondambo : Izy ilay niofo ho Andriamasinavalona ; Nanova ny tantara mahakasika ny fandovana ny fanjakana : Nozarainy efatra tamin’ireto zanany sy ny nomeny vohitra iray avy izy ireo ka :
- Andriantsimitoviaminandriandrazaka = Ambohimanga
- Andrianjakanavalomandimby = Antananarivo
- Andriantomponimerina = Ambohidratrimo
- Andrianavalonimerina = Ambohidrabiby
Izany toen-tsaina izany dia namparefo an’Andriamasinavalona ; satria tia zanaka loatra .
- Andriantsimitoviaminandriandrazaka ; izay nanjaka nomen-drainy fahefana tao Ambohimanga , no nahery tamin’izy efatra mirahalahy . Nanomboka teo indray ny fanjakana sy ny fifandovam-panjakana izay tiany handova azy ka ny zanany iray atao hoe ; Andriambelomasina no nandimby azy tao Ambohimanga saingy efa fanjakana tokana kosa Imerina .
Rehefa maty izy dia nondimbiasan’ny zanany : Andrianjafinandriamanitra . Manjaka telo nifandimby fanjakana tao Ambohimanga ( 1710 - 1787 ) izany hoe , nahatratra 77 taona be izao .
- Andriambelomasina = Ity mpanjaka tao Ambohimanga ity kosa no niavian’ilay fomba fitenenana hoe : “ Anio tontolo andro an’Andrianjafy ; fa ny farany an-dRamboasalama ” tena nanova ny zava-nisy izany satria tsy nitovy tamin’ny hafatra napetraky Rafohy sy Rangita ny toe-javatra . Iry voalohany dia ny zafikeliny Ramboasalama no tinendriny handimby ny fanjakana aorian’ity zanany . Ity faharoa kosa dia ny zanaka ihany no hifandova . sy ny faminaniany fa : " Ilahifotsy avy amin’ alahamadintany no tompon’ ny farany "
- Andrianampoinimerina = « Ny tontolo andro ho an’Ilaidama , fa ny farany ho an’i Mavo . » . Hita ihany fa na dia nitovy aza ny tenim-panjakana nanafarana ny taranaka ; dia hita fa nanjary fandrika ho azy ny hafatra . Radama dia zanaky ny mpanjaka ary i Mavo kosa dia vinanto ; kanefa handova fanjakana . Ho hitantsika ao aoriana kely ny vokatr’io hafatra io .
- Radama Voalohany = Tsy nanafatra izay handimby azy saingy hita taratra fa nisy tiany hampanjakaina ihany ka ny tandapa no nanova ny hafatra .
- Ranavalona voalohany = Toraka izany koa , efa nisy ny olona hampanjakaina dia ny zanany . Nampisy lonilony tamin’ireo tandapa ihany koa izany .
- Radama II = Tsy namela hafatra ; saingy ny Praiminisitra no nisalovana izay tokony hanjaka .
- Rasoherina = Ny Praiminisitra no nanana fahefana izay tiany hanjaka .
- Ranavalona faharoa = Tsy nisy hafatra ny amin’izay handova ny fanjakana .
- Ranavalona fahatelo = Nanaraka ny teo aloha ; kanefa hita ihany fa niodikodina teo ny fifandovam-pahefana sy ny fiandrianana .
E3.2 Ny Zava-nanahirana teo amin’ny fitondram-panjakana .
Aleo aloha isika hijery ity tetiarana ity ; mialoha ny hamakafakantsika ny tantara .
Nomeko mialoha moa io tetiarana io , fa ilaintsika foana ; mba hitondra antsika amin’ny fikarohana.
Raha tsiahivina, dia fanjakana iray tsy mivaky Imerina hatramin’ny nanjakan-dRalambo , teo anelanelan’ny taona = 1575 - 1610 ; ka hatramin’ ny nanjakan’ny mpanjaka Andriamasinavalona. Nozarain’ Andriamasinavalona tamin’ ny zanany efa-dahy ny faritry ny fanjakany ka nisy fanjakana efatra lehibe teto Imerina ; dia teo Antananarivo ; Ambohidrabiby ; Ambohimanga sy Ambohidratrimo izany , izay samy nanana ny renivohiny avy. Nifandrafy ireo fanjakana merina efatra ireo ; ka voatelin’ny fanjakan’ Ambohimanga ny tao Ambohidrabiby , ka telo sisa ; dia ny fanjakan’ Ambohimanga ; ny fanjakan’ Imerinatsimo izay nanana an’ Antananarivo ho renivohiny ary ny fanjakan’ Ambohidratrimo. Ireo fanjakana merina ireo nohodidinin’ireo fanjakana tsy merina dia ny fanjakan’ Anjozorobe tao avaratra sy avaratra atsinanana, ny fanjakan’ Andratsay tao atsimo, ireo fanjakan’ ny Bezanozano tao atsinanana, ny fanjakan’Imamo tao andrefana atsimo ary ny fanjakan’ i Vonizongo tao andrefana avaratra. Na dia niadiady aza ireo fanjakana merina telo ireo ; dia tsy nisara - mianakavy , fa nifanambady ny ankohonan’ ireo mpanjaka tao amin’ izy ireo mba hitazomana ny hasin-drazana sy ny fihavanana.
Fony Andriambelomasina nahazo ny fanjakana = 1730 - 1760 no nanjaka teo Ambohimanga, dia nisy fifanatonana teo amin’ ny fanjakany sy ny fanjakan’Anjozorobe izay marihina fa tsy isan’ ny fanjakana merina sy nanana an’Andriamiharamanjaka ho mpanjakany.
Tamin'ireo zanany am-polony maro dia akaikin' ny fon' Andriambelomasina kokoa Andrianjafy zanany lahimatoa sy Ranavalonandriambelomasina zanany vavimatoa. Koa nomen' Andriambelomasina ho vadin’ Andriamiharamanjaka , Ranavalonandriambelomasina mba hitandrovana ny fahalemana amin’ ny fanjakana roa tonta ary hiatrehana ny ady amin’ ny fanjakan’ Imerinatsimo sy Ambohidratrimo. Vadikely anefa Ranavalonandriambelomasina satria Andriamiharamanjaka efa nanana vadibe talohan’ izany.
Nanaraka sy nitoetra tamin’ Andriamiharamanjaka vadiny tany Anjozorobe Ranavalonandriambelomasina ary nitoe - jaza taminy. Rehefa akaiky ny andro hahaterahany dia nanainga Ranavalonandriambelomasina hiteraka any amin’ny ray aman-dreniny eny Ambohimanga. Saingy teny an-dalana, raha mbola tsy tafavoaka ny fanjakan’Andriamiharamanjaka akory dia nihetsi-jaza Ranavalonandriambelomasina ary niteraka teo an-dalana. Ikaloy no niantsoana io toerana niterahany io ary Andrianampoinimerina ilay zaza naterany. Arak’izany, io andriana Andriamiharamanjaka mpanjakan’Anjozorobe io no rain’Andrianampoinimerina. Manila zanak’Anjozorobe avy amin’ny rainy ary manila merina avy amin’ny reniny Andrianampoinimerina fa tsy merina madio akory.
Marihina anefa fa Andriamiharamanjaka dia manila ihany koa satria isan'ireo razambeny sy razan'andriana nanjaka tamin'ny faritr'Anjozorobe dia ireo Andriamamilaza sy Andriandoriamanjaka izay samy niainga avy eo Ambohidrabiby ary tarana-dRabiby no niverina nankany Anjozorobe.
*Faha Ramboasalama :
Manodidina ny taona 1720 - 1730 ny taona nahaterahan’ Andrianampoinimerina satria i Mayeur, frantsay nivahiny tao amin’ ny fanjakan’ Andratsay ny taona 1777, dia nirakitra tamin’ ny diariny ny filazan’ ny olona nohadihadiany fa Andrianampoinimerina mpanjakan’ Ambohimanga dia antidahy. Raha apetraka ary fa efa antidahy Andrianampoinimerina tamin’ny taona 1777 nanoratan’ i Mayeur dia efa mahatratra 50 taona farafahakeliny Andrianampoinimerina tamin’ ny taona 1777. Vava Alahamady amin’ ny volana Alahamady kosa no voalazan’ny lovantsofina fa andro nahaterahany.
Tsy azo sary Andrianampoinimerina satria norarany tsy hiakatra an’Imerina ny vahiny. Ny lovantsofina anefa dia mitazona fa lehilahy fohy fa tsy lava Andrianampoinimerina. Araka ny filazan’ireo mpitazona tantara momba ny fandrian’ Andrianampoinimerina ao amin’ny lapany atao hoe " Mahandrihono " ao amin’ ny rovan’ Ambohimanga dia sahabo ho 1,45 m ny halavan’ Andrianampoinimerina. Ary farany, i Mayeur dia nanoratra tamin’ ny taona 1777 tao amin’ ny diariny fa araka ny notaterina taminy dia fohy Andrianampoinimerina mpanjakan’ Ambohimanga. Momba ny fihodirany dia tsisy sary ahafahana mamantatra izany. "Ilahifotsy" anefa no niantsoan’ Andriambelomasina raibeny azy. Midika izany fa fotsy fihodirana na mazava hoditra Andrianampoinimerina. Mbola ny hafa-draibeny manao hoe :
" Ilahifotsy avy amin’ alahamaditany no tompon’ ny farany " no nentiny nandresy lahatra ny vahoakan’ Ambohimanga raha naka ny fanjakana tao Ambohimanga Andrianampoinimerina satria mantsy mitovy volonkoditra sy fiaviana amin’ny voalazan’Andriambelomasina izy , fa raha tsy fotsy izy no tsy avy amin’ny alahamaditany dia ho mpisandoka fotsiny ihany . Manaraka izany,
Tsiahivina ny hafatr’ Andriambelomasina fony fahavelony fa rehefa nodimandry izy dia Andrianjafy no manjaka ary aorian’ Andrianjafy kosa dia Ilahifotsy avy amin’ Alahamaditany zafikeliny no manjaka. Nankato tanteraka ny hafa-drainy Andrianjafy fony izy nihevitra fa momba izy, koa nankininy tamin’ ireo loholona teo Ambohimanga ny fitaizana an’ Andrianampoinimerina nandrandrainy handimby azy rahatrizay. Tato aoriana anefa dia niteraka an-dRalaitokana i Andrianjafy ka novoriny ny vahoaka ary nilazany fa Ralaitokana no hanjaka aoriany. Tezitra tamin’ Andrianjafy ireo loholon’ Ambohimanga izay efa nifankahazo am-po tamin’ Andrianampoinimerina. Nohararaotin’ ireo loholona ireo ny tsy nahateo Ambohimanga an’ Andrianjafy hanandratany ho mpanjaka an’ Andrianampoinimerina sy hakana ny fon’ Ambohidrabiby sy ny vohitra miaraka aminy.
Koa nandefa iraka teroa Ambohidrabiby Andrianampoinimerina handresy lahatra an' Ambohidrabiby sy ny vohitra manodidina hiandany aminy sy haka lamba jaky tenomin' Andriandoriamanjaka hotafiany amin' ny fanandratana azy ho mpanjaka. Tsy nanaiky Ambohidrabiby raha tsy natao Menabe sy tsy alaim-bodihena koa noeken' Andrianampoinimerina izany. Ny Andriandoriamanjaka kosa nampitondra lamba jaky ireo irak' Andrianampoinimerina mba hatafy ity farany ho mariky ny maha mpanjaka azy. Vao tafiditra teo Ambohimanga ireo iraka dia nasain’ ny loholon’ Ambohimanga nohidiana ny vavahadin’ Ambohimanga ary natafin’ izy ireo an’ Andrianampoinimerina ny jaky noentin’ ireo iraka sady napetrak’ izy ireo miaraka amin’ny mpanotrona maro teo Ambatomiatendro Andrianampoinimerina ary natao fararano ny fanapoahana basy sy dobok’ aponga sy sodina. Teny an-dalana hody ho any Ambohimanga Andrianjafy no nilazana fa efa natsangan’ Ambohimanga ho mpanjaka Andrianampoinimerina. Tsy nino izany izy fa niroso hatrany ny diany ka afaka an’ Ambohitrandriamanjaka izy no nahatazana an’ Andrianampoinimerina eroa Ambatomiatendro miavaka amin’ ny jaky tinafiny izay mbola mazava loko tsara satria vaovao ka fantatr’ Andrianjafy fa efa lasan’ Andrianampoinimerina Ambohimanga ary Ambohidrabiby koa. Hany hery, nitodi-doha nankeny amin’ ny lafin-kavany eny Ilafy Andrianjafy no nanozona an’ Ambohimanga.
Niezaka nampiray ny tany nanjakany :
Araka izany, tamin’ Ambohimanga sy ny manodidina no nanjaka Andrianampoinimerina. Ambohidrabiby sy ny vohitra miaraka aminy moa dia nanaiky niandany taminy rehefa nataony tsy alaim-bodihena sy menabe. Ilafy sy Andrianjafy kosa mbola nanohitra azy ka niadiany ka resiny. Natambany ho tokon’ Avaradrano, zokin’ Imerina 6 toko ireo.
Tsy fantatra marina ny taona nanombohan’ Andrianampoinimerina nanjaka tao Ambohimanga fa efa talohan’ ny taona 1777 nivahinianan’ i Mayeur tao Andratsay izany ka hatramin’ ny taona 1787.
Rehefa izany, na dia teo aza ny fifamitranam-pihavanana nifanaovan’ izy sy havany dia ny andriana Andrianamboatsimarofy mpanjakan’ Imerinatsimo tamin’ ny fanambadiana dia ady no niafaran’ izy roalahy ka resy sy nandositra any Imamo Andrianamboatsimarofy , fa tato aoriana izy vao nafindra nafenina tao Antsahadinta.
Nozarain’ Andrianampoinimerina ho toko roa Imerinatsimo mba tsy hatanjaka intsony, dia tokon’ny Vakinisisaony sy tokon’Ambodirano ka nalainy vady ny maro tamin’ny Zanak’andriana teo Alasora ka nisy napetrany teo Antsahadinta fa izy kosa nanao lapa hitoerany teo Antananarivo.
Fanitarana ny fanjakana :
Rehefa izany, dia nanoa an’ Andrianampoinimerina ny fanjakan’ Ambohidratrimo izay nanolotra an-dRambolamasoandro ho vadiny ka nataony ho toko iray ; dia Marovatana izany. Ary ny fanjakana madinika maro tamin’ ny tany atsinanan’ Ambohimalaza dia nanoa azy ; na dia nanohitra mafy azy aza ny tao Ambatomanga ka lasany hatramin’ ny fanjakana bezanozano amin’ ny faritry Mantasoa. Nataony isan’ Avaradrano ireo fa tato aoriana vao natao ho Vakiniadiana. Rehefa izany dia nitarin’ Andrianampoinimerina miakandrefana ny fanjakany ka nanoa azy ny fanjakan’ Imamo, izay nataony isan’ ny tokon’ Ambodirano. Nanoa koa ny fanjakan’ i Vonizongo ka nataony toko iray dia Vonizongo.
Rehefa izany dia nitariny nianatsimo ny fanjakany ka nanoa azy mora foana Andriamanalinibetsileo mpanjakan’ Andratsay.
Dia nitariny nianatsimo amin’ ny Betsileo ny fanjakany ka Ilaidama izay vao 20 taona monja no nasainy nitaritafika ka resy i Rivoekembahoaka mpanjakan’ i Fisakàna sy Andrinaompanalina mpanjakan’ Ambositra Sahasomangana.
Nanoa azy Andrianantara mpanjakan’ny Manandriana sy Andriamanalina III izay mpanjakan’ Isandra sy Raonimpanarivotomponony mpanjakan’ i Lalazana sy Andriambavizanaka mpanjakan’ i Lalangina sy Rarivoarindrano mpanjakan’ i Arindrano. Natambany ho tokon’ ny Vakinankaratra ireo fanjakan’ Andratsay sy Betsileo. Mbola navelany hitondra ny anaram-boninahitra mpanjaka anefa ireo mpanjaka nanoa fa Radama I no nilaza tany Fianarantsoa fa tsisy mpanjaka intsony amin’ ny fanjakany eto Madagasikara afa-tsy izy ihany fa zanak’andriana no anaram-boninahitra isaloran’ireo mpanjaka nanoa azy. Nandritra izany, ny fanjakan’ Anjozorobe dia efa ireo zanaky ny vadiben’ Andriamiharamanjaka no nanjaka tao ; ary izy ireo tsy nety nanoa an’ Andrianampoinimerina koa notafihan’ ito farany izy ireo ka lasany ny ampahany amin’ ny faritry ny fanjakan’ Anjozorobe ka nataony ho isan’ Avaradrano. Tsy fantatra mazava anefa ny sisin-tany amin’ ny fanjakany sy ny fanjakan’ Anjozorobe fa dia namporisihiny ny vahoakany hianavaratra mihoatra ny reniranon' i Mananara araka izay tratra.
Vokatry ny fanitaram-panjakana :
Arak’izany, niainga tamin’ny faritra kely indrindra Andrianampoinimerina ka tonga lehibe indrindra ny fanjakany, ary izy no mpanjaka voalohany nahatafaray ny fanjakana merina hatramin’ny andro nizaran’Andriamasinavalona izany ho fanjakana efatra. Nataony enin-toko Imerina. Raha tsiahivina dia talohan’ny taona 1787 ; ary efa talohan’ny taona 1777 ; no efa mpanjakan’Ambohimanga Andrianampoinimerina ary teo ny renivohitry ny fanjakany nisy ny lapany natao hoe Mahandrinono.
