url stringlengths 41 46 | title stringlengths 10 284 | date timestamp[s]date 2007-09-12 12:24:22 2025-12-16 16:17:35 | author stringclasses 1 value | content stringlengths 113 36.1k |
|---|---|---|---|---|
https://mg.globalvoices.org/2020/06/16/148509/ | Voasambotry ny polisy frantsay i Félicien Kabuga, heverina ho mpamatsy vola ny fandripaham-bahoaka tao Rwanda | 2020-06-16T05:29:05 | Unknown | Tsangambato fahatsiarovana ny fandripaham-bahoaka tao Rwanda. Saripika avy amin'ny The Advocacy Project, nampiasaina araka ny lisansa CC BY-NC-SA 2.0
Voasambotra tao amin'ny tanàna itatra pariziana tamin'ny 16 mey 2020, rehefa niafina nandritra ny 26 taona i Félicien Kabuga, voampanga ho nanao fandripaham-bahoaka tao Rwanda. Avy eo izy nafindra tany amin'ny Fitsaraha Heloka Bevava Iraisampirenena misahana an'i Rwanda.
Iray amin'ireo olo-nandositra nokarohina fatratra indrindra teto ambonin'ny tany i Félicien Kabuga, izay 84 taona amin'izao fotoana izao. Nanambara hanolotra valisoa 5 tapitrisa dôlara amerikana ny departemantam-panjakana ao Etazonia ho an'izay manome torohay ahafahana misambotra azy. Rehefa nanao ara-kiafina tamin'ny polisin'ny firenen-tsamihafa hialany amin'ny vesatra maro iampangana azy ny lehilahy, dia voasambotra ihany tamin'ny 16 mey lasa teo, tao Asnières-sur-Seine, tanàna itatra ao Paris.
Faniriany raha tao Frantsa ihany izy no notsaraina, saingy nanapa-kevitra ny fitsarana frantsay ny hamindra azy ho any Tanzania, any amin'ny Tribonalin-Keloka Bevava Iraisampirenena (IRMCT) tamin'ny 3 Jona. Kabuga ino voampanga ho mpanome vola tamin'ny fandripaham-bahoaka taona 1994 tany Rwanda, — fotoana naharitra 100 andro namonoan'ny mahery fihetsika Hutu olona efa manakaiky ny 1 tapitrisa , izay Tutsi ny ankamaroany.
Vesatra anankifito no iampangan'ny Tribonaly Heloka Bevava Iraisampirenena misahana an'i Rwanda (ICTR) an'i Kabuga tamin'ny taona 1997 ka ao anatin'izany ny fandripaham-bahoaka (genocide), firaisana tsikombakomba hanao fandripaham-bahoaka, fandrisihana mivantana sy ampahibemaso hanao fandripaham-bahoaka, sy ireo heloka bevava notontosaina tao Rwanda nanomboka ny 6 Avrily ka hatramin'ny 17 Jolay 1994.
Nofintinin ‘ilay mpanora-gazety Moutiou Adjibi Nourou ireo vesatra mianjady amin'i Kabuga:
Il est accusé d’avoir créé les Interahamwe (“ceux qui combattent ensemble”), des milices hutu considérés par l’ONU comme les principaux bras armés du génocide de 1994 qui fit 800 000 morts.
Visé par un mandat d’arrêt international, Félicien Kabuga présidait la Radio-télévision libre des mille collines (RTLM), qui diffusa des appels aux meurtres des Tutsi après l’assassinat de l’ancien président Juvénal Habyarimana. Il dirigeait également le Fonds de défense nationale (FDN) qui collectait « des fonds » destinés à financer la logistique et les armes des miliciens et aurait « ordonné aux employés de sa société (…) d’importer un nombre impressionnant de machettes au Rwanda en 1993 » , avant de les faire distribuer en avril 1994 aux Interahamwe.
Voampanga izy ho nanangana ny Interahamwe (‘mpiaramiady’), izay milisy Hutu heverin'ny Firenena Mikambana ho tana-nandripaka nahafaty olona 800.000 tamin'ny taona 1994.
Namoahana taratasy fampisamborana iraisampirenena, Félicien Kabuga no filohan'ny Radio Télévision Libre des Mille Collines [RTLM], izay nanely ireo antso hamonoana izay rehetra Tutsis taorian'ny famonoana ho faty ny Filoha teo aloha Juvenal Habyarimana. Izy ihany koa no nitarika ny Vatsim-Piarovam-Pirenena [FDN] nanangona ‘vatsy’ hamatsiambola ny fampitaovana sy fitaovam-piadian'ny milisy ary voalaza fa ‘nanome baiko ny mpiasa ao amin'ny orinasany (…) hanafatra kalaza maro dia maro alefa ho ao Rwanda tamin'ny taona 1993,’ talohan'ny nitsinjarana bazy ireny tamin'ny Interahamwe tamin'ny Avrily 1994.
Kitro nifaharan'ny fandripaham-bahoaka indrindra ny RTLM. Nanambara i Sandra Ngoga, mpiofana ho mpanadihady ao amin'ny Oniversiten'i Sherbrooke :
Ensuite, durant les 100 jours qui suivirent, elle [RTLM] incitera quotidiennement la population hutu à faire son travail, terme qui faisait référence au massacre des Tutsis. Par ailleurs, les animateurs de cette Radio ont joué un grand rôle dans le déroulement du génocide , car ces derniers signalaient aux citoyens le nom et la localisation des victimes tutsi et incitaient la population à effectuer rapidement son travail.On estime que la RTLM a contribué à la mort d'un grand nombre de personnes.
Peu après le génocide , plusieurs journalistes qui travaillaient pour la Radio ont été accusés de complicité de génocide et de crimes contre l'humanité.
Nandritra ny 100 andro nisian'ny fandripaham-bahoaka, isan'andro ny RTLM no nandrisika ny vahoaka Hutu ‘hanao ny asany’, voambolana nanondroana ny famonoana ny Tutsis. Ankoatra izany dia nanana ny anjara toerana lehibe tamin'ny fandripaham-bahoaka ireo mpanentana satria ry zareo no mampahafantatra amin'ny olompienena ny anarana sy ny toeran'ireo Tutsi niharam-boina sy nandrisika ny mponina hanatanteraka haingana ny asany. Heverina ho nandray anjara tamin'ny fahafatesan'olona maro dia maro ny RTLM.
Taoriana kelin'ny fandripaham-bahoaka, mpanora-gazety maro niasa tamin'io tobim-pampielezam-peo io no voampanga ho niray tsikombakomba tamin'ny fandripaham-bahoaka sy ny heloka bevava namelezana ny zanak'olombelona.
Vita hatreo tao anatin'ny fihibohana mifandraika amin'ny COVID-19 tao Frantsa ny fiafenan'i Kabuga. Voatsonga eto i Eric Emeraux, mpitarika ao Frantsa ny Ofisy foibe Iadiana amin'ny Heloka Bevava atao amin'ny Zanak'Olombelona (OCLCH) :
La traque a commencé depuis un an lors d’une réunion à La Haye sous l’égide du Mécanisme. Les membres de sa famille sont alors placés sous surveillance par les polices belge, britannique et française, selon les pays où ils résident. L’attention des services français se porte sur un appartement où se rendent souvent des membres de la famille de Kabuga. La surveillance électronique leur permet de constater que, sur 365 jours, il y a toujours un enfant de Kabuga (il en a eu onze) présent dans cet appartement. On avait de bonnes raisons et de gros faisceaux d’indices qui nous permettaient de penser qu’il était derrière, mais jusqu’à ce qu’on ait poussé la porte de sa chambre, on n’était pas sûr. On aurait eu des certitudes si on l’avait vu sortir. Il était très discret. Et il était confiné. Il vivait sous une fausse identité avec un passeport d’un pays africain… Il a eu 28 alias quand même, en 26 ans.
Herintaona izay no nanomboka ny hazalambo nandritra ny fivoriana tao La Haye teo ambany fitantanan'ny IRMCT [lapan'ny fitsarana]. Samy nanara-maso ny havany mitoetra any amin'ireo firenena onenany avy ny polisy Belza, Britanika ary Frantsay. Nifantohan'ny polisy frantsay ny fonenana iray izay matetika tsidihan'ny fianakavian'i Kabuga. Tamin'ny fampiasana fanarahamaso elekitronika nandritra ny 365 andro, hitan-dry zareo fa misy zanak'i Kabuga iray hatrany [11 ny isan'ny zanany] monina ao amin'io fonenana io. Karazana porofo ihany izany ho anay fa ao ralehilahy, saingy tsy mbola natoky izany tanteraka izahay mandra-panosikay ny varavaran'ny efitra fandriany. Mety ho natoky tsara izahay raha nahita azy nivoaka, saingy nipirina tanteraka izy ary nitoka-monina tao an-tranony. Anarana hosoka amin'ny pasipaorom-pirenena afrikana iray no niainany … Anaram-piafenana 28 rahateo raha atambatra no nifanolosoloany nandritra ny 26 taona.
Nisy niaro ve i Kabuga?
Na dia maro aza ireo mpikatroka nankalaza ny fisamborana an'i Kabuga, manontany tena kosa ny sasany amin'ny nahafahany nandositra ny fitsarana nihoatra ny ampahaefan'ny taonjato. Mila tsy hahita izay hotenenina i Alain Gauthier, filohan'ny firaisankinan'ny mpitory ho an'i Rwanda (CPCR) amin'izay mety ho firaisana tsikombakomba nahafahany niditra ny sisintany frantsay.
Araka ny vaovao tselatra navoakan'ny Agence France-Presse, efa nangataka tamin'ny biraon'ny fampanoavana tao Nanterre [tanàna akaiky an'i Paris] ny fikambanan'ny vondrom-piarahamonina the Rwandey ao Frantsa (CRF), hanokatra famotorana hamantarana izay nanampy an'i Kabuga.
Mpikatroka sy mpanora-gazety maro ihany koa no efa nanontany tao amin'ny Twitter.
Mampahatsiahy i Ida Sawyer, tale lefitry ny Human Rights Watch misahana an'i Afrika:
#Rwanda : Avec la mort confirmée du génocidaire présumé Augustin Bizimana, juste quelques jours après l’arrestation en #France de Félicien Kabuga, il faut redoubler d’efforts pour que Protais Mpiranya – le dernier fugitif majeur – soit traduit en justice https://t.co/ikh0535cZw pic.twitter.com/nc9WUKFIIT
— Ida Sawyer (@ida_sawyer) May 28, 2020
#Rwanda: Tamin'ny fanamarinana fa efa maty tokoa ilay Augustin Bizimana heverina ho mpandripa-bahoaka, andro vitsy monja taorian'ny nisamborana an'i Félicien Kabuga tao Frantsa, tsy maintsy miezaka bebe kokoa isika mba ho alefa eny amin'ny fitsarana i Protais Mpiranya , ilay lehibe farany mbola tafandositra.
La cours d’appel de Paris ordonne le transfert de #FélicienKabuga au @unirmct . Nul doute qu'il va jouer la procédure et aller en cassation. Ironie du sort, la cassation est l’autorité juridique & morale suprême et c’est précisément là que Kabuga va introduire son recours immoral
— Nadia Kabalira (@NadiaKabalira) June 3, 2020
Nodidian'ny Fitsarana Ambony ao Paris ny hamindrana an'i #FélicienKabuga ho any amin'ny @unirmct. Tsy isalasalana fa holalaoviny ny fizotram-pitsarana ka handeha ho any amin'ny Fitsarana Tampony izy. Ny mahatsikaiky, io fitsarana tampony io no fahefana ara-pitsarana sy ara-maoraly faratampony ka any i Kabuga no hametraka ny fampakarana raharaha tsy ara-maoraly.
Mikonaina ny LUCHA, fikambanana fiarahamonim-pirenena sady mpandala ny zon'olombelona ao Repoblika Demaokratikan'i Congo:
Soupçonné et recherché pour genocide et crimes contre l’humanité, le rwandais Felicien Kabuga vivait en France avec un passeport Congolais ! https://t.co/Yamcpi1sMm
— LUCHA ?? (@luchaRDC) May 29, 2020
Nahiahiana sy nokarohina ho nanao fandripaham-bahoaka sy heloka bevava nahatra tamin'ny zanak'olombelona, ilay Rwandey Felicien Kabuga nonina tao Frantsa tamin'ny pasipaoro Kôngôley!
Un voisin du “financier du génocide rwandais” Félicien Kabuga à Asnières-sur-Seine : “C'est un truc de fou. Je n'arrive toujours pas à y croire. C'est comme si j'apprenais qu'Hitler ou Klaus Barbie était mon voisin.”.. @le_Parisien https://t.co/xx3ADFr26a
— Nicolas Berrod (@nicolasberrod) May 17, 2020
Mpifanolo-bodirindrina an'ilay ‘mpamatsy vola ny fandripaham-bahoaka Roandey’, Félicien Kabuga, ao Asnières-sur-Seine no miteny hoe: ‘Mahagaigy. Mbola tsy mino foana. Tahaka ny hoe mpifanolo-bodirindrina tamiko i Hitler na i Klaus Barbie.’
La justice suit son cours, le crime ne passe pas, il est toujours temps pour un homme de rendre des comptes quant à ses choix, ses actes et ses crimes. Et il le fera devant ses enfants https://t.co/rmzQMIjfMp
— Laurent Larcher (@LaurentLarcher) June 3, 2020
Mizotra amin'ny lalany ny fitsarana [rariny], tsy ho tafa ny heloka bevava. Mbola misy hatrany ny fotoana hitazonana ny olona iray ho tompon'andraikitra tamin'ny safidiny, tamin'ny nataony ary tamin'ny heloka bevava vitany. Ary hanao izany eo anoloan'ny zanany izy |
https://mg.globalvoices.org/2020/06/23/148078/ | Mamorona fitaovana anti-viriosy vita an-toerana i Mozambika | 2020-06-23T05:11:00 | Unknown | Maska vita amin'ny lamba, fitaovam-piarovana azo ampiasaina indray, sy fievohana araka ny nentin-drazana hanesorana ireo soritr'aretina madinika — ireo ny sasantsasany amin'ny vahaolana hitan'ny manampahefana mozambikana tsy manambola sy ny olom-pirenena ao aminy raha mihamiakatra ny isan'ny tratran'ny COVID-19.
Hatramin'ny fotoana nanoratana ny lahatsoratra ôrizinaly, 80 ny isan'ny tranga COVID-19 voamarina tao Mozambika, araka ny nolazain'ny minisiteran'ny fahasalamana , ary tsy nisy ny maty. Azo avy amin'ny famindràn'ny fiarahamonina ny 72 amin'izany tranga izany ary 57 no any amin'ny faritany avaratra any Cabo Delgado, foiben'ny valanaretina ao amin'io firenena io . Marary 19 no efa sitrana tamin'izany.
Na izany aza, raha ny fahitana ny rafi-pitsaboana voafetra amin'ny fahafahana manao fitiliana, tsy mitaratra ny zavamisy ireo antontanisa ireo. Fa tamin'ny 4 mey, mbola 2.589 monja ny isan'ny fitiliana vitan'ny Ivotoeram-Pirenena Misahana ny Fahasalamana ao Mozambika ahitana mponina 30 tapitrisa.
Tahaka ireo firenena hafa andalampandrosoana, tsy manana ny fampitaovana ilaina toy ny totoforana (fandrivotra) ny rafi-pitsaboan'i Mozambika — 35 monja ny isan'izany manerana ny firenena iray manontolo.
Na izany aza miezaka ny manampahefana ny hampihemotra ny tendron'ilay aretina, izay tombanan'ny maodely sasany ho tratra any amin'ny fisasahan'ny taona, mandra-pahatonga ny Janoary na Febroary 2021 mba hahafahan'ny servisim-pahasalamana manam-potoana hanangonam-pitaovana sy hanatsarana ny fahatakarany momba ilay aretina .
Mandritra izany fotoana izany, nambaran'ny governemanta ny fotoam-pahamehana ary nanomboka nandray fepetra henjana ry zareo, tahaka ny fandraràna ny môtô taxi izay nanana ny lazany. Na izany aza , taorian'ny hetsi-panoherana mahery setra nanoheran'ny mpitondra taxi izany fepetra izany, nihemotra ny manampahefana ary novahany ny lalàna, mamela ny môtô taxis hiasa fa tsy maintsy manao maska ny mpitondra sy ny entina. Tsy maintsy anaovana ihany koa ny m aska rehefa mandeha fitateram-bahoaka.
Saingy raha ny vidin'ny maska enti-mandidy amidy manodidina ny 50 ka hatramin'ny 100 meticais (efa ho iray dôlara amerikana isanisany), dia tsy ho takatry ny ankamaroan'ny Mozambikana mihitsy izany.
Maska namboamboarina avy amin'ny tavoahangy plastika ao Mozambika – Jornal da Noite, April 14 .
Notoroan'ny governemanta ny vahoaka hanamboatra maska vita ao an-toerana amin'ny fampiasana capulanas – fitafy nentim-paharazana Mozambikana anaovan'ny vehivavy amin'ny ankapobeny – sy ireo fitaovana hafa efa mety ho vonona avy hatrany .
Na izany aza anefa dia tsy nametraka drafitra entina hanampiana io vokatra vita an-trano io ny manampahefana ary nampanantena ny hizara maska miisa 12.000 monja – izany hoe maska iray monja isaky ny olona 2.500.
Notsikerain'ny Foiben'ny Demaokrasia sy ny Fampandrosoana , fikambanam-pampandrosoana iray ao an-toerana , izany fomba fiasan'ny governemanta izany:
A verdade é que, mais uma vez, o governo impõe medidas restritivas sem criar a logística necessária para o seu cumprimento efectivo por parte da população.
Miharihary indray fa mametraka fepetram-pandraràna tsy mihevitra izay fampitaovana ilaina hampahombiazana izany eny anivon'ny olompirenena ny governemanta.
Mandritra izany fotoana izany ny Centro de Integridade Pública (CIP), FTMF iray ao an-toerana , nanomboka nizara maska ho an'ireo mpiasan'ny tsena ao an-toerana , ho fanampin'ny fampahafantarana ny mahazavadehibe azy ireny.
Araka ny nolazain'ny fikambanam-pampitam-baovao miteny paortiogey iray Agência Lusa, vita amin'ny capulana ny maskan'ny CI P ary nozairina niaraka tamin'ny lamba vita amin'ny landy izay manana fahazakana tsara hanivana kasingan-drivotra .
Saripikan'ny maska vita amin'ny capulana (fitafy ao an-toerana) ao Mozambika. Saripikan'ny Centro de Integridade Pública, nahazoana alalana.
Entana efa tsy ilaina lasa fitaovana enti-miaro ho an'ny mpiasan'ny fahasalamana
Tratran'ny tsy fahampian'ny fitaovam-piarovana ihany koa ny mpiasan'ny fahasalamana. Hialana amin'izany dia nisy vondrona dokotera avy amin'ireo hopitaly tsara indrindra ao amin'ny firenena, ny Hospital Central de Maputo , no niezaka nanamboatra raoby, satroka, maska ary ireo fono fiarovantena hafa ho an'ny kiraro sy ny baoty.
Araka ny nolazain'ny hopitaly azo natao ny famokarana ity fitaovana ity noho ny firotsahana an-tsehatra ny ekipa niaraka tamin'ny sehatry ny fanjairana goavana irery ihany.
Espera-se se com este material de protecção individual haja redução considerável dos riscos de contaminação a que o pessoal médico está sujeito.
Manantena izahay fa hampihena betsaka amin'ny mety hisian'ny famindrana aretina izay mampihanjahanja ny mpiasan'ny fahasalamana ity fitaovam-piarovana ho an'olo-tokana ity.
Azo esorin-doto sy mikrôba ny fitaovana ka azo ampiasaina mihoatra ny indray mandeha sady mora vidy raha vokarina .
Mievoka ho fampihenana ny soritr'aretina COVID-19
Tamin'ny antsafa nifanaovana tamin'ny fahitalavitra Mozambikana , nandrisika ny hanaovana evoka ny minisitra ny fahasalamana Armindo Tiago ho fanesorana ny soritr'aretina madinika COVID-19 ao anatin'izao fotoana izao.
Fomba mahazatra any Mozambika ny mievoka ary ahitana fifohana etona an'orona avy amin'ny raokandro na ravinkazo — matetika ravin-kininina na ravin-goavy — ao anaty rano mangotraka. Afangaro ao anaty koveta ny ravina ary misarona ao anaty bodofotsy mandritra minitra vitsivitsy sady mifoka lalina an'orona .
Araka ny asehon'ny gazety Verdade, efa vonona ho amidy any amin'ireo tanàna isankarazany manerana ny firenena amin'ny vidiny 50 meticais (latsaka iray dôlara amerikana) ireo kasinga entina manao evoka voalaza etsy ambony :
Empreendedorismo #covid19 no epicentro do novo #coronavirusMOZ cada molho de eucalipto 50 metical #Maputo #Moçambique pic.twitter.com/bfliNZhKV8
— Verdade Democracia (@DemocraciaMZ) April 12, 2020
#covid19 fandraisana an-tanana ao amin'ny foibe ielezan'ny #coronavirusMOZ mitentina 50 meticais ny ravina kininina tsirairay #Maputo #Moçambique pic.twitter.com/bfliNZhKV8 |
https://mg.globalvoices.org/2020/06/16/148513/ | Mpikatroka ho an'ny fiteny yorùbá mitolona ho an'ny hamaroam-piteny ety anaty habaka nomerika | 2020-06-16T08:09:32 | Unknown | Mpisorona ao amin'ny tempoly Ọ̀ṣun, atsimo-andrefan'i Nizerià. 15 novambra 2018. Sary an'i Carsten ten Brink , nampiasàna ny lisansa CC BY-NC-ND 2.0 .
Fanamarihan'ny toniandahatsoratra : ity andrana manokana ity dia nosoratana taorian'ny fanentanana iray tao amin'ny Twitter nokarakarain'ny vakim-paritry ny Global Voices manao fandrakofana ny faritra Afrika atsimon'i Sahara sy ny Rising Voices. Isankerinandro dia misy mpikatroka iray avy amina fiteny samihafa hizara ny fomba fijeriny ny fihaonan'ny zo nomerika sy ireo fiteny afrikàna, ao anatin'ny tetikasa iray antsoina hoe ” Tahalan'ny maripamantarana: Fanarahamaso mandalo amin'ireo sehatra mankany amin'ny raho-mitatao amin'ny fahalalahana maneho hevitra ao Afrika».
[ Fanamarihan'ny mpandika, raha tsy misy fanambaràna mifanohitra, dia rohy mankany amina lahatsoratra amin'ny fiteny anglisy no ato anaty lahatsoratra. ]
Na iza na iza vondron'olona eto ambonin'ny tany dia manana kolontsaina tokamiavaka itarafany ny tenany, sy manana ny maripamantarana azy manokana. Indrisy anefa, dia voaloton'ny fitsofohan'ny mpanjanatany tao Afrika. Iray tamin'ireny ny fandisoana ny fitantaràna hoe ny tantaran'i Afrika dia tsy nanomboka raha tsy taorian'ny fitsofohan'ireo eorôpeàna mpitrandraka.
Ny resabe tahaka izany dia tsy manana ny toerany noho ny asan'ireo Afrikàna mpahay tantara mpitondra fanavaozana, toa an'i Kenneth Dike, izay mampiasa ireo lovantsofina momba ny kolontsaintsika, fa tsy ireo tantara voasoratra. Ankoatra izay, ny fanefena kaody (code) ho an'ny literatiora yorùbá any anatin'ireo boky voatonta sy nomerika dia manamafy ny maha-ara-tantaran'ilay fiteny.
Ny yorùbá, izay fiteny mampiasa betsaka ny tsindrimpeo, dia ampiasain'ireo olona manodidina ny 30 tapitrisa any atsimo-andrefan'i Nizerià, sy any amin'ireo firenena mpifanolo-bodirindrina aminy, Bénin, Togo ary i Sierra Leone. Misy 100.000 eo ho eo no mampiasa io fiteny io ao Royaume-Uni ary 190.000 ao Etazonia .
Ny yorùbá dia tsy tafiditra ho isan’ ireo fiteny tandindonin'ny fanjavonana , saingy moa ve afa-doza ilay fiteny sy ny kolontsaina yorùbá ? Mbola hijery taratra ny momba azy ao anatin'ny kolontsaina yorùbá ve ny andiantaraka any aoriana ary mbola hampiasa ilay fiteny ato anatin'ny 100 taona?
Ireny fanontaniana ireny no nandrisika ahy hanorina ny fiarahamientana “ Harena Ara-Kolontsaina Yobamoodua” , fikambanana iray miaro ny zo sy mifantoka amin'ny fanomezana aina indray ary ny fandraketana ny fiteny yorùbá ety anaty habaka nomerika .
Ny maha-zavadehibe ny hamaroam-piteny ety anaty aterineto
« Tsy nosy raha olona tokana » — na hoe afaka hitompo samirery ny fahalalàna. Manana fomba fiteny ny vahoaka niaviako, manao hoe ibi tí ọgbọ́n ẹnìkan pin sí ni ti ẹlòmìíràn ti bẹ̀rẹ̀ (« Eo amin'ny teboka hifaran'ny fahendren'ny olona iray no manomboka kosa ny fahendren'ny iray hafa. »).
Mba hirosoan'ny tontolo misy antsika, tsy maintsy manangona fahalalàna isika, fahalalàna hita any amin'ny faritra maro samihafa eto amin'izao tontolo izao, toy ny adẹ́mu (mpanangona divay vita avy amin'ny voanio) manangona ny ranoka avy amin'ny hazom-boanio mba hohanin'ny vondrona. Fanampin'izany, misy fomba maro isankarazany azo anaovan-javatra. Hoy izahay kò sí ibi tí a ì í kó ẹdìẹ alẹ́, omi ọbẹ̀ ló dùn ju ara wọn lọ (« Mahandro laoka ketsaketsa isika, na aiza na aiza, saingy ny sasany matsiro kokoa noho ny hafa. »).
Ny soatoavina ara-kolontsaina dia fotokevitra sy idealy fototra ijoroan'ny vondrompiarahamonina rehetra, ary mampiaty ny fomba fijery ny tontolo ananan'ny vahoaka iray : ireo fomba fanao, ifangaroan'ny fombandrazana sy ny fombam-pivavahana; ny soatoavina na ny finoana; ary ny kolontsaina na ny soatoavina mitarika ilay vondrona. Ireo kasinga ara-kolontsaina dia ahitàna ny hainahandro, ireo angano malaza, ny fomba fitafy, ny fiôzôfia, ny mozika, ny fotokevitra, sns…
Ny fiteny dia voafaritra ho toy ny hetra (fehikibo) mampita ny kolontsaina. Èdè ẹni ni ìdánimọ̀ ẹni (« Maripamantarana olona iray ny fiteniny.»). Mamàka lalina ao anatin'ny kolontsaina ny maripamantarana : io no fomba fanehoana misy famoronana izay entintsika mitantara ny tantarantsika, izay ahafahantsika mahatsiaro ny lasa sy maminavina ny hoavy.
Indrisy, nahisaka ho any am-parany any ny fiteny yorùbá ao amin'ny aterineto, ary matetika no ivaivaina sy atao tsinontsinona.
Ohatra, tsy azonao atao ny manonona masoivohom-panjakana na solotena pôlitika iray ao anaty bitsika amin'ny fiteny yorùbá ka hoe hanantena azy hamaly anao. Ny zara fa valinteny dia matetika tonga miaraka aminà taridàlana hoe : « Azafady, amin'ny teny anglisy atao ilay bitsikao. » Rehefa izay no mitranga, toy ny adaladala aho mibitsika amin'ny fiteniko, toy ny hoe niteny vahiny aho ka tsy misy olona vonona hihaino.
Dia mba ahoana ny amin'ireo kabarim-pankahalàna ankolaka na raha ny marina kokoa ny « fankahalàna fiteny » izay manetsiketsika ny aterineto nizeriàna ? Tsaroako fa nandefasako hafatra mivantana ny mpitarikevitra iray izay manana fiaviana yorùbá ary manoratra ny anaran'ny tenany amin'ny yorùbá ampiasàna tsindrimpeo. Kanefa, nanapaka hevitra ny tsy hiraharaha ireo fanotaniana matotra napetrako taminy izy, angamba noho izaho nisafidy ny hanoratra amin'ny fiteny yorùbá !
Fa tsy hanakana ahy tsy hampiasa ny fiteniko ireny zavatra mampalahelo ireny — sinibe iray mitahiry ireo zavaniainana mila tehirizina ety anaty aterineto — satria ‘ẹnìkan kì í pa ohùn mọ́ agogo lẹ́nu’ (« Tsy misy olona ho sahy hampangiana ny feon'ny amponga vy. »). Izay rehetra manandrana manakana ahy tsy hifandray amin'ny fiteniko hatrany am-pahaterahako, manandrana [raha ny marina] hampitsahatra ny fanelezana ny kolontsaiko, dia ny olona tahàka izany no mibahana ny zoko tsy ho afaka maneho hevitra ankalalahana.
Ny kolontsaina no dity mampiray ny olona, mamorona firaisankina ary manetsika vondrompiarahamonina iray. Fanampin'izay, ireo tombontsoa ara-bola azo avy amin'ireo fahalalàna ara-kolontsaina sy ny fahaizamamorona dia manohana ny toekarena miroborobo.
Ary zo ny kolontsaina — na ety na ivelan'ny aterineto.
Katsahan'ny fiarahamientana “Lova ara-Kolontsaina Yobamoodua” ny hampiseho ny zo ho afaka mampiasa ny fiteny yorùbá mba hanapariahana ny lova ara-kolontsaina mifamatotra aminy, ny zo hahazo ireo torohay ety anaty aterineto amin'ny fitenin'ny Ọmọ Káàárọ̀-o-ò-jí-ire (vahoaka yorùbá, raha ny kolontsaina sy ny fifampiarahabàna no resahana ) , ary ny zo hampiasa ny fiteny yorùbá amin'ireo sehatra nomerika rehetra.
Sehatra nomerika sokafana ho an'ny fiteny rehetra.