Tamin’izany, ny andriana fito toko dia tsy mba nomeny zaratany teo Ambohimanga satria tsy noeken’ Ambohimanga izany, fa dia ireo terak’Ambohimanga na andriana na hova na mainty efa tompontany teo ihany sy ireo olona avy amin’ny lafy valo nampiakarin’Andrianampoinimerina taty Imerina dia ireo mpanandro na ny mpisikidin’andriana sy ny ombiasa sy ny mpiambin’andriana ary ny vady amanjanak’Andrianampoinimerina no nonina teo Ambohimanga.
Ny taona 1787 ka hatramin’ny taona 1810 kosa no namoriany an’Imerina sy nampanekeny ireo fanjakana maro hafa ka ny rovan’Antananarivo no renivohitry ny fanjakany izay nisy ny lapany atao hoe " Mahitsielafanjaka ". Ireo tranokotona nitoeran’ny ankohonana sy fianakaviana akaiky an’Andrianampoinimerina no nanodidina ny lapa tao androvan’Antananarivo. .
Teroa ambany avaratry ny rova kosa, manodidina an’Andohalo dia nisy faritra nohodidinin’ny hadivory ka fianakaviana notsongainy avy amin’Andriatompokoindrindra; Andriandranando; Andrianamboninolona;
Andriamasinavalona; Andriandoriamanjaka; Raberanto ary Zazamarolahy no namponeniny tamin’izany faritra voahodidina hadivory izany. Teo atsimon’ny rova kosa no nametrahany ny Voromahery mpiambina azy. Tsy noekeny hisy loholona hova sy mpanandro sy mpimasy nonina teo akaikin’ny rovan’Antananarivo. Fa ny sisa amin’ny andriana sy hova ary mainty enin-dreny amin’Imerina enin-toko dia samy nomeny zaratany saingy ivelan’Andohalo sy tamin’ny faritra manodidina ny vohitr’Antananarivo azon’izy ireo honenana. Izany fizaran-tany izany no tsy itovizan’Antananarivo sy Ambohimanga.
Aza adino na odian-tsy fantatra fa tsy Andrianampoinimerina akory no nilaza voalohany ny hoe : “ Efa nomen’Andriamanitra ahy ity Nosy ity ” ; fa ny mpanjakan’Imerina atao hoe, Andriamasinavalona . Nosy ! izay midika fa voadidina ranomasina izany . Efa nilaza ihany koa fa mpanjaka tokana teto madagasikara ; raha iny nahavita ny sorona saika hatao i Trimofoloalina . Ilay taranaka nandova an’Ambohimanga ; dia Andrianampoinimerina kosa no niteny hoe : “ Ny ranomasina no vala-parihiko ”. Midika ho Nosy izany . Samy tsy nisy nahita ny ivelan’Antananarivo anefa ireo mpanjaka roa ireo . Ahoana ary no naminavinany fa voadidina ranomasina anie ity tany onenany ity ?
Tonga tao an-tsain’ity mpanjaka lalin-tsaina ity ny hoe : “ Ny ranomasina no vala-parihako ”. Ny heviny dia izao. Te hanitatra ny fanjakany izy, lehilahy tsy mbola nahita ranomasina akory, kanefa azo inoana fa ireo avy any amoron-tsiraka no nampahafantatra azy izany , dia ireo Ombiasa Antaimoro namany . Ady anefa vao nahatsangana an’izany. Nasiany aloha Antananarivo ka azony. Avy eo nitodika tamin’ireo faritra enin-toko : Avaradrano, Ambodirano, Vakinankaratra, Vakinisisaony, Marovatana, Vonizongo indray ny tolona .
Tao anatiny taona ( 1788 - 1794 ) , izay naharitra 6 taona.
42 taona izy raha vao nanomboka nanjaka , ary naharitra 23 taona ny fanjakany ary nolaniany tamin’ny ady izany . Mba hamoriany izay fanjakana tiany ho azy . Fito taona garangidina no namoriany an’Avaradrano fotsiny vao nanoa azy. Namantana toe-javatra sarotra Andrianampoinimerina noho ny fanjakana niverina nitsitokotoko, noho ny ady an-trano izay nataon’ireo mpandova , ny fanjakan’Andriamasinavalona , izay efa nanjaka tokana teto Antananarivo, fa nizara ho efatra ny fanjakana tamin’ireo zanany. Nanjakan’ny herisetra sy ny fanjakan’ny mahery, niseho ny tsy fahandriampahalemana, ny halatra sy ny halatr’olona izay tena nanjaka tokoa, ny fanararaotana samihafa ataon’ireo be sandry.
Tsy vitan’ny kabary fotsiny fotsiny ny famoriana ny fanjakana nitsitokotoko teo aloha mbamin’ny fampajariana ireo rafitra vaovao napetraka hankatoavina, mba hisian’ny fiaraha-monina mandry fahalemana. Ady amam-basy sy lefona no nifamelezana. Ny ady tamin’Antananarivo sy Ambohidradrimo ary ny tao Ambohijoky no tena nalaza, ankoatra an’Avaradrano. Avy eo ny ady nifaovany , tamin’ny Betsileo, tao Ifandana, ilay vohitra nanan-tantara , fa nahatonga ny olona 3000 tany ho any hamono tena tsy nanaiky ny hanompo ny Merina na hilavo lefona. Ady no namoriana izao firenena izao
• L’organisation du Gouvernement d’Andrianampoinimerina :
[ Andrianampoinimerina , no Mpanjaka : Niainga avy any aminy avokoa ny baiko rehetra. nandalo teo ambany : « Gouverne directement avec les Vadin-tany, Le Menabe, Imerina Domaine Royal » sy ny Confie aux nobles les Menakely, hors de l’Imerina. Ny fahefan’ireo kosa dia ny : » Tous deux sont divisés en Fokontany, dont les habitants le Fokonolona.]
• Fikomiana Faha Andrianampoinimerina :
Rabodolahy sy Rakotovahiny , rahalahiny dia nikomy tamin’Andrianampoinimerina rainy satria , tsy nety nanatanteraka ny teniny raha nasainy haka ny tany izy nohon’ny fahafantarany fa Radama no hampanjakaina ; fa tsy izy lahimatoa ; kanefa izy dia zaza natsangana . Novonoina noho izy nikasa handatsaka ny ain’ny mpanjaka rainy sy Radama . Ny fokon’ny Zafinandriamamy , izay nanampy an-dRabodolahy ; dia novonoina , ary izy kosa nalevina tao Ambohimanatrika .
Rafaravavinandriambelomasina ; dia rahavavin-dRabodonimerina izay niteraka an-dRabodolahy sy Rakotovahiny . Tsy niteraka mantsy Rabodinimerina vadin’Andrianampoinimerina ka natsangany izy mirahalahy .
Ny Fikomiana nataon-dRamavolahy , izay zaza hafa reny ; satria nialona an-dRadama ; izay hampanjakaina . Ary novonoin’ny mpanjaka izy ireo na dia zanany aza .
Niamboho Andrianampoinimerina ka nalevina ao amin’ny tranomasina ao Mahandrihono , avaratr’Andriambelomasina ao Ambohimanga.. 65 taona izy vao maty. [ Tamin’ny Taona 1774, dia tonga teto Benyowski, ilay mpijiri-pahefana ka nisandoka ho Emperoran’i Madagasikara. Nitady fanampiana hatraiza, hatraiza fa tsy nahazo na tany Angletera na tany Etazonia. Maty nahantra ity nilaza ho Mpanjakan’ny Mpanjaka teto Madagasikara ity .]
*Fiokona tsy namoizana aina : Tena tsy nahafaty tokoa , raha ny zava-nisy teo amin’ny fitondran’Andrianampoinimerina no resahana . Fiokona saika hampanjaka ny zanak’andriana Rapoenty; fa tsy Ilaidama . Tena tsy fantatra hoe , iza tao an-dapa no te hampanjaka azy ; ary zanak’iza ihany koa ity hampanjakaina ity ; fa ny hany tsilion-tsofina nivoaka ka tonga tao an-dapa , no nandrenesana fa misy te hampanjaka ity andriambavy ity . Tsy novonoina izy ary tsy nokasihana ihany koa . Tsy fantatra ihany koa ny antony , satria ny andriana dia tsy namela mahazo ireo izay misavi-panjakana ; na ireo izay manohitra ny hafatra nataony ka napetrany ho an’ireo andriana tsy manjaka . Natao sesitany tao Mamoriarivo , etsy Talata volonondry izy ary maty nahantra tao .
*Faha Radamalahimanjaka :
Rehefa hitany Rasalimo , zanaky Ramitraho mpanjakan’ny Menabe fa ho sarotra ny raharaha sy ho mafy ny ady, dia nanaiky ho vadin-dRadama izy.Ary nivitrana ny ady sy ny fifanolanana. Vita ny fihavanana, iray ny fanjakana.
Anankiray tena nanamafy orina ny fahefany sy ny tanjany ara-miaramila, dia ny fananany an’ilay Frantsay iray atao hoe Robin, saingy ilay Anglisy roalahy atao hoe Brady sy Hastie , no tena nanampy azy betsaka teo amin’ny fanofanana ny miaramila. Radama rainy no nanaiky ny tsy hamarinana ny andevo intsony, rehefa nifanaraka tamin’ny Anglisy, fito taona taty aorian’ny nanjakany ( 1810 - 1817 ).
Izy no azo lazaina fa vavahadin-tsaina voalohany ny amin’izay hanoratana ny teny Malagasy, ny taona ( 1823 ). Nandroso ny fanjakany satria tapitra nanaiky azy avokoa ny foko lehibe sasany, indrindra fa Jéan Rene, mpanjakan’ ny Betsimisaraka.
Raha tsiahivina ny fomba hentitra, nanapahan-dRadama rainy ny fomba hanoratana ny teny Malagasy dia toy izao ny tantara. Novoriany tao an-dapa aloha ny solon-tenan’ny Anglisy sy ny Frantsay. Nanambara ary ny mpanjaka fa izy dia efa nahay ny fomba fanoratra amin’ny Sorabe , avy tamin’ireo Antaimoro, nandova ny fanandroana Arabo. Tsy ho amin’izany anefa no tiany hanoratana ny teny Malagasy fa iriany mba ho amin’ny teny latina.
Rehefa hitan’iretsy fa tsy nahazo nahodina ny mpanjaka dia izao no nekena: Ny fanononana ny zanatsoratra dia vakiana sy soratana amin’ny teny Frantsay ho : a, e, i, y, ary ny O dia tononina sy soratana amin’izao endriny izao na dia OU sy Ô aza no fiheverana azy.
Ny renitsoratra kosa dia amin’ny fomba fanononana sy fanoratana Anglisy ary tsy misy : c, q, w. Ny 23 Martsa 1823 izany fanambarana lehibe izany, ary nakatoavina.[ Marihana fa efa nahay niteny tamin’ny fomba fiteniny ny Malagasy fa tsy nahay nanoratra].
Nanomboka teo ny fifanolanana. [ Ny Taona 1722 no niditra teto Madagasikara ny Frantsay ary nanomboka tamin’ny 1822 , no efa namahatra sy nanao manda tao Foulpointe Mahavelona ny Fanjakana Malagasy .]
1. Tsiaribika IX voninahitra izay saika hampanjaka an-dRaketaka , zanaky Rasalimo sy Radama I , na Rakotobe , zanak’Anabavin-dRadama I .
Nidiany tao anatiny ny vavahady vao maty Radama I, nibosesehan’Andriambola na Andriambavola sy Raberesaka ny vavahady ka vakiny ihany ary nafatotra izy roalahy . Radama I, mbola tao amin’ny tranovola ny razany ary Ranavalona I, kosa nafindra tao amin’ny Masoandro . Nohelohina izy roalahy fa nanangana andriana hafa sy nanda ary nanova ny tenin’Andrianamponimerina tanteraka ka dia novonoina tao Ambohipotsy i Manantsimijay ary Tsiaribika kosa tao an-dRova ihany .
1820 : Nisehoan’ny miaramila voalohany ka ny zanakin’ny mpanan-karena ihany no nalaina hanao izany . Atoa Brady sy Caren no nisehoan’izany . 50 no isany teo aloha vao niakatra 1000 ; Tafakatra 14.210 ny isan’ny Miaramila raha 1000 izany tany am-boalohany. ka ny manan-katao ihany aloha no nalaina , izay vao ny Ambaniandro , ka ny faka azy fahiny dia toy izao : Raha 4 dia Roa no alaina , raha 2 dia iray no alaina , ka ny matanjaka sy ny mahery ary ny fetsy no tazonina ho miaramila , ka teo Sahafa no orimbato voalohany . Toy izao no Dingana faha Radama I :
Sori-dany : Soritana , handeha no heviny
Miara-mila : Samy mitady samy Mandeha [ Mbola notazomina izy io ankehitriny]
Nataon’ny Mpanjaka Goverinora tao Foulpointe Rafaralahy Andriantiana izay zaodahin-dRadama I . Nirahin’ny Mpanjaka indray i Jéne Réne sy Ratefinanahary, handamin-draharaha tany atsimon’i Toamasina sy Mananjary Pangalana. [ i Fisa no rahalahin’i Jéan Réne, izay nanapaka tao Ivondro, tena ratsy fanahy izy, i Printsy Coroller, izay zanak’anabavin’i Jéan Réne , dia mpiara miasa tamin’ny Mpanjaka Radama I. Marihana fa i Jéan Réne , dia Frantsay ny rainy ary Tanosy Mahafaly ny reniny.]
Nandefa taratasy tany amin’i Baron P.B.Portal, direkteran’ny Kolonia tamin’ny 2 May 1817 ny tompon’andraikitra Frantsay teto, manao hoe : « Efa tonga sady mety ny fotoana hakantsika indray an’i Madagasikara, araka ny tetika novolavolaintsika matetika nefa natao an-tsirambina hatramin’izao ». Sir R.J Farquhar , izay Governoran’i Maurice dia niady mafy mba hahazoana an’i Madagasikara ho an’i Angletera. Teo amin’ny varotr’olona dia lalam-barotra nandritra ny 120 Taona nahazoan-dRadama I, tombony tokoa satria nahazoany Vola Folo na 12,50 Ia tamin’ny taona tsy tsaroana. Nomena an’i Frantsa indray anefa i Madagasikara sy Sainte Marie ary i Tintinque sy Fort Dauphin ka tsy faly noho izany i R.J Farquhar ; noho ny politikan i Angletera io izay tsy nanaja ny fanekena tamin’ny 30 May 1814.
Tonga teto indray ny Kapiteny Le Sage, niaraka tamin’ny Miaramila 30, ho fanamafisana ny fihavanana no natao ary tanteraka ny tetika nataon’i Hastie, satria Mpanjaka liam-pandrosoana Radama. Izany dia ho fanafoana tanteraka ny varotr’olona.
Lasa tamin’ny 05 Febroary 1817 i Le Sage ary najanony teto i Brady hampianatra ny Tafika. Tonga indray i James Hastie, nalefa tany Maurice ny Printsy Ratafika sy Rahovy .
Nandimby an’i R.J Farquhar ny Jeneraly Hall .
Manandaza : Rasatranabo IX voninahitra . 1825
Niodina tamin-dRadama I , ireto tanàna ireto : Ambatomanga , Ambositra ary Kiririoka . Somary sahirana izy nandamina azy ireo .
*Faha Ranavalona Voalohany :
Mbola tao anaty fanjakany ity mpanjaka lozabe ity no niseho lany tany amin’ny fahaterany tany ny ady fahefana ny amin’izay handova azy eo amin’ny fiketrahana ny fanjakana . Fony vao hanjaka mantsy izy dia nipoitra ny olana isan-karazany ny momba izay hisolo an-dRadama . Ny 01 Aogositra 1828 i Mavo , izay vadin-dRadama , no nisora-tena ho mpanjaka niaraka tamin’ireo manamboninahitra nampanjaka azy, izay nambaran’izy ireo fa nolazain’Andrianampoinimerina. Ary niova anarana ho Ranavalomanjaka. [ Io ilay voalazako tery aloha ; fa hiteraka olona ] Mena midorehatra, misy sary satroboninahitra ary soratra hoe: R.M na Ranavalomanjaka , ny saina Malagasy. Mpanjakavavy lian-dra satria tapitra novonoina avokoa ny havam-badiny rehetra izay mety hanohitohina ny fiandrianam-pirenena . Novonoiny ary Ramananolona tao Fort Dauphin, Rafaralahy Andriatiana tany Foulpointe, Ratefinanahary tao Ambatomanga, afa tsy Ramanetaka ; izay nitsoaka tany Kaomoro ( Mayotte ) sy ny fianakaviany ary nanjaka tao , ary mbola misy taranany any mandraka izao. Raketaka zanaky Radama tamin-dRasalimo . Anankiray nijaly sy nitondra faisana tamin’ny mpanjaka ny rafozany Rambolamasoandro , izay nahitany Radama masoandro.
Ny 02 Aogositra 1828 , dia noraisina maizimazina tao an-tranony, Rakotobe ary nentina nahohoka tao Imarohoho, atsinanan’Ambohipotsy, satria izy no voatendrin’ny Mpanjaka Radama hadimby azy. Sarotiny tamin’ny fiandrianam-pirenena noho ny hevi-diso nataon’ny mpanolotsainy ; kanefa hita fa tena marina ihany, nandroaka ny vahiny rehetra afa tsy izay nankasitrahany.