Ireo bitsika nalefako nandritra ny herinandro dia nifototra tamin'ny Tondro maha-manerantany ny aterineto sy ireo fotokevitra fototra ankalazain'ny UNESCO (fikambanana ao amin'ny Firenena Mikambana misahana ny Fanabeazana, ny Siansa ary ny Kolontsaina) : ny zo maha-olona, ny fisokafana, ny fahafahana miditra, ary ny fandraisana anjara ho an'ireo mpisehatra samihafa (raha afohezina ny anarany : DOAM). Ireo tendro efatra ireo dia ahafahana mametraka fepetra iray ho fampanarahana fenitra ny aterineto manoloana ireo fenitra maha-manerantany.
Nasongadiko eny anoloana ny zavamisy hoe tsy hahita fahombiazana ireo Tanjon'ny Fandrosoana Maharitra (ODD) [fr], ilay fandaharanasan'ny Firenena Mikambana mba « hisian'ny hoavy mendrika sy maharitra kokoa ho an'ny rehetra », raha tsy misokatra ho an'ny rehetra ny aterineto.
Ny fiteny sy ny kolontsaina tsirairay dia manana zo ho azo hidirana amin'ny fomba tsotra sy an-kalalahana ety anaty aterineto. Na izany aza, tsy mbola izay no zavamisy amin'izao fotoana izao. Ny teny anglisy no manome efa ho ny 50 % amin'ireo votoaty ety anaty aterineto.
Ny ankamaroan'ny fiteny, toy ny yorùbá, no tsy afaka idirana amin'ny fomba tsotra ety anaty aterineto noho ny fisian'ny fivakisana nomerika mivandravandra be ateraky ny fihisaran'ny fidirana aterineto sy ny sandany ao Afrika.
Indrisy, nanohintohina ihany koa ny fandraisana anjara amin'ny fampiroboroboana ny hamaroana ara-kolontsaina sy ara-teny ety anaty aterineto izany.
For four days, I have been tweeting about the Yorùbá language & its Rights on the Internet. I've presented background info on the development of the Yorùbá orthography, its acceptance & how we have been employing tools on the digital space for advocacy. #IdentityMatrix #Yoruba
— GV SSAfrica (@gvssafrica) May 15, 2020
Nandritra ny andro efatra, nibitsika momba ny fiteny yorùbá sy ny zony ety anaty eterineto aho. Nanolotra torohay amin'ny ankapobeny momba ny fivoaran'ny endriky ny fiteny yorùbá rehefa soratana, ny fanekena azy ary ny fomba nampaiasànay ireo fitaovana ety anaty habaka nomerika mba hampahafantarana azy. #IdentityMatrix #Yoruba
Ny tsy fisian'ny tohana sahaza avy amin'ireo masoivohom-panjakana sy ireo fikambanana hafa dia tsy mandrisika mihitsy ireo ezaka famohazana ataon'ireo mpikatroka mpiaro ny fiteny sy ny lova ara-kolontsaina. Tsy misy azo raisina afa-tsy amin'ireo rantsana sy masoivoho mpamatsy avy any ivelany ny ankamaroan'ireo mety ho famatsiambola — kely ihany no avy ao amin'ilay tanibe.
Torak'izany koa, tsy misy ny politikam-panjakàna ao Nizerià atao mba hanosehana ireo hetsika fanomezana aina vao ny fiteny ary ireo mpikatroka no matetika mizaka irery io enta-mavesatra io.
Ao amin'ny kaontiko Twitter ( @yobamoodua ) no zaraiko ireo fahalalàna nentindrazako mba hanabeazana sy hanentanana ireo mpanjohy ahy hitahitry ny kolontsaina sarobidinay. Amin'ny ankapobeny ny andro Alarobia dia atokako hanaovana kilalao, ka izay mpandresy amin'izany dia tolorana fahana aterineto amin'ny finday ho toy ny loka fankaherezana.
Mba hahafahana manakatra ny hevitr'ireo fiteny miavaka tsy mbola nisy velively tamin'ny fiteny yorùbá, Yobamoodua dia mamorona vokabolary siantifika sy teknolojika vaovao. Mba hanosehana io hetsika io ho lasa lavitra kokoa, mikasa aho ny hikarakara ny vovonana voalohany momba ireo “meta-languages” yorùbá alohan'ny hifaranan'ny taona 2020.
Ilaina avezivezy (aparitaka) ny fahalalàn'izao tontolo izao, izany koa no antony namoronako ireo fitaovana fampianarana amin'ny fiteny yorùbá momba ny fiovàn'ny toetrandro [yo] .
Mba hanatratrarana ny Tanjon'ny fampandrosoana maharitra (ODD), isika tsy maintsy mamorona tontolo iray mety ho an'ny fivelaran'ireo fiteny teratany. Handroso ny tontolontsika rehefa mandray fiteny marolafy ny aterineto. Miaraka amin'ny fahatsapantena ho ao anatiny sy ny fananana hambo, ireo mpiteny ny fiteny yorùbá, toa ahy, dia hahatsapa fa ho voaaro ety anaty aterineto mba holovain'ny taranaka hoavy ny kolontsaina sy ny maripamantarana azy ireo. |
https://mg.globalvoices.org/2020/06/17/148527/ | Miara-mandeha lavitra: Manao dingana hiatrehana ny COVID-19 any amin'ny tany niaviany eo diaspora avy ao Afrika Atsinanana | 2020-06-17T06:29:49 | Unknown | Hanif Gilani avy amin'ny ONG Towa Kitu Kidogo mizara ireo fanomezana ao Kenya. Sary natolotr'i Hanif Gilian.
Satria loza mitatao amin'ny ain'olona an-tapitrisa erantany ny COVID-19, tsy afa-bela amin'io raho-mitatao io ny vondrompiarahamonina avy ao Afrika Atsinanana. Mihoatra ny 7.000 ireo tranga hita tao amin'ny faritra hatramin'ny 14 Jona teo.
Rehefa nanomboka nisonga ireo trangana COVID-19 tao Tanzania firenena niaviako, lasa feno ahiahy aho momba ireo fianakaviako, izay manana olana ara-pahasalamana goavana ny maro amin-dry zareo ka hahatonga azy ho marefo manoloana ilay viriosy.
Tao anatin'ny enina taona nianarako taty Etazonia, indray mandeha isantaona ihany aho no mba afaka nisidina nankany an-tanindrazana hijery ireo ray sy reniko ary ny raibeko, izay mbola monina ao Mwanza, Tanzania. Mba hanampiana hiantohana ny fahasalaman'izy ireo tsy hisy tomika, sy hahazoany torohay momba ilay viriosy, nanangona vondron'olona iray aho mba handika ireo torohay tena ilaina mikasika ilay viriosy, ho amin'ny fiteny Kiswahili, fitenin'ny maro ao Tanzania.
Navoaka manao andiany ireo torohay, toy ny afisy kely fampahafantarana, mba ho ampahany amin'ny tetikasa COVID-19 Health Literacy , ary dia hita sy neken'ireo mpampahalala vaovao Tanzaniàna ny ezaka nataonay, toy ny VijanaFM, izay namoaka tao amin'ny tranonkalan-dry zareo ilay afisy fampahafantarana.
Saingy mbola tsapako ihany hoe tsy dia nahakitika olona betsaka aho, indrindra fa ireo izay monina any amin'ny faritra ambanivohitra ary ireo tsy manam-pahafahana firy hiditra amin'izany sy tsy dia mahay mamaky teny sy manoratra. Araka izany, teo am-pahitàna ny United Nations Global Talent Call to Creatives , (antso avo erantany nataon'ny Firenena Mikambana ho an'ireo manana talenta amin'ny famoronana), tapaka ny hevitro hanao dingana hiala amin'ny toeram-piadanana nisy ahy ka hanangana tarika iray hamorona hira ho fanairana misimisy kokoa momba ny COVID-19.
Ampahany goavana amin'ny kolontsaina ao Afrika Atsinanana ny mozika, ary efa hatry ny ela no nampiasaina tamin'ny fampahafantarana sy fandrisihana ny firaisankinan'ny vondrompiarahamonina tany amin'ireo faritra ambanivohitra . Ny onjampeo koa dia mbola mitoetra ho ny fampahalalambaovao malaza any amin'ireo firenena ao Afrika Atsinanana, ary ninoako fa mety hahasarika mpihaino maro manerana an'i Tanzania ny hira iray momba ny COVID-19.
Amin'izay fomba izay, taorian'ny nanoratana tamin'ny fomba malaky be ireo tononkira sy ny fandraketana ny feo natao nandritry ny alina, voaforon'ireo Tanzaniàna miparitaka manerana izao tontolo izao ny “ Corona Tutaishinda ” (“Ho resintsika ny Corona”).
Tamin'ity fandraisana andraikitra ity, naka ireo Tanzaniàna namana sasany aho izay monina any amina firenena hafa, toa ahy, nanapaka hevitra ny hanohy fianarana ambony any ivelany. Voalohany indrindra dia namana iray tany Dubai no nifandraisako. Zava-mahaliana azy ny famoronana mozika ary nangatahako izy mba hamorona mozika fohy misy andininy roa sy fiaraha-miredona iray. Avy eo, Tanzaniàna roa monina ao Boston ary nangatahako ry zareo ho tonga miaraka amina tononkira maherihery. Naka Tanzaniàna artista namana iray monina ao Kanadà aho mba hamorona ny fonon'ilay rakikira.
Fonon'ilay rakikira “Corona tutashinda” nataon'ilay Tanzaniàna artista, Shamya Jaffer.
Ny fandraketana azy no tena fanamby sarotra indrindra. Ny hany traikefako amin'ny lafiny hira dia ny teatira tany amin'ny lisea ary tao amin'ny Antoko Mpihira Yale Rosiàna tany amin'ny kolejy. Tsy mbola nanao rap izany mihitsy aho tany aloha, na hoe nandrakitra hira nohiraiko manokana. Noho izany dia niantso manampahaizana manokana aho— mpiray kilasy tamiko fahiny izay manana ny podcast azy manokana. Taorian'ny fampianarana fohy momba ny fampiasàna ny Garageband sy ‘mikrô’ ho an'ireo matianina, vitako ilay izy. Mba hamokarana ity hira ity ho an'ny vahoakako, tsy nahasakana ny hafanampoko na dia ilay solosaina efa antitra be tsy mitsahatra ny mitokona eny afovoan'ny fandraketana eny aza..
Tsy hoe fotsiny manabe momba ny COVDI-19 an'ireo mihaino azy ny “ Corona Tutaishinda ” , fa koa manome hafatra iray mitondra fanantenana sy firaisankina. Nalefa tamin'ny onjampeo ilay izy, tao amin'ny MegaFM ao Arusha nandritra ny volana roa teo ho eo izao, ary koa azo trohana eto. Izay rehetra azo avy amin'ny fivarotana azy ety anaty aterineto dia alefa mankany amin'ny famatsiambola hividianana ireo fitaovana fiarovantena manokana (EPI) ho an'ireo Tanzaniàna mpiasan'ny fahasalamàna any am-bava ady.
Fanomezana fitaovana fiarovantena manokana ho an'ireo Tanzaniàna mpiasan'ny fahasalamàna any am-bava ady
Toeram-ponenana ho anà Tanzaniàna an'aliny maro i Etazonia, izy ireo izay nifandra monina avy any an-tanindrazany ary ankehitriny miantso an'i Etazonia ho tanindrazany. Vondrona iray ahitàna ireo Tanzaniàna any am-pielezana, isan'izany aho, no nifanatona mba hanangona vatsy hividianana ireo EPI ho an'ireo mpiasan'ny fahasalamàna any am-bava ady ao Tanzania.
Tanjona voalohany napetrakay ny 25.000 dolara, izay mora foana dia vitanay ny nisongona azy tany am-piandohan'ity volana ity, efa tafakatra 30.000 dolara .
Drafitra amin'izao fotoana izao ny hividy EPI any Tanzania, ho fanohanana ny toekarena anatiny. Ho fitsinjaràna ireo fitaovana, laminasanay ny hanainga ireo mpitsabo isam-paritra ao amin'ny faritr'i Dar es Salaam sy Pwani , izay manana fahalalàna anatiny momba ireo hôpitaly any amin'ny faritra tsirairay misy azy avy ka mila ireny EPI ireny. Ny fanaporofoana sy fiantohana andraikitra no laharampahamehana tsy maintsy ilaina, noho izany, naka manampahaizana manokana teny an-toerana ilay vondrona mba hanamafy fa tsinjaraina tokoa amin'ireo tena mila azy ireo EPI.
Maneho ny fifamatorana ara-pihetsehampo anananay amin'i Tanzania ny teny fanevanay, umoja wetu, ndio nguvu yetu —“ny fitambarantsika no herintsika”. Na dia vaosaraky ny elanelan-tany amin'ny tanindrazanay aza izahay, matanjaka kosa ny firotsahanay hanampy an'i Tanzania hanohitra ny COVID-19.
Manampy hiatrehana ny tsy fanjarian-tsakafo ao Kenya
Araka ny lazain'ny Banky Iraisampirenena, tombanana ho 60 tapitrisa eo ireo olona ho atosiky ny COVID-19 ho anaty fahantràna lalina. Io, miampy ny fifindramonina faobe any amin'ny faritra, no toa vao mainka hanosika ireo olona efa mahantra rahateo ho tratry ny tsy fanjarian-tsakafo.
Hanif Gilani, teratany Keniàna izay mpiofana ho mpitsabo ao amin'ny Griffin Hospital ao Connecticut, dia tsy nivonona ny hiandry tsy fahampian-tsakafo henjana hamely ny fireneny.
Nifanome tànana tamin'i Ashiana Jivraj, Keniàna iray mpiara-mianatra aminy ao amin'ny Harvard School of Dental Medicine, i Gilani mba hanomboka fikambanana iray tsy mikatsaka tombontsoa ara-bola antsoina hoe Towa Kitu Kidogo , na Manomeza Kely . Fomba fiteny mahazatra fampiasa ao Kenya izy io rehefa hangataka tsolotra, saingy i Gilani sy i Jivraj kosa nanapaka hevitra ny hampiasa azy hanaporofoana fa fanomezana kely monja avy amin'ny malàla-tànana dia afaka hisy fiantraika goavana rehefa atolotra ho an'ireo izay mila fatratra azy ireny. Ho fanaporofoana ny fandraisana andraikitra, dia omen'izy ireo amin'ny antsipirihany ireo fanomezana sy ny fandaniana, ety anaty aterineto, ao anaty taratasy iray afaka hitan'ny daholobe .
Hatreto, nahangona 15.000 dolara ilay fikambanana ary nandany maherin'ny 10.000 dolara tamin'ireo hetsika toy ny fanomezana sakafo ireo olona 150 namaly voalohany tao amin'ny “Jaramogi Oginga Odinga Teaching & Referral Hospital” ao Kisumu, Kenya.
Vao haingana kely, nifanome tànana tamin'ny vondrompiarahamonina Sikh ao Kisumu ilay ONG mba hanome sakafo ireo olona maherin'ny 2.000 nahiboka tany an-tranony noho ny fihibohana, ary tamin'ny tranga sasany dia tany amin'ireo vondrompiarahamonina tratry ny tondradrano. Indraindray ny fizaràna sakafo tamin'ny tragana sasany dia notanterahana tamin'ny fandehanana an-tongotra miampita rano efa ho 1 metatra latsaka kely mankany amin'ireo vohitra nitoka-monina vokatry ny tondradrano.
Ny fitrandrahana ireo tambajotran'ny mpinamana, fianakaviana, fikambanana eny an-toerana, ary ireo mpifanolo-tànana eny an-toerana no nanampy ny Towa Kitu Kidogo hamantatra ireo vondrona isankarazany misy ireo olona miatrika hanoanana sy namaly ny filàn'izy ireny.
Araka ny lazain'ny ohabolana afrikàna iray: “Raha te-handeha haingana ianao, mandehana irery; raha te-ho lasa lavitra, miaraha amin'ny maro.” |
https://mg.globalvoices.org/2020/06/13/148433/ | Ny fiakaran-danjan'ny artemisia any Kamerona ao anatin'ny ady amin'ny COVID-19 | 2020-06-13T05:31:58 | Unknown | Efa ela ny zavamaniry artemisia no nampiasaina ho ravinkazo atao fanafody hanasitranana ny tazomoka sy ny aretina hafa any Kamerona sy manerana an'i Afrika. Pikantsary avy amin'ny lahatsary fanadihadiana “Orinasan'ny tazomoka: Ny fivarotam-panafody lehibe sy ny fanafody voajanahary” nataon'ny France24 tao amin'ny YouTube.
Nomen'ny tompon'andraikitry ny fahasalamam-bahoaka toky ireo olom-pirenena raha vao nahitana ny tranga COVID-19 voalohany tao Yaounde, renivohitr'i Kamerona tamin'ny 6 Martsa fa handray fepetra haingana ny governemanta mba hamehezana ny fihanaky ny viriosy, ao anatin'izany ny tsy maintsy hitondrana fiarotava eny ankalamanjana.
Saingy niparitaka haingana ilay viriosy ary nandravarava ny toekareny ihany koa.
Tamin'ny 17 Martsa, raha nanambara toromarika miisa 13 hamehezana ny fiparitahana ny Praiminisitra Joseph Dione Ngute dia olona miisa 10 no voatily fa nitondra ilay tsimokaretina. Tranga miisa 8.060 no voarakitra tao Kamerona hatramin'ny volana Martsa ka maherin'ny 200 no maty ary 4.700 mahery no efa sitrana hatramin'ny 8 Jona.
Noalefahan'i Ngute anefa ny fepetra isan-karazany iadiana amin'ny COVID-19 tamin'ny 30 Aprily, taorian'ny fivoriana nataon'ny komity iraisan'ny minisitera samihafa izay natao hamerenana amin'ny laoniny ny toekarena sy ny tsena ao an-toerana.
Raha mitohy ny fitombon'ny tranga coronavirus tany Kamerona dia maro tamin'ireo mino ny fanasitranan'ny ravinkazo ao an-toerana no nitodika tany amin'ny zavamaniry artemisia rehefa nikasa ny hanokatra indray ny toekaren'ny firenena ny governemanta. Mino ny fanasitranan'ny zavamaniry artemisia hitsaboana ny tazomoka sy aretina hafa ny ankamaroan'ny Kameroney.
Nilaza tamin'ny Global Voices i Conglad Ngwa, mpahay siansa momba ny zavamaniry sady mpikaroka momba ny holatra ao amin'ny Oniversiten'i Buea fa afaka mitsabo ny aretin'andoha sy ny aretin-kibo, ankoatra ny aretina maro hafa ny zavamaniry artemisia.
Tamin'ny 25 Aprily, nanambara tamin'ny fahitalavi-pirenena CRTV ny Arsevekan'ny Diosezin'i Douala Metropolitana, Samuel Kleda fa nanomana fitsaboana iadiana amin'ny COVID-19 tamin'ny alàlan'ny zavamaniry izy izay ahitana ny zavamaniry artemisia. Hoy ny Arseveka Kelda:
Given that I already knew the plants according to the symptoms of the coronavirus, I have simply put together these combinations, prepared them and given to persons with the symptoms and they were relieved.
Nampifangaroiko fotsiny ireo fangaro ireo satria efa mahalala ireo zavamaniry ireo aho arakaraka ny soritr'aretina coronavirus, nomaniko ary nomeko ireo olona misy soritr'aretina izany ary nihatsara izy ireo.
30 taona ny traikefa nananan'i Kleda tamin'ny fikarohana ny zavamaniry manasitrana, nifantoka tamin'ny fitsaboana ny aretin'ny taovam-pisefoana amin'ny alàlan'ny zavamaniry.
Naka fotoana ela ny governemantan'i Kamerona vao naneho hevitra tamin'ny fitsaboana coronavirus nataon'ilay mpitondra fivavahana ka nampanotany tena ireo Kameroney. Mahagaga fa nanentana ny fampiasana ny fitsaboana vita an-toerana hamonoana ilay coronavirus mampatahotra tamin'ny 19 Mey ny filoha Paul Biya tamin'ny fanambarana nataony ho an'ny firenena tao amin'ny fahitalavitra .
Nanosika ny Kameroney hiantehitra bebe kokoa amin'ny fangaro ara-javamaniry tao an-toerana hitsaboana ny soritr'aretin'ny COVID-19 ny antson'ny filoham-pirenena. Nitombo ny fambolena artemesia – antsoina ihany koa hoe wormwood (kakankazo) na absinthe – tany Kamerona noho ny herin'ity zavamaniry ity.
Ahitana voasarimakirana maitso, voasarimakirana, mananasy, zavamaniry hitsaboana ny fanaviana ary ny zavamaniry artemisia, ampangotrahina ary sotroina toy ny dite ny fanafody fanao mahazatra.
When I flew to Cameroon few months ago, I was given this ‘Artemesia’ tea to drink, as a preventive shield against malaria.
Interesting to learn it may offer some level of immunity against CoronaVirus too, should be further studies on this plant's properties vs. Covid-19 ?? https://t.co/LYF5RY0qbY
— FLOЯIΛN ?? ?? ? (@Florianaire) May 1, 2020
Nomena ity dite ‘Artemesia’ ity aho hosotroiko mba ho fiarovana amin'ny tazomoka rehefa nankany Kamerona aho volana vitsy lasa izay.
Mahaliana ny mahafantatra fa mety hanome hery fiarovana hiadiana amin'ny tsimok'aretina CoronaVirus ihany koa izy, tokony hanaovana fandalinana bebe kokoa ny momba ity zavamaniry hiadiana amin'ny Covid-19 ity.
Nilaza tamin'ny Global Voices i Atoh Mercy Acca, mpitantana kaonty iray miasa ao Doula, Kamerona fa nandefasan'ny ray aman-dreniny zava-maniry nentim-paharazana efa voahomana mialoha izy izay hampangotrahiny ary hosotroiny taorian'ny nitarainany fa mampiseho soritr'aretina coronavirus ny fianakavian'ny mpampiasa azy:
As soon as I informed my parents about my boss whose child died of an alleged COVID-19, my parents did not hesitate to send my bottles of traditional herbs for me to boil and drink.
Tsy nisalasala ny ray aman-dreniko nandefa ahy tavoahangy misy ny ravinkazo nentim-paharazana izay hampangotrahina ary sotroina vantany vao nampahafantariko izy ireo fa maty ny zanaky ny lehibeko noho ny filazana fa voan'ny COVID-19.
Nilaza tamin'ny Global Voices i Bekondo Nestorine, mpiasa ao amin'ny fanaovana pirinty gazety ao Limbe, Kamerona fa mampangotraka sy misotro ny zavamaniry artemisia izy sy ny mpiara-miasa aminy ao amin'ny biraon'izy ireo efa ho intelo isan'andro, anisan'izany ny sakamalaho mba hanamafisana ny fiarovana.
Fiverenana amin'ny fambolena zavamaniry artemisia
Nilaza tamin'ny Global Voices i Asaba Lynda, mpandala ny tontolo iainana mahafatrapo miasa miaraka amin'ny delegasiona any amin'ny faritra atsimo andrefana misahana ny fiarovana ny tontolo iainana sy ny fampandrosoana maharitra fa “noho ny coronavirus no nahatonga ireo olona maro niverina namboly zavamaniry – indrindra ireo izay heverin'izy ireo fa manampy amin'ny fitsaboana ilay viriosy.”
Naneho ny ahiahiny mikasika ny mety hisian'ny tsy fahampian'ny zavamaniry artemisia noho ny lazany ho raokandro ilaina ao an-trano i Set Ekwadi Songe, solontenam-paritra iray hafa.
As people want to protect themselves from COVID-19, many herbalists, many traditional practitioners, are now going to nature to look at all types of species to produce cures, hence tampering with the existence of such species. Like the artemisia plant, it’s going to be difficult for us to get the plant because everybody wants it to treat COVID-19.
Satria te hiaro ny tenany amin'ny COVID-19 ny olona, maro ankehitriny ny mpitsabo raokandro, mpitsabo nentim-paharazana no mampiasa ny natiora mba hijerena ny karazan-javamaniry rehetra hanasitranana, ka mampihena ny fisian'ny karazan-javamaniry toy izany. Ho sarotra amintsika ny hahita zavamaniry tahaka ny artemisia satria mila izany ny tsirairay hanasitranana ny COVID-19.
Hoy i delege Songe nanampy, na izany aza, fa hoe faly izy satria misy ilay ravinkazo hamonjena ny mponina.
Manaja ny fitsaboana nolovaina
Tsy mahagaga ny firongatry ny artemisia ao Kamerona ho toy ny zavamaniry tadiavina fatratra satria efa nampiasa izany nandritra ny taonjato maro ny mpitsabo nentim-paharazana hanasitranana ny aretina marobe ao anatin'izany ny tazo.
Nisy ny fitomboana tamin'ny fambolena ny artemisia, na lehibe io na kely rehefa nankatoavin'ny tontolon'ny fanamboaram-panafody ny fahombiazan'ity zavamaniry ity amin'ny fanasitranana ny areti-mifindra. Azo heverina ho toy ny fifaninanana ho an'ny orinasam-panafody lehibe izay mikasa ny hifehy ny famokarana azy izany, araka ny filazan'i Irene Teis tao amin'ny bilaoginy ho an'ny Tontolon'ny Tazomoka. Tamin'ny herintaona, hoy izy nanoratra:
Artemisia plantations are spreading like a bushfire all over Cameroon, under the vigilant eye of universities and local organizations who avoid that the plant is improperly cultivated, handled and used.
Miparitaka toy ny kirihitrala manerana an'i Kamerona ny fambolena Artemisia, eo ambanin'ny fanaraha-mason'ireo oniversite sy ireo fikambanana ao an-toerana izay misoroka ny fambolena tsy araka ny tokony ho izy, ny fikarakarana ary ny fampiasana ilay zavamaniry.
Nilaza i Teis fa voarahona ny ain'ireo mpitsabo nentim-paharazana ary noravan'ny polisy ny fambolena ny artemesia tao an-toerana:
Several cases of murder or attempted murder have become known recently. It is also discouraging for them that their research and numerous clinical trials are ignored or depreciated by the medical neocolonialism, mostly by French experts.
Maro ny tranga nahitana famonoana olona na fikasana hamono olona vao haingana. Mahakivy azy ireo ihany koa izany satria nolavina ary nahilikiliky ny mpanjanaka ara-pitsaboana, izay manampahaizana Frantsay ny ankamaroany ny fikarohana ataon'izy ireo sy ny andrana ara-pitsaboana maro izay ataon'izy ireo.
Vao haingana ny zavamaniry artemisia no lohateny lehibe tamin'ny gazety rehefa nanambara ny filoham-pirenenan'i Madasikara Andry Rajoelina fa afaka manasitrana ny soritr'aretina vokatry ny virosy ny COVID organics , tambavy vita amin'ny zavamaniry vokarina ao an-toerana ahitana artemisia.
Nolavin'ny Firenena Mikambana misahana ny Fahasalamana (OMS) haingana ny fahombiazan'ity COVID organics ity, tamin'ny fanamafisana fa tsy misy fanafody manasitrana ny COVID-19, saingy maro ny mpitondra ny firenena Afrikana no nanaiky ilay vokatra , anisan'izany i Tanzania sy i Kômôro .
Nangataka mba hanaovana fikarohana bebe kokoa momba ny herin'ny zavamaniry nentim-paharazana hanasitranana ireo viriosy mifindra ilay mpisera Kathleen Ndongmo tao amin'ny Twitter.
Madagascar's recently released #COVID19 drug is largely artemesia based.
Now, shouldn't #Africa have a council of experts taking a deeper look at the natural medicines we've used for years?
How many of us “swear” by lemongrass, pineapple skin tea, hibiscus, paw-paw leaves?
— Kathleen Ndongmo (@KathleenNdongmo) April 30, 2020
Vita amin'ny artemesia ny fanafodin'ny COVID19 navoakan'i Madagasikara vao haingana.
Ankehitriny, moa ve i Afrika tsy tokony hanana filankevitry ny manam-pahaizana manokana mba handinika akaiky ny fanafody voajanahary izay nampiasaintsika nandritra ny taona maro?
Firy amintsika no “mahatoky” ny fampiasana ny veromanitra, dite hodi-mananasy, ny hazoampela, ny ravina paw paw? |
https://mg.globalvoices.org/2020/06/08/148328/ | Nofoanan'i Mozambika ny didy hitsivolana amin'ny fampandoavana hetra mihoampampana ho an'ny mpanao gazety | 2020-06-08T05:08:03 | Unknown | Nofoanan'i Mozambika ny didim-panjakana tamin'ny 20 May 2020. STV Television, pikantsary tao amin'ny YouTube .
Tamin'ny volana Aogositra 2018, nampiditra ny fampiharana ny hetram-pankatoavana vaovao ho an'ny mpanao gazety ny governemanta Mozambikana, fepetra izay noheverin'ny tao amin'ny firenena sy tany ivelany ho mandrara sy manimba ny fahalalahan'ny asa fanaovan-gazety.
Manodidina ny 30 ka hatramin'ny 500.000 meticais ny saram-bidiny (manodidina ny 507 sy 8.450 dolara amerikana) ary takiana ho an'ireo mpitati-baovao avy any ivelany sy ny vahiny ary ny mpanao gazety mahaleotena miasa any Mozambika.
Mbola tamin'ny taona 2018 ihany, nandefa fangatahana tany amin'ny Filankevitry ny Lalàmpanorenana ao Mozambika ny rafi-pitsarana ambony indrindra ao amin'ny firenena MISA-Mozambique izay mpanara-maso ny fahalalahan'ny fampahalalam-baovao eo an-toerana mba hanambara ilay didim-panjakana izay nametraka ny hetra vaovao ho tsy mifanaraka amin'ny lalàmpanorenana.
Tamin'ny 19 May 2020, nanaiky ny fangatahan'ny MISA ny Filankevitry ny Lalàmpanorenana ary nanafoana ny didim-panjakana.
O Conselho Constitucional declarou hoje inconstitucional o decreto que impunha taxas altas para o exercício de jornalismo em Moçambique.
Trata-se do decreto 40/201 8, que entrou em vigor a 23 de Agosto do mesmo ano. O instrumento impunha taxas elevadas para o exercício do jornalismo no país e foi publicamente contestado, não apenas por profissionais e organizações ligadas à comunicação social, mas também por cidadãos particulares e pela sociedade civil.
Entre outras, as contestações evidenciavam que o decreto limitava garantias constitucionais como a Liberdade de Imprensa e o Direito à Informação, elementos fundamentais para a Democracia.
Androany, nambaran'ny Filankevitry ny Lalàmpanorenana fa ny didim-panjakana izay nametraka ny sarany lafo ho an'ny fampiharana ny asa fanaovan-gazety ao Mozambika dia tsy mifanaraka amin'ny lalàmpanorenana.
Nankatoavina ny 23 Aogositra 2018 ny Didim-panjakana laharana faha-40/2018. Nametraka ny sarany lafo amin'ny asa fanaovan-gazety ao amin'ny firenena ny didy hitsivolana ary nahazo fanakianana ampahibemaso tsy avy amin'ny matihanina sy ny fikambanana mifandraika amin'ny fampitam-baovao ihany fa avy amin'ny olompirenena tsotra sy ny fiarahamonim-pirenena ihany koa.
Ankoatra izay, nampiseho ny fitsikerana fa feran'ilay didy hitsivolana ny antoka omen'ny lalàmpanorenana toy ny Fahalalahana An-gazety sy ny Zo Hahazo Vaovao izay singa fototra amin'ny Demokrasia.
Natolotra nandritra ny fanomanana ny fifidianana roa ny didim-pitsarana- ny fifidianana monisipaly tamin'ny taona 2018 sy ny fifidianana ankapobeny tamin'ny taona 2019. Nampanotany tena ny fiarahamonim-pirenena ny fanapahan-kevitra farany avy amin'ny Filankevitry ny Lalàmpanorenana hanafoana ny didim-panjakana sao natao manokana mba hamerana ny fitantarana ny fifidianana izany.
Hoy ny fikambanana Sala da Paz tao amin'ny Facebook hoe:
O decreto agora tornado inconstitucional tinha um objectivo e propósito definido. Vejam as datas e confiram para perceber que não foi um simples acto de agravamento de taxas. Tarde, mas foi bom a correcção feita.
Ilay didim-panjakana ankehitriny izay nolazaina fa tsy mifanaraka amin'ny lalàmpanorenana dia manana tanjona sy zava-kendrena voafaritra. Jereo ny daty ary hitanareo fa tsy fampiakarana hetra fotsiny no natao tamin'izany. Tsara anefa ny fanitsiana na dia somary tara aza.
Nihevitra ny fanapahan-kevitra ho fandresena i Borges Nhamirre , mpanao gazety:
O Decreto aprovado em 2018 foi revogado dois anos depois, como forma de “criar espaço para se aprofundar e alargar a reflexão sobre a matéria, com o envolvimento das empresas e profissionais de comunicação social”. Granda lata!
A Luta Continua!
Mas antes uma pausa para felicitar o grupo de jornalistas e ativistas que levou o caso ao Provedor da Justiça para ganhar patrocínio e submeter o caso ao CC!
Especiais agradecimentos ao Ericino de Salema que elaborou a petição.
Nofoanana roa taona taty aoriana ny didim-pitsarana nankatoavina tamin'ny taona 2018, ho toy ny fomba “hametrahana sehatra hisaintsainana lalina sy hanalalahana eritreritra momba ilay raharaha, amin'ny fidiran'ny orinasa sy ny matihanina amin'ny fampitam-baovao.” Vazivazy!
Mitohy ny tolona!
Fa saingy aoka aloha hiato ny fiarahabana ny vondrona mpanao gazety sy mpikatroka izay nitondra an'io raharaha io tany amin'ny mpanelanelana, izay nanohana izany ary nanolotra izany ho an'ny Filankevitry ny Lalampanorenana!
Fisaorana manokana ho an'i Ericino de Salema izay nanomana ny fangatahana.
Lava ny asa natao hanafoanana ilay didim-panjakana ary nandraisan'ny fikambanana sy fiarahamonim-pirenena maro anjara araka ny tatitry ny mpanao gazety Alexandre Nhampossa:
Excelentes novas por @borges_nhamire no fb: Conselho Constitucional anula o decreto https://t.co/FFe8u6Yjx2 que cobrava taxas exorbitantes para actividade jornalística https://t.co/cnqmm9IJ2M
Na foto alguns jornalistas que contestaram as taxas no Gabinete de Info de #Mocambique pic.twitter.com/MUi0LqpQrh
— Alexandre (@AllexandreMZ) May 19, 2020
Vaovao tsara dia tsara avy amin'i @borges_nhamire tao amin'ny [Facebook]: nanafoana ilay didim-panjakana izay nametraka ny hetra mihoampampana ho an'ny asa fanaovan-gazety ny Filankevitry ny Lalàmpanorenana.
Ao anatin'ity sary ity ireo mpanao gazety sasany nitaraina momba ilay hetra tany amin'ny Biraon'ny Fampahalalam-baovao #Mozambika |
https://mg.globalvoices.org/2020/05/10/148070/ | Taorian'ny fisintonana amin'ny ampahany tamin'ny sata afrikàna momba ny zon'olombelona, nihemotra ny demaokrasia ao Benin | 2020-05-10T08:11:29 | Unknown | Kaonferansam-paritra momba ny lalàna fanamelohana ho faty any Afrika Andrefana sy Avaratra. Loharano: kaonty flickr Guillaume Colin & Pauline Penot Sary nahazoana alàlana.
Ny 23 Aprily, nanambara ny fisintahany tsy ho ao anatin'ilay antontan-taratasy fanalahidin'ny Sata Afrikàna momba ny Zon'Olombelona sy ny Vahoaka, fanapahankevitra iray mety hitondra mankany amin'ny fameperana ny fahafahan'ireo teratany avy ao Benin tsy hahazo fitsaràna ao anatin'io sehatra io.
Ny zavanisy teo aloha tany amin'ny faritra no entin'ny governemanta ao Benin ho fanamarinana izany
Ny 23 Aprily, nambaran'i Alain Orounla, minisitra mpitondra tenin'ny governemanta ao Benin, fa ny fireneny dia niala tamin'ilay fifanarahana “ Sata Afrikàna momba ny Zon'Olombelona sy ny Vahoaka (CADHP), izay sata mamela ny olompirenena iray na ny fikambanana iray hanatona mivantana ny fitsaràna afrikàna momba ny zon'olombelona . Ny CADHP dia miankina amin'ny fifanarahana iray ifanaovan'ny samy afrikàna, napetraka eo ambany fiahian'ny Fiombonambe Afrikàna ( OUA) izay nosoniavin'i Benin tamin'ny 20 Janoary 1986. Any Arusha, Tanzania no misy ny foibeny.
Tsipihan'i Orounla, hoy i Arnaud Doumanhoun, mpanao gazety ao amin'ny fraternitebj.info , fa:
… mijanona ho mpikambana ao anatin'ilay Sata momba ny Zon'Olombelona, manohy miasa amin'ny fiarovana, ny fikajiana ny zon'olombelona. Fa fotsiny, tsy iraisan'ilay firenena intsony ilay rafitra na ilay dingana izay mamela ireo olompirenena ho afaka manatona avy hatrany ny Fitsaràna afrikàna momba ny zon'olombelona
Manamarina ilay fialàna i Sévérin Quenum, Minisitry ny fitsaràna sy ny fanaovana lalàna, ao anaty fanambaràna iray izay taterin’ il Raymond Falade mpanao gazetin'ny beninintelligent.com :
Efa an-taona maro izao, niteraka ahiahy be ny sasantsasany tamin'ireo fanapahana navoakan'ny Fitsaràna Afrikàna momba ny Zon'Olombelona sy ny Vahoaka, ny antony « dia ireo tsy fandraisana andraikitra goavana nitondra an'i Tanzania, firenena mpampiantrano, sy i Roandà, hisintaka tamin'ny resaka fitarainana ataon'olontsotra sy ireo ONG.
Na izany aza anefa, toa tsy nikatona tanteraka ho an'ireo teratany avy ao Benin ny varavaran'ny Fitsaràna Afrikàna. Noho izany, hoy i Nathaniel Kitti, Filohan'ny Hetsika ho fiarovana ny zon'olombelona ao Benin (MBDH):
Tsy manidy mandrakizay ny fahafahan-dry zareo miditra ao amin'ilay Fitsaràna io fisintahany io, mba hitaky ny fanajàna ny zon-dry zareo izay arovan'ny Sata Afrikàna momba ny zon'olombelona sy ny vahoaka. Raha izay lazain'ilay fampitàna no hinoana, «araka ny voalazan'ny andininy fah-119.4 ao anatin'ny Fitsipika Anatiny, azon'izy ireo atao ny manolotra fampahafantarana eo anoloan'ny Kaomisiôna Afrikàna momba ny Zon'Olombelona sy ny Vahoaka, ary tsy misy firenena mpikambana afaka hitsivalana amin'izany» .
Raharaha mahamenatra ho an'i Benin: ny fanamelohana an'i Sébastien Ajavon
Iray amin'ireo antony azo anazavàna ny fisintahana ampahany nataon'i Benin ny raharaha ara-pitsaràna tany aminy tamin'ny Oktôbra 2018. Tamin'izany fotoana izany, ny Fitsaràna Mpanenjika ny Hadisoana ara-Toekarena sy ny Asa Fampihorohoroana dia nanameloka lehilahy iray, teratany avy ao Benin, mpandraharaha sady politisiana, Sébastien Ajavon hifonja 20 taona sy handoa sazy 5 tapitrisa FCFA ( eo amin'ny 8. 400 d olara amerikàna) . Mbola tany ivelan'i Benin ilay voaheloka tamin'izay, nandefa didy fampisamborana iraisampirenena nisy ny anarany ny Fitsaràna.
Nanaovan'ireo mpisolovava azy fampakàrana teo anatrehan'ny CADHP ilay didy, izay, tamin'ny Martsa 2019, taorian'ny dingana maro, nandidy ny fitondràna tao Benin hanafoana ilay fanamelohana an'i Ajavon sy handoa aminy , ho fanonerana, ny volabe mitentina 40 lavitrisa CFA eo ho eo (tokony ho 66 tapitrisa dolara amerikàna ) .
Nametraka fitarainana tany amin'ny CADPH ihany koa i Sébastien Ajavon, noho ny fanilihana ny antokony, ny Fiombonana Sôsialy-Demaokraty, tsy ho afaka hifaninana amin'ireo fifidianana kaominaly voatondro hatao ny 17 Mai 2020. Ho an'io koa, didy nanome rariny ny mpitaraina no navoakan'ny Fitsaràna ka nandidy ny fanjakàna ao Benin hanemotra ireo fifidianana ireo, mandra-pandiniky ny Fitsaràna ny fitarainana napetrak'i Ajavon.
Ampahatsiahivin'i F . Aubin Ahéhéhinnou , mpanao gazety ao amin'ny 24haubenin.info ny fanehoankevitr'i Me Cyrille Djikui, “bâtonnier” ao amin'ny holafitr'ireo mpisolovava ao Benin, izay anisan'ny mpisolovava naroson'ny governemanta ao Benin hiaro azy:
Ho an'ilay “Bâtonnier”, manjakazaka tafahoatra loatra ilay fitsaràna iraisan'ny tanibe, ary mitsabaka “be loatra amin'ny raharahan'ireo Firenena ao ». « Sahala amin'ny hoe tsy manana ny fiandrianany intsony ireo firenena, tsy afaka intsony ny handray fanapahankevitra ho an'ny tenany ireo firenena »
Fihemorana mibaribary ho an'ny fahalalahana maneho hevitra ao Benin
Toa somary nihemotra kely ny demaokrasia ao Benin hatramin'ny Aprily 2016 nahalàny an'i Patrice Talon ho filoham-pirenena. Rangahy io dia sady politisiana no mpandraharaha mitàna ny laharana faha-15 amin'ireo manankarena indrindra ao Afrika atsimon'i Sahara, ary mihazona fahefana matanjaka koa ao amin'ny fireneny. Ny fanapahankevitry ny governemanta hiala amin'ilay fifanarahana ihany koa dia niteraka fihetsehampo teny anivon'ireo mpikatroka ho an'ny zon'olombelona.
Ho an'i Samira Daoud , talem-paritry ny “Amnesty International”, faritra Afrika Andrefana sy Afovoany:
Lasibatry ny fanafihana ara-pôlitikan'ireo governemanta tsy dia mpanaja loatra ny zon'olombelona indray ny Fitsaràna Afrikàna momba ny Zon'olombelona sy ny Vahoaka. Tamin'io fihetsiny io, simban'i Benin ireo ezaka famoronana rafitra iray azo nitokiana sy nahomby tao amin'ny faritra tamin'ny fiarovana ny zon'olombelona.
Raha naneho hevitra momba ny lalàna n° 2017-20 tamin'ny 20 Aprily 2018 momba ny Kaody nomerika izay ataon'ny andininy sasany ho heloka bevava ny famoahana vaovao diso sy ny hadisoana amin'ny asa fanaovana gazety, avoitran'ny fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana “Amnesty.org”, fa:
Raha kely indrindra, 17 ireo mpanao gazety, bilaogera ary mpanohitra no voahenjika tao anatin'ny taona roa monja araka ny lalàna iray manankery izay ny fepetra sasantsasany maneritery ao anatiny dia manohintohina ny fahalalahana maneho hevitra sy ny asa fanaovana gazety ao Benin…
Tsy ampy iray volana akory, roa mpanao gazety, Ignace Sossou sy Aristide Fassinou Hounkpevi ary valo hafa mpikatroka an-tserasera no lasibatra farany tamin'ireo fepetra famoretana ao amin'io lalàna io.
Miteny ihany koa momba io ireo mpikatroka ho an'ny zon'olombelona ao Benin mba hanamelohany ilay fanambaràn'ny governemanta. Araka izany, manoratra i Renaud Fiacre Avless, mpahay lalàna sady mpandrindra ny Amnesty International ao Benin fa:
Les #droits de l’ #Homme sont en deuil au @229 .le 23 avril, le Bénin a annoncé le retrait de la Déclaration au Protocole portant création de la Cour africaine des droits de l’homme et des peuples . Les citoyens béninois ne peuvent plus saisir directement la Cour Africaine @kikanfr
— Renaud Fiacre Avless (@Avlessifiacre) April 24, 2020
Misaona ny #zon ‘#Olombelona ao amin'ny @229 . ny 23 Aprily, nanambara ny fisintahany amin'ny Fanambaràna ny Fifanarahana ho Fananganana ny Fitsaràna Afrikàna momba ny Zon'olombelona sy ny Vahoaka i Benin. Tsy afaka intsony hanatona mivantana ny Fitsaràna Afrikàna ireo teratany avy ao Benin @kikanfr
— Renaud Fiacre Avless (@Avlessifiacre) 24 Aprily 2020
Deo Gratias Kindoho, mpanao gazety ao amin'ny Tranoben'ny Fampielezampeo sy ny Fahitalavitra ao Benin:
Le #Bénin dégringole encore au class #RSF , 113è sur 180. – 17 places. Au dernier class, il chutait déjà de 12 rangs. Au moment où Patrice Talon prenait le pouvoir, le pays était 78è. Il venait de gagner 6 places ce mois-là, Avril 2016.
— Deo Gratias Kindoho (@dgkindoho) April 21, 2020
Mitohy mitsingidingidina hatrany i #Benin ao anaty filaharan'ny #RSF , faha-113 amin'ny 180. very toerana 17. Tamin'ny fandaharana farany, efa nitsingaona very laharana 12 izy. Tamin'ny andro nahatongavan'i Patrice Talon teo amin'ny fitondrana, faha-78 ny laharan'ny firenena. Nahazo toerana 6 izy tamin'izay fotoana izay, ny Aprily 2016.
— Deo Gratias Kindoho (@dgkindoho) 21 Aprily 2020 |
https://mg.globalvoices.org/2020/05/30/147579/ | Mifanohitra amin'ny siansa ny finoan'ity mpanjaka ity ny raokandro ho fanefitry ny COVID-19 | 2020-05-30T15:39:44 | Unknown | Namoaka lahatsary mampiroborobo ny fanafody nentim-paharazana (raokandro) mba hitsaboana ny coronavirus ao amin'ny Twitter i Ọọ̀ni Adéyẹyẹ̀ Ẹniìtàn Ògúnwùsì, Ọ̀jájá II tamin'ny 30 Mars 2020.
Jereo ny fitantarana manokana ataon'ny Global Voices momba ny fiantraikan'ny COVID-19 manerantany .
Mampihorohoro izao tontolo izao tahaka ny horohorontany goavambe ny coronavirus vaovao fantatra amin'ny hoe COVID-19.
Satria miasa mafy mba hamokatra vaksiny afaka manasitrana ny valan'aretina ireo mpikaroka sy mpahay siansa, nitondra vahaolana ihany koa ny mpahay raokandro.
Ao Nizeria, mihevitra ny Àdìmúlà Ifẹ̀, ny mpanjakan'ny vahoaka Yorùbá, Ọọ̀ni Adéyẹyẹ̀ Ẹniìtàn Ògúnwùsì, Ọ̀jájá II fa afaka manasitrana ny COVID-19 ny raokandro.
Miaraka amin'ny fiarahamiasan'ny YemKem International, orinasa momba ny solom-panafody, eo am-perinasa ny Ọọ̀ni (mpanjaka) mba hamorona fanafody raokandro hovokarina marobe ary ho amidy.
Mifototra amin'ny fampifangaroana ireo ravi-kazo mangidy, ravi-kazo sy voana neem, solifara sy sakay maitso ary jirofo izay fampiasa fahiny tao Yorùbáland toy ny manala poizina mahery vaika izany mba hanafoanana ny otrik'aretina mampidi-doza.
Niditra Twitter ny Ọọ̀ni, izay miandraikitra ihany koa ny Filan-kevitra Nasionalin'ireo Mpitondra Nentin-drazana ao Nizeria (Council of Traditional Rulers of Nigeria) (NCTRN) ary nandefa andiana sioka mba hanambarana ny fikarohany, ary nilaza fa natao andrana tamin'ny tenany manokana sy ny hafa tratran'ny coronavirus ity fangarona ravi-kazo tsy manam-paharoa ity. Tamin'ireo sioka tamin'ny 30 Marsa, niantso ireo mpikaroka ny Ọọ̀ni mba hampiasa ravi-kazo natoraly hamokarana vakisiny.
I'm also currently working with Yem Kem International (Alternative Medicine Expert) pharmaceutical company for the packaging and distribution of these globally. It is about time to save the world now. Tomorrow may be too late.
Let's all keep safe. #Coronavirus #COVID19
— Ọọ̀ni Ẹniìtàn Ògúnwùsì (@OoniAdimulaIfe) March 30, 2020
Eo am-perinasa ihany koa aho ankehitriny miaraka amin'ny orinasa mpamokatra fanafody Yem Kem International (Manampahaizana manokana amin'ny mahasolo fanafody) amin'ny famonosana sy fitsinjarana ireo fanafody ireo manerantany. Fotoana hiarovana izao tontolo izao ankehitriny. Mety ho tara raha rahampitso.
Arovy ny tenantsika. #Coronavirus #COVID19
Ahitana lahatsary roa miaraka amin'ny fampahafantarana amin'ny antsipirihany momba ireo fanefitra vita amin'ny ravi-kazo ny sioka, anisan'izany ny fampiasana tongolo be mba hanesorana ireo aretina miverimberina sy ny fampiasana emboka mba hamongorana ny “angovo miiba.”
Finoana nentim-paharazana mifanandrina amin'ny dingana ara-tsiantifika
Mitàna toearana lehibe eo amin'ny kolontsaina Yorùbá ny fanefitra nentin-drazana.
Isaky ny volana Jiona– fanombohan'ny alimanakan'ny taona vaovao ao Yorùbáland — mivory ireo mpomba ny andriamanitry ny fahendrena (Ifá) eo amin'ny kôsmôlojia Yorùbá amin'ity fetibe momba ny Òkè Ìtasẹ̀ ity ary mandray fitenenana sy maminany ny ho avy ny Ifá.
Tamin'ny 6 Jiona 2019, nandritra ny Fetibe Manerantany Ifá, naminany momba “ny fahatomoran'ny fahaviniran'ny ady valan'aretina tsy hita maso” ny Òtúrá Méjì ao amin'ny Ifá. Heverina ankehtriny fa COVID-19 izany faminaniana izany.
A divine proclamation came out to the world last year June 6th 2019, during the World Ifa Festival – Otura Meji. We foretold about the impending rage of this invisible pandemic war, but few heard us.
Please note that Efod/ Urim and Thurim are in the holy Books.
— Ọọ̀ni Ẹniìtàn Ògúnwùsì (@OoniAdimulaIfe) March 30, 2020
Nambara tamin'izao tontolo izao tamin'ny taona lasa ny 6 Jiona 2019, nandritra ny Fetibe Manerantany Ifa – Otura Meji – izany fanambarana masina izany. Nilaza mialoha momba ny fahatomoran'ny fahaviniran'ity ady amin'ny aretimandringana tsy hita maso ity izahay, saingy vitsy ireo nihaino anay.
Hamarino azafady fa ao anatin'ny Boky masina ny Efod/ Orima sy Thorima.
Nanohana ny fanafody nentim-paharazana ho toy ny fitsaboana voalohany ny Fikambanana Manerantany momba ny Fahasalamana (OMS) ary namoaka fampahafantarana momba ny fanadihadiana ara-etika mikasika ny fanefitra ravi-kazo ho an'ny fahasalamana manerantany.
Na dia izany aza, nanazava tsara ihany koa ny OMS fa tsy misy ny fanefitra na vakisiny ho an'ny COVID-19 na coronavirus.
Nilaza fa mety hamitaka ny vahoaka ireo raokandro izay tsy mbola voaporofo tamin'ny alalan'ny fanadihadiana ara-tsiantifika lalina
Notsipahan'ny Dr. Olúwatómidé Adéoyè, mpahay siansa momba ny fampivoarana ny fanafody ao Lisbon, Portiogaly ny fanefitra ravi-kazo natoralin'ny mpanjaka ho fitsaboana coronavirus.
Tamin'ny mailaka ho an'ny Global Voices, Dr. Adéoyè nanoratra hoe:
There is no way that [the Ọọ̀ni] could know for certain that his ‘medicine’ (concoction) can cure the coronavirus. The proper protocol to test such medicine will be to (i) isolate the virus and test the medicine in ‘petri dishes,’ if effective, (ii) test in animals (models) and eventually in (iii) Humans (safety and efficacy).
Tsy misy fomba hiantohana fa afaka mahafantatra tokoa ny [the Ọọ̀ni] fa afaka manasitrana ny coronavirus ny fanafodiny. Ny fenitra ara-dalàna hanandramana fanafody tahaka izany dia ny “manavaka” ny otrik'aretina ary manandrana ny fanafody amin'ny “lovia petri’, raha mandaitra, dia miroso amin'ny fanandramana amin'ny biby ary mety ihany koa amin'ny olombelona (azo antoka sy mahomby).
Manamafy ireo mpahay momba ny fanafody:
Even if we assume they jumped straight to human trials, there is no evidence that Ọọ̀ni has test kits with which he diagnosed people for COVID-19 in order to evaluate the clinical efficacy of the purported medicine.
Na dia mihevitra aza isika fa niroso avy hatrany tamin'ny fanandramana amin'ny olombelona izy ireo, dia tsy misy porofo fa manana fitaovana fitiliana izay nandramana tamin'ny olona tratra ny COVID-19 izy mba hanombanana ny fahombiazana ara-pitsaboana an'ity fanafody voalaza ity.
Tao amin'ny mailaka, nilaza ny marina momba ireo tantara maromaro momba ny raokandro nampiroboroboan'ny mpanjaka tamin'ny lahatsariny ihany koa Dr. Adéoyè.
Ohatra, milaza ny mpanjaka fa mamono angovo miiba ny tongolo be ary manome angovo miabo. Afaka mamono sy mamongotra ny otrik'aretina ary manamafy ny hery fiarovana ny tongolo be nosilahana apetraka ambanin'ny tongotra.
Milaza ny Dr. Adéoyè fa ireo taratasy akademika manohana ireo filazana momba ny tongolo be ireo dia “matetika ratsy ara-tsiantifika” eo amin'ny resaka famolavolana ara-panandramana, fanarahamaso sy ny fahamafisan'ny tahiry. Ary “tsy mety teo amin'ny andrana fahombiazana sy fiarovana ny fanandramana amin'ny olombelona ny maherin'ny 90 isan-jato amin'ny filazana tahaka izany”:
Even if we assume that onions are effective viral neutralizers — if they can’t get into the body or get into the lungs (in the right dose/concentration), there's no way for them to act and be effective.
Na dia mihevitra aza isika fa mahomby amin'ny famongorana otrik'aretnia ny tongolo be- rehefa tsy tafiditra anaty vatana izy ireo na tsy tafiditra anaty havokavoka (amin'ny fatra/fangaro sahaza), dia tsy afaka ny hiasa sy hahomby.
Nolavin'ny Dr. Adéoyè ihany koa ny fanambaran'ny mpanjaka fa mahomby ny fandoroana emboka .
Considering the breathing difficulties observed in COVID-19 patients, it will be an extremely stupid thing to reduce the air quality (oxygen) of someone whose lungs are under-performing.
Raha jerena ny fahasarotana amin'ny fifohana rivotra hita amin'ireo mararin'ny COVID-19, dia tena hadalana lehibe ny mampihena ny kalitaon'ny rivotra fohan'ny olona efa marefo havokavoka
Na dia anisan'ny ampahany lehibe amin'ny kolontsaim-bahoaka ao Nizeria aza ny fandoroana emboka, dia “tsy mpamono otrikaretina mahomby” ny emboka,” hoy Dr. Adéoyè tamin'ny Global Voices.
Mikasika ny fiantraikan'ny fanambaran'ny mpanjaka eo amin'ny fahasalamam-bahoaka. Nilaza Dr. Adéoyè fa ireo izay mivarotra “ny menaka bibilavany ho toy ny fanefitry ny corona … no hany hitarika fahafatesana maro kokoa”
Nampitandrina ihany koa Dr. Adéoyè fa “mety hiteraka poizina lehibe sy miverimberina” ny raokandro. |
https://mg.globalvoices.org/2020/04/29/147981/ | Lahatsary vaovao ahitàna taratra ny anton'ireo fanafihana any avaratr'i Môzambika | 2020-04-29T03:04:58 | Unknown | Miaramila ao amin'ny tafika Môzambikàna. Sary an'i Steve Evans , CC-BY 2.0
(Mitondra mankany aminà pejy amin'ny fiteny portiogey daholo ny rohy raha tsy misy fanamarihana manokana)
Efa ho taona roa mahery , niatrika fanafihana ataon'ny andian'olona tsy fantatra mitam-piadiana ny faritanin'i Cabo Delgado ao Môzambika. Mihoatra ny 900 ny olona namoy ny ainy hatramin'ny nanombohan'ny fanafihana, araka ny voalazan'ny tetikasa “Armed Conflict Location and Event Data ( ACLED )” .
Tamin'ny Febroary, namoaka tatitra iray ny governemantam-paritra ao Cabo Delgado fa mihoatra ny 150.000 ireo olona maritra ilay fifandonana. Tamin'ny faramparan'ny Martsa sy ny fiandohan'ny Aprily no nitranga ireo fanafihana farany ary, taorian'ny iray tamin'izy ireny, nibodo nandritra ny fotoana fohy ny distrika iray ireo mpanafika .
Raha mbola mitoetra ho tsy fantatra izay antony manosika ilay vondrona — na dia antsoin'ny mponina ao an-toerana hoe “Al Shabab” aza ilay izy, tsy fantatra na misy fifandraisany amin'ny vondrona Al Shabaab ao Sômalia na tsia — lahatsary iray nivoaka tamin'ny 7 Aprily no toa manome famantarana vitsivitsy.
Noraketina an-tsary avy tao amin'ny vohitr'i Ntchinga, asehon'ilay lahatsary ireo mpanafika milanja ny sainan'ny fanjakana islamika ary ny mpitarika iray miresaka amin'ny mponina ao an-toerana amin'ny fiteny Kimwan sy Kiswahili, mitangorona toy ny manatrika famoriana vahoaka.
Araka ny ambaran'ny Voice of America (VOA), ahitàna taratra ny fanovàn'ilay vondrona ny tetikadiny ilay lahatsary, amin'ny toa fitadiavana fanohanana avy amin'ireo mponina eny an-toerana.
Notaterin'ny VOA fa ireto no teny voalaza tao anatin'ilay lahatsary :
Nós queremos que seja respeitada a lei islâmica. Cabo Delgado nos pertence e vamos impor o Estado Islâmico, está bem?
Aqui entramos duas vezes, e desta, como todos vocês viram, não matamos ninguém e nem destruímos nada, e vamos vos deixar em paz.
Se vocês continuarem a colaborar com o Governo a denunciar-nos e a não seguir o islão, voltaremos uma terceira vez e vamos queimar tudo e matar todos, deixar isto vazio, está bem?
Tadiavinay ny hanajàna ny lalàna islamika. Anay i Cado Delgado ary dia tsy maintsy ho apetrakay ny fanjakàna islamika, okay?
In-droa izahay no tonga teto, ary amin'ity indray mitoraka ity, araka ny hitanareo rehetra, tsy namono na iza na iza izahay na nanimba zavatra, ary ho avelanay hiaina am-pilaminana ianareo
Raha manohy miaraka miasa amin'ny governemana ka mitoroka anay ianareo ary tsy manaraka ny Islamo, hiverina fanintelony izahay ary hodoranay ny zavatra rehetra, hamono olona izahay ary ho ataonay fongana ity (toerana ity), okay?