Nanomboka teo amin’ity mpanjaka ity ny asan’ny praiminisitra ary ny taranak’Andriantsilavo izay nampanjaka an’Andrianampoinimerina . Avy amin’ny Tsimahafotsy. Raimahamay no mpitaiza andriana tamin’izany, nandimby azy Rainiharo. Azo nambara fa nisy fandrosoana ihany ; na dia maizin-tsaina aza ity mpanjaka ity, nanampy azy betsaka tamin’izany ny Frantsay iray atao hoe, Jean Laborde , ny 03 May 1832 , mpanao taozavatra sy mpandrafitra ary mpano trano sy mari-trano ihany koa izy. Tany Mantasoa Soatsimanampiovana no nananganany ny fandrendreham-by, fanaovan-tsavony, nampanao fefiloha, fambolena. Tsy irery anefa izay fa nanampy azy tamin’izany De Lastelle . Tsy mba noroahan’ny mpanjaka izy mirahalahy ireo.
- Nanao sy nandrafitra ny lapa tao Manjakamiadana
- Nanao ny fasan’ny Praiminisitra tao Isoraka, any Rainiharo sy ny taranany
Nikomy taminy indray ny Sakalava ary nitady fiarovana tamin’i Frantsa. Ny Amiral De Hell no namaly ny antso ary ho tambin’izany dia nomen’i Bety, mpanjakany i Nosy be. Efa nahazo ny morontsiraka andrefana sy ilany atsimo atsinanana ny tafika Frantsay. Mafy ny ady tany an-tsakalava, natao andevo ny resy. Nalefan’ny mpanjakan’i Frantsa, Charles X, ny Capitaine Gourbeyre ny taona 1829 hanafika an’i Madagasikara, mbola notohizan’i Louis Philippe, mpanjaka vaovao , tany Frantsa ny ady. Nasian’i Angletera sy Frantsa baomba ny tany Toamasina ny taona 1845. Nirahin’ny Frantsay teto ny Amiral Romain De Fosses. Nihemotra anefa ny mpanafika ary notapahan’ny hova avokoa ny lohan’izy ireo ka narantirantiny tany amoron-tsiraka avokoa.
Nitady hanongana azy Rakoto zanany noho ny hevi-petsin’i Lambert, mpivarotra Frantsay namany. Nosoloana an-dRainijohary ny Praiminisitra.
Mafy dia mafy ny Antoko mpifikitra tamin’ny nentin-drazana izay nifandimbiasan’ireo mpitaiza andriana ka nandray ny toeran’ny Praiministra
( Ranimahamay, Rainiharo, Rainijohary ). Nipoaka nandritra ny 26 taona
( 1835 - 1861 ) ny fanenjehana ny kristiana .
Tonga teto ny Capitaine Gourbeyre . Andriamihaja no nanao ny fanelanelanana fa an’i Malagasy i Madagasikara, ary tsy refesi-mandidy amin’izany Mpanjaka.
Dr Lyall no solon’i Hastie , tsy noraisin’ny Mpanjaka. Hoy izy
“ Radama izay nifanaiky tamin’i Anglisy efa maty, anefa kosa izaho Ranavalomanjaka dia tsy mba mifanaiky amim-bazaha ”.
Nitombo fahasiahana ny mpanjaka noho ny fahaterany, nitady hevitra hanampiana ny olona na ny ambanilanitra Rakotoseheno ; saingy tsy sahy fa natahotra. Nitombo marobe ny maty novonoina na teo amin’ny kristiana izany na teo amin’ireo mpikomy na ny mpangalatra.
Nanana andevo maro dia maro Masombika ny Fanjakana Malagasy tamin’ny fotoan’androny. Nalefan’ny Mpanjaka ho Ambasadaoro tany Angletera Ramanakoraisina; Ramena; Andriantsitohaina; Andriantseheno ; Raharolahy ; Rasatranabo, Razedaoro mpanompo, ny 04 Jona 1836.
Nanoratra toy izao ny Mpanjaka, hoan’ny Mpanjakan’i Angletera Guillume IV : “ Izaho tsy nandray ireo zavatra fanomezanareo an-dRadama I, tsy hasosorako na hatezerako anefa, fa raha ny fihavanana no vidim-bola amin-karena, ary ny fanomezana no atao hahatamana ahy. Izao tsy nandray izany, ary izay zavatra anananay ka tsy anananareo dia azonareo vidiana eto aminay, ary izay anananareo ka tsy misy ato aminay dia vidianay aminareo ”. Manambara hampom-po izany teny izany ary azo nohamarinina ny fahamarinany ankehitriny. Natao sesitany i Laborde , tamin’ny 19 Jolay 1853, ary noravan’ny olona i Mantasoa Soatsimanampiovana. Nijaly mantsy ny vahoaka satria asa fanompoana no natao, ka naharaikitra ny teny hoe : Fanompoan’i Mantasoa , avy eo dia voaraoka tanteraka. Izy anefa no namolavola an-dRakotosehenondradama , zaza 3 taona raha nandalo teto izy.
Tonga teto Madagasikara indray F. des Pointes, Komandin’ny Tafika an-dranomasina, aty amin’ny Oseana Indiana. Nampitondra taratasy: “ Misy Tombontsoa ny fanekem-pihavanana, handroso ny vahoaka Malagasy , hitombo fahendrena sy harena sady ho afaka amin’ny fahoriana ataon’ny Ranavalona ”. Niaraka tamin’io fanekena io de Lastelle , izay nampitondraina azy. 12 Taona Rakotosehenondradama . Tafiditra tao anatin’izany tsikombakomba izany Jean Laborde sy de Lastelle. Hoy Radama II, raha namaly an-drizareo : Hitako am-pifaliana fa te hanafaka ny Firenena malagasy amin’ny fahoriana mangidy…ka manome fahefana anareo aho…Ekeko avokoa ny article rehetra ao amin’ny fanekena. Tsy hanao sonia aho, rehefa vitan’ny Fanjakana Frantsay izay lazainy hatao amiko amin’ity fanekena ity…, .
Ny taona 1848 izany. Nohetsehan’ny Frantsay indray ny raharaha, dia ilay Tremalahy tapitrohatra tamin’ny fangoronan-karena atao hoe : Lambert , no safidian’ireo Voanjo Frantsay ( Colon ) mba hanatanteraka ny nofinofiny.
Nanoratra tany amin’ny Emperora Napoleon III ary Radama , ilay hanjaka ka lasa Radama II , ny 14 Janoary 1858, mba handefa tafika ho aty Madagasikara noho ny fahatsapany fa mijaly loatra ny Firenena eo ambany vahoan-dreniny izay lian-drà tokoa. Nitady vola hatraiza hatraiza ary i Lambert , ary nalefa tany Frantsa sy Angletera mihitsy fa izay nitadiavany vola nanda avokoa. Ny 28 Jona 1855, dia teraka ny “ Carte Lambert ”.
( 1836 - 1837 ) Ratsitohaina : “ Premier Chef de mission Diplomatique en Europe ”
( 1838 - 1896 ) Rainandriamampandry , natao Governora tany Toamasina.
( 1857 - 1916 ) Dokotera Ralarosy , no niandraikitra ny fahasalamam-bahoaka.
Ireo Kristiana niharitra ny fahafatesana Ny sampy nampiasaina
Atoa Flacour ( David Jones sy David Griffiths
Misionera teto Madagasikara )
de Richelieu
Izany Imahamasina fahagola 1813
Ireo Fikomiana tena nanahirana :
Ireto manamboninahitra ambony tao an-dapa ireto : Rainivoninahitriniony XIV voninahitra , Rainilambo XI voninahitra , Rainikoto XI voninahitra , Rainitavy XIII voninahitra , Rainizaka XIII voninahitra : Izy ireo no nampanjaka an-dRadama II , izay tokony ho Ramboasalama XIII voninahitra izay Officier de Palais no nanjaka . Niampy indray ireo mpioko te hampanjaka an-dRadama II : Rainilaiarivony , ankeviny ho XII voninahitra , Rainjohary XII voninahitra , Rainimamonja , ankeviny ho VIII voninahitra Ravonianahitriniarivo , Ankeviny ho VIII voninahitra . Ireto kosa no saika hamono ny zanak’andriana Ramboasalama XIII voninahitra : Rainingory XIV voninahitra , Razakamahefa XIII voninahitra , Andrianaivodofotra XIII voninahitra, Andriatsitohaina XIII voninahitra , Andrianarosy XIII voninahitra, Rainitomponiaera XII voninahitra , Rafaralahingory X voninahitra . Ratafika X voninahitra ( Ny taona 1857, izany faha Ranavalona I )
*Andao ho fantarina ary ireo andriambaventy sy manamboninahitra ; namelan-dRabodonandrianampoinimerina ny hafatra farany nialoha ny hahafatesany : Rainivoninahitriniony , Rainijohary , Rainimanonja , izay samy XIV voninahitra avokoa , afa tsy Rainiandriantsilavo sy Rainimanantoanina , izay XII voninahitra . Tao ihany koa ireto manamboninahitra ireto izay samy XIII voninahitra avokoa : Rainilaiarivony , Rainitsimbazafy , Raimaharavo . Nambenana mafy ny Lapa , natahorana hipoaka ny fikomiana sy ny tabataba satria efa niseho lany ny tsy fitiavana ny andriamanjaka fahavelony dia ny fitondrany izay tsy refesi-mandidy sy efa nahitana rà-mandriaka maro . Koa nandray fepetra Rainivoninahitriniony , praiministra : Nasaina nandray ny toerana teo Andohalo sy niambina izany vavahady lehibe izany ny miaramila 500 lahy ka Rainimboanana XII voninahitra , no lehibe tao . Nambenana mafy koa tao Antsahatsiroa , nametrahana miaramila 500 lahy ihany koa ; ka Raberanto XII voninahitra , no lehibeny ; Nametrahana miaramila 300 lahy tao Ambatofandrana ary Randrasana XI voninahitra , no nampiandraketina izany .
Teo amin’ny manodidina kosa nametrahana miaramila nivezivezy 1700 lahy , teo ambany fifehezan-dRainilambo XII voninahitra ; Ny tao Ankaditapaka ihany koa dia nametrahana miaramila 300 lahy , ary Ramanankantsoina X voninahitra izay izy ireny no ambany tamin’izy ireo no niandraikitra izany .
Ravanomanana XII voninahitra izay dekan’ny Rainivoninahitriniony praiministra sady Commandat en Chef ary Rainikirimbola XII voninahitra , Officier de Palais , no voatendry hiandraikitra ny fombafombam-panjakana raha maty ny andriamanjaka . Nitaingina teo amin’ny filanjana izay hisy ny tranovorona izy ireo , izay nisy ny mpanjakavavy nodimandry . Ka ny iray XII voninahitra no teo aloha ary ny XI voninahitra kosa no tao afara .
*Faha Radama II :
Fahadisoana lehibe vitany sy nahatonga azy hifanolana tamin’Ingahy Rainivoninahitriniony, Praiminisitra . Tsotra ny antony fifanolanana dia ny fanomezan’ny mpanjaka vahana ny sakaizany atao hoe Menamaso ; izay tsy nahafaly ireo Andriambaventy ; an’isany ihany koa ny fanomezana tombontsoa betsaka an’ilay Frantsay atao hoe Lambert , vokatr’ilay fifanarahana miafina mikasika ny handovany ny Fanjakana. Teo ihany koa ny nampihenana ny fandoavana ny haba aloha amin’ny seranana, ny fanaovan-tsonia teo amin’ny mpanjakan’i Madagasikara sy Napoleon III, mpanjakan’i Frantsa ny amin’izay tombontsoa omena an’i Frantsa. Tamin’ny androny ihany koa ; no nisehoan’ilay ady nifanaovana 1 sy 1 na ny ( duel ) .
Ny fisehoan’ilay aretina vaovao natao hoe ramanenjana, izay nahazo ny olona. Nikomy ny praiminisitra Rainivoninahitriniony sy ny tandapa, ka nokendaina lamba landy ny andriana satria tsy azo nalatsa-drà. Maty tamin’ny 12 May 1863, ary nalevina tao Ilafy.
.Nanoa an-dRadama II , kosa ny Printsy Ramboasalama XIII voninahitra izay Officier de Palais .
Nipoitra indray ny fikomiana ka novonoina avokoa ireo Menamaso sakaizany tsy foiny . Rainivoninahitriniony sy Rasoherina vadiny no tompon’antoka tamin’izany . Ny 15 Adaoro 1863 , no namonoana ny menamaso sy nampipoaka ny ady .
*Ireo Menamaso Novonoina :(55)
Randriamihamina , novonoina teo Faravohitra .
Rasoamanankoa , niaraka tamin’ny ankiziny , novonoina teo Faravohitra ihany koa .
Ralambobe , novonoina teo atsimon’ny Faravohitra .
Ratsirahonana , izay Dekan’ny praiminisitra, novonoina teo ambadikin’ny tranon’i Jean Laborde etsy Andohalo .
Ralaitsiry , novonoina tao Alasora .
Rasoamiaramanana , novonoina tao Ambavahadimitafo .
Ratsirahonana Rainilambo , novonoina teo an-tsenan’i Mahamasina atsimo .
Ratahaka , novonoina tao andrefan’ny Soanierana .
Randriampahita , novonoina tao Ankazonandriampianina .
Nifona Rabodo na Rasoherina tamin’ireo iraky Rainivoninahitriniony dia Randriampenomanjaka XI voninahitra sy Rafaralahimboay XIV voninahitra , izay dekan’ny praiminisitra , mba tsy haripaka intsony ny Menamaso fa efa be ny maty , fa tsy laitra akisoka izy mirahalahy . Mba naniraka an-dRanibiby XV voninahitra sy Rainitsonga X voninahitra ary Ralaimanga IX voninahitra ; ny mpanjaka Radama II , mba handamina ny raharaha fa nandamoka avokoa . Maro ireo minisitra , izay menamaso sy ireo andriambaventy ary manamboninahitra ; izay namana akaiky an-dRadama II , no nialokaloka tao an-tranony ( Lapa ) nandositra ny famonoana . ( Na dia nanao ilay didim-panjakana hifandonana iray sy iray aza izy ) : Rainihazo ; Ranjamasaha ( Ranjomasaha ) Rakotovao izay andriandahy XII voninahitra ; Rainiketaka ; izay ministra menamaso ; Rabetsarazaka ; Razafindranando ; Rainikambanavelo ; Rabeantoandro ; Rakotovaondrabemila ; Rainimaitso ; Randriantsalama ; Ratoandro ; Rasakalava ; Ravoavy izay andriandahy ao anatin’ny dekan’ny praiministra ; Randriantseheno ; nisy ihany koa ireo Officier de palais madinika , teo ihany koa ny Tsaramiera sy ny Tsimandoalahy madinika . Ireo manamboninahitra ambony : Rainitotozy sy Ratompohana XV voninahitra , ary Rasoanianana XIV voninahitra ; saingy Ratsimandisa ihany no XII voninahitra ; Ireo andriambavy sy andriandahy vitsivitsy .
Nantsoin’ny praiminisitra hivoaka tao an-dapa Rainimiadana XIII voninahitra , ka rehefa niera tamin’ny mpanjaka dia nalefany . Niditra tao an-dapa ny miaramila 200 Lahy , ka Rainimanito XII voninahitra sy Razafimandimby XIII voninahitra , izay andriandahy no lehibe , navoaka ireo menamaso ary ny mpanjaka mivady , nafindra tao amin’ny tranovola .
*Ireo namono an-dRadama II : Rainibeso ; Rasoarahona ; Razafimandimby ; Ratsiharovana ; Ramiandravola ; Rangilobe ; Rafaralahibevary ; Rantanaina; Randriantsara ; Tsimandaimanana ; Tsimanjenitra ; Tsiandavana ; Tsimiededa ; Tsimijongy ; Itafita ; Ifehizato .
*Ireo nampanjaka an-dRabodo ( Rasoherimanjaka ) : Rainivoninahitriniony ; izay praiminisitra , Rainingory , Rainilaiarivony , Raimaharavo , Rainijohary , Raimanonja , Rainizaka , Rainibeso , Rangilobe , Ravoninahitriniarivo , Rainimiadana . Niteraka alahelo tamin’ny ambanilanitra iny fikomiana , izay namonoana ny mpanjaka Radama II iny ka , nifandringana ny teto Imerina . Tao Imamo indray kosa dia nitomany ny vahoaka . Nirahina Rainibeso izay XV voninahitra ka namono olona 2300 , tany Imamo ( 1864 ) . Ny tao Vakinakaratra dia 100 no maty .
Tamin’ny taona 1865 dia nisy zava-niseho tahaka izao : Nisy olona tena nitovy tamin’ilay mpanjaka Radama II, izay vao novonoina , Ramota no anarany ary zanak’olo-mianadahy izy Radama II .
Izy no saika hampanjakaina ka niteraka ny savorovoro dia novonoina ihany koa . Ny taona 1864 , io ihany dia nifamono ihany koa Rainivoninahitriniony sy Rainjohary izay samy XIV voninahitra . Niafara tamin’ny fametrahana an-dRainivoninahitriony tsy handray ny toeran’ny praiministra izany ka nosoloina an-dRainilaiarivony , izay zandriny rahateo . Ny taona 1864 izany ny 14 Jolay . Izany dia vokatry ny fikomiana nataon’Andriatsalama sy Rainivoninahitriniony , Raberiaka sy Rataivoroko . *Nisy Fikomiana hafa indray :
Iza no tena namono ny mpanjaka Radama II ?. ( Araka izay voatantara ao amin’ny tantaran’andriana ) Rasoarahona sy Rainibeso ary Ramiandravola no nahavita nitolona ny mpanjaka sy nanakenda azy tamin’ny lamba landy, satria tsy azo alatsan-drà ny andriana . Razafimandimby , kosa no namely diamanga ny handriny sy ny vaniany , ka naha afaka ny nifiny anankiray . Navoakan’izy ireo ny andriambavy vadin’ny mpanjaka Rabodozanakandriana ; ary Ratompohohana no namindra azy tao Tsarafahatra. Rainitotozy XV voninahitra , no niandry ny fatin-dRadama II, tao amin’ny Lapa izay namonoana azy .