Andro vitsy taorian'ny namoahana ilay lahatsary, namotika fiangonana katôlika iray tao amin'ny faritra ireo mpanafika. Avy eo ny Papa Fransoà nangataka tsodrano ho an'ireo vahoaka ao Cabo Delgado :
Interior of the #Nangololo #Catholic mission, in Muidumbe district, vandalized, Thursday, by the #ViolentExtremists who have been terrorizing communities, and targeting military barracks, for two years, in #CaboDelgado , northern Mozambique. @CDD_Moz @TamukaKagoro77 @zenaidamz pic.twitter.com/hxdymq7evT
— Prof. Adriano Nuvunga, Ph.D. (@adriano_nuvunga) April 11, 2020
Ny tao anatin'ny fiangonana katôlika ao #Nangololo , ao amin'ny distrikan'i Muidumbe, ny Alakamisy, norobain'ireo #mpanao an-tendro mahery setra efa nampihorohoro ireo vondrom-piarahamonina, no sady nikendry ireo tobin-tafika, efa ho roa taona izao, tao #CaboDelgado , avaratr'i Môzambika. @CDD_Moz @TamukaKagoro77 @zenaidamz pic.twitter.com/hxdymq7evT
— Prof. Adriano Nuvunga, Ph.D. (@adriano_nuvunga) 11 Aprily 2020
Tamin'ny faramparan'ny Martsa, nivezivezy be teny anivon'ny media sôsialy ireo saripika ahitana ilay vondrona milanja ny sainan'ny fanjakàna islamika, toy ny any anaty biraom-pitantanana ao amin'ny vohitr'i Quissanga (nezahan'ny Global Voices ny nanamarina ny daty sy ny tompon'ny sary saingy tsy fantatra):
Talvez aceitarmos logo de uma vez que o Estado Islâmico está em #Mocambique . pic.twitter.com/Tq943at1J5
— Alexandre (@AllexandreMZ) March 25, 2020
Nilaza ny governemanta foibe fa tsy maintsy atsahatra ireny fanafihana ireny ary hosamborina sy hosaziana ireo nanao izany:
O Governo condena veemente os hediondos e violentos ataques e continuará a perseguir todos os assassinos, levando-os, como está a acontecer, à barra da justiça
Manameloka tanteraka ireny fanafihana feno fankahalàna sy mahery setra ireny ny governemanta ary hanohy hanenjika ireo rehetra mpamono, hitondra azy ireny hiatrika ny fitsaràna.
Toy ireo fanafihana ihany, misy ireo tatitra milaza fanjavonana mpanao gazety. Ny akaiky indrindra tamin'ny fanjavonana dia ny an'ilay mpanolotra fandaharana ao amin'ny fampielezampeo, ny RFI amin'ny fiteny portiogey no nitatitra hoe :
De acordo com as informações do MISA-Moçambique Ibraimo Mbaruco saiu de casa para a Rádio por volta das 15,00 horas do dia 7 de Abril em curso, onde esteve a trabalhar até cerca das 18,00 horas do mesmo dia. O jornalista teria sido sequestrado quando regressava a casa, entre as 18,00 e 19,00 horas.
Esta instituição refere ainda que momentos antes, Ibraimo Mbaruco teria enviado uma curta mensagem (SMS) a um dos seus colegas de trabalho, informando que estava cercado por militares. A partir desse momento, não mais atendeu às chamadas, embora o seu telefone continuasse a dar sinal de estar ainda comunicável.
Raha ny fampahafantarana avy amin'ny MISA-Môzambika, niala ny tranony tamin'ny 3:00 tolakandro handeha ho any amin'ny fampielezampeo i Ibraimo Mbaruco tamin'ny 7 Aprily, toerana niasàny hatramin'ny 6:00 hariva tamin'io andro io. Voalaza fa nisy naka an-kery ilay mpanao gazety rehefa hiverina hody, teo anelanelan'ny tamin'ny 6:00 sy 7:00 hariva.
Nolazain'ny MISA-Môzambika ihany koa fa fotoana vitsy nialoha an'izay dia nandefa SMS ho an'ny namana iray mpiaramiasa aminy i Ibraimo Mbaruco, nilaza fa feno miaramila manodidina azy. Taorian'izay dia tsy namaly antso intsony izy, na dia mbola velona tao anaty tambajotra ihany aza ny findainy
Ao anaty tatitra iray nivoaka tamin'ny 13 Aprily, avy amin'ny “Institute of Economic and Social Studies (IESE)” , milaza ilay mpikaroka, Sérgio Chichava, fa ny zavatra rehetra dia manondro hoe miatrika vondrona islamika iray radikaly ny firenena, vondrona izay mikendry ny hampihatra ny lalàna islamika .
Hatreto, ilàna fikarohana betsaka ny fahatakarana ireo fiovàna nolalovan'ilay vondrona tato anatin'ny taona roa sy tapany mahery, ary ireo antony mahatonga azy misafidy ny fomba miaramila mba hanatrarany ny tanjony, taorian'ny nilazany hetsika tsy misy herisetra tany am-boalohany .
Quem é o “inimigo” que ataca Cabo Delgado? É o +recente #IDeIASn_127 de @schichava , que apresenta as diferentes hipóteses do governo moçambicano sobre a identidade e os objectivos do grupo que, desde 5 de Outubro de 2017, ataca a província. Leia-o aqui: https://t.co/7CROm9c85H pic.twitter.com/z5f5lwOI3q
— IESE (@IESE1) April 13, 2020
Iza ilay “fahavalo” mamely an'i Cabo Delgado? Ny akaiky indrindra #IDeIASn_127 an'i @schichava, no manolotra tombana samihafan'ny governemanta môzambikàna momba ny maripamantarana sy ny tanjon'ilay vondrona izay, hatramin'ny 5 Oktôbra 2017 no nanafika ilay faritàny. Vako eto .
Tsy ela akory izay, namoaka hira iray amin'ireo fiteny ao an-toerana ny vondrona artista ao an-toerana, hiantsoana ireo mpanafika ilay faritàny mba hampitsahatra izany :
A primeira música https://t.co/s6KVAhgrCZ que acompanho condenando os ataques de #CaboDelgado . O grupo é de Mueda e canta em Maconde, Swahili e Português.
Porquê nos matam, nos cortam como se fôssemos galinhas, porquê nos matam, nos injustiçam porquê. O que fizemos?! pic.twitter.com/oiwQCgvRRn
— Alexandre (@AllexandreMZ) April 15, 2020
Hira voalohany reko manameloka ireo fanafihana ao #CaboDelgado. Tarika avy any Mueda ary mihira amin'ny fiteny Maconde, Swahili sy Portiogey.
Maninona izy ireo no mamono anay, mitetika anay toy ny akoho, Maninona izy ireo no mamono anay, maninona izy ireo no manao ratsy aminay Fa nanao inona izahay?!
Ny “ Centre for Democracy and Development (CDD)” – ivontoerana ho an'ny demaokrasia sy ny fampandrosoana- dia nanipika hoe raha tsy vita ny hifehy ilay toedraharaha, mety hisy olana goavana hipoaka ao amin'ny faritra atsimon'i Afrika manontolo: :
Há uma necessidade da intervenção da SADC (comunidade de países da África Austral), é verdade que a SADC é aquela entidade que todos nós conhecemos, amorfa, mas tem que ser mobilizada para intervir aqui.
Ilaina maika ny hidiran'ny SADC (Southern African Development Community ), marina fa ny SADC no ilay andry iray fantatsika rehetra, tsy hay be ihany, saingy mila mihetsika mirotsaka an-tsehatra izy eto. |
https://mg.globalvoices.org/2020/04/14/147659/ | Nanome tolotra aterineto mora ny orinasan'ny finday ao Mozambika sy Cap Vert mba hanentanana ny olona hijanona ao an-trano | 2020-04-14T08:01:49 | Unknown | Lalana Santa Maria, Cap Vert. Saripikan'i Miccaela , Wikimedia Commons. CC-BY 3.0
Mihabetsaka hatrany ireo Afrikana voabaiko hijanona any an-tranony ao anatin'izao valanaretina COVID-19 izao, nanolotra fihenam-bidy lehibe amin'ny angondrakitra finday ny orinasan'ny fifandraisandavitra any Mozambika sy Cap Vert izay an'ny fanjakana.
Tranganà COVID-19 miisa 10 hatreto no hita tao Mozambika ary tsy mbola nisy maty, raha nahitana tranga miisa enina sy maty iray kosa tao Cap Vert. Tamin'ny herinandro lasa teo, samy nametraka fahamehana mandritra ny 30 andro ny firenena roa, sy ny mety hisian'ny fanitarana izany.
Araka ny filazan'ny masoivohom-baovao Lusa ao Portugal :
As duas operadoras cabo-verdianas de telecomunicações móveis, CV Móvel e Unitel T+, anunciaram hoje uma campanha conjunta disponibilizando gratuitamente um pacote de 2.000 MB de Internet para apelar à permanência em casa, como prevenção da covid-19.
Denominada de pacote “Fica em Casa”, a campanha foi anunciada em conjunto pelas duas operadoras, numa mensagem divulgada nas redes sociais na qual assumem que “uniram forças” para que os cabo-verdianos fiquem “bem em casa”.
A campanha oferece aos clientes das duas operadoras, além de um pacote de 2.000 Mega Bytes (MB) de dados, 15 minutos de comunicações para todas as redes nacionais, para serem consumidos até o dia 30 de Abril.
Nanambara ny hetsika fanentanana miaraka androany ny mpamatsy tolotra finday roa ao Cap Vert, CV Móvel sy Unitel T +izay hanomezana tolotra aterineto maimaimpoana 2.000 MB mba hanentanana ny olom-pirenena hijanona ao an-trano, ho endrika fisorohana ny COVID-19.
Nomena anarana hoe “Fica em Casa” (“mijanona ao an-trano” amin'ny teny malagasy), nambaran'ny mpamatsy tolotra finday roa tao amin'ny tambajotra sosialy tamin'ny hafatra ny tolotra izay nilaza fa “niara-niasa” izy ireo” mba hijanon'ireo Cap Verdeana ho lavitry ny aretina “any an-trano”.
Omen'ireo mpandraharahan'ny fifandraisandavitra roa ireo anaty fonosana iray miaraka amin'ny angondrakitra 2000 MB ny antso 15 minitra ho an'ny tambajotra rehetra izay azo ampiasaina hatramin'ny 30 aprily.
Covid-19: Campanha dá 2.000 MB de Internet para deixar cabo-verdianos em casa – https://t.co/QOBPKE5rGD pic.twitter.com/rSUDEuT7vo
— Agência Lusa (@Lusa_noticias) March 29, 2020
COVID-19: Manome aterineto 2000 MB ny fanentanana ho fanampiana ny Cap Verdeana hijanona any an-trano.
Misalasala amin'ny fahombiazan'ny fanentanana tahaka izao ny olona vitsivitsy satria maro ny Cap Verdeana no tsy manana fifandraisana aterineto tsy tapaka:
Isso é que gozação!!! Quantos cabos verdianos tem internet? Vão gozar com o raio que os partam!
— José Carlos Lima (@JosCarl18423278) March 29, 2020
Mampihomehy !!! Firy ny Cap Verdeana manana aterineto ? Ndana mandeha any !
57 isanjaton'ny mponina miisa miisa 560.000 no mampiasa aterineto ao amin'ny firenena nosy Cap Vert, araka ny angondrakitra tamin'ny 2017 nataon'ny Banky Iraisam-pirenena. 50 isanjato ny salan'isa ankapobeny manerantany tamin'io taona io.
Nanao fanentanana toy izany ihany koa niaraka tamin'ilay teny filamatra hoe “mijanona ao an-trano” ny mpandraharahan'ny finday an'ny fanjakana TmCel tany Mozambika, izay ambany kokoa indray ny fidirana amin'ny aterineto, hoy ihany ny tatitra nataon'ny Banky Iraisampirenena izay nilaza fa ny 10 isanjaton'ny olona miisa 30 tapitrisa ao aminy ihany no mpisera aterineto, .
Ahitana tolotra manomboka amin'ny 1 ka hatramin'ny 5 GB, mitentina 25 ka hatramin'ny 100 meticals (0.37 ka hatramin'ny 1,50 USD) ny fanentanana.
Activa já as ofertas #FicaEmCasa a partir de 25MT válidas por 30 dias. Digita *219# escolhe a tua oferta e Fica em casa com à Tmcel.
Para mais informação visita o link abaixo: https://t.co/dKoUI0E0wT
— Moçambique Telecom, SA (@tmcel_mz) March 29, 2020
Ampiasao ny tolotra #Mijanonaaoantrano 25 meticals manan-kery mandritra ny 30 andro.
Tsindrio ny *219# safidio ny tolotra ary mijanona ao an-trano miaraka amin'ny Tmcel. Raha mila fanazavana fanampiny dia tsidiho ny rohy eto ambany :: https://t.co/dKoUI0E0wT
Nisy mpisera Twitter vitsivitsy nametra-panontaniana na dia toa hita fa tafita tsara aza ny tolotra:
Boa iniciativa. A qualidade é boa também?
— DiPaulo (@APaulo27) March 29, 2020
Tsara ny fandraisana andraikitra.
Tsara ihany koa ve ny kalitao?
Tsy mora ho an'ireo mpiasa tsy ara-dalàna sy ireo mitady ny hohaniny isan'andro ny fijanonana ao an-trano na ao Mozambika na ao Cap Vert. Nisioka ilay mpikatroka Tomás Queface hoe:
O #Coronavirus revela mais uma faceta das desigualdades sociais. Enquanto que #StayAtHome é um privilégio para poucos, para os pobres é um constante dilema: ficar em casa sem sustento, ou continuar a trabalhar e arriscar a sua saúde ou pôr em risco a saúde de outros.
— Tomás Queface (@tomqueface) March 30, 2020
Manambara endrika iray hafa amin'ny tsy fitoviana ara-tsosialy ny #Coronavirus. Raha tombondahiny ho an'ny olombitsy manokana ny #Mijanonaanyantrano dia zava-manahirana hatrany kosa izany ho an'ny mahantra: na mijanona ao an-trano tsy misy sakafo na manohy ny asa ary mampidi-doza ny fahasalamany sy mampidi-doza ny fahasalaman'ny hafa. |
https://mg.globalvoices.org/2020/04/13/147521/ | Nilaza ny kintan'ny hazakazaka Kenyana Eliud Kipchoge fa ‘manafintohina saingy mendri-piderana’ ny fanemorana lalao olaimpika 2020 | 2020-04-13T04:51:29 | Unknown | Kenyana mpihazakazaka Eliud Kipchoge, 12 Oktobra 2008. Saripikan'i The Wolf ao amin'ny Flickr.com / CC BY 2.0 .
Zahao ny pejy manokan'ny Global Voices momba ny fiantraika manerantanin'ny COVID-19 .
Ity Kenyana mpihazakazaka lavitr'ezaka antsoina hoe Eliud Kipchoge ity no olombelona voalohany teto ambonin'ny tany nahavita marathon latsaky ny ora roa tamin'ny herintaona.
Efa nanantena mafy tokoa izy ny hifaninana amin'ny lalao olaimpika 2020 hotontosaina ao Tokyo, Japan, saingy nofoanana noho ny valan'aretina COVID-19 izany lalao izany. Rehefa nahare ny vaovao i Kipchoge dia niteny tamin'ny Global Voices fa “nahatohina” ny fanemorana saingy “natoky izy fa hevitra mendri-piderana” ny noraisin'ny Komity Olaimpika Iraisampirenena (CIO).
All in all a very wise decision to postpone the Olympics until 2021. I look forward to come back to Japan to defend my Olympic title next year and look forward to witness a wonderful event. I wish everybody good health in these challenging times. pic.twitter.com/jrhsFEe545
— Eliud Kipchoge – EGH?? (@EliudKipchoge) March 24, 2020
Fanapahan-kevitra tena hendry tokoa ny fanemorana ny Olaimpika hatramin'ny taona 2021. Manantena ny hiverina aho hiaro ny voninahitro olaimpika amin'ny herintaona ary manantena ho vavolombelon'ny lanonana mahafinaritra dia mahafinaritra. Mirary fahasalamana ho an'ny rehetra aho ao anatin'izao fotoana manahirana izao.
Vitan'ity 34 taona ity tanatin'ny 1 ora 59 minitra tany Aotrishy ny 42,2 kilaometatra tamin'ny oktobra ary manantena izy hiaro ny voninahitra azony tao Rio tamin'ny taona 2016 amin'ny volana jolay; na izany aza mila miandry hatramin'ny asara 2021 izy.
Nanatevin-daharana ireo firenena afrikana hafa nametraka fepetra hentitra mba hampihisatra ny fielezan'ity coronavirus mora miparitaka ity i Kenya. Napetraky ny governemanta kenyana ny tsy fahazoa-mivoaka amin'ny alina, fanakatonana sisintany, fanakantonana sekoly, ary ny fandraràna famorian'olona ankalamanjana mba handrisihana ny “social distancing” [fiatahana ara-piarahamonina]
Amin'izao fotoana anoratana 29 marsa 2020 izao ity firenena ity ahitana tranga coronavirus voamarina miisa 42 .
Avy ao an-tanindrazany ao Kenya i Kipchoge no naneho ny fahatalanjonany tamin'ny fanapahan-kevitry ny CIO saingy mino izy fa ho amin-javatra tsara izany. Niteny tamin'ny Global Voices tamin'ny alalan'ny WhatsApp izy tamin'ny 25 marsa:
I received the news about the postponement in a shocking way, but I trust and think it’s a noble idea for IOC to come into agreement to postpone the Olympics.
Health is an important priority…a firm decision … because as human beings, we need to respect this pandemic which has hit the whole world in a hard way.”
Voaraiko tamin'ny fomba manafintohina ny vaovaon'ny fanemorana, saingy matoky aho ary mihevitra fa hevitra mendri-piderana ho an'ny CIO ny nahafaha-mifanaraka hanemotra ny lalao olaimpika. Vaindohan-draharaha ny fahasalamana…fanapahan-kevitra hentitra … satria amin'ny maha-olombelona, dia mila manaja fa namely mafy dia mafy tokoa an'izao tontolo izao ity areti-mandringana firenena maro ity.
Tratran'ny tsindry ny mpanomana ny lalao olaimpika tao Japana hanemotra ity lanonambe izay antenaina hanintona atleta miisa 11000 ity, raha niely tao Canada sy Aostralia ny fahabetsahan'ny maty sy ny miabo tamin'ny fitiliana coronavirus.
Nilaza ny CIO fa mila fotoana ny fandraisana fanapahan-kevitra farany amin'ny fihazonana ny Lalao, na dia efa nahazo tsindry iraisampirenena aza ry zareo.
Mihevitra i Kipchoge fa nohafainganina ny fanapahan-kevitra:
I didn’t expect the suspension of the Olympics as early as this. I thought it [the decision] will come in the next one or two months as we are struggling to get rid of this virus. We live in a world of uncertainties.
Tsy nanantena ny fampiatoana ny Lalao Olaimpika ho aloha be tahaka izao aho. Nihevitra aho hoe afaka iray na roa volana any vao ho tonga ity fanapahan-kevitra ity noho isika mbola miady hanesorana ny viriosy. Miaina ao anatin'ny tontolon'ny fanjavozavoana isika.
Kipchoge, izay efa nihazakazaka 5000 metatra sokajy lehilahy tany aloha, nahazo ny alimo tamin'ny Lalao Olaimpika Asara tamin'ny taona 2004 tao Athena, Gresy, nialoha ny nahazoany ny volafotsy efa-taona taty aoriana tao Beijing.
Nilaza i Kipchoge fa nihiboka tao an-trano izy ao anatin'izao vanim-potoana izao:
I am staying at home with my family – playing with the kids and trying to read some books to get some knowledge and make my mind healthy. I also watch some movies to create more connection with my family.
Monina ato an-trano miaraka amin'ny fianakaviako aho – milalao miaraka amin'ny ankizy ary miezaka mamaky boky mba hahazoana fahalalana sy hahasalama ny saina. Mijery sarimihetsika mba hampisy fifandraisana amin'ny fianakaviako.
Kiphchoge, izay ahazoan'olona an'arivony aingam-panahy amin'ny taranja ataony, dia mamelona video “fanazarantena avy ao an-trano” isan'andro mba hampavitrika ny mpankasitraka — ary “mamono fotoana” ao amin'ny fotoam-pamboleny, toerana iray izay tsy dia nandaniany fotoana.
Mbola mitohy ho feon'ny fanantenana sy ny asasoa izy mandritra izao krizy manerantany izao, mamoaka hafatra mampatanjaka amin'ireo rehetra efa tapakevitra hanohy ny hazakazaka:
To the thousands of runners who with me have devoted the last months of our lives towards this goal I would like to say: Be proud of the work you have put into this journey, keep smiling and seek your next goal on the horizon to continue running in a smooth and positive way! 2/2
— Eliud Kipchoge – EGH?? (@EliudKipchoge) March 13, 2020
Ho an'ireo mpihazakazaka an'arivony izay efa nanokana ireo volana maromaro tamin'ny fiainana mba hanatrarana ity tanjona ity dia te-hilaza izao aho. Manàna hambo amin'izany asa nataonao nandritra izay fotoana izay, mitsikia ary tadiavo ny tanjonao manaraka eny amin'ny faravodilanitra mba hanohizana mihazakazaka amin'ny fomba milamina sy miabo! |
https://mg.globalvoices.org/2020/03/27/147449/ | Tapitra ny Ebola any RD Congo fa manomboka ny coronavirus | 2020-03-27T04:01:34 | Unknown | Nanolotra fitaovana fanasa tanana an-jatony toy ity ampiasain'ny Minisitry ny Fahasalamam-pirenena, Dr. Félix Kabange Numbi, any RD Kongo eto ity ny UNICEF. Saripika MONUSCO/Dominique Wolombi tao amin'ny Flickr.
Ity lahatsoratra ity dia nosoratan'ny guest contributor Esdras Tsongo, mpitati-baovao sady mpanao gazety Kongoley monina any atsinanan'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo. Zahao ny fitantarana manokana ataon'ny Global Voices momba ny fiantraikan'ny COVID-19 manerantany .
Nanambara tamin'ny fomba ofisialy ny Repoblika Demokratikan'i Kongo fa tsy misy intsony ny olona mararin'ny Ebola. Ny Talata 3 Martsa 2020, nanambara ny Fikambanana Erantanin'ny Fahasalamana (OMS) fa efa salama tsara ny marary farany ary navoaka tao amin'ny tobim-pitsaboana any Beni, Kivu Avaratra, any atsinanan'i RD Kongo.
Efa fandresena io na dia mbola tsy nifarana teo aza ity valanaretina ity: Beni no foiben'ny Ebola tany RD Kongo teo aloha .
SAINGY raha nanambara ny fiafaran'ny Ebola i RD Kongo dia niatrika ny tranga voalohany tamin'ny COVID-19 — ilay aretina mahafaty olona maro noho ny coronavirus vaovao — tamin'ny 8 Martsa 2020 ary nohamafisin'ny OMS tamin'ny 10 Martsa izany.
Tao Kinshasa, renivohitra no nahitana ny tranga voalohany. Kongoley, 52 taona, ilay marary izay niverina tany RD Kongo avy any Frantsa. Tsy nahitana soritr'aretina izy raha tonga. Na izany aza, nentina tany amin'ny toeram-pitsaboana iray ao amin'ny Kaominina Ndji'li izy, araka ny fanambarana navoakan'ny Minisiteran'ny Fahasalamana, izay nilaza fa miasa manaraka sy mamantatra ireo olona rehetra nifandray tamin'ny marary nanomboka ny 8 Martsa 2020 ny sampana ara-pahasalamana.
Farafahakeliny 23 ankehitriny ny tranga voamarina any RD Kongo, hatramin'ny 22 Martsa, araka ny OMS, anisan'izany ny fahafatesana iray vokatry ny viriosy.
Hier l'INRB a confirmé 5 nouveaux cas. Tous sont congolais. Les équipes de prise en charge s'occupent d'eux. Également hier, nous avons connu le premier cas de décès suite au COVID19.
— Dr. Eteni Longondo (@EteniLongondo) March 21, 2020
Omaly, nanamafy tranga vaovao miisa 5 ny INRB [Ivontoerana Nasionaly ho an'ny Fikarohana Biomédicale]. Kongoley daholo izy ireo. Ireo ekipan'ny fahasalamana no mikarakara azy ireo. Niaina ny trangam-pahafatesana COVID19 voalohany ihany koa isika omaly.
Noraran'ny RD Kongo ny fivoriana lehibe, nanome baiko ny fanakatonana ny sekoly sy ny oniversite nandritra ny efatra herinandro ary nanidy ny sisintaniny amin'i Rwanda, ny fepetra rehetra natao dia mba hanakanana ny fihanaky ny viriosy. Naaton'ny governemanta ihany koa ny sidina iraisam-pirenena rehetra avy any amin'ny firenena ahitana ny trangana COVID-19 maro.
Nilaza i Mory Keita, mpandrindra ny OMS izay miasa any amin'ireo faritra voakasiky ny Ebola fa mitohy hatrany ny teny filamatra amin'ny fitandremana rehefa miresaka ny areti-mifindra rehetra. Nomarihiny ny fanaovam-baksiny mba ahafahan'ny olona misoroka ny trangana virosy.
Any amin'ny faritany Kivu Avaratra, nahafatesana olona maherin'ny 2.000 ny valanaretina Ebola. Tranga miisa 3.400 no nisy ary olona miisa 1.169 no sitrana nanomboka tamin'ny 1 Aogositra 2018.
Nandray fepetra hentitra hiadiana amin'ny Ebola tany amin'ny faritra misy azy i Nzanzu Carly Kasivita, governoran'i Kivu Avaratra. Hoy i Kasivita tamin'ny Global Voices:
As governor, I organized support marches so that the population of North Kivu can adopt the best attitudes to fight against Ebola and I managed to mobilize the population, I am happy to announce that there are now more than 21 days without cases of Ebola virus.
Amin'ny maha governora ahy, nikarakara diabe fanohanana aho mba hahafahan'ny mponina ao Kivu Avaratra manaraka ny fihetsika tsara indrindra hiadiana amin'ny Ebola ary niezaka aho nanetsika ny vahoaka, faly aho nanambara fa efa 21 andro mahery izao no tsy nahitana trangana viriosy Ebola.
Tamin'ny 17 Jolay 2019, nanambara ny Ebola ho fahamehana ara-pahasalamana ho an'ny daholobe teo amin'ny sehatra iraisam-pirenena ny OMS, izay nanetsika fitaovana sy fanohanana bebe kokoa hiadiana amin'ny Ebola tany amin'ny faritany miisa telo ao atsinanan'i RD Kongo: Kivu Avaratra, Kivu Atsimo ary Uturi.
Nilaza tamin'ny Global Voices tamin'ny telefônina i Jean-Jacques Muyembe, sekretera ara-teknika any RD Kongo fa nanomboka ny 2 Martsa 2020 dia sitrana ireo marary farany ary navoaka tao amin'ny Foibe Fitsaboana Ebola.
Na izany aza, araka ny filazan'ny OMS, mila manisa 42 andro avy amin'ny fanamafisana fisian'ny tranga farany tamin'ilay viriosy vao ambara fa fongana tanteraka izany amin'ny 12 Aprily 2020.
Nilaza i Muyembe fa afaka miady amin'ny coronavirus ihany koa ireo vahoaka ireo toy ny niadiany tamin'ny fiparitahan'ny Ebola.
Miatrika coronavirus any RD Congo
Vaovao ratsy ho an'ny faritra izay lasibatry ny Ebola ny coronavirus. Na izany aza, misy itovizany maro ireo areti-mifindra matanjaka roa ireo na dia mbola mora mifindra kokoa aza ny Ebola noho ny COVID-19.
Araka ny filazan'i Muyembe, mitandrina ny ankamaroan'ny Kongoley ary miomana amin'ny COVID-19 rehefa avy niaina areti-mifindra Ebola. Hampiasa fepetra nitovy tamin'izany amin'ny lafiny fanaraha-maso ny olona nifanerasera sy ny ametrahana elanelana ara-tsosialy sy ara-batana hiadiana amin'ny coronavirus ny mpiasan'ny fahasalamana.
“Firenena Afrikana faha-11 voakasiky ny COVID-2019 i RDC, saingy ny fihetsika natao mba hiarovana tamin'ny Ebola ihany no tsy maintsy tazonina amin'ny dingana hiadiana amin'ity virosy vaovao ity,” hoy i Muyembe tamin'ny Global Voices.
Nanazava i Muyembe fa nanapa-kevitra ihany nony farany ny filankevitry ny minisitra fa hatoka-monina mandritra ny 14 andro any an-trano ireo olona rehetra avy any Frantsa, Alemaina, Italia, Iran, Irak ary Shina, na dia “tsy misy soritra tazo, kohaka, fanaviana, aretin'andoha, havizanana mafy aza ary arahan'ny ekipan'ny mpitsabo maso mandritra ny 14 andro arakaraka ny taratasy fampahafantarana nangonina avy amin'ireo karatra ara-pahasalamana ho an'ny mpandeha. ”
Ankoatra izay, nilaza tamin'ny Global Voices i Muyembe fa hafindra any amin'ilay toerana mitoka-monina ary hokarakarain'ny Minisiteran'ny Fahasalamana ny olona rehetra izay “ahitana fisehon'aretina [coronavirus] eny am-pahatongavana ka heverina fa mampiahiahy.”
Mandritra izany fotoana izany, nilaza ny manam-pahaizana ao amin'ny OMS fa mikasa ny hanao fanadihadiana antsoina hoe “Firaisankina” izy ireo izay novolavolaina taorian'ny fanadihadiana momba ny Ebola tamin'ny taona 2018 mba hanaovana andrana ireo fanafody efa nampiasaina niadiana tamin'ny virosy hafa.
Mety ilàna marary marobe an'arivony ity fanadihadiana ity izay mety ho hita fa sarotra saingy araka izay ho fahombiazan'ny governemanta hitantana ny fiaraha-miasany amin'ny OMS. Saingy mety hahavonjy aina maro ny vokatra. |
https://mg.globalvoices.org/2020/04/02/147462/ | Miomana amin'ny fahatongavan'ny valanaretina i Mozambika na dia tsy mbola nisy aza ny tranga COVID-19 voamarina | 2020-04-02T05:20:51 | Unknown | Fampitandremana avy amin'ny filohan'ny Repoblikan'i Mozambika eo amin'ny fonon'ny gazety Público, tamin'ny 9 Martsa 2020. Saripikan'i Dércio Tsandzana, CC-BY
Zahao ny fitantarana manokana ato amin'ny Global Voices momba ny fiantraikan'ny COVID-19 manerantany .
Amin'ny firenena miisa 30 mahery ao Afrika izay ahitana trangana COVID-19 voamarina dia efa miomana i Mozambika amin'ny mety hisian'ity aretina vaovao izay nahatratra olona miisa 250.000 eran-tany ity ary nahafatesana olona miisa 11.000 [tamin'ny fotoana nanoratana ny lahatsoratra].
Raha mbola tsy nahitana tranga tao Mozambika, efa nahitana izany ireo firenena miisa efatra manodidina azy: Zambia (2), Afrika Atsimo (202), Fanjakan'i Eswatini (1), ary Tanzania (6).
Nanambara ny drafitra momba ny famehezana ny fiparitahan'ny virosy sy ny fampihenana ny fiantraikan'izany ny governemanta Mozambikana. Ao anatin'izany, ohatra, ny fametrahana ireo foibe fanokana-monina any amin'ireo faritany miisa 11 ao aminy .
Nanambara fepetra vitsivitsy ny filoha Filipe Nyusi na dia mbola tsy nambara ny fanakatonana ny sisintany aza izy, ao anatin'izany ny:
Quarentena obrigatória de 14 dias para pessoas que vem de países com transmissão activa considerada.
Proibição de organização e participação de todo tipo de eventos com mais de 300 pessoas.
Suspensão de todas deslocações de membros do Estado para fora do país.
Tsy maintsy atao ny fihibohana mandritra ny 14 andro ho an'ny olona tonga avy any amin'ny firenena heverina fa hamindra ny valan'aretina.
Fandrarana ny fikarakarana na fandraisana anjara amin'ny karazana hetsika rehetra misy olona 300 mahery.
Fampiatoana ny dia iraisam-pirenena rehetra ho an'ireo mpitondra fanjakana.
Niantso ny hanakatonana ny sisintany ny antoko mpanohitra lehibe indrindra, Renamo, izay nolavin'ny Minisitry ny Fahasalamana Armindo Tiago toy izao:
Encerrar fronteiras é medida extrema que só deve ser usada na perspectiva de um risco que possa eventualmente criar uma situação de calamidade, não é o caso. Mesmo neste momento a China não fechou as fronteiras, fez quarentena de algumas cidades.
Efa fepetra faratampony ny fanakatonana izay tsy tokony ampiasaina raha tsy misy zava-doza mitranga tampoka kanefa tsy izany no zava-misy eto. Na ankehitriny aza, tsy mbola nanidy ny sisintaniny i Shina na dia naniboka tanàndehibe sasany aza izy ireo.
Nanatanteraka hetsika fisorohana tany an-tsekoly ihany koa ny Minisiteran'ny Fahasalamana:
Ministro da Saúde Armindo Tiago, co-orienta hoje na Escola Secundária Francisco Manyanga #Maputo com a Ministra da Educação e Desenvolvimento Humano, Carmelita Namashulua e a Exma Sra. Representante da OMS, DJamila Cabral, uma Palestra sobre Medidas de Prevenção do #Coronavírus
— Verdade Democracia (@DemocraciaMZ) March 9, 2020
Niara-nanao fanentanana tao amin'ny Lisea Francisco Manyanga tao Maputo androany ny Minisitry ny Fahasalamana Armindo Tiago niaraka tamin'ny Minisitry ny Fampianarana sy ny Fampandrosoana Ara-tsosialy Carmelita Namashulua ary ny solontenan'ny OMS, DJamila Cabral, mpampianatra momba ny fepetra fisorohana #Coronavirus
Saingy nisy hafatra somaiso nalefa tamin'ny karatra SIM maro tany Mozambika niaraka tamin'ny torohevitra izay hitan'ny olom-pirenena maro fa tsy mahomby.
Vcs também receberam essas msg? pic.twitter.com/OKGbiawJQS
— ?Lazuli? (@Lerice_Betty) March 9, 2020
Nahazo ireo hafatra ireo ve ianao? Hafatra voalohany ao amin'ny sary: “An'ny fianakaviamben'ny virosy ny Coronavirus izay mahatonga ny aretin'ny taovam-pisefoana ary miovao avy amin'ny gripa mahazatra ka mety hivadika ho ratsy kokoa toy ny areti-tratra (pneomonia)” Hafatra faharoa: “Mitovy amin'ny gripa mahazatra ny fisehon'ny coronavirus toy ny: fanaviana, koha-maina, lelo, areti-tenda, aretin'andoha, aretin-kibo ary ny fahasarotana miaina. ”
Nanakiana ny votoatin'ny hafatra ilay mpahay tantara sady mpandinika politika Egídio Vaz :
Aqui está o dinheiro sendo gasto em campanhas ineficazes. Recebi este SMS, pago pelo MISAU a me ensinar o que é # coronavirus .
Este SMS é ineficaz pelas seguintes razões: 1. Linguagem técnica dispensável. Apesar da descrição ser genérica, pouco interessa ao cidadão. O cidadão precisa de mensagens que lhe ajude a tomar as necessárias medidas preventivas, necessárias atitudes ao se expôr perante situações de risco e por isso deve saber suspeitar com o mínimo de informação.
2. Decorrente do primeiro, o SMS podia simplesmente dizer que #coronavirus é uma doença que não tem cura e manifesta-se através de febres, problemas respiratórios ou gripe. Os médicos podem não concordar com a minha versão de descrição, mas o que eu gostaria com essa descrição é que as pessoas se dirijam ao hospital para o necessário despiste. Por isso, a segunda parte da mensagem seria “dirija-se ao posto de saúde mais próximo para o despiste”.
3. Tal como está o SMS, seguramente que deverei esperar pelo próximo, a me dizer o que devo fazer…
Estamos em emergência. Não é tempo para entretenimento.
Ity ny vola nolaniany tamin'ny fanentanana tsy mahomby. Nahazo ity hafatra nandoavan'ny Minisiteran'ny Fahasalamana vola ity aho mba hampianatra ahy ny atao hoe #coronavirus.
Tsy mahomby ity hafatra ity noho ireto antony manaraka ireto:
1. Tsy ilaina ny voambolana teknika. Ankoatra ny filazalazana mahazatra dia tsy mahaliana ny olom-pirenena loatra izany. Mila hafatra hanampy azy handray ny fepetra ilaina, ny fihetsika tokony atao ny olom-pirenena raha sendra ny toe-javatra tsy azo antoka ary noho izany antony izany no tokony hamantarany fa zava-dehibe ny fomba fampahafantarana torohay na dia kely monja aza.
2. Tokony nilaza fotsiny ny hafatra fa tsy misy fanafodiny ny aretina [SIC] coronavirus ary miseho amin'ny alàlan'ny fanaviana, ny olan'ny taovam-pisefoana na ny gripa. Mety tsy hanaiky ny fomba hamaritako azy ny dokotera saingy ny mba handehanan'ny olona any amin'ny hopitaly mba hanaovany fitiliana raha ilaina izany no tiako hatongavana amin'izany famaritana izany. Noho izany, tokony hoe “mandehana any amin'ny tobim-pahasalamana akaiky indrindra mba hanao fitiliana” ny ampahany tamin'ilay hafatra faharoa.
3. Araka izany, azo antoka fa tokony hiandry ny hafatra manaraka aho hilaza amiko izay tokony hataoko…
Ao anatin'ny fahamehana isika izao. Tsy fotoana hanaovana fialamboly izao.
Nohazavain'ny Minisitry ny Fahasalamana ihany koa ny momba ny honohono fa mahatohitra kokoa ny COVID-19 ny mainty hoditra, filazana natao tao amin'ny tambajotra sosialy saingy tsy misy porofo ara-tsiantifika manamarina izany.
Nanao antso tany amin'ny tompon'andraikitra iraisam-pirenena sy diplaomatika maromaro ihany koa ny manampahefana mba hanohana azy ireo raha toa ka misy ny fihanaky ny aretina ao amin'ny firenena.
Nandritra izany fotoana izany, nandrisika ny Mozambikana hanao fanentanana bebe kokoa ny filoha Filipe Nyusi mba hampitsaharana ny fiparitahan'ny valan'aretina:
[A] COVID-19 é um assunto de segurança. Por isso, apelo para o redobrar de esforços na sua prevenção e vigilância.
Olana momba ny fiarovana ny COVID-19. Noho izany, miangavy anareo aho hampitombo avo roa heny ny ezaka amin'ny fisorohana sy ny fitandremana.
Niparitaka tao amin'ny WhatsApp tao Mozambique ny hafatra sandoka lazaina fa avy amin'ny UNICEF. Nanazava ny raharaha tao amin'ny Twitter ny fikambanana:
O UNICEF não está a divulgar nenhum boletim sobre #coronavirus através do WhatsApp em #Moçambique . Para obter informações sobre como evitar #COVID19 , consulte GRÁTIS a Plataforma PENSA, digitando *660# ou ligue GRÁTIS para o Alô Vida, através de 800149, 82149 e 84146. pic.twitter.com/lnGrTxtTbI
— UNICEF Moçambique (@UNICEF_Moz) March 5, 2020
Tsy nandefa taratasy fampahafantarana momba ny #coronavirus tamin'ny alàlan'ny WhatsApp tao Mozambika ny UNICEF. Raha mila fanazavana momba ny fomba hisorohana ny COVID19 dia anontanio MAIMAIMPOANA ny sehatra PENSA amin'ny alàlan'ny antso *660 # na antsoy MAIMAIMPOANA ny Alô Vida ao amin'ny 800149, 82149 sy 84146.
Nandiso ny vaovao tsy marina momba ny fisian'ny valan'aretina izay niparitaka tao amin'ny tambajotra sosialy tato ho ato ihany koa ny governemantan'i Mozambika, tamin'ny alàlan'ny mpitondra teniny:
#Atencao : Nao há nenhum caso confirmado de #Coronavírus em #Moçambique , segundo anunciou o porta-voz do governo no fim da sessão extraordinária do Conselho de Ministros. “Os relatos que circulam são falsos próprios de pessoas mal-intencionadas” disse Filimao Suaze #Mozambique
— Alexandre (@AllexandreMZ) March 12, 2020
Tandremo: Tsy misy trangana Coronsavirus voamarina aty Mozambika, araka ny nambaran'ny mpitondratenin'ny governemanta tamin'ny fiafaran'ny fivoriana tsy ara-potoana tamin'ny Filankevitry ny Minisitra. “Tsy marina ny vaovao miely avy amin'ny olona te hanakorontana”
Taorian'ireo toromarika ireo, nanapa-kevitra ny hanafoana ny fivoriana izay nokasaina atao ny 20-22 Martsa ny antokon'ny fitondrana Frelimo:
Face as medidas anunciadas no âmbito do Coronavirus a Comissão Política do Partido decidiu ADIAR A SESSÃO DO COMITÉ CENTRAL marcada para os dias 20 a 22 de Março para data a anunciar. #COVID19 #Coronavirus #FRELIMO pic.twitter.com/rZShGjm6mF
— FRELIMO Moçambique (@FRELIMO_) March 15, 2020
Ho fanajana ny fepetra nambara momba ny coronavirus dia nanapa-kevitra ny hanemotra ny fotoam-pivorian'ny Komity Foibe izay saika atao ny faha-20 ka hatramin'ny 22 Martsa amin'ny fotoana manaraka ny Komity Politikan'ny Antoko.
Nandritra izany fotoana izany, nizara sarin'ny sarontava afaka vokarina ao an-toerana ilay mpanao gazety Rafael Machalela:
Moçambicano a elevar isto a outro patamar. Gosto. pic.twitter.com/NqZDrXIe53
— RAFAEL MACHALELA ?? (@rafaelmachalela) March 5, 2020
Mandeha lavitra kokoa ny Mozambikana. Tiako. |
https://mg.globalvoices.org/2020/04/08/147527/ | Naato ny fantson'ilay YouTuber Mozambikana rehefa avy nalaina an-keriny sy norahonana izy | 2020-04-08T03:21:07 | Unknown | Pikantsarin'ny fantsona naato saingy naverina ny 22 Martsa.
Voararan'ny sehatra noho ny filazana fa nanitsakitsaka ny fitsipika fampiasana ny sehatra sakana ny kaonty YouTube an'ilay Mozambikana Arsénio Amós taorian'ny nakana an-keriny azy sy navotsotra avy eo tany am-piandohan'ny volana Febroary tany.
Ny fandefasana lahatsary nifanarakaraka an'arivony no fanitsakitsahan-dalàna nahatonga ity fampiatoana ny fantsona ity. Nambarany fa nangalarina ny kaontiny araka ny fanazavany tao anaty horonantsary vao haingana .
Iray amin'ireo YouTubers malaza any Mozambika i Arsénio, na “Beleza em pessoa”, araka ny amantarana azy, izay manana mpanjohy maherin'ny 80.000 ao amin'ny fantsona, talohan'ny fampiatoana.
Nalaina an-keriny nandritra ny 24 ora izy tany ampiandohan'ny volana Febroary talohan'ny namotsoran'ny polisy azy. Mbola any am-ponja hatramin'izao i Joe Williams ilay milaza ho mpaminany ary ahiana ho nanome baiko ny fakana an-keriny.
Andro vitsivitsy talohan'ny nakana an-keriny azy, namoaka horonantsary miampanga ilay milaza ny tenany ho mpaminany tao Mozambika tamin'ny fanangonan-karena tsy ara-dalàna i Arsénio. Niresaka momba ny tsy fanarahan-dalàna tamin'ny hetsika ara-pivavahana nataon'i Joe Williams izy tao amin'ny iray tamin'ireo horonantsariny.
Nandefa filazana ny YouTube fa naato ny kaonty talohan'ny namerenana ny fantsona tamin'ny 22 Martsa.
Horonantsary roa ihany no hita tao amin'ny fantsona rehefa naverina amin'ny laoniny – nesorina avokoa ny ankamaroan'ny horonantsary. Mbola miandry ny fahazoan-dàlana avy amin'ny Youtube izy amin'ny fandefasana lahatsary ao amin'ny fantsona.
Betsaka ny olona naneho hevitra tamin'ny fampiatoana ny fantson'i Arsénio, mba hanohanana indrindra ilay YouTuber ahafahany manohy ny asany.
Saingy nisy olona hafa nilaza fa voasazy noho ny nanalany baraka an'i Joe Williams ity YouTuber ity:
Valeu para tanto. O mal paga-se a mal. Quando prejudica a vida de alguém sem motivo, Deus usa uma outra pessoa para recompensar e pagar teus erros. Se vivias a custa deste canal, dias tens para viver momentos ruins. Finalmente pagaste teus erros.
Misaotra betsaka. Mizaka ny hadisoanao ianao izao. Mampiasa olon-kafa hamaly sy hanasazy anao amin'ny fahadisoanao Andriamanitra rehefa manimba ny fiainan'ny olona tsy amin'antony ianao. Handia fotoan-tsarotra ianao raha niantehitra tamin'ity fantsona ity. Nizaka ny vokatry ny hadisoana nataonao ihany ianao ny farany.
Tamin'ny 12 Martsa, nanambara tao amin'ny Facebook ilay YouTuber fa nanokatra fantsona vaovao izy, izay manana mpanjohy miisa 2.000 eo ho eo hatreto:
As nossas quedas servem de combustível para revelar o quão fortes nós somos e o quão capazes somos de quebrar uma montanha ? . Olha para a sua tristeza como uma grande porta ? pra a felicidade. A sua cabeça fica em cima ? e nunca em baixo ? Por isso, foco nos sonhos, projectos etc e vamos a luta. Inscreva-se no meu mais recente canal
Solika hanehoana ny tanjatsika sy ny fahafahantsika mandrava tendrombohitra ny faharesentsika .
Hevero ho toy ny vavahady lehibe mankany amin'ny fahasambarana ny alahelonao.
Mijoroa hatrany ary aza mitanondrika
Noho izany, mifantoha amin'ny nofy, tetikasa sns ary andao hiady.
Misoratra anarana ao amin'ny fantsona farany natsangako |
https://mg.globalvoices.org/2020/03/20/146776/ | Mahazo tosika atsasa-miliara dôlara avy amin'ny banky lehibe ny indostirian'ny famoronana eto Afrika | 2020-03-20T03:36:51 | Unknown | Pikantsarin'efijerin'ny artista D'banj nikabary tao amin'ny Faran'ny herinandro CAX tao Cairo, Egypta, 2018. Niteny tamin'ny mpampiasa vola i Dbanj fa “ny votoaty no solika tsy voadio manaraka” ary tokony hajaina fatratra.
Tao anatin'ny taona vitsivitsy izay, nitombo ny anjara toeran'ny orinasa ara-kolontsaina sy ara-pamoronana tany amin'ireo toekarena andalam-pandrosoana, eo amin'ny sehatry ny fandraisana anjara ara-toekarena sy ny fiantraikan'ny heriny eo amin'ny fanovana ara-tsosialy sy fanolorantena ara-kolontsaina.
Tamin'ny taona 2013, niandohan'ny vola 2.250 miliara dôlara amerikana izay mahazaka [asa] fidiram-bolan'olona 29,5 tapitrisa manerantany ny indostirian'ny kolontsaina sy ny famoronana (CCI) [saingy] 3 isanjato monja amin'izany asa izany monja no avy eto Afrika sy Afovoany Atsinanana, araka ny fanadihadiana nataon'ny UNESCO antsoina hoe “Cultural time” tamin'ny taona 2013.
Noho izany antony izany no nahatonga ny African Export-Import Bank (Afreximbank) sy ny fiaraha-miasan'ny UNESCO mbamin'ny Vondron'ny Banky Afrikana momba ny Fampandrosoana, nandrafitra ny Creative Africa Exchange (CAX na Fifanakalozana Ara-Pamoronana Afrika) ho “fanoitra mampiaraka ny bainga (actifs) sy ny fitaovana fantatra ho ao amin'ny indostirian'ny famoronana” ho fanamafisana, hamadihana ho vola ary hampisy fiantraikany ny toekarena ara-pamoronana sy ara-kolontsaina afrikana, araka ny tranonkalan'ny CAX. NIvoaka voalohany ny CAX nandritra ny Foaran'ny Fifanakalozam-Barotra Anatin'i Afrika tao Cairo, Egypta, tamin'ny Desambra 2018.
Tonga niaraka tao amin'ny Faran'ny Herinandron'ny Fifanakalozana ara-Pamoronana Afrika tao Kigali, Rwanda, ireo Afrikana manantalenta eo amin'ny sehatry ny hira, zavakanto, fanaingoana, lamaody, literatiora, famoahana, filma ary televiziona tamin'ny 16-18 Janoary 2020. Ny dokambarotra ataony ilazany azy dia hoe “lanonana kaontinantaly voalohany natokana hampiroboroboana ny fifanakalozana ao amin'ny indostirian'ny famoronana sy kolontsaina eto Afrika,” izay nahazo mpandray anjara mihoatra ny 2000 avy amin'ny firenena 68.
Over 2,000 participants from 68 Countries expected at CAX weekend in Kigali https://t.co/28gWP2HjNB
— africanews (@africanews) January 4, 2020
Mpandray anjara 2000 mahery avy amin'ny firenena 68 no antenaina ho tonga amin'ny faran'ny herinandron'ny CAX ao Kigali
Tamin'ny andro faharoa tao amin'ny lanonana tao Kigali ny profesora Benedict Oramah, filohan'ny African Export-Import Bank (Afreximbank) nanambara ny famatsiambola 500 tapitrisa dôlara US “ho fanohanana ny famokarana sy ny fifanakalozam-barotra ara-kolontsaina sy vokatra ara-pamoronana afrikana” ao anatin'ny roa taona manaraka, hoy ny tatitry ny New Times Rwanda.
Nolazain'i Omarah tamin'ireo vahiny tao amin'ny lanonana fa ny vatsy, izay miorina eo amin'ny efa ataon'ny banky rahateo, dia efa vonona amin'ny talantalan'ny vola azo indramina amin'ny banky, famatsiambola mivantana amin'ireo mpandraharaha sy ho atao antoka. Nolazainy fa “raha lalina ny dobon'ny talenta ao Afrika, dia tsy ampy fotodrafitrasa sy habe izany ahafahana mivarotra ilay talentam-pamoronana ao aminy” sy mijinja ilay harena midadasika efa miandry, araka ny Afreximbank . Notohizany ny teny:
Because of underinvestment in the creative and cultural industries, Africa is largely absent in the global market of ideas, values and aesthetics as conveyed through music, theater, literature, film and television. African countries import overwhelmingly more creative goods than they export or trade amongst themselves.
Noho ny tsy fahampian'ny fampiasam-bola eo amin'ny indostirian'ny famoronana sy ara-kolontsaina, tsy hita eo amin'ny tsenan'ny hevitra, sanda ary ny hatsarana entina amin'ny alalan'ny mozika, teathra, literatiora, filma ary televiziona i Afrika. Manafatra vokatra ara-pamoronana be dia be mihoatra lavitra noho izay aondrany na ifanakalozany ny firenena Afrikana.
Noderainy ny “fitomboana izaitratra eo amin'ny fanondranana ara-pamoronana tao anatin'ny folo taona” nataon'i Egypta. Tamin'ny Desambra 2019 ny Afreximbank nomem-boninahitra tao amin'ny International Fashion Awards (IFA na Lokan'ny Lamaody Iraisampirenena) tao Cairo noho ny anjara andraikiny tamin'ny fanohanana ny indostirian'ny famoronana tao Afrika. Noderain'i Omarah ihany koa ny indostiria Nollywood ao Nizeria.
Tao amin'ny Twitter, nampiseho ny fankasitrahany tamin'ny fivoriana notontosaina tao amin'ny foiben-kaoferansa Intare tao Kigali ireo mpanatrika:
Siki Jo-An, mpihira iray avy ao Afrika Atsimo, niantso ny lanonana ho “mampitolagaga:”
The CAX weekend was amazing in Kigali, Rwanda ??
Today I am singing at the Africa Forum Corporate Event. I love my Job!
?Midrand, South Africa. ?? pic.twitter.com/BHBo4yCDLQ
— Siki Jo-An (@Joan_Siki) January 22, 2020
Mahatalanjona ny faran'ny herinandro CAX teto Kigali, Rwanda ?? Androany aho nihira tao amin'ny Lanonan'ny Africa Forum Corporate. Tiako ny asako! ?Midrand, Afrika Atsimo. ??
Safononoka tanteraka tamin'ny fampisehoan'i Marina Debol, mpihira iray avy ao Rwanda, ny mpikarakara ny weekend CAX:
We are still re-living some of our favorite moments from CAX weekend and this sensational performance from Marina Debol is definitely on our list! pic.twitter.com/cTqPMLTjDU
— Cax Africa (@caxafrica) January 20, 2020
Mbola miaina hatrany ny sasany amin'ireo fotoana tena nankafizinay avy amin'ny faran'ny herinandro CAX ary ao anaty ny lisitray tanteraka ny fampisehoana mampihetsipo avy amin'i Marina Debol
Niteny tao amin'ny Weekend CAX taona 2018 tao Cairo, niteny tamin'ireo tompom-banky sy mpampiasa vola ilay artista Nizeriana D'Banj:
What we need is for you guys to really understand is that content is the new crude oil and however well you respect the oil industry you have to respect the creative industry.
Ny ilainay aminareo ry zalahy dia ny hahatakatra marina hoe ny votoaty izao no solika tsy voadio vaovao ary na tsara aza ny fanajanareo ny indostirian'ny solika dia mila manaja ny indostirian'ny famoronana ianareo.
Ny Weekend CAX 2020 izay vao vita dia ho arahan'ny Herinandro CAX izay ho ankilan'ny Foaran'ny Fifanakalozam-Barotra Anatin'i Afrika faharoa (IATF2020) izay hotontosaina ao Kigali amin'ny 1-7 Septambra 2020 ihany koa. |
https://mg.globalvoices.org/2020/03/17/147216/ | Fanina amin'ny fandikan-teny: Nahoana ny Google Translate matetika no mandiso amin'ny fiteny Yorùbá sy ny fiteny hafa | 2020-03-17T03:31:55 | Unknown | Mpiseran'ny Vondrona Wikimedia ao Nizeria, Oktobra 2018 tao amin'ny Wikimedia Commons CC.BY.2.0.
Nanjaka tamin'ny resaka an-tserasera ho toy ny fiteny “iraisan'ny rehetra” amin'ny fifaneraserana ny fiteny Anglisy hatramin'ny niforonan'ny Aterineto. Tamin'ny Febroary 2020, amin'ny teny anglisy avokoa ny mihoatra ny antsasaky ny tranonkala amin'ny aterineto, araka ny WebTech3.
Niteraka revolisiona nomerika ho an'ny fiteny izany rehefa miha-maro ny olona miditra an-tserasera izay miresaka amin'ny fiteny samihafa — tafiditra avy hatrany amin'ny fandikan-teny anglisy avy amin'ny fiteny marobe rehefa manindry bokotra iray.
Betsaka ny orinasan'ny teknolojia no nikasa nampiditra ny tsy teny anglisy tamin'ny aterineto vao haingana, izay nanokatra ny lalana ho nomerika ireo fiteny marobe. Google , Yoruba Names , Masakhane MT sy ALC no ohatra amin'ireo orinasa sy start-ups nikasa nanambatra ny teknolojia tamin'ny fiteny tsy Anglisy.
Tamin'ny faran'ny volana Febroary 2020, nanambara ny Google fa hampiditra fiteny dimy vaovao amin'ny tolotra Google Translate izy, anisan'izany ny Kinyarwanda, Uighur, Tatar, Turkmen ary Odia, taorian'ny fiatoana efa-taona tamin'ny fanampiana fiteny vaovao.
Lehilahy iray toa very hevitra raha namaky lahatsoratra an-tserasera. Saripikan'i Oladimeji Ajegbile, nalaina maimaim-poana tao amin'ny Pexels.
Efa nanindry teo amin'ny safidy fandikan-teny ve ianao anefa ary nahatsapa fa raha tsara indrindra dia azo EKENA ny fandikan-teny Anglisy ? Fa tsy marina mihitsy raha amin'ilay faran'izay tsy mety indrindra ?
Betsaka ny fifanoheran-kevitra sy ny fahasarotana rehefa manao io karazana fandikan-teny sy miditra amin'io fomba fiasa io.
Manolotra ny fandikana ny fiteny Yorùbá amin'ny teny Anglisy ao amin'ny Google Translate araka izay azo atao ny Twitter, ary mazàna, tsy ratsy tanteraka ny vokatra – angamba misy teny vitsivitsy marina.
Matetika ny orinasan'ny teknolojia no manangona ny fiteny ao amin'ny angondrakitry ry zareo ho an'ny fandikan-teny Anglisy nalaina tao amin'ny aterineto ka mahatonga ireo olana ireo . Mety azo ampiasaina ho an'ny fiteny sasany ity angondrakitra ity, saingy misy olana ny fiteny toa ny Yorùbá sy Ìgbò, fiteny roa lehibe avy any Nizeria, noho ny tsindrim-peo tsy ampy na tsy mifanaraka mba hanondroana ny lantom-peon'ireo teny ireo.
Nanazava ny antony nahatonga ny Google efa-taona taty aoriana vao nanampy fiteny miisa dimy ny mpitondratenin'ny orinasa :
Google Translate learns from existing translations found on the web, and when languages don’t have an abundance of web content, it’s been difficult for our system to support them effectively. … However, due to recent advances in our machine learning technology, and active involvement from our Google Translate Community members, we’ve been able to add support for these languages.
Avy amin'ny fandikan-teny efa misy ao amin'ny tranonkala no ampiasain'ny Google Translate, ary sarotra ho an'ny rafitra ampiasainay ny manome valiny mahomby rehefa tsy misy votoaty maro amin'ilay fiteny ao amin'ny tranonkala. … Saingy afaka nanampy amin'ny fanohanana ireo fiteny ireo izahay noho ny fandrosoana farany teo amin'ny teknolojian'ny milina fianarana sy ny fandraisana anjara mavitrika avy amin'ireo mpikambana ao amin'ny Google Translate.
Ary manao fahadisoana amin'ny fitsipi-panoratana na tsipelina amin'ireo fiteny ireo ihany koa ny ankamaroan'ny olona . Vokatr'izany, tsy voakajy araka ny tokony ho izy ny fandikan-teny satria tsy voamarika ho tsy mety ireo hadisoana ireo.
Mahatonga ny teny sasany ho diso ny ankamaroan'ny fandikan-teny nataon'ny milina, indrindra fa amin'ireo teny ny fahasamihafana ara-kolontsaina. Ohatra, (samy) manana ny dikany ao anatin'ny resaka kolontsaina ny teny Yorùbá ayaba sy ny obabìnrin . Mandika ireo teny roa ireo hoe “mpanjakavavy” ny ankamaroan'ny milina. Kanefa tsara ny manamarika raha avy amin'ny fomba fijery nentim-paharazana sy ara-kolontsaina fa samihafa ny dikan'ny hoe ayaba sy obabìnrin: midika hoe “mpanjakavavy” ny Ọbabìnrin amin'ny teny Anglisy raha “vadin'ny mpanjaka” kosa ny ayaba.
Na eo aza ireo fahasarotana amin'ny fandikan-teny ireo, nanampy tamin'ny fandrosoan'ny fiteny afrikanina tamin'ny sehatra nomerika ny teknolojia ary nanosika ny famoronana teny vaovao. Nihanitombo ny fiteny afrikana tamin'ny fidiran'ny fitaovana vaovao toy ny smart-finday sy ny tablety satria noforonina mba hanomezana anarana ireo fitaovana sy foto-kevitra ara-teknolojia vaovao ireo ny teny vaovao. Nanitatra ny fampiasana sy ny fomba fampiasa ireo fiteny ireo io fizotra io.
Lasa be pitsopitsony kokoa miaraka amin'ny firongatry ny teknolojia vaovao ny voambolan'ny fiteny Afrikanina maro. Ohatra, manana teny novain'ny teknolojia ny fiteny Yorùbá toy ny e rọ amúlétutù (“climatiseur”), e rọ Ìbánisọ̀rọ̀ (“telefônina”) ary e rọ Ìlọta (“fitotoam-bary”). Torak'izany koa, manana teny toy ny e kwè nti (“telefônina”) sy u gbọ̀ àlà (“fiara”) ny fiteny Igbo. Nanome anarana ireo fitaovana ireo araka ny fiasany ireo fiarahamonina ireo.
Mandritra ny fampianarana fampielezam-baovao sy ny dokambarotra amin'ny fiteny Yorùbá no namantaran'ny mpianatra fa antsoin'ny ankamaroan'ny olona hoe er ọ Amóhùnmáwòrán ny fahitalavitra. Niteraka fanontaniana sy hevitra maro ity famoronana teny vaovao ity. Milaza ny mpianatra sasany fa azo antsoina koa hoe erọ amóhùnmáwòrán mifanaraka amin'ny fiasan'ilay fitaovana ny fakan-tsary sy ny fandraisam-peo.