Nentina avy hatrany teny Ilafy (56) ny razana ; ary ireto ny miaramila manamboninahitra nitondra azy : Rainitotozy , Randrianavalona , Rainisampona ary Rabevilany . Niampy miaramila 20 Lahy sy Dekan’ny praiministra ; teny an-dàlana ; dia nihetsika Radama II, teo Ifaliarivo Ambanidia . Nantsoina ireo mpamono ka tonga indray Rainibeso sy ny namany nanampitra tanteraka ny ainy [13]. Tonga tao an-dapa tsy nahalala na inona na inona Raobelona XI voninahitra , Officier de palais , avy hatrany dia nafatotra. Ireo menamaso sy ny minisitra azo babo , kosa dia novonoina teo Isotry . Ny 18 Adaoro 1863 , Nanjaka Rabodo ary naka ny anaram-piandrianana ho : Rasoherimanjaka . Nentina tao Besakana ary Nobabena no fitondrana azy tao rehefa hiditra tao Manjakamiadana . Hoy Rafaramanjaka, mantsy ny andriambavy Rabodo : “ Ndriako namono ny zanak’olona, tsy maintsy hahita loza , na miadana aza ankehitriny izao aza ” ; dia hoy ny mpanjaka namaly azy : “ Ny hadalanao no anaovanao tahaka izany ; fa ny olona no namono azy fa tsy izaho ”. Nisy 32 ny olona novonoina tamin’izany . Ny taona 1864 , dia nitohy ny fikomiana sy ny filazana fa misy mitahiry any ho any Radama II, ary hampanjakana indray (57), ka olona 150 no nosamborina , kanjo Ratovohery irery no azony .
Teo anelanelan’ny fanjakan-dRadama II sy Rasoherina , vadiny no nanafoanana ny fitsarana amin’ny tangena .
Niverina ny tabataba herinandron’iny . Noroahana Rainivoninahitriniony ; Andriantsalama ; Raberiaka ; Ratsivoroko . Ny Printsy Rajoaka XIII voninahitra: Offier de palais no lehibe tao an-dapa .
Raha ny tantara voasoratra , fa tsy lova-tsofina ; dia nahatratra 240.000 Ar, ny trosan’i Lambert ; vokatr’ilay fifanarahana na ny “ Charte Lambert ” ; ka ny vola : 114.012 Ar, dia avy amin’ny mpanjaka dia nampiana 112.432 Ar .
Rehefa natambatra izany dia nahatratra 226.446 Ar ilay vola .
*Faha Rasoherimanjaka :
Niverina nikomy indray ny Sakalava sy ny Vonizongo, saingy tsy nahomby ka voalamina. Tsy nahazo nanao lalàna ho azy irery intsony ny mpanjaka, fa tsy maintsy iadian-kevitra, teo am-pelan-tananan’ny Praiminisitra avokoa ny fahefana rehetra na teto an-toerana na ny tany ivelany. Tsy dia nisy ihany koa ny raharaha nanahirana tamin’ny fitondrany. Ny taona 1864 dia naongana ny Praiminisitra, noho ny hasiahany diso tafahoatra izay nasahiany nikasi-tànana ny mpanjaka mihitsy. Nasandratra ho amin’izany toerana izany Rainilaiarivony , izay efa lehiben’ny Foloalindahy sady zandriny rahateo. Ny Praiminisitra teo aloha kosa dia natao sesitany. Nandoa onitra 1.200.000 Farantsa, tamin’i Frantsay ny Fitondrana Malagasy raha vao nandray ny asany ny Praiminisitra vaovao, noho ny nanafoanany ny fifanekena nifanaovany mpanjaka Radama II sy Lambert , Rainifiringa sy Rasatranabo , no Ambasadaoro nalefa tany Frantsa handoa ny onitra voalaza tery aloha izay notakian’ny Kompania Lambert.
Tsy nahazo nividy tany teto , ny vahiny na iza na iza, ary lasa lalàna fototra teto Madagasikara izany. Olana anankiray ihany koa ny nahafaty tampoka ilay andriandahy iray nalaza atao hoe : Louvieres, iraka nalefan’ny Amperora Frantsay. Ny taona 1865 kosa no nisy fifanekem-pihavanana nataon’ny Fanjakana Malagasy sy Anglisy ary Amerikana.
Nofoanana tamin’izany ny famarinana andevo.
Io Cassas io , izay tsy iza fa : “ Commissaire du gouvernement francais et consul ”; izay nisolo an’ingahy Labord tamin’ny taona 1879 : no nanolotra ny misiona katolika ( Mompera Cazet ) ny faritry Andohalo , mba hanorenany Fiangonana . ]
Sahirana Rasoherina teo amin’ny fanerena nataon’i Dupre, tamin’ny anaran’ny Emperora Napoleon III, momba an’ilay fifanekena. Nihahenjana andro aman’alina ny fifampiraharahan’ny Fanjakana Malagasy sy Frantsay.
*Faha Ranavalona Faharoa :
Nolavin’ny Praiminisitra Rainilaiarivony ny filazan’i Frantsa fa azy ny tany amin’ny ilany atsinanan’i Madagasikara. Fahadisoana lehibe hoy ny mpitantara vahiny ny nataon’ny Praiminisitra tamin’ny fitondrana Frantsay noho ny ady tamin’ny taona 1870 - 1871 ; izany ady izany mantsy dia noho ilay Frantsay iray nisy namono tao Fenoarivo. Maty 27 Desambra 1878 i Jean Laborde; Edouard Labarde sy Campan , izay zanak’anabaviny no voalaza fa mpandova azy .Telo taona talohan’izany kosa no maty i Cameron , izany hoe ny taona 1875 . Nanambara ary ny Praiminisitra fa an’ny Fanjakana Malagasy ny fananana navelan’Ingahy Jean Laborde teto Madagasikara, araka ny lalàna mifehy ny Firenena. Inona moa no naha maika ny Frantsay tamin’izany fa tsy filana valiny sy kisa ny azy no nataony. Niteraka fifanolanana tamin’ny Firenena roa tonta izany ka nahatonga ny disadisa ary nipoaka indray ny ady ny taona 1883, nanampy trotraka izany ny ady nataon’ny Fanjakana Malagasy ( Hova ) tamin’ny foko Sakalava .
[ Marihana fa Firenena vitsy ihany no nankatoa ny Fanjakana Malagasy niainga teto amin’ny Fanjakana Hova ; dia ny Fitondrana Frantsay ] Izay hampitatra ny fahefany sy hananganana ny fanevany izay efa nomen-drizareo ny Frantsay, tamin’ny taona 1840. Niodina tamin’ny Fanjakana mantsy ry zareo Sakalava tao andrefana, nandefa tafika tany nampandry tany ny fitondrana Malagasy ny taona 1872 , saingy resy ny hova sy ny taona 1873, dia maro ny matin’ny tazo. Nihodina ihany koa ny Bara. Tonga tao Ivonea ( Fianarantsoa ) ny mpanjaka, faly ny Betsileo.
- Ny Tantaran’andriana izay nosoratan’i Pere Callet , raha adika dia Copiste ( Mpandika ) sy Mpanamboatra ( Compulateur ) mihitsy . Ny Documents Historiques d’après les manuscrits Malagasy . Maty tao La réunion izy ny taona 1885 , rehefa voaraoka teto Madagasikara ny taona 1883.
Andriamifidy Andriamanalimbetany Razanakombana XX
Tetiaran’andriana Andriantsoly
Tetiaran-dRadama
*Faha Ranavalona III :
[ Fanamarihana: Ny tena marina dia tena filana vaniny ho an’ny Malagasy ny nataon’ny Frantsa, ka na inona fanadiovan-tenany na inona mety ataony dia diso izy satria tena asa fampirohorohoana tokoa no nataony teto amintsika, tamin’ny fandrahonana fa tokony aloantsika ny onitra momba ny mpandova an’i Laborde ary ilay fifanekena tamin’i Lambert, izay azo heverina fa tsy fahadisoan-dRadama II, mihitsy fa amin’ny maha zaza azy, 12 taona mantsy izy raha tonga teto i Lambert ary 3 taona izy raha tonga teto ihany koa Laborde .
Rariny sy hitsiny raha nihenjana Ranavalona I sy ny mpifikitra amin’ny nentin-drazana ary ireo mpanompo sampy , raha nanohitra ny vahiny tsy hiditra teto, tahaka an’Andrianampoinimerina tsy namela mihitsy ny vazaha hiakatra an’Imerina, efa tsinjony ny fandehan-javatra fa ny tsininy ho an’ny Mpanjaka Ranavalona reniny dia ny rà marina nalatsany.
Efa nomena sy naloa ny onitra 10.000.000 Ia ho an’ny Frantsa, Vola izany. Tsinjony Praiministra Rainilaiarivony io teti-kady io ka nahatonga azy nandrirarira foana ny fanekena. Efa nananontanona ny Protectorat.
Nisy ary ny fanekena hafa natao tamin’ny 17 Desambra 1885, izay namarana ny ady nifanaovantsika tamin’ireo mpanani-bohitra ireo. Atoa Patrimonio sy ny Amiral Miot no nanao ny tetika vaovao sy paik’ady nomena ny Praiministra. Io ilay fifanekena tsy nazava sy nanjavozavo izay tena nanala ny toeran’ny Mpanjaka Ranavalona III sy ny Praiministra Rainilaiarivony. Naverina indray ilay fifanekena satria tsy nazava ary ny tena marina dia nazava tamin’Ingahy Rainilaiarivony ilay izy fa nodiany fanina. Ny 09 Janoary 1886 , izy sy Ingahy Le Myre de Vilers , dia nifanandrina tanteraka momba ny hanaovana an’i Madagasikara ho tany momba an’i Frantsa. Fa nahoana tokoa moa ? In-telo Le Myre de Vilers no tonga teto ( 1886.1888.1894 ). Toy izao ilay fanekena mampieritreritra:
« Le Gouvernement Francaise représentera Madagascar dans toutes relations extérieures…un Résident, représentant le Gouvernement de la République, presidera aux relation exterieures de Madagascar » Tsy nanaiky lembenana ny tao Manjakamiadana sy Andafiavaratra. Azy i Madagasikara ka nahoana moa ? , Nosy nomen’Andriamanitra ho azy. Nanana ny Fiandrianany sy ny maha izy azy ka nahoana no hampirohorohoan’i Frantsa amin’ny azy. Rafitra indray ny ady. Izay ho hitantsika amin’ny Toko manaraka.]
Atoa Ravoninahitriniarivo « Diplomate et Officier Militaire »
.Tsara ho marihina koa anefa fa tamin'ny taona 1890 dia nanapa-kevitra ny hanorina lapa lehibe amin'ny biriky i Ranavalona fahatelo, izay nomeny avy hatrany ny anarana hoe " Masoandro ".
Noho ny fanafihan'ny Frantsay sy ny fanapotehany ny Fanjakana Merina anefa dia tsy tanteraka ny fikasana ka ny fototry ny trano sisa no hany mbola miangana ao amin'ny faritra atsimo-atsinanan'ny Rova.
.Nividy basy 500 amin’ny kesika 50 isa sy ny kojakoja amin’ny 10 kesika , izay novidiana 10940 Ar tamin’ Atoa Pakenhan izay masoivoho Anglisy ny taona 1874 , ny Malagasy . Ny taona 1882 , dia nanampy basy 5000 indray ny Malagasy ka ny vidiny dia 7000 Ar ary Robinson , no nandray ny vola tamin’izany .
.Ny Fanevam-pirenena , faha Radama I , Mena sy Fotsy ary tena mitovy tanteraka amin’ny saina Polska ( Poland ) na Polona ankehitriny .
Lambert faha Radama II Rainandriamampandry Rasanjy
Rainianjalahy Rainilaiarivony
F. Ny Vanim-potoan’ny fanjanahantany
F1 = Ny Fikasana haka an’ilay Nosy maitso :
Teo anelanelan’ny taon-jato faha fito amby folo , no efa nihaodihaody teto amin’ity Nosy maitso ity ireto Firenena Eropena malaza ireto : Ny Frantsay sy ny Anglisy . ( 1644 - 1645 ) Ry zareo Anglisy no voasoratra fa efa nanandrana nanangana voanjo (58) sy mba hanorom-ponenana sy handraharaha hiasan’ny tany . Ny toerana nisafidian-drizareo ; dia tao Saint Augustin, saingy tsy nahavanona noho ny antony maro. Folo taon ataty aoriana , ny taona 1650 ; dia nanova famindra indray izy ireo , ka ny vondrom-barotra sy ny fampielezana ny filazantsara indray no nimasoany , ka tao Nosy-be indray izy ireo no namahatra .
Io taona voalaza io no naharomotra ny minisitra Frantsay atao hoe, Colbert nohon’ny tsy fahatombanan’ny raharaha teto Madagasikara , ka nanangana ny “Compagnies des Indes Orientales ” , vaovao marobe tany Indes tany .
Fa ny taona nialan’ingahy Flacourt , teto Madagasikara , dia nosoloina ny
“ Compagnies de l’ile de Madagascar ” ny “ Société des indes Orientale et de Madagascar ”. Ity misy tantara mampihetsim-po , izay nitranga teto Dago ny taona 1663; satria nisy Pretra Lazarisita roalahy sy Malagasy , nanandrana nitory filazantsara ka ny hampiala ny Malagasy amin’ny fanompoan-tsampy no tanjony , kanjo fahafatesana no azon’izy ireo vokatr’izany , satria novoin’ireo tompon-tany noho izy ireo nikitikitika sy sahy loatra momba ny finoany . Ny taona 1665 , io ihany dia natao hoe : “ Ile Dauphin ” no anaran’ilay Nosy Maitso , Nosin’ny Malagasy . Zanatany , Zanatany tsy misy farany no masaka tao an-tsain’ny La Frantsa . Ny taona 1666 ary dia nandefa sambo mpiady 14 be izao ny Frantsay . Azonao an-tsaina ve ! Nosy mbola vitsy mponina , tsy manam-piadina akory kanefa dia nanafarana sambo mpiady 14 be izao . Feno miaramila 200 lahy , efa vonona hiady sy Voanjo 1000 be izao . Izy ireo dia niala tao La Rochelle , ny volana May ; ary Louis XIV , izay mpanjakany no naniraka azy ireo . Na dia niasa fatratra ary izy ireo tany amoron-tsiraka Madagasikara dia tsy nahasehaka ny Nosy manontolo akory izany . Tsy tanteraka indray noho izany ny hakana an’i Madagasikara ho zanatany . Namely mafy ny tazo ; tao ireo Malagasy niady hatramin’ny farany , ka nanao izay ho afaka niarovana ny taniny ; teo ihany koa ireo ady nifanandrinan’izy samy vazaha . Ny taona 1672 , no niverina tany Frantsa ilay Goverinora atao hoe, Marquis de Mondevergue , natao hifehy ny Nosy Maitso , vao tonga tany anefa dia ny tranomaizina no niandry azy tany , satria izay no fanapahan-kevitry Louis XIV , mpanjaka tany Frantsa . Maro ihany koa ireo voanjo izay matin’ny tazo mahery sy notapohan-tany ary ireo novonoin’ny tompon-tany ary y sasany aza lasa niverina nody tany aminy . Nisy akony teo amin’ny Frantsa izany , kanefa nandroso tsara ihany ny raharahany vokatrin’ny fizarazarana sy ny ady an-trano nahatsiravina niseho teto , ary nohararaotin’ny Frantsay izany . Tsy azo lazaina fa maro anefa ireo tany nomen’ireo mpanjaka tany amoron-tsiraka azy ireo fa vitsy ihany . Ny taona 1750 , izany hoe , 78 taona aty aoriana ( Taon-jato 18 ) no natolotrin’ny mpanjaka Bety ny Frantsay ny Nosy iray atao hoe , Sainte Marie sy ny helodranon’i Antogil , araka ny tolo-kevitr’ilay kaporaly Labigorne ; tamin’io mpanjakavavy Betsimisaraka io .
Tsy izany ihany ; fa niseho lany tany Eropa tany ny ady nifanaovan-drizareo samy te hanjaka-tokana eran’izao tontolo izao , dia nisy tantara tsy hay adinoina fa tena nahakasika ny Malagasy iray manontolo ; dia ny tantaran’Ingahy Benyowski. Iza moa izy io ? Andriandahy Hongroia , izay voafonjan’ny Rosiana tany Kantchatka , no afaka tany tamin’ny fomba tsy hay hoe ahoana ; fa iza efa tonga tany Frantsa vao fantatra . Nandalo tao Parisy ary nitady lalana ho aty Madagasikara .
Vao nigadona teto Madagasikara izy ; dia nitoetra sy nonina tao amin’ilay helodranon’i Antogil ; izay fantantsika tsara fa nomen’ilay mpanjakavavy Betsimisaraka Bety an’ny La Frantsa . Olona be herim-po raha Ingahy Benyowski , be fitiavana ary nahay nifaraka tamin’ireo tompon-tany tanteraka sy nanaja ny fomba amam-panao teo amin’io tanàna io ; ka tsy mba nanana olana izany ; fa niroso tsar any asa izay nampanaovin’ireo voanjo Frantsay . Nanamboatra Manda avo sy tsara tarehy ; izay nomeny anarana hoe : “ Louisbourg ” ho fanomezam-boninahitra an’i Louis XIV , izay nanolotra azy izao toeram-boninahitra sy fiadanana izao teto Madagasikara . Nisy niampanga tany Frantsa anefa izy satria nandany vola amin’ny tsy misy antony hono , ary ireo asa nataony dia tafahoatra loatra ny vola notakiana tamin’izany , ka voatery nandeha tany Frantsa mihintsy izy handaha-teny momba izany sy niaro ireo asa efa vitany sy mbola ho ataony ; kanjo tsy nahazo rariny intsony tany izy ka tsy nahazo niverina teto Madagasikara intsony .Rehefa tsy nahita rirany tany Frantsa izy dia nitodi-doha ho any Etazonia ; mba hitady vola hanatevenana ireo asa efa natombony teto Madagasikara . Vao tafaverina teto izy , dia nampiasa ireo vola azony ary notanterahany izay niriny hatrin’ny ela ; dia ny hanjaka tokana sy ho ambonin’ny mpanjaka ; ary nanandratra ny teniny ho Emperora . Tsy nahafaly an’ny Frantsa izany ; izay nahazo an’i Antogil ; ho fananany manokana ; fa tsy an’i Malagasy intsony . Izay ilay izy ka nahatonga ny Firenena Frantsay nandefa miaramila Frantsay hanafika azy ; izay niafara tamin’ny fahafatesany mihintsy izany .
F2. Ny Fototry ny olana :
Tsara aloha ny manamarika fa tsy kisendrasendra ny naha zanatany an’i Madagasikara , fa hevi-petsy sy fitiavan-tenan’ireo Firenena tany Eropa , izay nifaninana haka tany izay tsy azy akory .
- Maty tamin’ny taona 1878 , i Jean Laborde . Izy no masoivoho Frantsay voalohany teto Madagasikara . Ny taona 1879 , kosa Atoa Cassas ; no nandimby azy ; ka nitondra ny anaram-boninahitra ho : “ Commissaire du gouvernement français et consul ”. Jean Labord , dia efa vahoaka frantsay , satria nomen’ny mpanjaka azy izany , ary nahazo sy nizaka izay Zo fanolotra ny teratany Malagasy
Indrindra fa ny tany onenana sy hitoerana . Rehefa maty izy dia nitonona ho mpandova azy , Atoa Campan ; izay zana-drahalahiny . Tafiditra tamin’ny fiokoana hampanjaka an - dRadama II , anefa izy ka niverina ho vahoaka frantsay ary tsy nanan-jo hizaka ny fananana tany intsony . Aiza ilay tany nampifanolana ny mpandova sy ny fanjakana Malagasy . Tsy iza fa io tany misy ny fiangonana Katedraly EKAR etsy Andohalo io ; sy ilay tany eo ambanin’ny Lyçée Gallieni izay misy ny trano an’i Jean Labord ; ary ny faritra manodidina an’Ambohitsirohitra . Tsy mbola vita akory ny fifanarahana an-taratasy dia efa natolotry ny mpandova ny misionera Katolika ny tany ka nanorenan-drizareo io Katedraly io .
- Ny taona 1882 ; indray dia ny raharaha Botry atao hoe ; Touélé ; izay tratra nivarotra basy tamin’ny vahoaka Malagasy . Nisy Arabo teratany frantsay novonoin’ireo teratany tao amin’ny fanjakan’i Bakary Bekirindro , tao amin’ny tanànan’i Marambitsy , misy ny Sakalava .
Na ny fanjakana Malagasy nosoloin-dRavoninahitriniarivo minisitry ny raharam-bahiny sy Ingahy Meyer , izay masoivoho nisolo an’i Cassas ; dia tsy nahita vahaolana satria Ingahy Meyer ny azy , dia ny onitra ho an’ireo Arabo maty ireo nohon’ny fandikan-dàlana nataony teto Madagasikara no vahaolana ; fa ny an’ny Malagasy kosa dia ny rariny ihany ; saingy raha vao tonga
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/rabarison-roberto-stephan/ry-ilay-olona-iny
|
Ry ilay olona iny
|
Rabarison Roberto Stephan
|
Ry ilay olona iny
Izay angamba ilay lahatra
Nifarana koa ilay tantara
Isika alahatra fa tsy mpandahatra
Dia mba mitsinjova ny any afara
Nifarana ny dia
Na dia lalim-paka ilay fitia,
Dia nofaranana satria...
Ianao tsy natokana ho ahy
Fa efa an'iny olona iny
Ka veloma aza manahy
Fa tsy ho voafafa ny fahiny
Ka tso-drano no atolotro
Tso-drano no omeko
Ilay teny avy amin'ny molotro
Ny fandaozanao ekeko
Misambara hoy aho
Misambara an-tratrany any
Fa na mafy ary izao
Dia miangavy, aza mitomany
Mahereza, atrakao ny loha
Fa ny antsika tsy anjara
Miangavy aho tiavo ilay taloha
Mba tsy ho ratsy fiafara
Dia misambara ry ilay olona iny
Fa izaho anie ka tsy nitoetra ,
Fa mpandalo, mpivahiny
Ny androko voafetra
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/rakotobe-sombiniaina/skoto-indray-andro-skoto-mandrakizay
|
Skoto indray andro, Skoto mandrakizay
|
Rakotobe Sombiniaina
|
Skoto indray andro, Skoto mandrakizay
Tsy toy izao aho raha tsy nandalo Skoto
Nampianatra sy namolavola ahy ho mpankato sy mazoto
Tokanteny ary tsy miovaova izay nifanekena
Manaja olona satria izany no tena fahendrena
Vonona sy hanasoa ireo namana
Satria izany no maha havan'ny olona rehetra anay
Lasa nahay sy nisedra ny adim-piainana mivatravatra
Sady mihira sy mitsiky raha sedra ny sarotra
Izahay Skoto dia tsy iza fa miaramila sy vavolombelon'i Tompo Jesoa
Vonona hatrany hanantanteraka ny asany sady hanao ny soa tokoa
Mbola maro anefa ireo mbola hosedraina fa fantatray
Ka noho izany Skoto indray andro, Skoto mandrakizay izahay.
Sombiniaina RKT
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/ivelany-lasako
|
Ivela'ny lasako
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
Tsy fihetsika intsony rahampitso no asehoko,
Hanambarako izay mierin'ny foko,
Na irony lasa tsy foiko ho kosehiko,
Na ireo tomany sy sento, toloko.
Fa rahona kely mba hanalokaloka,
Misy salovana dindon'ny lasako,
Eny ny sariko ho hitanao aloka
rehefa tafiala any anatin'ny fasako.
Tsy soratra intsony no atolotro anao,
Raha misy ny mafy izay mety tsy ho zakako,
Tsy ranomaso no asehoko anao
am(in'n)y fatotra mafy hampahory ny vatako.
Fa erika kely mba handrotsirotsy,
Sy hanampy anao hanadino ny lasa,
Eny ho alefako any anatin'ny nofy,
Ireo mafy niarahana tsy ho voafafa.
Tsy ho hitanao tsony ny endriko faly
sy ny tsikitsiky fahita amin'ny tavako,
Na ny vatako sambatra avy narary,
Na ireo kalokalo mpiloatra amin'ny vavako.
Fa tara-bolana kely no alefako
ho solon'ny tsikiko mba hamangy anao.
Ho solon'ny deran'ny milotra amin'ny lelako
ny taratry ny alina avelako ho anao.
Ireny rehetra izay akon'ny fiainako,
Ny koran'ny fahazazako fahiny,
Ny fahatanorana namehy ny fisainako,
Ny fetran'ny orako ankehitriny.
Ny pejy mirakitra ireny tantarako,
Foiko avokoa mba atolotro anao.
Izao no mba tanjoko sady hanafarako :
tohizo ireo tsara ''navelako ho anao''
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/honenantsoa/farany
|
Farany
|
honenantsoa
|
Efa tsy nofy ratsy ilay mpandrakotra ny alina haizim-pito,
No iainan'ihalahy fa iny no nanatitra hifoha;
Ka niposaka mibalika teo ny hazavana.
Raha mijery ny hasarotan'ny halavirana iny ialahy
Tsy nidongy ny ho tantanana, tsy nahatoky namana,
Fa iny lalana iny novitain'ialahy irery hatrany.
Eny !...efa tsy ho solafaka intsony
Satria!tsy hizotra hifantonka fafinaretan'ny tany,
Efa tsy hahare reraka fa nahasedra ireo
Enta- mavesatra ka tody FARANY ilay hoe fahasambarana...!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/ny-andri-fara/satria-nahoana
|
SATRIA NAHOANA ?
|
NY Andri-Fara
|
SATRIA NAHOANA ?
Norantsanana ilay hazo nidoroboka
Nokapaina ,novonoina…, tsy nataina .
Navela fotsiny eo , ho lo tsy mba nampiasaina ;
Ny mpandalo aza moa indrisy fa tsy te ahalala .
Kanjo …, indro tsy nampoizina
Nitsimoka ilay hazo norantsanana ,
Nisandrahaka namony mavokely feno rantsana ;
Nahafinaritra ny maso hoan’ireo nitazana .
Dia tonga indray ilay mpandrantsana
Tsy nahoana akory , izato rantsana namelana ;
Avy hatrany nokapaina sy nadaboka !
Fa manalokaloka ny hafa angamba .
Satria nahoana …vao nijoro dia sakanana ?
Izany ve no lalàna tsy maintsy diavina !
Tsy ho kivy aho satria…, na sarotra ny dia ;
Ny tanjona tratrarina , mbola maro no tsy vita .
Feno antso hafahafa manelingelina
Fahitana tsy voafaritra hanimba ny finoana ,
Fijoroana fahasahiana ho an’ny fanompoana ;
Izany no ilaina raha te ahita vokatra .
Aoka izay ny vava tsy ambina , nafafy am-pamoloana
Aoka izay ny tendrom-po , fa anao koa ny Fiangonana.
Aoka hazoto hitana ny firaisana , ho fehim-pihavanana ;
Aoka ny fontsika hanaiky …, mba ho iray ny Finoana .
Ampandrianomby tamin’ny 08 Ora maraina
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/ialao
|
IALAO
|
Fredy Jaofera
|
IALAO
Rehefa ela,
tsy manan-jo
ny jaly ka ialao ;
aza avela
ny ratram-po
hanimba anao.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/rado/soraty
|
voafafa
|
Voafafa
|
Tsy afaka miseho eto amin'ny takelaka io tononkalo io fa nosakanan'ny tompon-jo.
Jereo eto
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/dotmg/ise-kay-maty-3
|
Ise kay maty 3
|
DotMG
|
E r'ilay fahavaloko, fifanasako vangy
Andeha tsy hiady intsony, fa mba hisangisangy
Dieny mbola velona, andao re hifamangy
Anio no hifamela, fa tsy hiandry rehefa dangy.
Tsy maintsy hihaona mantsy, fa vorona an-garaba
Toa voanjo indray manendy ao am-bilany saba
Ka rehefa mifanena, andao hifampiarahaba
Hifanao teny mora, tsy misy tabataba.
Jereo ireto isika: mitonona ho mpivavaka
Raha tonga ny alahady, baiboly no firavaka
Tazanin'olon-kafa: toa masina sy miavaka;
Ny lolom-po anefa: aretina mandavaka.
Aleo izaho no hanomboka hangata-pamelàna
Ifonako aminao, izay rehetra fahotàna.
Ny foko efa nodioviko, ka sanatria hitàna
Izay mety ho alahelo na koa fankahalàna.
Tsy hisy hotanisaiko ireo fihetsikao nafaitra.
Ny teny naharary, nanindrona tsy laitra :
Foanako ato an-tsaiko, ataoko tsy hahataitra,
Hovaiko ny fijery; fafàko ny solaitra!
Pejy iray vaovao no tiako havaditsika
Fa efa tena ampy, ny gidra sy ady alika
Ny ho avy no himasoana, ka andeha ny politika
(ho)Soloina revy manja, dia kalo sy mozika.
Alaivo sary an-tsaina, isika hifamela,
Ho toy ny mpisakaiza nifankahalala ela
Hanaiky hifankatia, hamadika takela
Ka tena hiova marina, tsy hivadibadi-dela.
Hitondra ho aiza mantsy izay lolom-po tsy maty,
sy ny avonavon-kevitra kobonina ao anaty?
Ho zary lasa poizina handrotika ny aty!
Tsy hoe mampandry andrisa aho, mambosy anao hatory
Kanefa hamely am-pitaka sy mbola hampahory
Ny mbola hifanditra, dia tsy ao an-tsaiko akory
Ka halalaho ny saina, ny fanahiana esory!
Izao no hany hafatra sy tiana hahatongavana:
Dieny samy velona no tsara isika hihavana.
Tsy hoe rehefa maty aho vao hanehoam-pitiavana
Fa andrao ireo ratsy vita no hanjary hifanodiavana.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/honenantsoa/iray-sy-ireny
|
(I)ray sy (I)reny
|
honenantsoa
|
Fa ireo anatra tsy avela ho rano raraka an-tany
Fa ireny fanilo mitaratra ny soa,
Ny nahitana masoandro no lakana
nitana,fady hitsipahan-doha
IRay nibedibedi-teny toa makarary
Fa hay fitiavana ho toha
Ny rotsa-kazo ihany koa fananarany
Fanitsiana mba ho olom-banona tokoa
Izy IReny nihafy ny hirifiry
nigoka rano tsy tiana
nanome aina mba ho any sombiniainy tiany...
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/rado/ampianaro
|
voafafa
|
Voafafa
|
Tsy afaka miseho eto amin'ny takelaka io tononkalo io fa nosakanan'ny tompon-jo.
Jereo eto
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/honenantsoa/lalana
|
Lalana
|
honenantsoa
|
Lalana nodiaviko
Feno zavona ka sarom-patarina,
Diako nalama maina saron-dinganina,
Fa tsy maintsy nizotra na maro ireo sakana,
Ho tonga amin'ny tanjona tiana tratrarina.
Ny Ray ao ambony no tondroatrika nitondra namily,
Indrindra fa ireny sampanana sy lavaka tsy hita firifiry;
Soa fa nohitsiny!
Izy fanilo sy hery nanohana
Efa nametraka ny kintana ho fahazavana
Firavahan'ny haizina ho ahy;
Nahatofoka ireo fahavalo nikasa ny andavo ahy.
Raha ny lalako tsy takatrin' ny faly manakiana
Ka andeha amin'ny heviny tiany,
Lalan-tsarotra sy ny dezaka
Fahombiazako ny tanjoko tsy voatokana ho an'ny ireny.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/teo-am-bava
|
TEO AM-BAVA
|
Fredy Jaofera
|
TEO AM-BAVA
Raha rava
ny toky lavareny
sy mafy ny nanjo,
teo am-bava
ianao dia reny
fa tsy tao am-po.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/efitry-ny-foko
|
EFITRY NY FOKO
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
Voleko voninkazo ny efitry ny foko
Hahatamana anao, rehefa ianao mandalo
Ovaiko tsikitsiky ireo endrika toloko
Hataoko mahaliana ny hira sy ny kalo
Hiezaka aho hanagona zava-tsoa sy mamy
Hifampizaratsika sy harosoko ho anao
Dia ho tsapanao fa mitombo hatrany hatrany
Ilay fitia ampo avelako ho anao
Asiako fefy mafy tsy hidiran'olonkafa
Ilay efitra natokako, hampiantranoana anao
D'ianao d'ianao irery tsy misy mahafafa
No honina amin'ny foko navelako ho anao
Eo anivony eo kosa no harehatro
Ilay afon'ny fitia natokako ho anao
Eo ilay endrikao, eo ianao no hatrehako
Sady hilazako fa tena tiako ianao
Sedraiko anaty memy ny fo hitia anao
Sedraiko mba ho mafy hahazaka izay midona
Mba ho fitia mafonja no havelako ho anao
Dia ny fitia rehetra avy ao ampon'i Anja.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ny-fahazazako
|
NY FAHAZAZAKO
|
LAVENONA
|
NY FAHAZAZAKO
Raha mahita ireto ankizy
Mikarenjy izay tsy izy
Izato tenako amkehitriny
Dia mahatsiaro ny fahiny
Tamin’ny androm-pahazazana
Dia ilay ……,nilazana hoe
Miana-desona ao an-trano
Fa tsy mahazo mivoaboaka
Nefa avy hatrany dia mivoaka
Raha vao tonga any maraina
Hanao kanety no ao an-tsaina
Miaraka amin’ireo ankizy
Tsy hainay fa hoe krizy anie..
Ny firenena tamin’izany
Fa ny anay ny hilalao ihany
Izay no masaka ao an-doha
Fa mbola vao maneno akoho
Dia tsy handry izay andehanana
Hahitana ireo namana
Mpitifi-borona mafana fo
Amin’izato pataloha
Efa mila tsy ho zaka
Feno fingotra sy baka*
Dia lasa izahay mandeha mihaza
Na dia fody iray monja aza
No mba azonay avy any
Dia natono avy hatrany
Izay ilay fiainana taloha
Tsy adino ihany koa
Ireo fiara atao kapoaka
Fa na fiaravao nivoaka aza
Vitanay dika mitovy
Kely izahay nefa tsarovy
Fa mba nahavita tena tsara
Dia nangaina teo ny fiara
Kilalaon’ireo sinoa
Fa vitanay Tanana avokoa
Izao kilalao rehetra izao
Dia mamindra amin-joto
Izato tongotra maloto
Sy Tanana nilalao vovoka
Tsy heno intsony ny hanoanana
Masoandro mody vao faranana
Ny fiarahana mafana
Mamy sady mahatamana
Toa satrinay tsy hifandao
Fa mbola hiaraka hilalao
Nony hariva dia voadaroka
Ny hany hery dia mikaroka
Valiteny hiarova-tena
Mipitrapitra mahonena
Raha toa bedesina sy anarina
Dia izay no tena zava-marina
Toa lasa saina izaho mazana
Hoe:” ditra ve sa hadalana
Ny zava-bitako fahiny”
Raha toa tsy misy tsiny ,dia…
Valio izato tenako
Ny valiteninao no hitenenako
Ireto ankizy milalao
Mba tsy hanovany ny vitako!