Mahasalama ny fiteny ireo fanambin'ny fiteny ireo eo amin'ny sehatry ny teknolojia – nahatonga ny saina handinika lalina ny fandrosoana amin'ny fiteny sy amin'ny teknolojia izany.
Tamin'ny taona 2019, nanokatra ny ivon-toeram-pikarohana AI (fahaizana voatr'olombelona) voalohany tany Accra, Ghana ny Google, izay nifantoka tamin'ny fanatsarana ny “ahafahan'ny Google Translate maka ny teny Afrikanina ho marina kokoa,” hoy ny CNN. Mihevitra ilay mpikaroka ara-tsiansa Moustapha Cisse, izay mitarika ny asan'ny Google amin'ny AI any Afrika fa “mendrika hampiana kokoa ny kaontinanta ahitana tenim-paritra miisa 2000 mahery,” araka ny notaterin'ny CNN.
Vao haingana no nanambara ny fiaraha-miasan'izy ireo ny Mozilla sy ny BMZ amin'ny fanokafana ny feo ara-teknolojia ho an'ny fiteny Afrikanina. Mbola betsaka ny zavatra hiseho amin'ny hoavy mikasika ny fandalinana ny fiteny Afrikanina amin'ny hetsika toy izao. |
https://mg.globalvoices.org/2020/03/16/147277/ | Nilaza amim-pahadisoana ny fankatoavan'i Jamaika azy ny politisianin'i Kosovo. Fa naninona no tsy nanamarina ny media? | 2020-03-16T02:47:33 | Unknown | Tambatsarin'ny sainam-pirenen'i Kosovo sy Jamaika ary saripika Wikipedia ny ambasadaoron'i Kosovo ao Etazonia Vlora Çitaku, izay bedy tamin'ny fahadisoana.
Nivoaka voalohany tao amin'ny sampam-baovao Meta.mk , tetikasan'ny Orina Mpanasoa Metamorphosis ity zava-notantarain'i Milica Radovanović ity. Navoaka eto ambany ny voatra nohavaozina ho anisan'ny fifanarahana fifampizarana votoaty .
“Nankatoavin'i Jamaika ny fahaleovantenan'i Kosovo” – nanako aoka izany tao amin'ity firenena kely ao Balkan sy tao amin'ny renim-paritra tamin'ny 20 febroary izany filazana izany. Nientanentana aoka izany ireo manampahefana ambony Kosovara , ary ao anatin'izany ny Filoha Hashim Thaçi, nanambara io vaovao io, mailaka ny media naka izany. Hatramin'ny mason'andro androany, mbola ny atsasaky ny firenena manerantany ihany no mankatoa an'i Kosovo ho manana ny fiandrianam-pireneny.
Saingy tsy misy marina ao anatin'izany. Ora sivy taorian'ny filazana fisian'ny fankatoavana, notsipahan'ny minisitry ny raharaham-bahinin'i Jamaika, Kamina Johnson-Smith, izany.
To date, Jamaica has not recognized Kosovo as an independent state. https://t.co/HLNtJaOWLh
— Hon. Kamina J Smith (@kaminajsmith) February 21, 2020
Hatramin'izao mbola tsy mankatoa an'i Kosovo ho firenena mahaleotena i Jamaika
Notondroin'ny ao amin'ny biraon'ny filoham-pirenena ao Kosovo ny masoivoho misolo tena ny firenena ao Etazonia, Vlora Çitaku , izay nanoratra naoty ho an'ny manampahefana ao an-tanindrazana momba ny fanapahan-kevitra Jamaikana tamin'ny 19 Febroary. Glauk Konjufca, minisitry ny raharaham-bahiny, no miantsoroka ity kaonty ity amin'ny alalan'ny tambajotra sosialiny , nilaza fa nandefa io vaovao io tamin'ny alalan'ny imailaka i Çitaku.
Tamin'ny 4 marsa, notakian'i Konjufca ny filohan'i Kosovo hampody ambasadaoro fito, ka ao anatin'izany i Çitaku, noho ny antony lazaina fa tsy mifandraika amin'ity zava-nanafintohina ity.
Nisioka ny fanesorana azy amin'ny iraka ataony any Etazonia i Çitaku, saingy tsy mbola naneho hevitra tamin'ny raharaha Jamaika.
Today the Ministry of Foreign Affairs of the Republic of #Kosovo asked the President of Kosovo to recall me from my mission as Ambassador to the #UnitedStates
— Vlora Çitaku (@vloracitaku) March 4, 2020
Androany ny Minisiteran'ny Raharaham-Bahiny an'i Repoblikan'i Kosovo niangavy ny Filohan'i Kosovo hampody ahy avy amin'ny iraka maha-ambasadaoro ahy ao Etazonia.
Raharaha manahirana ity isan'ny firenena mankatoa ny fahaleovantenan'i Kosovo ity. Pristina milaza hoe 116 ny isan'ny firenena, fa vitsy kokoa noho izany hoy i Belgrade. Tao anatin'ny taona vitsivitsy i Belgrade navitrika tany amin'ny resaka an-dalantsara handresy lahatra ireo firenena tsy hankatoa an'i Kosovo ho fanjakana manana fiandrianam-pirenena. Nisy firenena sasany efa nanao izany tany aloha no nanatsoaka izany indray, toa an'i Ghana sy i Sierra Leone .
Raha misy ireo mpamakafaka toa an'i Shpetim Gashi nitezitra tamin'ny gafy Jamaika amin'ny “tsy fahamatorana amin'ny politikan'ny raharaham-bahinin'i” Kosovo, manontany kosa ny hafa sao dia tompon'andraikitra amin'izany ihany koa ny media.
Amarino, amarino, amarino
Raha nifampiresaka tamin'i Metamorphosis, nitarika adihevitra i Maja Zivanovic , mpanora-gazety miaraka amin'i Balkan Investigative Reporting Network (BIRN na tambajotran-tatitra fanadihadiana Balkana), fa tokony nanamarina izay nolazain'i Thaçi ny mpanora-gazety mialoha ny itaterana izany — toy ny fitakiana amin'ny governemanta ny taratasy ofisialy na ny fanontaniana amin'ny manampahefanan'i Jamaika.
Nampiany fa raha betsaka ny resadresaka momba ny vaovao faikany ao Balkans, dia ankavitsiana ry zareo no mamaha ny olana fa matetika anie ka ny manampahefana ihany no loharanon'ny fandisoam-baovao . Nilaza izy:
Svaka objava nekog političara na društvenim mrežama, baš zbog te kulture da se olako daju izjave i tvrdnje, bi trebalo da se objavljuje sa ogradom i jasno navede ko stoji iza te tvrdnje. I potrebno je kad god je to moguće uraditi činjeničnu proveru informacije, posebno kada je reč o informacijama koje su i pre toga bile predmet osporavanja, neslaganja, ali i informacijama koje su od velikog značaja za javnost, kao što je ova.
Tokony amim-pahamailoana no amoahana fanambarana iray ataon'ny politisiana iray amin'ny tambajotra sosialy, noho ilay kolontsaina maika hanao fanambaràna sy filazana tsy misy hambahamba, [tahaka ny] fanondroana mazava hoe iza marina no tena namoaka ilay filazana. Tokony atao koa, raha mbola azo atao, ny manamarina ny fahamarinan'ny torohay, indrindra rehefa milaza zavatra efa niteraka fifandirana na tsy fifanarahana izany tany aloha tany, sy ireo torohay tena mahaliana ny vahoaka, tahaka ity iray ity.
Fanampin'izany, nolazainy ihany koa fa ilaina ihany koa ny mpanora-gazety ho afa-mamantatra salovan-tava hosoka ao amin'ny media sosialy, tahaka ireo sasantsasany izay noforonina manokana hampiely fandisoam-baovao.
Nampahatsiahiviny ny raharaha iray lazaina fa fahafatesan'ny mpamono olona an'ady Ratko Mladić , izay mbola mamita ny gadra mandra-pahafaty noho ny heloka an'ady vitan'ny tafika Serba Bosniaka teo ambany fahefany nandritra ny Ady Bosniaka . Nisy Italiana mpanora-gazety iray nanao fanahy iniana nizara ity vaovao noforomporonina ity tao amin'ny Twitter tamin'ny alalan'ny fisolokiana anarana politisiana Bosniaka iray, ary dia nirohotra ny ankamaroan'ny media tao Balkan nitatitra izany tahaka ny hoe marina ilay izy.
Just spoke to the press officer at the MICT (transition body for Yugoslav Tribunal). Can confirm Bosnian-Serb war criminal Ratko Mladić is definitely NOT dead (a background if you’re not familiar with his name https://t.co/b88RK36YFb ) #Mladic
— anna holligan ? (@annaholligan) February 11, 2020
Vao niresaka tamin'ny manampahefana misahana ny (fifandraisana amin'ny) gazety ao amin'ny Tribonaly Yôgôslavy. Afaka manamarina fa TSY maty ilay Serba Bosniaka mpamono olona an'ady Ratko Mladić (momba azy raha tsy zatra ny anarany ianao)
30 minitra no lanin'ny mpanamarina zavamisy namantarana ny fanambarana faikany milaza ny fahafatesan'i Mladić. Manohy Ms Zivanovic:
Osnovna stvar je proći kroz sve prethodne objave naloga koji se smatra izvorom na društvenim mrežama. Utvrditi da li je kredibilan na osnovu prethodnih objava. Obično tu odmah možete da ‘nanjušite’ potencijalnu zamku. Novinari BIRN-a vrlo često pokušaju da kontaktiraju vlasnika naloga preko privatnih poruka, a u isto vreme potrebno je kontaktirati sve na koje se informacija odnosi i pokušati da se dobije potvrda od drugih strana
Raha tsotsorina, ny ilaina vitaina dia ny mijery ny lahatsoratra teo aloha nataon'ilay loharanom-baovao hamaritana hoe azo itokisana ve ny nolazainy. Matetika amin'io lafin-javatra iray io dia efa afa-manimbolo ny mety ho fisian'ny fandrika ianao. Matetika ny mpanora-gazetin'ny BIRN mifandray amin'ny tompon'ilay kaonty amin'ny alalan'ny hafatra manokana sady miezaka ny mifandray ihany koa amin'ireo olona tafiditra ao amin'ilay vaovao sy miezaka ny hahazo fanamafisana avy amin'ireo ankolafy hafa.
Tsy mbola namafa ilay fanambaràna diso fankatoavan'i Jamaika ny ankamaroan'ireo manampahefana ao Kosovo — ankoatra ny minisitry ny raharaham-bahiny teo aloha Behgjet Pacolli, izay namafa izany sady nisioka indray avy eo hoe: “Na inona na inona dia misaotra anao.”Misaotra anao ry Jamaika na inona zavamisy na inona, misaotra anao ry minisitra @kaminajsmith , misaotra anao ry Etazonia, @RepEliotEngel
Kosovo and Kosovars will remain forever trusted friends of the government and people of Jamaica pic.twitter.com/GEJdc2hFUi
— Behgjet Pacolli (@pacollibehgjet) February 21, 2020
Ho namana atokisan'ny governemanta sy ny vahoakan'i Jamaika mandrakizay i Kôsôvô sy ny Kôsôvara |
https://mg.globalvoices.org/2020/03/12/147241/ | Nanohina ny mpisera ho mpanavakava-bolonkoditra ny lohatenim-baovaon'ny France24 momba ny COVID-19 aty Afrika | 2020-03-12T05:55:30 | Unknown | Pikantsarin'ny France 24 tamin'ny 01 Martsa, lohatenim-baovao tao amin'ny France24 ho an'ny fitantarana ny COVID-19
Tamin'ny 1 Martsa 2020, nitatitra momba ny tranganà COVID-19 vitsy dia vitsy aty Afrika ny France24, vavahadim-baovao frantsay, tamin'ity lohatenim-baovao niteraka olana ity hoe “Miaraka amin'ny tranga ofisialy miisa telo, manitikitika ny manampahaizana momba ny fahasalamana ny tahan'ny coronavirus ambany aty Afrika”:
Whether it's a matter of faulty detection, climatic factors or simple fluke, the remarkably low rate of coronavirus infection in African countries, with their fragile health systems, continues to puzzle – and worry – experts.
Na resaka tsy fahombiazan'ny fitiliana, na antony ara-toe-tany na kisendrasendra tsara vintana fotsiny dia mbola manitikitika sy mampanahy ny manam-pahaizana ny fahitana miavaka ny tahan'ny valan'aretina coronavirus ambany aty amin'ireo firenena Afrikanina, ahitana ireo rafitra ara-pahasalamana marefo.
Manontany ny antony mahatonga ny tahan'ny aretina COVID-19 ambany aty Afrika izay aretina mahafaty sy mifindra ny tantara. Maro ny mpisera no nahita ny lohateny ho olana rehefa namaky satria nampatsiahy ilay profesora Melissa Graboyes izay namaritra ny fanehoana hevidraikitra ny endrik'i Afrika ho toy ny kaontinanta rotiky ny aretina izany.
Tamin'ny 3 Martsa, lohalaharana i Shina amin'ny tranga miisa 80.303 voatatitra amin'ireo trangana COVID-19 maneran-tany miisa 90 892 ary manaraka azy i Korea Atsimo izay nahitana tranga miisa 4.812, Italia 2.038 ary Iran 1.501, araka ny filazan'ny Fikambanana Erantanin'ny Fahasalamana (OMS).
Mampiseho ihany koa ny tatitra momba ireo tranga avy amin'ny OMS fa nahitana tranga miisa dimy tao Alzeria, samy nahitana tranga iray avy tao Tonizia sy Maraoka raha misy mararin'ny COVID-19 roa kosa ao Egypta. Tamin'ny 27 Febroary lasa teo, lasa firenena voalohany tany Afrika Atsimon'i Sahara nanamafy ny fisian'ny aretina COVID-19 tao Nizeria ary nanaraka azy i Sénégal. Lehilahy Italiana iray no voatondro fa narary tao Nizeria; teratany Frantsay no narary voalohany tao Senegal ary Maraokana iray monina any Italia ny tranga voatondro tao Maraoka.
Tohina tamin'ny lohatenim-baovao ireo mpisera Afrikana
“Nahoana no misy olona manahy fa tsy miparitaka ny viriosy mamono ?” hoy i Oluniyi, mpisera Nizeriana, nanontany:
I read this and it said. It is not only “puzzling” which we can chalk up to scientifical curiosity on their part, it is also “worrying” that corona virus is not spreading faster in Africa. Why will anyone be worried that a killer virus is not spreading? https://t.co/ZXr4OF9HSg
— Olóyè Olúníyì Gates (@OluniyiGates) March 1, 2020
Namaky izany aho ary izao no vakiny. Tsy hoe “mampitolagaga” fotsiny ihany izany hanitikitihantsika ny sain'ny siantifika fa sady “mampanahy” fa tsy mihanaka haingana aty Afrika ny corona viriosy. Nahoana no misy olona matahotra fa tsy miparitaka ny viriosy mamono?
Nanakiana an'io fanovana ny “maha-olombelona ny vahoaka” ho” fitaovana fitantarana ” io i Dr Furaha Asani:
When you fail to acknowledge the humanity of a peoples, they only serve as your story props. That is why you cannot even fathom how they could dare to be better or more advanced in anything. Because ultimately, you still feel and believe you are superior.
— Furaha Asani (@DrFuraha_Asani) March 2, 2020
Lasa fitaovana ampiasaina hamongarana fitantarana sisa ny vahoaka rehefa tsy ankatoavinao ny maha-olombelona azy ireo. Izany no antony tsy ahatakaranao ny fomba ahasahian'izy ireo hanao ny tsara kokoa na mandroso kokoa amin'ny zavatra rehetra. Satria tokoa mantsy dia mbola mahatsapa sy mino ianao fa ambony kokoa.
Sosotra i Nimah, avy any Nizeria, fa ho hadihadiana i Afrika noho ny tsy fananany trangana COVID-19 maro:
Watching the International community “interrogate” African countries for not having some many #COVIDー19 cases annoys me so much!
What the hell?!?!
— Nimah A (@MsNemah) March 1, 2020
Mahasorena ahy tanteraka ny mahita ny vondrom-piarahamonina iraisam-pirenena “manadihady” ny firenena Afrikana noho ny tsy fananany trangana #COVID19 maro !
Maninona tsara hoe?!?!
Namaritra ilay tati-baovao ho fanavakavaham-bolonkoditra ilay Ghaneana Mac Jordan:
Are these so-called “health experts” for real? This headline is troubling.
Lemme fix the headline for them:
“CoronaVirus Update: With only three official cases, Africa's low coronavirus rate puzzles RACIST White health experts.” https://t.co/TmcOx4AHKf
— @MacJordan (@MacJordaN) March 2, 2020
Tena antsoina hoe “manam-pahaizana ara-pahasalamana” tokoa ve izy ireo ? Mampalahelo ity lohateny ity. Nanitsy ny lohateny ho azy ireo i Lemme:
“Vaovao farany CoronaVirus : Amin'ny tranga ofisialy telo monja, mampitolagaga ireo manam-pahaizana fotsy hoditra MPANAVAKAVA-BOLONKODITRA momba ny fahasalamana ny tahan'ny coronavirus any Afrika.”
Nentin'ny Italiana iray tany Nizeria ny COVID-19. Eso izany milaza ny famindrana aretina avy amin'ireo firenena mandroso toa an'i Italia ho any amin'ny firenena “ vongany ” [mg] toa an'i Nizeria.
The first case of Corona Virus in Nigeria was an Italian traveler to Nigeria, and US has more recorded cases than Mexico.
Let's get rid of the assumption that “poor nations always infect rich nations with diseases”.
— Onye Nkuzi (@cchukudebelu) March 1, 2020
Avy amin'ny mpitsangatsangana Italiana nankany Nizeria no nahitana ny trangana Corona Virus voalohany tany Nizeria ary ahitana tranga maro kokoa i Etazonia noho i Meksika.
Esory ny fiheverana fa “ny firenena mahantra foana no mamindra aretina amin'ny firenena manankarena”.
Efa ela no natao làlana namindrana aretina mankany amin'ireo firenena Afrikana ny fanjanahan-tany Eoropeana.
Nilaza i Dr. Sam Okuonzi raha nanoratra tao amin'ny gazety mpivoaka isan'andro ao Ogandà New Vision, fa “areti-mifindra miisa enina no saika nahatonga ny fahafatesan'olona tany amin'ny fanjakana Britanika” (raboka, tefoedra, kolera, valan-dra, nendra) tamin'ny taona 1839. Tsy nisy “firaketana na tantara” nilaza fa nisy ireo aretina ireo ” tany ivelan'ny Eorazia talohan'ny nahatongavan'ny anjoria Eoropeana.”
Nampidirin'ny mpanjanaka Portiogey tany Afrika Andrefana ny nendra tamin'ny taonjato faha-15, araka ny filazan'ny Foibe Mpanara-maso sy Fisorohana ny Aretina.
Nanamarika ny Global Black History, arsiva nomerika mirakitra ny tantara Afrikana, fa ireo mpivarotra italiana no nampiditra ny aretina pestan'omby tany Tanzania, Kenya, Malawi, Zambia ary Afrika Atsimo tany am-piandohan'ny taompolo 1890. Nanamafy ny Global Black History taty aoriana fa nahatonga lamina vaovao amin'ny fanjanahan-tany ny fampidirana ny “varotra andevo tany Afrika Atsinanana” izay nahatonga ny fiparitahan'ny lalitra tsetse tompon'andraikitra tamin'ny fahafatesan'ny “olona miisa 200.000 teo ho eo” noho ny “aretin'ny fatoriana” avy any “Kongo, nankany amin'ny Farihy Tanganyika ary tany Zambia ny farany. ”
Mirona kokoa mankany amin'ny hevi-draikitra sy ny tsy fandinihana lalina ny fandrafetana ny vaovao tantarain'ny fampahalalam-baovao mahazatra momba ny voina lehibe. Manoloana ny vaovao miiba tsy tapaka momba an'i Afrika dia mora ny miteny fa tsy misy zavatra miabo mitranga ao amin'ity kaontinanta ity.
Tsy mbola niparitaka tao amin'ny kaontinanta — araka ny natahoran'ny manam-pahaizana — ny viriosy COVID-19 noho ny antony maro samihafa. Antony lehibe iray — izay tsy araka ny fiheverana an'i Afrika ho toy ny kaontinanta lasibatry ny aretina — fa liana kokoa amin'ny fiadiana amin'ny areti-mifindra ny matihanina amin'ny fahasalamana Afrikana.
Tamin'ny taona 2012, maherin'ny 50 isan-jato amin'ny trangana lefa-kozatra manerantany ny tao Nizeria, ilay firenena be mponina indrindra aty Afrika nahitana ankizy miisa 200 eo ho eo tratran'ity aretina ity, hoy ny OMS.
Tamin'ny taona 2014, nohamafisin'ny OMS fa tsy nisy trangana viriosin'ny lefa-kozatra hita tao Nizeria ary “tsy nisy tranga vaovao “voamarina tany amin'ny laboratoaran'ny angondrakitra rehetra”. Vokatr'izany, tamin'ny taona 2015, nesorin'ny OMS tamin'ny lisitr'ireo firenena miady amin'ny lefa-kozatra i Nizeria .
Nahatratra an'io tanjona manan-tantara io i Nizeria tamin'ny alàlan'ny “nanafoanany ny fifindran'ny virosin'ny lefa-kozatra tao anatin'ny 15 volana.” – zava-bita izay nihoatra ny tanjon'ny OMS.
Tsy mitranga eo no eo ny fiovana tampoka toy izany. Nila fahaizana manokana mba hanatrarana izany.
Natomboka tamin'ny taona 2014 nandritra ny fihanaky ny Ebola tany Nizeria ny arofenitra novolavolaina ho famongorana ny lefa-kozatra. Nanara-maso ireo tratry ny aretina avy amin'ny marary nitondra ny aretina ireo mpiasan'ny fahasalamana Nizeriana, izay nofaritana ho toy ny zava-bita miavaka tamin'ny asa fitsongoana ny valanaretina nataon'ny OMS .
Vokatr'izany dia nandefa matihanina ara-pahasalamana Nizeriana tokony ho 250 tany amin'ny firenena hafa tao Afrika Andrefana ny Vondrona Afrikana mba hiady amin'ny Ebola. Ankoatra izany ihany koa, nianatra ny fandresen'i Nizeria tamin'ny fihanaky ny Ebola ny “mpitsabo manam-pahaizana avy any Etazonia sy eran'izao tontolo izao” mba hampiarana ny vokatr'izany indray tany amin'ny fireneny, araka ny notaterin'ny ReliefWeb izay notohanan'ny ONU.
Aza adinoina fa ilay mpahay siansa Afrikana, Profesora Jean-Jacques Muyembe-Tamfum avy any amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo no nahita ny fanefitry ny Ebola.
Tsy nahagaga raha tsy dia be mpizara toy ny vaovao momba ny fahafatesana nateraky ny aretina Ebola tany Afrika ny zavatra hitan'i Muyembe-Tamfum.
Tsy misy hafa amin'izany indray ity momba ny COVID-19 ity:
I totally get why scientists around the world are puzzled by Africa reporting only 3 coronavirus infections. Maybe we hold the solution to it as well.
— Mark Amaza (@amasonic) March 2, 2020
Tena takatro amin'izay hoe nahoana ny mpahay siansa manerana izao tontolo izao no gaga amin'ny Afrika izay tsy ahitana afa-tsy trangan'aretina coronavirus miisa 3 fotsiny. Angamba haintsika ihany koa ny vahaolana momba izany.
Areti-mifindra mahavoa ny olon-drehetra eran'izao tontolo izao ny COVID-19: fotoana ho an'ny Tandrefana izao hianarana zavatra iray na roa avy amin'ireo namany ao Afrika izay efa nisoroka ny COVID-19 tsy hihanaka ao amin'ny kaontinanta hatreto. |
https://mg.globalvoices.org/2020/03/07/147088/ | Mitombo noho ny fanaovana tatitry ny ady any avaratr'i Mozambika ny fanafihana ireo mpanao gazety | 2020-03-07T04:06:14 | Unknown | Fiara mifono vy an'ny Tafika mitam-piadiana any Mozambika natao fampisehoana tamin'ny andro fanokanana ny filoham-pirenena Filipe Nyusi, 15 Janoary 2020. Sary: Alexandre Nhampossa, nahazoana alalana
Tsy vitan'ny fanjakana Mozambikana ny manakana ny fanafihan'ny ekstremista izay mamely ny faritany avaratra any Cabo Delgado efa ho roa taona mahery izao. Ankoatra izay dia nitombo ny fandrahonana atao amin'ny mpanao gazety izay mitatitra ny raharaha.
Ohatra, nosamborin'ny tafi-panjakana noho ny tatitra nataony momba ny ady ny mpanao gazety toa an'i Amade Aboobacar sy Estácio Valoi ary ilay mpikaroka David Matsinhe.
Tamin'ny raharaha vao haingana, nanambara tao amin'ny Facebook i Profesora Julião Cumbane fa hampanginin'ny miaramila, ny polisy ary ny sampam-pitsikilovana, izay afaka mampiasa fomba “ivelan'ny fitsarana”, raha ilaina izany, ny mpanao gazety mitatitra ny fanafihana. Nilaza i Cumbane fa “manakivy ireo manana ADIDY hiaro ny firenena ary manome voninahitra ireo mpanafika azy” ny vaovao momba ny ady. Filohan'ny Fikambanana Nasionaly ho an'ny Siansa sy ny Teknolojia ihany koa i Cumbane rehefa notendren'ny governemantan'ny Filoha Filipe Nyusi tamin'ny faramparan'ny taona 2019.
Mitovy tamin'ny zavatra nosoratan'i Egídio Vaz tao amin'ny pejiny Facebook ny voalazan'i Cumbane. Iray amin'ireo mpanolotsaina an'i Nyusi eo amin'ny sehatry ny serasera sady mpitantana ny tambajotra sosialin'ny filoha i Vaz. Nanoratra i Vaz fa tsy tokony “ampiasaina hivarotana gazety” ny fanafihana, ary nambarany fa «masoivohom-baovao» an'ny ekstremista mpanafika ny gazety mitatitra ny fifandirana.
Samy nampatsiahy ny fanambarana ampahibemaso nataon'ny filoha Nyusi i Cumbane sy i Vaz izay nilaza fa “manohitra ny fiandrianam-pirenena” ny gazety sasany mba hilazana ireo izay nitatitra momba ny fanafihana sy nanambara ny mahasaropady ny Fiarovam-pirenena ao Mozambika.
[Os jornalistas em causa] disseminam essa mensagem, escrevem nos seus jornais coisas contra a soberania sem eles terem a consciência que essa defesa está a ser feita por pessoas com grande sacrifício.
Manaparitaka ireo hafatra ireo ny mpanao gazety, manoratra ao amin'ny gazetiny izy ireo manohitra ny fiandrianam-pirenena amin'ny tsy fahafantarana fa fanoloran-tena nanaovan'ny vahoaka sorona lehibe ny fiarovam-pirenena.
Mitombo ny fandrahonana ny fahalalahana maneho hevitra
Nampitandrina ihany koa tamin'ny firongatry ny fandrahonana amin'ny fahalalahana maneho hevitra any Mozambika ny Ivontoeran'ny Fampahalalam-baovao any Atsimon'i Afrika. Nampitandrina ny vondrona fa mikendry manokana mpanao gazety mitatitra ny fanafihana ny fandrahonana. Nanameloka ihany koa ny fanafihana amin'ny fampitam-baovao ny vondron'ny fiarahamonim-pirenena Foiben'ny Demokrasia sy ny Fampandrosoana ary nanoro hevitra ny mpanao gazety hanohy ny adidiny amin'ny fampahafantarana ny vahoaka.
O CDD condena veementemente as ameaças contra a liberdade de imprensa e solidariza-se com os jornalistas da Carta de Moçambique, a quem os incentiva a continuarem a informar os moçambicanos e o mundo em geral sobre os ataques em Cabo Delgado.
Manameloka tanteraka ny fandrahonana atao amin'ny fahalalahan'ny asa fanaovan-gazety ny CDD ary manohana ny mpanao gazety, [ary] mankahery azy ireo hanohy hampahafantatra amin'ireo Mozambikana sy izao tontolo izao amin'ny ankapobeny momba ny fanafihana tany Cabo Delgado.
Fanavaozam-baovao momba ny vokatry ny fifandonana
Olona tsy fantatra mitam-piadiana ireo mpanafika, mandoro trano, manafika sekoly, hopitaly sy fotodrafitrasa hafa, nandroba entana any amin'ny toeram-pivarotana tsy miankina, naka an-keriny vehivavy, ankoatra ny tranga hafa.
Nanombatombana ny masoivohon'ny Firenena Mikambana misahana ny Mpitsoa-ponenana, UNHCR, fa maherin'ny 100.000 ireo vahoaka nafindra toerana noho ny herisetra tafahoatra. Nilaza tamin'ny UN News momba ny toe-javatra miharatsy tany an-toerana ny iray tamin'ireo manampahaizan'ny fikambanana.
Na ilha de Matemo tive que entrevistar um refugiado que teve que fugir. A vila foi atacada. Um dos filhos ficou para trás para tentar salvar alguns bens da família e para levar junto. Ele foi pego por um desses membros desses grupos armados e acabou sendo decapitado.
Niresaka tamin'ny mpitsoa-ponenana iray izay voatery nandositra tao amin'ny nosy Matemo aho. Voatafika ny tanànakely. Nijanona teo ny iray tamin'ireo ankizy mba hiezaka hamonjy ireo fananan'ny fianakaviana sasany ary nitondra izany nanaraka azy ireo. Tratran'ny iray tamin'ireto vondrona mitam-piadiana ireto izy ary notapahan-doha.
Mihoatra ny 900 ny olona efa maty hatramin'ny nanombohan'ny fanafihana tamin'ny volana Oktobra 2017, araka ny vaovao navoakan'ny gazety Afrikana Tatsimo Independent Online .
Niteny ankolaka ny filoha Nyusi raha mbola mitombo ny isan'ny maty fa misokatra ny fiaraha-miasan'ny governemantany amin'ny firenena hafa ankehitriny izay arahana fepetra sasantsasany amin'ny ady amin'ny fanafihana. Namaly izany i Etazonia sy Rosia, izay vonona avy hatrany ny hanolotra ny fanampiany.