Baka=(hazo misampana roa asiana fingotra entina mitifi-borona)
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/tsingerintaonako
|
TSINGERINTAONAKO
|
LAVENONA
|
TSINGERINTAONAKO
Isaorako ny Ray fa…
Nampitomboiny indray
Ny taonako eto an-tany
Mitsingerina izy androny
Ka faly ery ny foko
Fa…
Efa samy mba nandoko
Ny lanitry ny lasako
Ireo alahelo,fijaliana
Ny sento sy ny fahoriana
Ny hafaliana izay nitranga
Ka mbetika izy manga
…..,mbetika izy mainty
Nefa ireny dia tsy maintsy
Nolalovako sy niainako
Mba hanefy ny fisainako
Ho tonga olom-banona
Ho sahy sy tena vonona
Hiatrika ny ho avy,
Dia…..isaorako ny Avo
Satria,
Tsy tamin’ny herin-tsina
No mahatonga ahy ho velon’aina
Fa noho ny fandaharany
Ka….hasandratro ny Anarany!!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/aorn/tefeonao
|
TEFEONAO
|
AORN
|
Tefeonao izany foko, aza avela hankahala
Ampianaro hahay manaiky sy handefitra ihany koa
Aoreno ao anaty, tano mafy tsy hanala
Lay fitia tsy manam-petra… fa hikatsaka ny soa
Amboary izany saiko, mba hanaraka ‘zay mety
Ho Tolon-tsaina avy aminao, hanitsiana izany diako
Aza avela hivilivily, ka hanao zay hevi-petsy
Haminganana ny hafa, ho zary lasa fifaliako
Arindrao ny fikasako, mba ho amy tsara hatrany
Ka tsy hikatsaka intsony ny ho an’ny tena tsy hita faritra
Dia zarao ho an’ny hafa zay mety ho anjarako androany
Hisitrahany ihany koa, ny hasambarana maharitra
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ho-ani-neny
|
HO AN’I NENY
|
LAVENONA
|
HO AN’I NENY
Misaotra anao ry Neny a!
Nampianatra ahy namindra
Sy nampianatra ahy niteny
Ary koa indrindra indrindra
Tsy sasatra namefy
Sy nananatra ahy ombieny
Neny o!.......tsy ho lefy
Ireny vitanao ireny!
Ireo dian-drotsakazonao
Izay nokapohana ahy fahiny
Tsy voafafa hatramin’izao fa…
Niova endrika ankehitriny
Zary lasa toy ny vatsy
Sy fitaovam-piadiana
Handreseko ireo ratsy sy
Rehefa sendra fahoriana
Ny vavanao izay nila ho tataka
Noho ny fibedesana ahy
Ka ankehitriny aho diangataka
Neny o! mamela izay vita izay,
fa…toa tsaroako hatramin’izao
ianao miteny ahy mifokofoko
tsy very akory ireny izao fa..
ho raiketiko ato am-poko
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/durman/tsikitsiky
|
TSIKITSIKY
|
Durman
|
TSIKITSIKY,
NA FALY,NA MALAHELO AHO DIA EO FOANA ILAY TSIKY
SATRIA IZY MANEHO NY ENDRUKA HARAVOANA REHEFA HITAN'OLONA MITOKIKY
NEFA AMBADIK'IZANY METY HO: FASAHIRANANA,HAKIVIANA
FA AFENIKO AMIN'NY HAFALIANA
TENA HOE!
MANOVA ENDRIKA AN'OLONAN-DREHETRA IZIO
ARY METY VOAFITAKA IANAO RAHA TSY MAHALALA AN'IO
SATRIA MANKO,TSY IZAY REHETRA MITSIKY DIA RAVO NA KOA HOE FALY
FA MISY NY HAFA ZAO D'MITSIKY FOANA NA EO AZA NY JALY
NY VIDIM-PIAINANA ANIE EFA MIAKATRA EH!
DIA IZAY MITSIKY HONO TSARA TARE EH!
IZANY INDRINDRA MAHATONGA ANAY MIMEHY
MBA MANIRY LAVA ANDRO IAINANA TAHAK'NY ZOKY BE
NY FASAROTAM-PIAINANA KOA DIA MANAO NY ATAONY
BEDIABE MIPOPAKA SY MANONTANY HOE''efa izao mihitsy ve no ataony?''
SOA FA TEO ILAY FITIAVAKO,AN'ILAY TSIKITSIKY
ZAY MAHATSOTSOTRA KELY NY FIAINAKO,
TSY MBOLA NAMITAKA AHY KA ATAOKO AMIN'ANDROM-PIAINAKO
MISAOTRA ANAREO IZAY MBA TIA AN'ILAY'' TSIKITSIKY''
HO LAVA ANDRO IAINANA ANIE IANAO RY BE TSIKY
MIRARY VOLA SY FASALAMANA HO ANAO EH!
ANDRIAMANITRA HOMBANAO SY NY FIANAKAVIANAO
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/andrasako
|
Andrasako
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
Soratako ho anao ity tononkalo ity
Omeko tsy atakalo amin'ny foko manontolo
Hanamporofoiko fa vao ato ilay fitia
Natokako ho anao, tsy misy mahasolo
Taona vitsivitsy, izay no efa lasa
Namelanao ahy hiandry lalandava
Nefa ilay ampoko tsy akory hoe voafafa
Fa mbola velona ato, ambarako mazava
Ka na tsy fitoviana, ekeko izaho ambany
Na ny elanelan-tany, na ny elanelan-taona
Dia tsy hahavono fa hiredareda hatrany
Ianao ilay samirery, Ianao ilay tiako foana
Ka na tsy tia ianao, na koa hankahala
Andrasako eny foana f' inoako indray andro any
Ho maminao ny miaina, antsoiko hoe malala
Fa na tsilo, na koa bozaka, na fehim-bonikazo
No atolotrao, ho setrin' ny fitiavako
Dia ho karakaraiko, tsy havelako halazo.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ny-fahafatesana
|
NY FAHAFATESANA
|
LAVENONA
|
NY FAHAFATESANA
Ny fahafatesana tsy mba miera
Fa tonga dia maka avy hatrany
Mantsy raha tonga ny lera
Dia tsy maintsy mandao ny tany
Mba satriko ho velona fona
Ilay Renibe tiako loatra
Fa indrisy…! Izao no fotoana
Izay tsy maintsy hifindrany any ankoatra
Ka…tononkalo no fara-veloma
Tsy mba raozy na koa voninkazo
Teny farany ataoko etoana
Fa ity no tsy mety malazo
Ny fo malahelo ,misaona
Ka mitroatra tsy azo sakanana
Any an-danitra indray no mihaina,dia…
Veloma! Mandria am-piadanana….!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/veloma-30-avelako-ho-anao
|
Veloma 3.0 ''avelako ho anao''
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
Tsy tanana ahofa na satroka akofaka,
No endri-beloma atolotro anao;
Fa ny ela-panahiko mikopakopaka,
Dia efa tso-drano havelako ho anao.
Raha misy fotoana indray andro any,
Rehefa mahatsiaro ny lasako ianao,
Mba mitsikia re fa aza tomany
Fa fo falifaly no avelako ho anao.
Ireo ratsy rehetra lavenon'ny lasako,
Ampiaraho amin'ny nofoko ho rava sy lò,
Aleo ireny hitambatra ho anisan'ny fasako,
Ho levona mandrakizay tsy hifoha.
Ireo mamy rehetra nifampizarana,
Ny tsara mba vitako rehetra ho anao,
Fenoy mba tsy ho hita izay fahabangana,
Sy tsiro vaovao izay n'havelako ho anao.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/fenoy-mozika
|
FENOY MOZIKA
|
Fredy Jaofera
|
FENOY MOZIKA
Ny aborako eto ombieny
ho fahasoavana,
na indro ianao fa moana,
rehefa tsy ampy ny teny
hilazana fituavana,
fenoy mozika ny fotoana.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/malahelo-ny-any
|
Malahelo ny any
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
Raha misy fahanginana !
Misento samirery ilay olon-tia anao,
Mamisavisa irery ireo toerana sy Ora
Nihaonan-tsika farany, fa mahatsiaro anao
Any lavitra any, ka tsapako ho tsy mora
Ny mandany ny Ora iray
Miadana fisosa tsy eo anilanao,
Ka mampanganohano ny foko mbola tia
mirediredy foana; milaza ho tia anao!
Ka mampivondron-drahona ny lanitro aty,
Ka indro mampijaly,
Ny ora izay mandalo sy tsy voarafitra isa
mangiana dia mangiana, toa akon'ny tomany,
'ty singan'irery toa resimbisavisa
ka indro fa misento fa malahelo ny any.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/manina-ny-any
|
MANINA NY ANY!
|
LAVENONA
|
MANINA NY ANY!
Ireo masoko ireo……
Raha toa latsa-dranomaso
Dia tsy vokatry ny ankaso
Ka koa zava-mahaory
Tsia!..tsy izany akory
Fa mba ditsoky ny vovoky ny
Hanina ny taniko
Mihitsy tsy hafeniko
Tsy tiako hikoroso
Fa mba satriko handroso
Ilay tany fihaviako
Mantsy izay no tena tiako!
Ireo masoko ireo
Matoa manganohano
Dia mamon’ny hanohanon’
Ny lavi-tanindrazana
Gasikara tsy mba tazana
Tsy afaka tsidihina
Fa ny tiako ho marihina
Dia teny tsotra ihany:
Mahantra ianao androany
Nefa kosa mahandrasa
Fa hivadika ny rasa
ao aoriana kely ao
azo inoana fa ianao
Dia ho firenena miavaka
Ka hiala ao an-davaky ny
Kizom-pahantrana
Izay no faniriko!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ho-ani-zoky
|
HO AN’I ZOKY!
|
LAVENONA
|
HO AN’I ZOKY!
Izany raZoky ny fiainana eto a!
Teren’ny vola ka dia miasa foana
Lavitra havana aloha isika hatreto
Ka nefa tsarovy fa mbola hiaona
Ilaozan’i Zoky ny vady aman;janaka
Noho ny asa izay efa mahazatra
Atao sanatria ny hitaraina hoe lanaka
Na ino-kidona na ino-kihatra
Na ora-mikija na koa hain’andro
Hiaretana hatrany tsy maintsy sedraina
Izany no iainan’i Zoky isan’andro
Ekema fa mafy ka nefa zakaina
Mbetika i Zoky no miampita lakana
Anaty ora maro ,fotoana maharitra
Nefa izany aza ataonao ho sakana
Lehilahy ny tena ka aoka hiaritra!
Mitety tanàna sy faritra maro
Mamaky ny ala,tsy mba mitaraina
Sarotra izany kanefa fantaro
Fa mbola hody ventiny ny rano natsakaina!!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/na-teo
|
NA TEO...
|
Fredy Jaofera
|
NA TEO...
Na teo ny fotoana
tsy nitsaha-nanasa
ny jaly nahavalalanina,
manaraka foana
ny vesatry ny lasa
tsy mety hamaivanina.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/mibebaha-dieny-izao0
|
MIBEBAHA DIENY IZAO!
|
LAVENONA
|
MIBEBAHA DIENY IZAO!
Tsy misy mahavidy ny andro iainany
Ny olon-drehetra miaina eto an-tany
Fa tapitra sy vita hatreo ny fiainany
Rehefa mipaika ilay ora fialana
Tsy misy mahavidy ny lanitra koa
Izay mandao ny tany ka zary fanahy
Nefa samy maniry ny ho any avokoa
Ny olon-drehetra amin’izay andro izay
Tsy misy mahalala ny andro hahafatesany
Raha toa mbola manana nofo sy rà
satria ny harena dia tsy azo hatrefesana heo….
“hatraiza ny fetra izay tokony ho ahy?”
Ka aza miandry ny andro ho ampitso!
Vao hiova famindra sy hiala amin’ny ratsy
Izao no fotoana fa tsy rahampitso
Mba tsy hanenina ianao atsy ho atsy
Mibebeha dieny izao,fa aza variana!
Variana miliba amin’izao fiainana izao
Mivavaha dieny izao,ndrao tratra aoriana!
Raha tonga any ora dia” HO AIZA IANAO?
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/b.-ravaka/asus-mafy
|
Ady mafy
|
Bob Ramanamiravaka
|
ADY MAFY
Raha tojo ady mafy ianao
Dia aza atao ny mamoy fo
Fa hevero aloha ny lalanao
Sao tsy sitrak’i Jesoa
Raha ianao no sendra fahoriana
Dia aza adino ny mivavaka
Fa ao ianao no hahita hafaliana
Satria ny Tompo tsy manavaka
Raha toa ny fiainanao no feno alahelo
Dia aza kivy fa mitrakà ihany
Fa sao ianao ho lasa anaty elo
Ka ho feno fahoriana sesilany
Fa raha ianao sendra fanalam-baraka
Dia i Jesoa no ataovy ao an-tsaina
Fa izy no afaka hampitraka
An’ireo rehetra izay mitaraina
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/misaotra
|
Misaotra
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
Misaotra
Misaotra anao nanaiky ho misin'ny tantarako,
Misaotra anao nanolotra ny toky tamin'ireny,
F'izaho no hanafarako,
Ataoko tsotra kely,
Tsy adinoko ny tsiro izay natolotrao,
Ireo sary nofinofy napetrakao ampoko,
Ny soa navelanao,
Isaorako tsy foiko!
Misaotra anao ho felana nandravaka ny akaniko,
Misaotra anao nandrehitra ilay afon'ny fitiavako,
Izay tsiro tena mamiko
Natolotrao rahavako,
Nasianao vatofantsika hiorim-paka fatratra
Hiorina ao am-poko, ilay fo anatinao,
Ekeko ho tonga lafatra
Ilay fitiavanao.
Na tsy eto intsony ianao dia tsy ho adino velively,
Ireo soa natolotrao, ireo dia-tsika mamy,
Manahaka tantely
Sy lavitra tomany,
Eny ankehitriny dia mbola hitsikiako,
Ny mahatsiaro anao, na dia efa lasana,
Dia raiso akia ity lisiko
Apetrako eto ampasana.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/ra%C3%AF-tsitoh-mikalo/ramose-mpampianatra
|
Ramose mpampianatra
|
Raï Tsitoh Mi'kalo
|
Misy ramose tena mahafinaritra ahy
Ao koa ireo na hanontany azy aho tsy sahy
Ao ny tsotra sy be hanihany
fa ao koa ilay olona mampitomany
Toa an'i Ramise "Frederic"
Mitazona ny taranja siantifika
Miaraka aminy aloha dia tena manala azy
fa ny tsy hitiavako azy, izy tia manasazy
Ao i "m'se Elvis"
Izay mitarika ny taranja anglisy
Ny miaraka amin'ny aloha dia tena hoe "good"
N'iza n'iza tonga eo lasa tsy tafody
Mbola ao ihany koa i ramose "Anay"
Mpampianatra taranja malagasy sy frantsay
Izy aloha dia rangahy tsotra sy be indra fo
Olona tena enjana tokoa
Mba iza ary ilay mpampianatra anareo?
Ny mahita azy efa mankaleo
Sady masiaka no tsy azo hifandaharana
Ao mba samy mitonona ny isam-baravarana
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/vonjisoa-andjanirina/raozy-mena
|
raozy mena
|
Vonjisoa ANDJANIRINA (RNMv)
|
RAOZY MENA
Ho anao malala no mbola hanoratako
Satria raha tsy eo ianao, tsy nisy ny hasambarako
Ho anao irery, izao tononkalo izao
Solon- draozy mena, hatolotro ho anao
Toa tsy haiko intsony ny hilaza ilay fitiavako
Feno loatra anao, ny foko re rahavako
Feno ny hasambarako, rehefa ianao anilako
Sy ny anaranao no any an-tononkirako
Ity ny tononkaloko, hanamafisako orina
Ireo diana efa natao, sy 'reo izay vao haorina
Sady ho fehizoron' ny fiainantsika ho avy
Iray tsy hadinoina amin'ny andro mariazy
Ireo zava-boary ireo, atrehatsika izao
Ireo vavolombelona fa, tiako loatra ianao
Ka amin' ny fo madio, mba raiso sombiniaina
Indro omeko anao, ny solondraozy mena
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ny-tena-namana
|
NY TENA NAMANA
|
LAVENONA
|
NY TENA NAMANA
Ny tena namana tsy mifanary
Na inona na inona zava-tsedraina
Mifameno toa rano sy vary
Iray vatsy sy iray aina
Ka raha misy ny ady lalovana
Eo ny namana hifampizarana
na dia mafy sy mahatorovana,aza
Zary maivana mora vahana
Ny tena namana tsy hamela irery
Raha sendra ny andro manjombona
Mampitraka ary koa mampahery
Ny fahoriana iaraha-miombona
Ny finamanana eo ihany ,fa indrindra
Ny fanampiana dia tsy latsa-danja
Toy tongotra miara-mamindra
Sy ny soroka miara-milanja
Izany no tena namana
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/arahabaina-ianareo
|
ARAHABAINA IANAREO
|
LAVENONA
|
ARAHABAINA IANAREO!! (08 martsa)
Izaho aloha tsy vehivavy
ka tsy haiko hoe "inona avy ?"
raha ny sedran'izy ireo e !
Fa raha araka ny feo ?
Dia mizaka hirifiry...
sy adin-tsaina mankadiry
amin'ny fiainana izy ireny...
izay vao azo atao hoe Reny !
Dia...mijaly sy miafy
sy misedra ady mafy,
mitondra kibo sivy volana !
Nefa tsy ataony olana
izany rehetra izany
Fa ny sainy dia mahery !
Miankin-drindrina irery...
misotro izay tsy tiany
fa raha toa ilay faniriny hoe
hahazo sombin'aina
dia milamina ny sainy.
Fa ny ahy dia izao ihany:
izaho tsy tonga teto an-tany
raha tsy noho izy ireo
Koa ARAHABAINA IANAREO
Nahatratra ny andro androany!!!!!!!!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/toky-omeny-anao
|
TOKY OMENY ANAO
|
LAVENONA
|
TOKY OMENY ANAO
Raha iny volana iny no....
azonao alaina akaiky
Dia izay aho vao manaiky
Fa ianao no tena enjana
Ny ankoatrizay dia v'enjana*
Ireo izay sahy miteny
fa ho alainy sy omeny
ary hatolony ny tiany
raha iny volana iny!
Fotsiny io mba toky
dia toy ireny boky
izay...tsara ivelany ihany
Fa ny any anatiny any?
Tsy azonao tombanana
Ilaina ianao mamaky ny tena andinindininy
Mihitsy mety hadinony
ny teniny fahiny hoe:
" ho atolony ho anao raha iny volana iny"
Any aoriana any !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ny-mpivavaka
|
TANDREMO RANABAVY
|
LAVENONA
|
TANDREMO RANABAVY
Io fitia io ranabavy ,dia…
Tsy mba kilalao a!
Mba tsy hahasimba ny ho avy
Dia ….ajanony dieny izao
Raha toa tsy mbola vonona
Hitondra tokantrano
Sao ianao hahita angano
Fa io dia lala-mikodàna
Izay alehan’ny tanora
Nefa kosa dia malama
Ka mandehana moramora
Ndao ho potraka eny an-dalana
Vato be no ho lolohavina
Ka omany tsara ny halana
Mantsy ianao tsy mety fay
Fa io anie ka toy ny afo e !
Izay mambomba azy no may
Tandremo sao vidina lafo
Ny toetra tsy voatandrina
Anabavikonianao ka….
Tsy maintsy aho mampitandrina
Ity anadahinao…..
Na dia mbola tsy amin’izany
Sy toka-tena hatramin’izao
Dia mba mahalala ihany hoe..
Ny FITIA dia saro-pady
Tsy kilalao fa sarobidy
Koa tandremo ranabavy a !!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ny-teny
|
NY TENY
|
LAVENONA
|
NY TENY
Tsy amin-ditra re razandry a!
Tsy amin-kery na koa sandry
ny fitaovam-piadiako
Tsy mba basy tsara fahana
Na koa antsy ampiarahana
Amin’ny lefona maranitra
Tsotra ihany ny ahy no ilaiko
Ny fitaovana ampiasaiko
Tsy famaky na angady
Fa dia teny iray monja
Manan-danja sy mafonja
Izay no entiko miady
Aoka ho fantatrao raZandry fa
Ny sandry tsy mikaonty
rehefa voa izay ny saina
Na dia bokon’ozatra aza
Raha mahery no tsy maody
Mety hanaraka ny aina
Fa ny tenintsika mantsy
Dia manoatra noho ny antsy
Ka mety hitera-doza be
Sy manindrona ao anaty
Ary mety mahafaty
raha toa tsy voafehy
Etsy andaniny anefa
Fanafody tsara indrindra io
Ho an’ireo izay kivy fo
Tsy ilana dokotera
Fa ny teny tsara rindra
No mampitraka indray ny loha
Koa tandremo re raZandry a!
Saino tsara izay lazaina!
Fa io no basy entintsika
Mantsy isika no antenaina
Mba hanao ireo tsy vita fa……
Isika olona misaina!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/eto-foana-i-dada0
|
ETO FOANA I DADA
|
LAVENONA
|
ETO FOANA I DADA !
Tsy verivery foana raha ny ezaka ry zanako !
tsy ho very maina raha ny fikirizantsika !
Ho teniko eny foana fa raha toa ka mbola ananako...
ny fahaveloman'aina, dia tsy maintsy ianao tafita !
Izay atao an-tsaina !
Dia aza mitaraina...raha tsy eo intsony i Neny!
Fa Dada mbola velona sy vonona hitady !
Kamboty ianao kanefa ,averiko ombieny hoe...
Eto foana i Dada an ! Eto izaho hiady!
Eto izaho hiafy...sy vonona hitolona !
Hanafy anao mianjaika,na aza aho rovi-damba !
Eto i Dada hiaritra izay mety ho vavan'olona...
Afatsy hoe mandao an'ity tany ity angamba ?
Fa eto foana Dada...!
hikarakara hatrany, ka sady lahy no vavy !
Mandeha mipopopopo...mitady dokotera
rehefa sendra aretina ka iny ianao manavy
Sy vonona hanarina raha sendra ianao mianjera !
Eto foana i Dada...ho reharehanao !
Mirary anao tafita sy ho tojo izay irina !
Fa zavatra iray loha no mba hiangaviako anao...!
tsarovy foana foana rehefa sambatra any aoriana hoe...teto foana i Dada !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ireny-poety-ireny
|
IRENY POETA IRENY
|
LAVENONA
|
IRENY POETA IRENY
Ny ao am-pon’ny poeta dia saro-pantarina
Ny hevitra ny azy dia saro-takarina
Ny fihetseham-pony tsy hainao soritana
Ny fiainany mihitsy no tsy azo faritana
Ka na misy mandratra aza anie izany fony
Dia zavatra hafa no mody vetsoiny
Fa ny alahelony ny azy feheziny
Dia ianao mamaky indry no ampahereziny
Na mandalo olana aza ny fiainany,dia…
Tsy ianao velively no ndeha hitarainany
Fa fotsiny,mody totofany rima
Amin’ny teny sy soratra ianao dia variana
Raha ny azy ireny dia be ny alahelony
Ka nefa tazoniny ho tsiambaratelony
Mazàna izy ireny misento mangina
Ny sorany kosa fenoiny hafaliana
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/fonja-tsy-hita-maso
|
FONJA TSY HITA MASO
|
LAVENONA
|
FONJA TSY HITA MASO
Fahafahana…! Fahafahana…!
Toa dradraina isan’andro
Mihitsy aza isan’ora
Andraindraina, fa kinanjo
Mbola maro ireo tanora
Voafatotry ny rojo
Hitanao mirijarija,
Nefa rakotry ny ankaso
Fa misy fonja tsy hita maso
Izay mamehy ny fiainany
Sy mangeja ny fisainany
Amin’ny fombafomba ankolaka
Dia fitaovana mamolaka
Ny sain-draolombelona
Ho donto sy domelina
Tsy hahatsiaro fivavahana
Fa raha izay fahafahana?
Toa tsy misy velively
Fa ny fampianaran-dratsy miely
An-tambazotran-tserasera
Ireny no andaniana lera
Sy andaniana fahana
Ka ny vokany sy fehiny:
-mihavendrana ny mpianatra
-ny Ray sy Reny raha mananatra
Dia tsinitsiniavina
Etoana dia tsiahivina fa…
-na ny ao an-tokantrano aza
Zary tsy mifampiteny
Fa na i Dada na i Neny
Na i zandry na i zoky
Dia samy tsy hahitana teny
Fa varianan’ny finday
Hany ka toa mangatsika
Ilay fitiavana hatrizay
Ary izao no tadidio
Fa io telefaonina io
Io ilay fonja izay nambarako
Io ilay fonja izay mamatotra
Ny olona eto an-tany
Ka mba saino ihany,hoe….
Ianao ve mba anisan’
Irdeo olona an-tapitrisany
Voageja anatiny ao?
Sa ianao ilay olona
Niady sy nitolona
Ka tsy hain’ny telefaonina
Gadraina sy fonjaina?
Tiako ianao hisaina!
Raha mampiasa azy ireny
Tsy hanita-pahadalana
Fa hanovo fahalalana
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/tsingerintaona
|
TSINGERINTAONA
|
LAVENONA
|
TSINGERINTAONA
Io asa soratro io dia...
nosoratako ho anao
ry zandriko tsy foiko !
Fa mitsingerina anio
ny andro nahaterahanao
ka tononkalo no vetsoiko!
Mba ho solom-panomezana
entiko hampaherezana
ho anao razandry vavy !
dia,...arahabaina ranabavy a!
Izay no azoko lazaina
Mantsy mbola antenaina
ny hiaontsika dahy
Ka esory ny ahiahy an!
Ny zokinao tsy afa-manoatra
na dia tena faly loatra aza...
dia tsy afaka mamihina
ka tononkalo no hanilihina
ny hafaliana tsy omby tratra!
Dia...mirary soa ho anao
mba hitombo fahendrena!
Mino sy mba manantena aho fa...
anananao ny fahalalana !
Dia hialao ny hadalana
izao fanaon'ireo tanora
Fana na zaza vao bakora aza
amkehitriny
dia maditra tsy hay tenenina
zavamisy tsy azo hafenina
no lazain'ny zokinao
Irariko mba tsy ianao no...
hanao tahaka ireny
Fa hajao tsara i Neny
raha miteny sy mananatra
Dia mahereza hatrany mianatra !
Izany zandriko an!
Dia veloma mampamangy izany zandriko izany!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/mivonona-hatrany
|
MIVONONA HATRANY
|
LAVENONA
|
MIVONONA HATRANY
Ireo zavatra miseho
Sy ny loza izay mitranga
Dia zary toa maneho fa…..
Efa manangasanga ny faran’ity
Lalana diavintsika ity
Mantsy ireny famantarana
Sy solon’ny trompetra
Fa tsy ho ela dia hifarana
Ny zavatra rehetra
Sy ny fiainana eto an-tany
Ka dia MIVONONA HATRANY!!
Mivavaha!!!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/tia-ianao0
|
TIA IANAO
|
LAVENONA
|
TIA IANAO !
Tia ianao matoa...
falifaly foana raha sendra mba resahany
na mihomehy irery tsy fantatra hoe nahoana
masoandro mibaliaka ny fiainanao iarahany
Manembona matetika sy manina azy foana !
Tia ianao matoa...
Manofy ny eo anilany raha alina matory
Mikaroka ny sariny isaky ny mahatsiaro
Tsy mahafehy tena loatra na mba misaina akory
fa vao ny hafa no hitafany ,dia io fa saropiaro !
Tia ianao matoa...
Mahatsapa maharary rehefa miadiady kely
Na aza tsy hadisoana dia hifonana hatrany
tsy mivadi-panekena hampirafy velively
fa miharitra eny foana , na tsiky na tomany !
Tia ianao matoa...
velombelo-kira sy miramiran'endrika
ka mankafy irony... vazon'ny fitia irony
Miandry hatrany hatrany ilay fitia tsy mety rendrika...!
maniry te hahalala izay mba vetsovetsom-pony
dia tia ianao izay...!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ny-any-ambanivohitray
|
NY ANY AMBANIVOHITRAY
|
LAVENONA
|
NY ANY AMBANIVOHITRAY
Ny any ambanivohitray dia...
somary saro-dalana
mihitsy aza toa mahalana
irony fiara fitanterana
vao misy mba miserana!
Ary ny mampalahelo dia...
afaka andro roa na telo
izay ireny vao tonga any!
Na izany na tsy izany...
tena tsara ny tanana
Ary tena mahatamana
sy milamina aoka izany
Ka toa satriko hatrany
hianoka ny hatsarany
Hikalokalo tsy misy farany
raha mahita ironyv vero
sy mibanjina ny hakantony
sy ny filantolantony
arahin-drivotra malefaka!
Zary tsapako manafaka
ny vesatry ny foko
efa trotraky ny ankaso !
Endre! Manintona ny maso
raha atao indray mitopy
iretsy vary izay manopy
mavokely mavamavana
sy ireo lohasaha mitomandavana
izay tena mahavariana!
Misy rano mikoriana
any antsefatsefany any!
Ary ihany tsy izany fa...
tazana eny koa ny ala
rako-borona sy haza
sy ny maro tsy voalaza!
Na any mangina aza ny any
Izao no zavatra tsikaritra
Tsara sady mahafinaritra
ny any ambanivohitray
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/nalain-drafahafatesana0
|
NALAIN-DRAFAHAFATESANA
|
LAVENONA
|
NALAIN-DRAFAHAFATESANA !
Zaza mbola kely
sy mahonena loatra
tsy mahalala velively
fa efa any ankoatra
ilay andry niankinany...
tsy hiverina intsony !
Raha mba hainy mantsy
fa nantsoin'ny ao Ambony
ny reniny malala !
Ity zaza tsy mahalala
ka tsy omena tsiny
raha nono no angatahany
sy mba itomaniany
fa tsy ny fisarahany
amin'ny reny tena tiany
sy tokana lalainy !
Mantsy raha mba hainy
fa tandrifiny ny rahona
tsy takatry ny sainy
fa tsakoiny anie ny vahona
amin'izao fotoana izao !
Ny fantany dia izao...
minono dia matory
tsy mahafantatra akory
izay fampandrenesana
fa iny reniny iny ?
...nalain-drafahafatesana !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ny-vetsonay-poeta
|
NY VETSONAY POETA
|
LAVENONA
|
NY VETSONAY POETA
Ny vetsonay Poeta ?
rakotra ankamantatra...
sy saritsarin-teny
ka vitsy no mahafantatra
ny hevitr'izy ireny
Fa ny maro an'isa ?
babon'ny hakantony,
ady rima sy ny sisa..
Ny folo isan'jatony
no mba mamisavisa
ny hevitra koboniny!
Dia....
Ny vetsonay Poeta ?
Feno mistery....
mihitsy,izahay irery...
no mahafantatra ny marina
Fotsiny io amboarina,
tsy ho hitanao mivantana
Fa niniana nosoratana
Mba ho azonao kaloina
ho satrinao ventsoina
ary..ho ataonareo tsianjery
fa marina fonosiny ?
Aleo ho anay irery ..!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/mandoro-tanindrazana
|
MANDORO TANINDRAZANA
|
LAVENONA
|
MANDORO TANINDRAZANA
Raha iray ampiana iray
Hainao tsara hoe roa
Fa raha izay ala may ve ?
Tsy hiasanao loha!
Mihitsy aho te* hitroatra!
Na aza tsy mamono
Fa tafahoatra loatra
raha ny gidro no atono e!
Mbola hovidinao lafo
Ny tody sy ny valiny
Kasiho aloha ny afo
Dia ho tsapanao ny jaliny
Ka.....
Etoana aho hitaraina!
Fa i Madagasikara ?
satrin'ny adala
ho maina sady ngazana
Nefa tsarovy tsara , fa...
" IZAY MANDORO ALA dia.....
MANDORO TANINDRAZANA!"
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/railovy
|
RAILOVY
|
LAVENONA
|
RAILOVY
Railovy tsara feo
tsara bika tsara loko
no indro teo anilako eo
ka nampifaly izany foko
Ny siotsiokany amin'izany an !
Aoka fotsiny rahavako
toa mamafa ny tomany
ka mapitsiky indray ny tanako!
Ny feony no ody fery
hanatrarako ny tanjoko
Izy ilay mba mampahery
raha manjombona ny androko
Ankehitriny nefa indrisy!
Lasa izy fa tsy hay
ka nadinoiny toa tsy misy
ireo niarahana hatrizay!
Mantsy izaho tsy manan'elatra
tsy mba afaka ny ho any
fa toy ny tanana nialam-peratra
izatro fiainako androany!
sanatria mivazivazy
fa tiako ho ren'izany tenanay
izaho tsy manadino azy
fa mbola miandry ny hiverenany!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ny-loza
|
NY LOZA
|
LAVENONA
|
NY LOZA
Tsy mba maniry ny ho tonga mahantra
Ireo gasy sahirana sy mitaraina
Fa noho ny loza sy voina mihatra
Dia zary mizaka ny tsy eran’ny aina
Mantsy ny loza dia tsy mba nitsetra
Fa dia narodany mbamin’ny trano
Simba hatramin’ny fananana rehetra
Izay sisa tavela aza lasan’ny rano
Ny aina aza moa mila hanaraka mihitsy
Satria na aretina na tondra-drano
Na "Batsirai" dia tsy nisy nitsitsy,ka….
Aiza ny gasy no tsy hahita angano?
Ny fiainana mihitsy no efa mihasarotra
Satria tsy mitsaha-miakatra hatrany
Angamba efa izany no lalam-boasoritra
Fa ny azo atao dia mivavaka ihany!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/teboka-telo0
|
TEBOKA TELO
|
LAVENONA
|
TEBOKA TELO
Raha tonga ny andro handaozana ny eto
fotoana voatendry hialana eto an-tany
Dia teboka telo no fantatro hatreto
ka indro ambarako anao androany:
Voalohany indrindra ireo fahadiranovana
fony fahavelony nodiana fanina
maty izy ireny izay vao tsarovana
havadika kosa vao hihinanan-kanina !
Manaraka izany dia ireo iray aina
ry mpiady lava sy be disadisa
vovoka sisa izay vao tonga saina
hoe "Tiako izy iny " ! fa nenina sisa !