Misy fiantraikany amin'ny famatsiam-bola vaovao ao amin'ny faritany ihany koa ny zava-misy amin'ny tsy fandriam-pahalemana, izay ivon'ny fifantohana amin'ny fametrahana tetikasa lehibe miisa telo ho an'ny famokarana etona voajanahary avadika ho ranony , miaraka amin'ny famatsiam-bola mitentina 50 miliara dolara Amerikana. |
https://mg.globalvoices.org/2020/02/19/146866/ | Tokony hanosika amin'ny fanesorana ny sazy amin'i Sodàna ny orinasan-teknolojian'i Etazonia | 2020-02-19T04:55:17 | Unknown | Tanora sodaney mankalaza amin'ny fanakantonana ny Global Entrepreneurship Week Sodàna tamin'ny taona 2016. Saripikan'ny Global Entrepreneurship Week (CC BY-NC-SA 2.0)
Tamin'ny herintaona ny olompirenena sodaney nanaisotra fitondrana tsirefesimandidy nanjaka nihoatra ny 30 taona. Ho an'ny mpandray anjara tao anatin'ny hetsi-panoherana tamim-pilaminana, ny sehatra media sosialy no fitaovana lehibe nanomanana sy nampitana ny hafatry ry zareo tamin'ny tontolo ivelany. Kitro nifaharan'ny fampiroboroboana ny toekarena sodaney, izay nanomboka niankina tamin'ny aterineto hiroboroboany ireny sehatra novokarin'ny orinasan'i Etazonia ireny. Ary manana tombontsoa lehibe ireo orinasan-teknolojia ao Etazonia ireo amin'ny fanosehana fanesorana ny sazy mihatra amin'i Sodàna.
Tamin'ny Oktobra 1997 i Etazonia no nametraka ny sazy ara-toekarena tamin'i Sodàna. Ny Executive Order 13067 [baiko fanantanterahana 13067] an'i Etazonia no mandrara fifanakalozana amin'ny governemanta sodaney. Araka ny Office of Foreign Assets Control (OFAC) [Ôfisy fanarahamaso ny Hoentimanan'ny Vahiny], Ny antony nahatonga ny fanapahan-kevitra dia hoe “manohy manohana ny fampihorohoroana iraisampirenena, miezaka manozongozona ireo governemanta mpiray vodorindrina, ary ny fahabetsahan'ny fanitsakitsahana ny zon'olombelona, ao anatin'izany ny fanandevozana sy ny fitsipahana ny fahalalahana ara-pivavahana, izay mandrafitra fandrahonana tsy mahazatra sy miavaka amin'ny filaminam-pirenena sy ny raharaham-bahinin'i Etazonia” ny governemanta sodaney”. Tsy ilaina ny miteny, nandrava ny ankamaroan'ireo fepetra ireo ny revolisiona.
Niezaka mafy ny fiarahamonim-pirenena sodaney nanohitra ny fanasaziana nomerika sy teknolojika. Tamin'ny taona 2014, vokatry ny ezaka maharitra notohanan'ireo vondrona amerikana mpanandratra ny zo ara-teknolojika tahaka ny Electronic Frontier Foundation , dia mba nivaha ny sasantsasany amin'ireo fanasaziana tamin'ny famoahana ny lisansa Ankapobeny D [mg] — dingana iray nankasitrahan'ny Sodaney maro, ary manana fiantraikany tena tsara teo amin'ny sehatry ny teknolojia sodaney.
Toekarena an'aterineton'i Sodàna
Maro ny fomba ahatakarana ny halalin'ny toekarena an'aterineto ao Sodàna. Araka ny Digital 2019 Sudan , tatitra iray narafitry ny sampanasa mpanao dokambarotra Kepios Pte. Ltd, sampanasa mpanao zava-baovao We Are Social Ltd, ary ny Hootsuite Inc., orinasa tompon'ny sehatra media sosialy Hootsuite, mahatratra 28% ny taham-pidirana aterineto ao Sodàna, ka 11,82% ny an-tserasera. Milahatra ao amin'ny dimy voalohany be mpitsidika indrindra ao amin'ny firenena ny sehatra tahaka ny Facebook, Google, ary YouTube, ary lasa tafiditra fiainana andavanandron'ny tanora tia manao zava-baovao ao Khartoum renivohitra sodaney ny sehatra co-working [iasana miaraka] , ny vondrom-piarahamonina tia zava-baovao , kaoferasa momba ny fandraisana ho eo an-tànana ny fandraharahana , ary ireo lanonana iraisampirenena mitovitovy amin'izany.
Tany am-piandohan'ny desambra 2019, nanatontosa fitsidihana tao Etazonia maharitra enina andro ny praiminisitra sodaney, Abdalla Hamdok, hiresahana ireo lohahevitra mifandraika amin'ny fifandraisan'i Sodàna sy i Etazonia, ka ao anatin'izany ny fanesorana ny sazy . Iray amin'ny vokatra azo avy amin'izany ny famerenana amin'ny laoniny ny fifandraisana ara-diplaomatika nahitana fifanakalozana ambasaraoro tao anatin'ny 23 taona.
Tokony hanao tosika matanjaka ao Washington D.C. amin'ny fanesorana ny sazy amin'i Sodàna ny orinasan-teknolojia amerikana, tahaka an'i Google, Twitter ary Facebook. Tsy ny politikam-panasaziana tsy ara-drariny ihany no ho afaka amin'izany — fa hiteraka tsena vaovao mahavelom-panantenana ho an'ireo orinasa voalaza ireo ihany koa izany. |
https://mg.globalvoices.org/2020/02/09/146671/ | Afrika: Nanome voninahitra an'i Michael Jackson ireo bilaogera | 2020-02-09T05:26:25 | Unknown | (Lahatsoratra nivoaka tamin'ny volana Jona 2009)
Mpanao fampisehoana Nizeriana naka tahaka an'i Michael Jackson nandritra ny fampisehoana tany Abuja. Sarin'ny N.R tao amin'ny Flickr.
Niteraka fihetseham-po maro avy any amin'ny vazan-tany rehetra manerana izao tontolo izao ny fahafatesan'ilay kintan'ny pop Amerikana Michael Jackson. Mizara ny fahatsiarovany an'i Jackson ireo mpankafy tao amin'ny tranonkalany ofisialy amin'ny fiteny efa ho am-polony, ary nanamarika ny lohatenim-pejim-baovao manerana izao tontolo izao ity vaovao ity.
Nanome voninahitra ny Mpanjakan'ny Pop tamin'ny alàlan'ny fandefasana sary sy rindran-tsary ny bilaogera taty Afrika. Nanolotra ny lisitr'ireo hiran'i Michael Jackson miisa 26 izay ankafiziny i Oluniyi David Ajao raha nanoratra avy any Nizeria, raha nanome voninahitra ny fahatsiarovana an'i Jackson kosa ilay bilaogera Ogandey Serakelz tamin'ny torolàlana momba ny fanaovana ny moonwalk na fomba fandihy izay noforonin'i Jackson.
Any Ghana, nanangona ireo fihetseham-po tamin'ny fahalasanan'i Jackson tao amin'ny Twitter sy Facebook i Kent Mensah avy ao amin'ny Africa News :
“Africa loves Michael Jackson… from birth you learn how to survive and that Michael Jackson is music… the most famous musician ever,” Rasco Patterson said on twitter @chickenwang4 .
“Make this world a better place for me and you these are the words from a true legend like Michael Jackson. I will always remember you Waco Jaco,” Elton Afari, Accra, Ghana said on Facebook.
“Tia an'i Michael Jackson i Afrika … vao teraka ianao dia efa mianatra ny miaina ary i Michael Jackson no mozika fantatrao… hoy ilay mpitendry mozika malaza indrindra hatramin'izay,” Rasco Patterson tao amin'ny twitter @chickenwang4 .
“Ataovy toerana tsara ho ahy sy ho anao ity tontolo ity ary izany no teny avy amin'ny angano marina toa an'i Michael Jackson. Hahatsiaro anao foana aho Waco Jaco,” hoy i Elton Afari, Accra, avy any Ghana tao amin'ny Facebook.
Raha nampatsiahy ny fihetseham-pon'ireo Afrikana mpankafy marobe i Sudanese Thinker dia nahatsiaro ilay kintan'ny pop tamim-pitiavana:
In a lot of ways Michael Jackson was my childhood. His music filled it with lots of joy and beautiful memories. It uplifted me when I was down. It made me happy when I was sad.
And as awkward and flawed as he was, I will dearly miss him and his talents.
Michael Jackson no fahazazako tamin'ny fomba maro. Nameno izany tamin'ny hafaliana sy ny fahatsiarovana mahafinaritra maro ny mozikany. Nampitsangana ahy izany rehefa trotraka aho. Nahafaly ahy izany rehefa malahelo aho.
Ary tena malahelo azy sy ny talentany tokoa aho amin'ny maha hafahafa sy mivilambilana azy.
Manome voninahitra an'i Jackson amin'ny tononkalo ilay bilaogera Ogandey Dickson Wasake :
On the death of Michael Jackson; The tears fill the earth, Black or white; The Liberian girl cries, And so does dirty Diana, even the stranger in Moscow, We all scream; “Oh it’s too bad; oh it’s too sad; The king is gone too soon, And I just can’t stop loving him!”
Tamin'ny fahafatesan'i Michael Jackson; Mameno ny tany ny ranomaso, Mainty na fotsy; Mitomany ny tovovavy Liberiana, Ary toy izany koa i Diana malotokely, eny fa na dia ireo olon-tsy fantatra ao Moskoa aza Mihiaka isika rehetra; “Tena ratsy izany; mampalahelo loatra izany; Aloha loatra ny nahalasanan'ilay mpanjaka ary tsy vitako ny tsy hitia azy ! ”
Na dia maro aza ireo bilaogera nalahelo ny fahafatesan'i Jackson, ny hafa kosa manontany ny safidiny hafahafa, anisan'izany ny fanovany ny lokon'ny volon-kodiny . Tany Ghana, nitoloko ilay bilaogera Emmanuel Bensa:
….the African culture tells us that we don't speak ill of the dead–and I am not about to do so anytime soon, but what I will do is to categorically state how much of a bad decision it was to become a white man.
Black is beautiful–and it will forever be so. As a Black Man, Michael Jackson had the looks, the voice; the talent. Oh what a shame.
… .Milaza amintsika ny kolontsaina Afrikana fa tsy mety ny hitenenantsika zava-dratsy momba ny maty ary tsy hanao izany aho fa ny ho ataoko dia ny milaza tsotra izao fa fanapahan-kevitra tena ratsy ny safidiny ho lasa fotsy hoditra.
Tsara tarehy ny mainty hoditra ary ho toy izany foana izy. Manana endrika, feo, talenta i Michael Jackson amin'ny maha-Lehilahy Mainty Hoditra azy; Eh indrisy fa mampalahelo ?
Ho an'ilay bilaogera Ogandey Rosebell , niteraka fisaintsainana momba ny antony nahatonga ny vaovao hitodika bebe kokoa tany amin'ny fahafatesan'ilay kintan'ny pop fa tsy toy ny an'ireo voina hafa ity fahafatesan'i Jackson ity:
As I watched the reaction around the world to Jackson’s death I wondered if really all humans can ever be equal. Not that I don’t recognise MJ’s contribution to music and his great talent, I would be naïve to do so, but I wonder why we no longer get the shock when we see death around the world. Everyone seemed to say oh he died young at 50, and then I thought that actually in Uganda life expectancy is at 50. Do you know in many African countries dying of old age is almost history? Do you know that this shock we feel at the loss MJ’s death, many Iraqis face it everyday? The fear for the loss of their own lives and the puzzles of how their children will grow, grips people in the Democratic Republic of Congo.
Nanontany tena aho raha tena mitovy avokoa ny olombelona rehetra rehefa nijery ny fihetsik'izao tontolo izao tamin'ny fahafatesan'i Jackson. Tsy hoe tsy fantatro akory ny fandraisana anjara nataon'i MJ tamin'ny mozika sy ny talentany lehibe, vendrana aho raha manao izany, saingy manontany tena aho hoe maninona isika no tsy tohina rehefa mahita ny fahafatesana manerana izao tontolo izao. Toa milaza avokoa ny olona rehetra fa hoe maty tanora izy tamin'ny faha-50 taonany, ary tonga saina tokoa aho avy eo fa 50 taona ny taham-pahavelomana any Oganda. Fantatrao ve fa efa tantara taloha aty amin'ny firenena Afrikana maro ny maty efa zokiolona? Fantatrao ve fa Irakiana maro isan'andro no miatrika dona tahaka ity tsapantsika tamin'ny fahafatesan'ny MJ ity ? Miantraika amin'ny vahoaka any amin'ny Repoblika Demaokratikan'i Kongo ny tahotry ny ho faty sy ny hoavy tsy fantatra ho an'ireo zanany.
Nandà ireo tsikera ireo i Omar Basawad avy ao amin'ny Safari Notes ary nifantoka tamin'ireo talenta manatantara an'i Jackson:
Whatever might be said about Michael Jackson, whatever one might think of him – one thing is certain: he defined an era.
Na inona na inona azo lazaina momba an'i Michael Jackson, na inona na inona mety hoeritreretin'ny olona momba azy dia zavatra iray no azo lazaina: namaritra vanim-potoana iray izy.
“RIP MJ”, hoy ny nosoratan'ilay bilaogera Kenyana, WildeYearnings . “Manana ny lanitra iray manontolo ianao izao handihizana ny moonwalk (ny dia eny amin'ny volana) …” |
https://mg.globalvoices.org/2020/02/22/146739/ | Miroborobo ny voanio mena any Côte d'Ivoire, na dia eo aza ny tsy fisiany ao amin'ny firenena | 2020-02-22T03:39:56 | Unknown | Ilay mpivarotra Ivoariana Koffe Pauline sy ny ankohonany mivarotra menaka voanio mena miaraka amin'ny voankazo sy legioma vaovao toy ny mangahazo, mananasy ary papay eny an-tsenan'i Faya any Abidjan, Côte d'Ivoire.
Vao haingana no nanambara ny fikasany hampitombo avo teloheny ny famokarana menaka voanio kanefa tsy manimba hatrany ireo ala zanatany i Côte d'Ivoire, saingy “toa hita fa tsy mitombina” ity drafitra ity noho ny vokatra ambany sy ny fihenan'ny tany (azo volena), araka ny voalazan'ny lahatsoratra avy amin'ny Radio Radio Internationale (RFI) tamin'ny taona 2019.
” Tsy afaka intsony ny maodely tranainy,” hoy i Siaka Coulibaly, solontenan'ny minisiteran'ny fambolena Ivoariana. “Tsy afaka mamokatra betsaka toy ny teo aloha intsony isika, mila maka antoka isika fa mahavokatra kokoa amin'ny velaran-tany kely kokoa ny fambolena efa misy eto amintsika, na dia mila maka ireo tany tsy novolena intsony aza izany”, hoy i Coulibaly tamin'ny RFI.
Iray amin'ireo saosy malaza indrindra ao Côte d'Ivoire ny saosy ‘graine’, vita amin'ny menaka voanio mena, 22 Oktobra 2014, avy amin'i Aboukam tamin'ny alalàn'ny Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Na dia efa iraisam-pirenena aza ny varotra menaka madio dia avy any anaty alan'i Afrika Andrefana no fiavian'ny hazo voanio mena. Ao amin'ity faritra ity, anisan'izany i Côte d'Ivoire, dia mbola maro ny olona mampiasa ny menaka voanio mena tsy voadio, be otrikaina kokoa amin'ny nahandro Ivoariana , toy ny nataon'ireo razambeny ihany.
Totoina tànana na amin'ny laona sy fanoto tsotra, mitoto ilay voankazo mena vonto menaka ny vehivavy Ivoariana ary maka ny menaka mena hatao nahandro avy eo.
Ao an-trano, alain'ny vehivavy ny ranom-boankazo sy ny menaka mba hanaovana saosy matavy antsoina hoe saosy graine . Mihazona ilay singa be otrikaina, manala harafesina ary manamandimandina ny voankazo hatao sakafo ity saosy be menaka ity.
Mitana ny laharana faha-11 manerantany i Côte d'Ivoire amin'ny famokarana menaka voanio voadio, araka ny Indexmundi. Izy no mpamokatra faharoa lehibe indrindra aty amin'ireo firenena Afrikanina, aorian'i Nizeria. Manodidina ny 75 isan-jaton'ny menaka ao Côte d'Ivoire no laniana ao amin'ny firenena – ny ambiny kosa amidy any amin'ireo firenena mifanolo-bodirindrina, hoy ny RFI. Raha ny filana voanio mena ao an-toerana sy ny indostrian'ny varotra no jerena dia mampiasa efa ho 10 isanjaton'ny mponina ao amin'ny firenena ny indostrian'ny menaka voanio.
Raha nandeha tany Côte d'Ivoire i Jeslyn Lemke avy ato amin'ny Global Voices dia niresaka tamin'ireo vehivavy mivarotra menaka voanio mena tany an-tsena sy tamin'ireo olona mampiasa ity menaka voanio mena ity mba hanamboarana savony, araka ny hita ato amin'ity lahatsary fohy ity:
Ao amin'ity tsena maresaka sy be olona ity, matetika amidin'ireo vehivavy eny an-kalamanjana, ao anaty tavoahangy plastika ny menaka voanio mena. Niresaka tamin'ilay mpivarotra Ivoariana Koffe Pauline sy ny ankohonany i Lemke, mivarotra menaka voanio mena miaraka amin'ny voankazo sy legioma vaovao toy ny mangahazo, mananasy ary papay tao amin'ny tsenan'i Faya any Abidjan ilay mpivarotra.
Mivarotra menaka toto tanana amin'ny vidiny mitovy amin'ny 1-2 dolara amerikanina, arakaraka ny habetsany i Pauline, toy ireo mpivarotra hafa eny an-tsena. Tsy toy ny menaka voanio volamena voadio kokoa fa toy ny misy tsironà voatabia ny menaka voanio mena ary ahitana vitamina B betsaka ao aminy sy karotenoida, ilay zavatra miloko volomboasary toy ny hita amin'ny trondro saumon sy ny karaoty.
Nitsidika ozinina fanamboarana savony any an-tanàna itatr'i Divo, Côte d'Ivoire ihany koa i Lemke, izay mamokatra kaba-kuru, savony vita amin'ny menaka voanio mena ary indraindray amin'ny dibera kakao. Ampiasain'ny Ivoariana manokana hanasana fitafiana ity bolongan-tsavony mavo ity ary amidy any amin'ny firenena Afrikana manodidina toa an'i Burkina Faso sy Nizeria ihany koa.
Vehivavy manamboatra savony amin'ny menaka voanio mena any Divo, Côte d'Ivoire. Pikantsary avy amin'ny lahatsary nataon'i Jeslyn Lemke.
Eto, mamatra ny habetsahan'ny ranonà hydroxyde de potassium sy ny menaka voanio mena ny vehivavy. Manafangaro ireo rano roa ireo ny mpiasa, izay mivadika ho patinà savony mavo matevina. Volavolaina ho baolina ny paty raha mbola lena ary halahatra ho maina miaraka amin'ny savony hafa. Mafy tsara hanasana fitafiana ny savony mivaingana saingy mafy loatra raha hanasana hoditra.
Mampihomehy anefa fa misy ny tsy fahampiana menaka voanio ao Côte d'Ivoire ary misy ny fanafarana menaka bebe kokoa avy amin'ny firenena Aziatika izay lohalaharana amin'ny famokarana menaka voanio manerantany .
Mamaritra ny indostrian'ny menaka voanio eran-tany ho toy ny ”ady ‘fifanenjanan-tsandry’ manerantany” ny GroIntelligence, sehatra ara-pambolena iray:
On the one hand, the practical benefits offered by palm oil have become a ubiquitous part of the lives of consumers; and the industry has helped pull many out of poverty. On the other hand, palm oil producers, in many cases, are leaving environmental devastation in their wake.
Etsy andaniny, lasa ampahany betsaka amin'ny fiainana andavanandron'ny mpanjifa ny tombontsoa azo avy amin'ny menaka voanio; ary nanampy ny maro hiala amin'ny fahantrana ny indostria. Etsy ankilany, mamela ny fahapotehan'ny tontolo iainana ireo mpamokatra menaka voanio, amin'ny tranga maro.
Mbola miroborobo ao Côte d'Ivoire anefa ny fampiasana menaka voanio mena tsy voadio amin'ny nahandro Ivoariana sy ny famokarana savony kaba-kuru. |
https://mg.globalvoices.org/2020/02/29/146293/ | Andro Iraisam-pirenena iadiana amin'ny SIDA : Miady amin'ny fanavakavahana maneran-tany | 2020-02-29T04:06:23 | Unknown | (Fanamarihana : lahatsoratra anglisy nivoaka tamin'ny Desambra 2009)
Olona an-tapitrisany maro maneran-tany no nivondrona ny Talata teo haneho fanohanana ireo miaina miaraka amin'ny VIH/SIDA. Tato anaty aterineto, tanaty bilaogy sy sehatra fiadian-kevitra, maro ireo nanombatombana ny fivoarana vita sy ny dingana mbola mila hatrehina amin'ny ady amin'ny fanavakavahana sy ny fiparitahan'ny aretina. Inty misy angon-dahatsoratra, sary ary lahatsary avy amin'ireo miteny sy manoratra amin'ny teny Frantsay.
Repoblika Demaokratikan'i Kôngô
Arkangel88 ao amin'ny Congoforums.net :
C'est dommage de constater qu'aujourd'hui encore, pour bien des gens, le SIDA semblerait toujours être le Syndrome Imaginaire pour Décourage les Amoureux. Les gens ne prennent toujours pas assez des précautions vis-à-vis de ce fléau.
Miresaka momba ny fanavakavahana atrehin'ny olona mitondra ny VIH ao amin'ny fireneny ny bilaogera Toniziana zizou from Djerba, manoratra avy ao Afrika Atsimo , izay vao avy nanambaran'ny governemanta paikady hanitarana ny fitsaboana ireo rehetra mitondra ny VIH :
Je suis encore en Afrique du sud. ici, une personne sur deux est infecte par le virus du sida. En Tunisie, l'infection est minime ( moins 0.01% de la population), le traitement gratuit est disponible et pourtant j'ai l'impression que nos seropositifs souffrent plus que ceux qui vivent en Afrique du Sud. Ils souffrent du rejet de leurs familles et de la societe. Ils se retrouvent souvent au chomage et sans aucun soutien… et pourtant! Le sida n'est pas la grippe. Il ne se propage que par la voie sexuelle (et encore! ce n'est pas a tous les coups). Donc chers compatriotes, en cette journee mondiale de lutte contre le sida. Ayez une pensee pour ces gens qui souffrent et surtout reflechissez a ce qu'il faut faire pour stopper l'isolement et la stigmatisation de ces malades.
Manoratra momba ny Silence, horonantsary iray fanadihadiana nataon'ilay mpamokatra sarimihetsika Toniziana Karim Souaki, izay hifaninana anatinà fetiben'ny horonantsary hatao ao Marseille, France, ny Tekiano.com :
Le film brise le «Silence» pesant sur la société tunisienne au sujet du sida, à travers le portrait de «Jimmy», un tunisien porteur du VIH. Ce documentaire évoque la perception du sida dans notre société. Le regard du réalisateur y croise celui de quelques personnes vivant avec le VIH.
Nibaribary ihany koa ny ady amin'ny fanavakavahana tao amin'ny tanànan'i Jacmel, Haiti, izay nidinan'ireo olona an-jatony tia ny mitovy fananahana aminy teny an-dalambe. OAo amin'ny PawallaPale.com :
Ils ont à leur tête un ancien pasteur américain…qui a mis sur pied une organisation dont le but est d’aider les homosexuels (hommes et femmes) à vivre positivement tout en étant séropositifs.
Ils demandent également aux milliers d’homosexuels haïtiens de cesser toute hypocrisie. En d’autres termes, qu’ils finissent par s’afficher en tant que tel.
Guadeloupe & Martinique
Ary farany, ao amin'ny Antilles Frantsay, fototry ny resabe sy ny ezaka fanairana ny vahoaka ihany koa ny fanavakavahana.
Manoratra ny Bebel971 , bilaogin'ny kolejin'ny UNESCO, Bébel, ao Sainte-Rose, Guadeloupe :
Vingt ans de lutte… Mais guère d’amélioration. En cette Journée mondiale de lutte contre le sida, l’heure est au bilan. La Guadeloupe demeure, cette année encore, la deuxième région de France la plus touchée par l’épidémie, avec un taux de prévalence 4 fois supérieure à celle de la Métropole.
La stigmatisation est forte en Guadeloupe. Il y a des tabous et les gens ne se font pas dépister, même s’ils désirent le faire car les attitudes discriminatoires et le rejet par la famille sont fréquents.
En terme de dépistage, la haute autorité de santé, souhaite lancer une nouvelle stratégie : le proposer à toute personne de plus de 15 ans qui vient dans un centre de santé, qu’il y ait eu risque ou non. « Si 70% des personnes séropositives étaient dépistées, elles prendraient plus de précaution et moins de risque pour leur santé, souligne docteur Marie-Thérèse Georger-Sow, présidente du Corevih (coordination régionale de lutte contre l’infection due au virus de l’immunodéficience humaine).
Roapolo taona niadivana… Kanefa tsy dia nisy fivoarana. Anatin'ity Andro Iraisam-pirenena iadiana amin'ny SIDA ity, fotoana izao hanaovana jery todika. Mbola mijanona ho faritra faharoa ao Frantsa tena voakasik'io areti-mifindra io i Guadeloupe tamini'ty taona ity, miaraka aminà tahanà famindràna aretina avo efatra heny raha oharina amin'ny an'ilay tanàndehibe.
Matanjaka ny fanavakavahana ao Guadeloupe. Misy ireo fady ary tsy manao fitiliana ny olona, na dia te hanao izany aza, satria mateti-pitranga ny fanavakavahana sy ny fanilikiliana avy amin'ny fianakaviana.
Raha ny mikasika ny fitiliana, namorona paikady vaovao indray ireo mpisahana ny fahasalamana : manome sosokevitra izy ireo ny mba hanatonan'ny rehetra izay maherin'ny 15 taona tobim-pahasalamana, na mety ho voa izy ireo na tsia. “Raha 70 % an'ireo izay mitondra ny VIH no voatily, dia afaka handray fepetra sy hanena ny loza mety hiseho amin'ny fahasalamany,” hoy ny Dr Marie-Thérèse Georger-Sow, filohan'ny Corevih (Fandrindràna isam-paritra ny ady amin'ny VIH).
Anatinà ezaka iadiana amin'ireo fihetsika manampy io taham-pifindrana avo dia avo io, nisy dokambarotra TV iray vaovao mandeha ao Guadeloupe sy Martinique miantso ny firaisankinan'ireo izay voan'ny VIH (amin'ny alalan'ny la discrimination dans la publicité
Ao Martinique, manoratra i madinina972bis ao amin'ny DOMActu.com :
C'est a ne rien comprendre ,malgré tous ces appels et ces mises en garde il y ai autant de personne atteint de cette maladie.On parle et on parle et personne n'écoute… |
https://mg.globalvoices.org/2020/02/29/147143/ | Môzambika: YouTuber nisy naka an-kery rehefa avy niampanga ‘mpaminany’ | 2020-02-29T15:17:31 | Unknown | Ny 5 Febroary, nisy naka an-kery ilay Môzambikàna YouTuber, Arsénio Amós, izay heverina fa valifaty noho ny iray tamin'ireo lahatsary navoakany. Noho ny fanampian'ny polisy dia navotsotra ny ampitson'io ihany izy.
Fantatra ety anaty tambajotra amin'ny hoe “Beleza em Pessoa”, Arsénio dia fantatra amin'ny firesahany anaty hanihany ao anatin'ny fantsony an'ireo olana samihafa, amin'ny fametrahana ny tsindrimpeo eo amin'ny fiainana sôsialy sy pôlitika ao Môzambika . Manana mpanjohy maherin'ny 80.000 ny fantsony “Arte & Vida” (Kanto sy Fiainana), mahatonga azy ho iray amin'ireo pejy Youtube malaza indrindra ao amin'ny firenena.
Tany anatin'ireo lahatsary vao haingana, nanehoan'i Arsénio hevitra ny fomba fanangonana harena nataon'ilay Môzambikàna nilaza ny tenany ho “mpaminany”, tamin'ny lainga mikasika ny fampianaram-pinoana ataon-dry zareo. Ifantohan'ny iray amin'ireny ny tsy fetezan-javatra amin'ny hetsika ara-pinoana ataon'i Joe Williams, môzambikàna iray mpaminany, izay voarohirohy amin'izao fotoana izao tamin'ilay fakàna an-kery an'ity Youtuber ity .
Ny 6 Febroary, taorian'ny fakàna an-kery an'i Arsenio, nifampizaràna nameno ireo tambajotra sôsialy ny rakipeo iray voalaza ho an'i Williams izay andrenesana azy manao ramatahora an'ilay tanora Youtuber.
Ao anaty lahatsary iray hafa, asongadin'ilay Youtuber ny zavamisy hoe tsy tian'ny sasany amin'ireo milaza azy ho “mpaminany” ny fantsony” ary naharay fandrahonana ho faty izy .
Pikantsary tamin'ny gazety Notícias, 7 Febroary
Andro vitsy taorian'io, nanomboka niely ireo sary nahitàna an'i Arsénio Amós nifatotra rojovy tao amin'ny biraon'ny polisy tao Maputo. Any anatin'ireo sary no afaka nahitàna an'i Joe Williams tonga niresaka tamina manamboninahitra iray ao amin'ny polisy.
Ny 7 Febroary, nitatitra ny Notícias, gazety lehibe ao amin'ny firenena, hoe noho ny resaka fikasàna haka an-kery dia nosamborin'ny polisy ilay “mpaminany”. Nambaran'ny polisy fa efa narahan-dry zareo ireo fihetsika rehetran'ilay “mpaminany”, ary nisy ireo mpanome vaovao tsy notononina anarana nampandre azy ireo fa ao anaty fiara iray no misy an'ilay “mpaminany” sy ilay Youtuber nalainy an-kery.