Ny fahatelo kosa ny ray aman-dreny
raha mba mananatra...atao be marenina !
Efa any am-pasana tsy afa-miteny
Ireo zanaka indrisy kaikerin'ny nenina !
Samy ho hody vovoka isika olombelona
Tsy afa-manda rehefa tonga ny lera !
Ka mifankatiava raha toa mbola velona fa...
ny fahafatesana tsy mba miera !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/hafatra-farany
|
HAFATRA FARANY
|
LAVENONA
|
HAFATRA FARANY
"Anaka...!
Mbola kely ianao ka nefa
inoako kosa fa misaina
Ka aminao no miantefa
ny teny ataoko sombon'aina !
Hitanao ny fahanterako
tsy mahavita intsony
ka ianao no hianteherako
mba hampitraka sy hampitony
ireo zandrinao mianadahy !
Raha hikipy ireto masoko
dia aza kivy na manahy fa...
efa vita ny ahy ny lasiko!
Mahereza hatrany zanako !
dia izao no hafatro aminao
karakarao ireo fananako
izay nohariako hatramin'izao
mba ho anareo taranako !
bebenao tsy ho eto foana
fa tsy maintsy hifindra monina
rehefa tonga ilay fotoana!
Mitraka mahaiza mionona
fa izaho kosa handeha hiaona
amin-dray sy reninao
dia veloma man....ndra....pi..hao........na !"
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ny-farafahanginany
|
NY FARAFAHANGINANY
|
LAVENONA
|
NY FARAFAHANGINANY
Iny fahanginany iny…
Tsy nidika faharesena fa….
Izay mangina volamena
Ka naleony tsy niteny
Na dia efa tahaka ireny ,aza
Ny hadalana vitanao
Ka naleony tsotra izao
Nanakombona ny vavany
Nefa hita soritra amin’ny tavany
F misy angon’alahelo
Mitambolina ao am-pony
Mila tsy ho zaka intsony
Iny fahanginany iny….
Nanambara zava-maro
Fotsiny izy tsy nivolana
Fa nozakainy ny azy ny olany
Tsy borahiny aminao
Tsy nataony ho fantatrao hoe….
Ny azy anie io efa fiainany
Ka nefa tsy mba nitarainany
Fa notazoniny ho azy irery
Indrisy nefa fa ny fery
Vokatry ny ratram-pony
No tsy maha eto azy intsony!
Indrisy mantsy….!
Talohan’ny nialan’ny ainy
Dia indro fa notantarainy
Ny zavatra nataonao taminy
Izay tsy mba nisy maminy
Fa toy ny vahona mangidy
Dia naleony nisafidy
Ny ho lavitra tomany
Ka nilaozany ny tany
Izay no farafahanginany
Indrisy mantsy!!!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/olombelona-ny-tena
|
Olombelona ny tena
|
Daniel ROIMEMY RKT
|
Olombelona ny tena
Ka tsy maintsy mba misento
Tsy maintsy mba miventso ny diariko ato am-poko
Sy izay hany mba tsaroako
Fa nandalo tamin'ny fiainako
Ka mandefa ny fisainako
Am-pitan-dranomasina any
Hoe indray andro any
Mbola ho hitako ny havako
Mbola ho hitako ny namako
Eh, any ilay tananako
Mitahiry fahatsiarovana
Ka mba tiako holalovana
Sy tiako hotsidihina
Mba satriko ny hamihina
Ilay reniko tsy foiko
Noho ny fitiavako azy
Dia tsy mba hohadinoiko
Ireo anatra fanaony.
Izao mantsy no nataony
Raha izahay hisaraka iny
Hoe "Anaka, aoka ianao ho hendry hatrany
Any an-tanin'olona any.
Ary ataovy an-tsaina foana
Fa mbola ho avy ny fotoana
Izay hihaonantsika mianaka
Eh, tsy manadino anao ity zanaka
Tinaizanao ry neny a,
Ny zanakao tsy toa ireny manompo vola ireny.
Ka raha sendra mba tafita
Sy tonga aty am-pita
Dia hitsipaka ny lakana
Fa ny ahy tsy voasakana
Dimy arivo kilometatra raha tianao ho fantatra.
Ny fitiavako ny any.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/tsy-maintsy-tafita0
|
TSY MAINTSY TAFITA
|
LAVENONA
|
TSY MAINTSY TAFITA !
Ny eto rankizy tsy vitan'ny haitraitra a !
raha toa tia hahatratra ny tanjona irina
tantely amam-bahona io ka dia mafaitra
fa kosa ny farany feno hamamiana !
Raha tia ho tafita tsy maintsy miafy
Vonony ny saina amin'ny fandavatena
Dia aoka tsy haingo na koa ny fitafy
no loha laharana fa fahendrena!
Ny eto ihany koa tsy mba vitan'angola
Na koa hiantehitra ray aman-dreny
Fa mety tsy haharaka ny azy ny vola...
sy vatsim-pianarana omen'izy ireny
Ny eto rankizy ...?
Ny fiainana mihitsy no atao lakilasy
Mampianatra anao amin'ny fomba famindra
Tsy vitan'ny vava ny mifehy taratasy
fa ilana fiharetana indrindra indrindra
Izany ka izany ny eto rankizy o !
ka nefa na mafy aza tsy maintsy vita
Ny firenena mandalo krizy
fa isika kosa " TSY MAINTSY TAFITA "
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/sambatra-ianao
|
SAMBATRA IANAO
|
LAVENONA
|
RAHA MANANA IANAO !
sambatra ianao...
raha mbola manan-ko tinafy
ary koa tsy mihafihafy
amin'ny resaka sakafo !
Mividy fiara tena lafo...
manam-bola aman-karena !
Ka nefa...
Raha mba manana omena
dia ampio ireo sahirana
mahantra mahonena !
Fa ny azy ireny tsy mba fidiny
no hizakany izato ngidiny
Amin'ny fiainam-pahoriana
Tsy misy toerana hatoriana
na fonenana izy ireny !
Fa dia eny an-dalana eny
no mba azony hiafiana !
Eny no hitampifiany ...
Ka ny lanitra no tafony!
Ary ny hany mba sakafony ?
Zary toa tsikoninkonina !
Mantsy ny ambin-kanina
avy amin'ny hotely
na koa ny poti-kanina
arian'ny olona eny...
Ireny no harapany !
Mihitsy tsy mba tsapany
izay hoe fahasambarana !
Tsy misy fitsaharana
ny olana lanjainy !
Fa fotsiny lazainy hoe...
" Tsy antsika ny handahatra
ny fiainana eto an-tany
fa efa izao aloha no lahatra !
Ka ny zavatra mba hany...
azontsika atao antsaina
dia misaotra an'Andriamanitra
fa mbola velon'aina.... !"
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/alefako
|
ALEFAKO
|
Fredy Jaofera
|
ALEFAKO
Alefako any
fa tena mifono
aim-baovao :
aza mitomany
an'ireo namono
ny tsikinao.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/nitsidika
|
NITSIDIKA
|
Fredy Jaofera
|
NITSIDIKA
Anio raha mandeha,
ipoiram-pahagagana
ny misy fa dia mety,
tsy nisy saina lehibe
raha tsy nisy hadalana
ny nitsidika vetivety.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/tandremo-razandry
|
TANDREMO RAZANDRY
|
LAVENONA
|
TANDREMO RAZANDRY !
Ny eto anie razandry ka...vola no miteny e!
fombafomba ivelany ireny rehetra ireny
Fa raha ny tena tia ve?dia andraso eo Paoly !
Ny toetra sy fitiavany dia fitaka daholo
Ny tena ao am-pony ? sarotra fantarina
Takon'ny angolany izay mody namboarina
dia iny ianao fa roboka tsy nahalala maty !
Ento mora ihany fa ndrao ry lahy tsy ho tanty a!
Ny azy ny fitiavany mifindra toy ny ketsa
Tsy toy ny an'ny siny tsy mahalala hafa tsy rano
Iarahany daholo ny lehilahy rehetra rehetra
Ka aoka itsy razandry a!
Ndrao ialahy hahita angano !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/taratasy-miafina
|
TARATASY MIAFINA
|
LAVENONA
|
TARATASY MIAFINA
Ito taratasiko ito...,raiso ka hafeno
fa aza avela ho hitany
fotsiny teneno hoe.....
hisaorako azy foana ny zavatra efa vitany
Na aza feno fery ilay fo izay noratrainy
Tano ho antsika lahy fa.. aza avela ho hainy
dia izao koa letsy Da a!
raha toa anontaniany na..hatsafainy ialahy
mikasika ny amiko.. ,dia izao sy izao havaly..
efa voafafa hoe ireo holatry ny jaly
nataony tato am-poko
Efa niova tsiky hoe ny sento sy toloko
niainako fahiny,
Dia iangaviako ialahy hijery, ilay valopy vao
fa misy sary tapaka nataoko anatiny ao
Ilay sariny fahiny, tsy haiko raha tsaroany !
mba avereno ho azy letsy fa tsy ilaiko intsony a !
Vita hatreo ny fiainana izay nosembanin-drahona
ampy izay ny andro nosotroana ngidim-bahona
ka hivadika tantely rakotra hamamiana indray !
Rehefa vita izay dia...
Aoka hivalona eto ny alina aizim-pito , sy..
fahoriana samihafa...!
Izay fa..hofaranako ny resaka sy tafa an !
dia veloma mampamangy ...!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/nosy-malala/voandalanny-neny
|
Voandalan'i Neny
|
Nosy Malala
|
Voandalan'i Neny,
Sombiniaiko ô, andraso kely,
Ity misy mofo namboarin'i Neny,
Afak'omaly no nataoko izy ity,
Natokako tato fa hoe ho avy ndry.
Ity misy akanjo tany amin'ny mpivarotra,
Ohatra-tsara amindry, afak'asiana satroka,
Nitady ihany aho fa tsy nahita lehibe,
Ohatr'izay za mba mampitovy am(in)'se.
Asa ity sakay ity raha tian'i Lita,
Ravinanto mantsy tsy mila vidina vita,
Tsisy fotoana nanamboarana aho tandroany,
Ity no efa tao, ao mba ento any ihany.
Andraso haka harona asiana azy ireto.
Saika adino ny ravintsara evohina ry reto,
Ao antokontany koa vokatra ny saosety,
Raha tia inareo angalako vetivety...
Tandremo Ary sao misy entana adino,
Lehibe ireto ankizy, tena tsy mampino.
Mampamangy any amin'i Lita vinanto.
Aza miandry ela an , mandalova ato ato.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/itony-tononkalo-itony
|
ITONY TONONKALO ITONY
|
LAVENONA
|
ITONY TONONKALO ITONY
Itony tononkalo itony
No mba fanafodim-pony
Manasitrana ireo fery
Ary koa mba mampahery
eny itony no antsainy
Raha reraka ny ainy
kely hery sy torovana
Fa velom-pahatsiarovana
tsy mba afaka ao ambavany
mahamirana ny tavany
Na aza sendra ankaso
Ka mijohy ny ranomaso
Dia ...
itony tononkalo itony
No hany mba kaloiny
Mantsy ny antony dia izao
io no hitiavany anao
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/efa-lavitra
|
EFA LAVITRA
|
Fredy Jaofera
|
EFA LAVITRA
Efa lavitra
ny momba antsika,
na arafitra
mbola hanjopiaka.
Efa lavitra
ny andro niarahana
mirakitra
eto iny fisarahana.
Efa lavitra
ny vazivazy maro
mitatitra
ho azy ireny tsiaro.
Efa lavitra
ny vetsom-pitiavana
naharitra
raha safidy goavana.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/namako-ianao
|
Namako ianao
|
Daniel ROIMEMY RKT
|
Namako ianao.....
Noho izany tsy ho adinoiko
sakaiza tsy mandao
Eny ,namako tsy foiko!
namako eny fona .!
Na ho tsiky na tomany
na mivalona ny taona
dia sakaizako hatrany!
Fizarako ny alaheloko
Rehefa mila tsy ho zaka
ny angon'ny ny tsiambarateloko
dia..teo ianao ilay nampitraka!
Ny niainantsika fony kely?
Mbola ato an-tsaiko tsara
Tsy adino velively fa..
nirakitra tantara
ny finamanana taloha
sy ireo lasa nolalovana
Tsy voafafako ao andoha ,
Fa...mitoetra ho fahatsiarovana
Ny sombotsombiny ihany ireo fa.....
raha fintinina dia izao
na inona na inona miseho
Dia.. namako eny foana ianao!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/aleteho-an-tsaina0
|
ALETEHO AN-TSAINA
|
LAVENONA
|
ALETEHO AN-TSAINA !
Aleteho an-tsaina ry mpino an-tanin'ady...
fa tsy nilaza mihitsy ny tenin'Andriamanitra
hoe ny tsara haingo indrindra isaky ny alahady
no indro hovonjena ary koa handova lanitra
fa aoka dia hazava...!
Aleteho an-tsaina fa tsy mora ny adintsika !
Tsy fombafomba ivelany ny asa fanompoana !
Ny fiangonana re olona tsy fanehoana bika
fa raha te handova lanitra? Manana aloha finoana !
Dia aoka hanetry tena...!
Aleteho an-tsaina... raha mpivavaka ianao
fa tsy mahatsapa ady sy tolona akory
dia aoka ho tonga saina....fa misy antony ao
Mandiniha aloha tena ...ndrao maty na matory
....ny ara-panahinao !
Izay no aleteho an-tsaina !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/ilay-famantarana
|
ILAY FAMANTARANA
|
LAVENONA
|
ILAY FAMANTARANA
Andro fahatelon'ny volana Jolay
Fotoana iray nangidy, mihitsy tsy voafafa !
Indrisy...niala aina tao anaty trano may
noho ny adalana sy hetraketraky ny hafa...
...ilay namako tsy foiko!
Taorian'ny antso sy ny fampandrenesana
dia noentina ny tenako namantatra ny razana
ndrao isan'ireo dimy nindaosim-pahafatesana...
iny namako iny...na koa tsy mbola tazana !
Niezaka aho nijery narahina tomany...
no sady niala nenina nampiasa ny fahaizako
Minitra vitsivitsy dia tsikaritro avy hatrany
fa nisy famantarana ny an'ilay sakaizako !
Na aza efa kila ny endrika amam-bikany
ka tsy hitan'ity masoko ny fara-fahavelomany
dia...azoko inoana fa io no nofo mangatsikany...
manamafy izany ilay firavaka iambozonany !
Firavaka tsy foiny...tsaroako tsara iny !
izay no mba porofo sy marika niavahany !
io no fanomezana avy amin'ny olotiany
fony nitsingerina ny andro nahaterahany !
Io no famantarana !
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/rabarison-roberto-stephan/lavitra-anao
|
Lavitra anao
|
Rabarison Roberto Stephan
|
Lavitra anao
Ny foko toa malahelo
Isan'andro toa mitaraina
Fa indreo mamelovelo
Ilay fitiavana nozakaina
Malahelo satry tia
Lavitra anao toa nanjary nahy
Eo anilanao no hany fifaliko
Fa ny lavitra anao no fijaliko
Tiako ianao dia zay
Ilay fo roa itambatra ho iray
Tsy ho anenenana ireo lasa
Fa etsy ho tanterahana ,
ireo voady izay kinasa
Ho lamban'akoho ny atsika
Ka na tonga ny ririna tsy mba angatsika
Afanana foana no hozaraina
Dia ilay fitia tsy mora miofo no tantaraina
Fa izaho aloha aho malahelo
Fa tsy anilanao dia tena mitoreo
Miangavy , miavy malaky
Fa ilay alahelo aky tena efa tsy tanty
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/adabohy
|
ADABOHY
|
Fredy Jaofera
|
ADABOHY
Ny marina indraindray,
adabohy
ireo tsy hita tao ho ao ;
amin'ny fotoana iray,
hadinoy
ireo nanadino anao.
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/daniel-roimemy-rkt/tandremo-rampanana0
|
TANDREMO RAMPANANA
|
LAVENONA
|
TANDREMO RAMPANANA !
Sao mihevitra ianao hoe...
olona manan-katao
sy manam-bola aman-karena
dia sahy mihevitena
fa tsy handalo fahoriana !
Satria vola no hatoriana
sy hilomanosanao !
Ka manao ny tsy fanao
sy manambany ireo sahirana
tsy mahita izay mangirana
amin'ny fiainana efa sarotra !
Mantsy tsisy hiadiana varotra
ny saranga tsy mitovy !
Kanefa dia tsarovy fa...
zava-poana ny harena
raha toa fitiavan-tena
no entinao miaina eto !
Ny hany fantatra hatreto dia...
ny rehetra misy farany...!
Samy hahazo ny anjarany
sy ny valin-kahasasarany
ny olombelona eto an-tany !
Tsy misy vidiny amin'izany
ny vola be izay nananana !
Koa tandremo re Rampanana a !
Ovay malaky ny famindra !
Ny toe-tsaina indrindra indrindra
Mba hitsinjo ny mahantra
ka hanampy sy hiantra
ireo tsy manan-ko tinafy
mosarena sy mihafy !
Ianao no andrasan'izy ireo
sy hanandratany ny feo hoe...
" Mba mangataka re tompoko oo!"
Ary mety hampiova tampoka
ny fiainan'izy ireo
ny vola izay hatolotrao !
Koa tandremo re Rampanana a!
|
https://vetso.serasera.org/tononkalo/fredy-jaofera/manazava
|
MANAZAVA
|
Fredy Jaofera
|
MANAZAVA
Asa
fa miharava
iny ratrako iny ?
Ny lasa
dia manazava
ny ankehitriny.
|
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.