Tamin'ny fotoana namoahana ity lahatsoratra ity, mbola voatazona tao amin'ny biraon'ny polisy i Williams. Izy no voalohany ahiahiany ho tao ambadik'ilay fakàna an-kery, ary koa ho hadihadiana mikasika ny kolikoly sy ny fanangonana harena amin'ny fomba tsy ara-dalàna .
Tsy tranga manokana ho an'i Môzambika io resaka “mpaminany” io, satria misy ihany koa tatitra avy any amin'ireo firenena afrikàna marobe . Mampanantena fanasitrànana aretina sy fitsanganana amin'ny maty ry zareo, ary amin'ny ankapobeny dia mifandray aminà fiangonana tsy fanta-piaviana.
Fotoana fohy taorian'ilay tranga, a sehon'ireo sary niely ilay Youtuber voatampina taratasy fandraikitra (ruban adhésif) ny vavany, izay nahatonga fanehoankevitra avy amin'i Zarito Mutana, mpampiasa Facebook:
Muito triste que fizeram com o Blogueiro “Beleza em pessoa” recebi muitas fotos que nao dignifican [sic] a nossa polícia, aquilo parece se, ser um rapto que uma detenção, espero estar errado porém, acho que trata-se de uma vingança do Joe William contra o jovem.
Alguém deve parar esse mostro, alguém deve parar de chamar este mostro nas TV`s, alguém deve dizer basta ao Joe William…
Tena mampalahelo ny nanaovan-dry zareo an'ilay Youtuber ” Beleza em pessoa”…Enga anie aho ka ho diso, fa hevitro ny hoe valifatin'i Joe William amin'ilay tovolahy io.
Tokony hisy olona hisambotra an'io olondoza io, tokony hisy olona hanakana ny fiantsoana io olondoza io tsy hiakatra fahitalavitra, tokony hisy olona hiteny fotsiny izao amin'ny Joe Williams hoe “ampy izay”…
Nokianin'ilay politisiana sady mpanolotra fandaharana ao amin'ny fahitalaivitra, Domingos Gundana , ny fomba nitazonana ilay Youtuber.
NÃO ALGEMEM A LIBERDADE DE EXPRESSÃO!
Bom dia amigos meus e amigos de meus amigos, espero que esteja tudo bem com cada um de vocês, onde estiverem.
Estou postando as imagens abaixo desta escrita com profunda indignação, apesar de não ter todos os detalhes dos contornos que levaram ao tal Profeta a sair da essência do ser homem de Deus para o mundano.
Mas porque as imagens já rodam o mundo, torna dificil, ficar indiferente. Já se previa que o jovem tal Profeta, disso não é, mas pelo menos se sabe que ele conhece a palavra de Deus, e se isso for verdade, então se esqueceu do dito, ” PERDOAI A QUEM VOS TEM OFENDIDO, PARA QUE O VOSSO PAI DO CEU, POSSA PERDOAR AS VOSSAS OFENSAS” ou a outra ” AQUELE QUE NUNCA PECOU, ATIRE A PRIMEIRA PEDRA”.
Imagine se o Nyusi, Guebuza, Chisaano, Dhlakama ou Ossufo, saissem por ai a processar ou mandar prender todos os que lhes falam cada coisa, as cadeias ja nao tinham espaços .
Imagine se os Bispos da Universal fossem assim, saindo por ai a processar cada pessoa que os fala contra ou contra suas acções e de suas Igrejas.
Este tal de Profeta, vai calar a boca de todos nesta pátria? Mas ele é o primeiro que chama os irmaos de futxeka, de pobres, e faz videos estupendos.
Libertem o jovem Beleza em pessoa e deixem ele fazer o seu trabalho de informar.
Viva a liberdade e abaixo ignorância.
AZA FATORANA NY FAHALALAHANA MANEHO HEVITRA
Alaivo sary an-tsaina hoe tahaka izany ireo mpitondra fivavahana rehetra eto an-tany, mandeha mitety manenjika ireo rehetra miteny manohitra izay lazainy na ny ataony sy ireo ao amin'ny fiangonan-dry zareo.
Ity lazaina ho mpaminany ity, handeha hanakombona ny vavan'ny tsirairay ao amin'io firenena io ve lery ? Nefa izy no voalohany miantso ireo rahalahiny hoe “futxeka”, olona mahantra, ary manao lahatsary mipoapoaka.
Avotsory ilay tovolahy Beleza em Pessoa dia avelao hanao ny asany mampahafantatra [ny vahoaka].
Ho ela velona ny fahalalahana maneho hevitra, matesa any ny tsy fahalalàna.
Fanehoankevitra iray mitovitovy amin'izay no nataon'ny mpanao gazety sady mpahay tantara, Euclid Flavio:
ÁPICE DO ANADMISSIVEL
Penso que o Profeta joel williams , já esta a exagerar. Nestas imagens podemos ver o Blogueiro DA BELEZA EM PESSOA, submetido a situações de tortura antes de chegar nas autoridades de Justiça, supostamente porque o Blogueiro, terá manchado a HONRA E BOM NOME do nosso Profeta.
Isto não podemos admitir. Que se faça algo. É preciso compreender que Da Beleza não é assassino, é um profissional “Honesto”. Isto não. Repito: não.
NY FARATAMPONY AMIN'NY TSY AZO EKENA
Izaho mihevitra fa diso manao tafahoatra sahady ity mpaminany Joel Williams ity. Any anatin'ireny sary ireny isika dia afaka mahita ilay Youtuber BELEZA EM PESSOA, ampiharana fampijaliana talohan'ny nahatongavan'ireo manampahefana avy amin'ny Fitsaràna, heverina ho noho ilay bilaogera voalaza fa nandoto ny VONINAHITRA SY NY ANARANA TSARAn'ilay mpaminantsika.
Tsy azontsika avela hisy ny toy io. Misy zavatra tsy maintsy atao. Mila fantatrao fa tsy mpamono olona i Beleza, matianina mijoro amin'ny “fahamendrehana” izy. Tsy ilaina izao. Averiko indray, tsia.
Be ny resaka mandeha momba ny fiavian'ny haremben ‘i Williams , izay mbola tsy fantatra foana.
Ny hafa manosoka ny hevitra hoe ho valifaty, tsy noho ireo kiana nataon'ilay Youtuber, fa noho ny tsy fahatontosan'ny voalaza fa fifanarahana nisy teo amin'ilay “mpaminany” sy Arsenio mba hilaza zavatra tsara momba azy ao amin'ny fantsony, no nahatonga ilay fakàna an-kery, na dia resaka mandeha fotsiny aza aloha izany. Ilay mpanao gazety, Virgílio Conjo, no nampivoitra ny mety hisian'io :
Contractar serviços de acessória de imagem é normal. Mas, tal deve ser feito dentro de um contracto com as cláusulas bem definidas: objectivo comunicacional, Target, formatos e por aí.
Os blogueiros, apresentadores de Rádio e televisão estão a prestar um mau serviço de acessória as figuras públicas em benefício das soupinhas. O que eles não sabiam é que um dia o feitiço vira contra o feiticeiro.
Eles, durante muito tempo ajudaram JW a sair das merdinhas nem!… e, não tardou, não tendo mais espaço para tanta merda JW atacou os próprios blogueiros…
Zavatra mahazatra ny manao fifanarahana tolotrasa mba hanatsaràna ny sarin'ny tena. Saingy, tokony hatao anaty fenitry ny fifanarahana misy votoaty voafaritra tsara izany: ny tanjon'ilay fampitàna, ny lasibatra, ny endriny sy ny sisa….
Tsy dia miditra amin'ny fandraisana fanomezana mba hanaovana fanatsaratsaràna ny sarin'ireo endrika fanta-bahoaka loatra ireo bilaogera sy ireo mpanolotra fandaharana amin'ny fahitalavitra. Ny tsy fantatr'izy ireny dia, indray andro any, hitodin'ny nataony ireo mpamosavy.
Hatry ny ela ry zareo no efa nanampy an'i JW tsy ho tototry ny tay… ary, tsy misy hatak'andro, mba tsy hahabe loatra ny tay mandifotra azy, tafihan'i JW ireo bilaogera… |
https://mg.globalvoices.org/2020/02/07/146845/ | Solombavambahoaka bory tànana, vao voafidy tao Môzambika, hifantoka amin'ny fanabeazana | 2020-02-07T05:12:48 | Unknown | ny solombavambahoaka Mércia. Sary nopihan'i Jos é Matlhombe, nahazoana alàlana.
Ao anatin'ireo 250 solombavambahoaka nandray ny toerany tamin'ny 13 Janoary ho ao anatin'ny antenimiera andiany fahasivy ao Môzambika, misy iray mendrika ny hitondràna fanamarihana manokana.
Izy no Mércia Viriato Licá, 23 taona, solombavambahoaka tanora indrindra teo amin'ny tantaran'ny Repoblikan'i Môzambika.
Noho ny tsy fahatomombanana hatrany am-bohoka, tsy misy rantsambatana ambony izy. Ny fitendrena telefaona, fanoratana taratasy, fisotroana rano, fampiasàna solosaina — izany rehetra izany sy ny maro hafa amin'ny zavatra atao dia ilàna sandry sy tànana avokoa, ny tongony no anaovany izany rehetra izany. Tamin'ny 2019, nahavita ny fianarany ambony momba ny lalàna izy tao amin'ny Oniversite Pedagojikan'i Maputo.
Lany tamin'ny anaran'ny Frelimo, antoko eo amin'ny fitondràna ao Môzambika hatramin'ny nahazoana fahaleovantena tamin'ny 1975, solombavambahoaka misolo tena ny mpifidy ao amin'ny faritr'i Tete i Mércia. Ny filoha Filipe Nyusi, izay tafaresaka taminy tao amin'ny Facebook, herintaona talohan'izay, no nanome sosokevitra handrosoana azy ho mpifaninana tamin'ny 2019. Avy eo i Nyusi nanapaka hevitra ny hanampoka azy sy hitsidika azy tany an-tranony, ary avy any no nilazàny fa dia talanjona izy :
(…) sinceramente esta jovem surpreendeu-me. Ela faz tudo com os pés. Ela provou-me que não há barreiras que não se podem superar na vida.
(…) mba marina anefa, tena nahatalanjona ahy ity ramatoakely ity. Ny tongony daholo no anaovany ny zavatra rehetra. Noporofoiny tamiko fa tsy misy sakana tsy azo ihoarana eo amin'ny fiainana.
Nandao azy fony kely ny rainy ka ny reniny no nitaiza irery an'i Mércia, izay mbola miaraka miaina aminy hatramin'izao. Na eo aza ny fahasembanana, nolazainy tamin'ny filoha Nyusi fa tsy mahatsiaro ho samihafa amin'ny olona rehetra izy. Ekeny fa misedra olana izy saingy navadiny izy ireny ho tosika sy fahafahana manao zavatra, hoy izy tamin'ny TV Surdo .
Any anaty sehatra fanehoankevitra sasantsasany, atao ho ohatra amin'ny fiezahana / fandresena ny tantarany . Vao haingana no notantarain'ny Voice of Americ a ny fiainany, tao anaty tatitra iray nitondra ny lohateny hoe “ Mércia, mpikomy lasa solombavambahoaka”.
Tao anaty antsafa iray niarahana tamin'i Carta de Moçambique , natao nandritra ny andro nanosorana azy ho solombavambahoaka, noresahan'i Mércia ny fikasàny handrisika ireo Môzambikàna tanora haka aingampanahy avy aminy, dia ireo tanora manome ny ankamaroan'ireo vahoaka 28 tapitrisa eo ho eo ao amin'ny fireneny :
Espero contribuir para o desenvolvimento do país na escolaridade e educação. Incentivar os jovens para que nunca deixem de estudar porque a educação é o caminho para a vida (…) acredito que, por estar aqui na casa magna, irei incentivar e inspirar muita gente pelas atividades que irei exercer durante o meu mandato. Acredito que quando as pessoas olharem para mim e verem que sou capaz, também se conseguirão levantar.
Antenaiko ny handray anjara amin'ny fampandrosoana ny firenena amin'ny alàlan'ny fanabeazana sy ny fampidirana an-tsekoly. Mba handrisihana ny tanora tsy hitsahatra ny hianatra satria ny fanabeazana no làlana tsara eo amin'ny fiainana (…) Inoako fa ny fisiako ato anatin'ny antenimiera, dia ho afaka handrisika sy ho lasa aingampanahy ho an'olona maro aho amin'ny alàlan'ny zavatra ho ataoko mandritra ny fepotoana hiasàko. Inoako fa rehefa mijery ahy ny olona ka mahita fa mahavita aho, dia hiezaka koa izy ireo ny hihetsika.
Tao amin'ny Twitter, hoy ilay mpikaroka avy ao amin'ny Human Rights Watch, Zenaida Machado :
https://twitter.com/zenaidamz/status/1216714878074990592?s=20
Marcia Castela, 24 taona, manana maripahaizana ambony momba ny lalàna, no solombavambahoaka môzambikàna tanora indrindra. Fandresena goavana no sady aingampanahy ho an'ny tanora sy ireo olona manana fahasembanana. Notokanana androany izy sy ireo 249 hafa, taorian'ny fifidianana solombavambahoaka natao ny Oktôbra 2019. pic.twitter.com/I2XelnZy1c
–Zenaida Marchado (@zenaidamz) 13 Janoary 2020
Na nanasonia ny Fifanarahana Iraisampirenena momba ny zon'ny olona manana fahasembanana aza i Môzambika tamin'ny 2010, fifanarahana iray manindrahindra ny famoronana fepetra mendrika kokoa hiainan'ireo olona manana fahasembanana, mbola sarotra ny fiainan'izy ireny ao amin'ny firenena, araka ny nitateran'ny gazety A Verdade azy.
Nifantoka tamin'ny fidirana amin'ireny tranobe sy fiara fitaterambahoaka ireny ireo ohatra noraisina, izay tsy mety ho an'ireo sokajin'olona ireo, ankoatra ny fanavakavahana zakaina anaty toejavatra hafa. Vokany, angatahan ‘ny [ pt ] fikambanan'ireo olona manana fahasembanana ao Môzambika ny hanaovana lalàna iray manokana hiaro ny zon'izy ireo.
Raha naneho hevitra tamin'ny bitsik'i Machado, ny kaomisera ambony britanika ao Maputo, NneNne Iwuji-Eme, nilaza fa Mercia dia aingampanahy, tsy ho an'ny olona manana fahasembanana fotsiny, fa ho an'ireo tovovavy rehetra any rehetra any. “Mila tovovavy betsaka manonofy ny ho lasa mpitarika sy tafita tahaka anao izao tontolo izao,” hoy izy.
Lazain’ ilay mpikatroka, Benilde Mourana, fa tena nahafaly be azy ny fanendrena an'i Mércia ary manantena azy tsy “ho toy ireo parlemantera hatrizay” fotsiny ihany izy, fa tena ho aingampanahy tokoa ho an'ny olona :
Fiquei feliz com a eleição da jovem Mércia, rapariga com deficiência para deputada da Assembleia da República, afinal a inclusão deve começar de algum lado. Espero que ela não seja mais uma deputada e sim aquela deputada que leva as reais preocupações das pessoas com deficiência para a magna casa. A Mércia sozinha não basta, que onda de inclusão se alastre para outros sectores chaves na área da deficiência (…)
Faly aho tamin'ny nahavoafidy ho solombavambahoaka an'i Mercia, tovovavy iray manana fahasembanana, sady izao koa, tsy maintsy manomboka any ananonanona any ny fampiatiana. Manantena aho fa tsy ho parlemantera iray toy ny hafa rehetra ihany fotsiny izy fa ho ilay iray hitondra ny tena olan'ny vahoaka ho ao amin'ny antenimiera. Tsy ampy raha i Mercia samirery, aleo avelantsika ny onjan'ny fampiatiana ireo manana fahasembanana mba hiparitaka any amin'ireo sehatra hafa manandanja (…) |
https://mg.globalvoices.org/2020/01/27/146680/ | Indranteny Yorùbá: Ny fomba fivoaran'ny fiteny | 2020-01-27T05:06:08 | Unknown | Àkàrà na mofo tsaramaso Nizeriana sakafo maraina any Nizeria, 11 Jolay 2013. Saripikan'i Atimukoh via Wikimedia Commons, CC BY 2.0.
Efa anjato taonany marono mifandray ny fiteny. Eritrereto anie ny voambolana “restaurant,” nindramina avy amin'ny fiteny frantsay ho amin'ny fiteny anglisy. Ankehitriny, ity indranteny — voambolana noraisina avy amin'ny fiteny iray mankany amin'ny fiteny iray hafa tsy nasiana fandikanteny — ity mivezivezy amin'ny teny anglisy tahaka ny hoe tsy nindramina.
Azo lazaina ho avy amin'ny fifindramonina, varotra, ary fifampiraharahana ireny findramana ara-pitenenana ireny, satria misedra tontolom-pitenenampoko maro ny olona. Avy amin'ireny fifaneraserana ireny ny olona no mandalo tontolom-piteny isankarazany, sy fiteny sy fehezanteny nindramina handraisana ireo mpifanerasera aminao.
Tsy manivaka amin'izany ny Yorùbá. Ifampiresahan'olona manodidina ny 40 tapitrisa ao Nizeria,nandray tarakevitra avy amin'ny fiteny anglisy ifampiresahan'ny Britanika, izay nihazona fahefam-panjanahantany tao Nizeria nanomboka ny taona 1914 ka hatramin'ny taona 1960, ny fiteny Yorùbá.
Mihoatra ny antsasaky ny voambolana ampiasaina amin'ny fiteny Yorùbá no nindramina avy amin'ny teny anglisy. Eritrereto ny voambolana “cup.” nofehezina ho lasa kó̩ò̩pù. Ny voambolana “phone” lasa fóònù , “ball” lasa bó̩ò̩lù , ary ny “television” lasa te̩lifís̩ó̩ò̩nù , ankoatra ireo maro hafa.
Niitatra nandritra ny taona maro ireo voambolana anglisy izay “nampindramina” ho amin'ny fiteny Yorùbá ireny. Misy ihany koa ireo trangam-piteny Yorùbá nindramina avy amin'ny fiteny Hausa, ifampiresahan'olona 44 tapitrisa any amin'ny faritra avaratr'i Nizeria. Io fiteny izany nindrana betsaka avy amin'ny fiteny arabo, ihany koa, tahaka ny voambolana àlùbáríkà (“fitahiana” ), àlùbó̩sà (“tongolo”) ary wàhálà (“korontana”) .
Ny hamevan'ny indrateny Yorùbá dia ny fampiasana azy ireny amin'ny resaka andavanandro tahaka ny hoe efa voatelin'ilay fiteny izy ireny. Tsy vitsy ny mande olona miteny hoe, Bá o̩ m o̩ y e̩ n mú b ó̩ò̩ lu è̩ na “Ampio ny zaza handray ny baolina”. Na dia tsy zanatany amin'ny fiteny Yorùbá aza ny voambolana voatsipika ambany hoe bó̩ò̩lu, dia manao izay mampety izany ireo mpiteny azy.
Iray amin'ny fanamby (olana) amin'ny fiteny Yorùbá raha eo amin'ny indranteny dia ny fitiavan'ireo mpiteny azy mandika ny voambolana Yorùbá ho amin'ny teny anglisy sy ny fampiasana ireny ao anaty fehezanteny misolo ny voambolana Yorùbá ôrizinaly. Ohatra iray amin'izany ny voambolana àkàrà — maro amin'ny mpiteny Yorùbá no mandika azy ho mofo tsaramaso eo amin'ny fifaneraserana andavanandro —, indrindra rehefa amin'ny vahiny.
Ny fampiasana voambolana amin'ny endriny nahafantarana azy no miantoka fa mbola ao tsara ilay kolontsaina — velona amin'ny alalan'ny fiteny — . Ohatra raisina amin'izany, tsy misy olona any Japana ka manonona ny sushi amin'ny anarana hafa — rehefa sushi dia sushi.
Rehefa izay no mitranga amin'ireo voambolana Yorùbá maro, dia afa-mamelana mihoatra an'i Nizeria sy ny tontolo mpiteny Yorùbá ihany koa ilay fiteny sy ilay kolontsaina. Ohatra, ny àmàlà dia sakafo Yorùbá malaza, eny fa na any amin'ireo ampielezana aza. Mety mahita ny lalany any amin'ny rakibolan'ny teny hafa io voambolana io raha mikiry manonona azy ny mpiteny Yorùbá. Mampihena ny satany sy ny fototra ara-pitenenana azy ny mandika azy ho “yam flour” — mampihena ny maha-“Yoruba” azy.
Eritrereto indray ilay voambolana Yorùbá natao teny anglisy ho “fanimorious,” izay lasa mihamalaza ahy hita ao amin'ny rakibolana an-tanandehibe. Ny dikany dia hoe “sariaka,” na “meva,” ary avy amin'ny voambolana hoe fanim ó̩ ra amin'ny teny Yorùbá izany.
Mety ho ara-panononana sy araka ny endriky ny teny izany: tsy mety amin'ny fiteny Yorùbá ny mamarana voambolana amin'ny vaninteny renintsoratra na amin'ny renintsoratra. Vokatr'izany, nampiana tamin'ny fototeny Yorùbá ny tovana anglisy -ious . Na izany aza, hita ihany fa mbola mitoetra hoe avy amin'ny fiteny Yoruba ilay voambolana. Fandresena izany ho an'ny fiteny Yorùbá.
Vao haingana izao no nampiana tamin'ny Rakibolana anglisy Oxford ny voambolana anglisy nizeriana maro hafa.
Hahavita dingana lehibe ny Yorùbá rehefa mandray anjara amin'ny fanabeazana ny vohon'ny teny ny mpiteny azy; zavadehibe ihany koa ny mampiasa azy amin'ny fampitam-baovao satria efa miha-nomerika kokoa hatrany ny fampitam-baovao. Ho vokatr'izany dia hiteraka fikarohana bebe kokoa amin'ilay fiteny Niger-Congo izany. |
https://mg.globalvoices.org/2020/02/01/146375/ | Nanomboka ny tolotra fitaterana haingam-pandeha ny zotra mampitohy an'i Yaoundé sy Douala | 2020-02-01T13:23:45 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra nivoaka tamin'ny Oktôbra 2014)
Garan'i Bawa, akaiky an'i Ngaoundéré. Sary: Nestor Nga Etoga.
“Nihoatra ny 100.000 ireo mpandeha tao amin'ny orinasa Camrail ny 22 aogositra 2014″ , hoy ireo tomponandraikitra.
Nanomboka tamin'ny fampandehanana ny Fiarandalamby InterCity ny 3 Mey 2014, “444” ireo fiarandalamby nahasarika olona” ; hoy ireo tomponandraikitra ao amin'ny Camrail.
Ho an'i Dieudonné Gaibai, tomponandraikitry ny fifandraisana ao amin'ny CAMRAIL :
Manodidina ny 95 % ny taham-pahafenoana ao amin'ny kilasy voalohany ary 75 % kosa ny ao amin'ny Premium ho anà mpandeha eo amin'ny 1.400 eo taterina isan'andro, miaraka aminà zotra maharitra eo amin'ny 3ora 30 minitra eo. Nanome fahafahana mpanjifa maherin'ny 100.000 eo hiaina izany atao hoe fiarandalamby mampahazo aina, haingana sy hieren-doza izany io tolotra fitaterana mampifandray tsy tapaka an'i Yaoundé sy Douala anatin'ny 3ora 40 minitra io, ary anaty filaminana tanteraka.
ny fiarandalamby Innercity mampifandray an'i Yaoundé sy Douala nalaina tao amin'ny Cameroon online – sehatra ho an'ny daholobe
Ankoatra izay, misy tolotra “fihinanana tsakitsaky” atolotra ao anatiny sady afaka mampiasa tablettes voatokana ho an'ny fialamboliny ireo mpandeha. Nanamarika i Hamadou Sali, filohan'ny filankevi-pitantanan'ny Camrail, fa :
Miaraka aminà mpandeha 100.000 ao amin'ny InterCity, hanohy ny fiarahany miasa amin'ny governemanta kameroney ny Camrail anatin'ny fametrahana tetikasa fampivoarana ny tambajotran'ny fiarandalamby kameroney sy ny fanatsaràna ny kalitaon'ny tolotra fitaterana.
Na eo aza ireo vokatra ireo, mbola misalasala ireo Kameroney sasany. Mametra-panontaniana vitsivitsy i Fergusson :
Ndeha hojerena izay ho bikan'izany rehetra izany ato anatin'ny enim-bola mialohan'ny hitsaràna. Na izany na tsy izany, tsara raisina foana saingy mahavariana ihany hoe 50 taona taorian'ny atao hoe fahaleovantena dia mbola mankalaza ny fampandehanana fiarandalamby ihany isika.
Manampy i Nkunkuma2 ao amin'ny fizarana fametrahana fanehoankevitra :
Ho anà saram-pitaterana manomboka amin'ny 9.000 fcfa ho an'ny vip sy 6.000 fcfa ho an'ny kilasy premium. Manonofy ve aho sa inona izany resaka izany ?
265 km anatin'ny efa ho adiny 4 dia miresaka fanavaozana isika ato anatin'ny taonjato faha-21 izay efa hahatratraran'ireo fiarandalamby ny 300kmh ? Shangai-Pekin, manodidina ny 1318km latsaky ny adiny 5. Mampitsiriritra e ?
Mijery ny lafiny tsara kosa i Arthur Wandji ao amin'ny News du Camer :
Tombony ny fananana io fiarandalamby io, tsy eo amin'ny fnamoràna ny fivezivezen'ny Kameroney avy any amin'ireo tanàna roa voakendry ireo fotsiny ihany, fa ho an'ny fivoaran'ireo fotodrafitrasa ao Kamerona ihany koa. |
https://mg.globalvoices.org/2020/01/18/146502/ | Nanokatra tambajotra hanaraha-maso ny fifidianana filoham-pirenena ireo mpikatroka Angoley | 2020-01-18T03:13:51 | Unknown | (Lahatsoratra nivoaka tamin'ny volana Aogositra 2017)
Fitaovam-pifidianan'ny antoko mpitondra MPLA sy ny kandidà-ny João Lourenço, nahazoana alàlana ( Jiku ).
Teo am-panatontosana ny fampielezan-kevitra amin'ny fifidianana (23 Aogositra 2017) i Angola. Izany no fotoana voalohany, hatramin'ny fahaleovantena, tsy hilatsahan'ny filoha José Eduardo dos Santos ho kandida.
Nankatoavin'ny komity foiben'ny antoko mpitondra, Movimento Popular pela Libertação de Angola (MPLA) ny lisitry ny fifidianana, ny 4 febroary ary notarihin'ny minisitry ny fiarovana teo aloha, Jeneraly João Lourenço, izay ho lasa filoham-pirenena raha toa ka mandresy amin'ny fifidianana ny MPLA.
Anisan'ireo mpanohitra, nisy antoko roa fanta-daza no nifaninana – ny União Nacional para a Independência Total de Angola (UNITA) sy ny mpiara-dia Convergência Ampla de Salvação de Angola (CASA-CE). Raha momba ny mpifidy, miisa 9,4 tapitrisa ireo Angoley no nantsoina ho any amin'ny birao fandatsaham-bato.
Nisy ny tsy fahatokisana betsaka momba ny mangarahara tamin'ireo fifidianana ireo. Ohatra, ny fahataran'ny fanasana ho an'ny mpanara-maso avy amin'ny Vondrona Eoropeana (UE) sy ny tsy fanarahana ny fepetra notakian'ny UE no antony lehibe nandavan'izy ireo ny fanaraha-maso ny fifidianana. Niampanga ny manampahefana Angoley ho tsy liana tamin'ny fanaraha-mason'ny Vondrona Eoropeana Ilay mpikambana ao amin'ny Parlemanta Eoropeana, Ana Gomes :
A verdade é que as autoridades angolanas não quiseram dar condições para essa missão ir a Angola, porque caso contrário tinham feito o convite há muito tempo. Portanto, se o Governo angolano escolheu apresentar o convite tão tardiamente, inclusivamente depois de uma missão de peritos eleitorais que a UE enviou para Angola e nem sequer no convite reuniu as condições básicas, que sabe perfeitamente que são exigidas pela UE porque são padrões para qualquer país onde a UE vá observar, então a minha conclusão é que, de fato, não havia vontade política nenhuma das autoridades angolanas convidarem a UE para observar as eleições.
The truth is that the Angolan authorities did not want to provide the conditions for this mission to go to Angola, because otherwise they would have sent the invitation long ago. So, if the Angolan government chose to send the invitation so late, including after a mission of electoral experts that the EU sent to Angola and not even the invitation met the basic conditions, which it knows perfectly well that they are required by the EU because they are the standards for any country where the EU goes to monitor, then my conclusion is that, in fact, there was no political will of the Angolan authorities to invite the EU to observe the elections.
Ny marina dia tsy te hameno ny fepetra ho an'ity iraka handehanana ho any Angola ity ny mpitondra Angoley, satria tokony efa ela izy ireo no nandefa ny fanasana raha tsy izany. Ka raha nisafidy ny handefa ny fanasana efa tara loatra ny governemanta Angoley, anisan'izany ny taorian'ny nandefasan'ny Vondrona Eoropeana manam-pahaizana manokana momba ny fifidianana tany Angola ary na dia ny fanasana aza dia tsy nahafeno ny fepetra fototra ilaina, kanefa fantatr'izy ireo tsara fa takian'ny Vondrona Eropeana izany satria izany no fenitra ho an'ny firenena rehetra izay hanaovan'ny Vondrona Eoropeana fanaraha-maso. Noho izany raha araka ny hevitro, raha ny marina, tsy nisy ny finiavana ara-politika avy amin'ny manampahefana Angoley hanasa ny Vondrona Eoropeana hanara-maso ny fifidianana.
Anisan'ireo fikambanan'ny fiarahamonim-pirenena, ny fikambanana Handeka izay nanangana ny tetikasa Jiku , hetsika iray izay nikendry ny olom-pirenena, ankoatra ny fandrotsaham-bato fotsiny mba hanatanteraka ny andraikiny amin'ny fanaraha-maso ny fifidianana amin'ny andron'ny fifidianana. Mikendry ny hanangonam-baovao amin'ny sehatra iray – www.jikuangola.org – ny Jiku ary manome toerana ho an'ny olona handefa ny fitarainany sy ny fangatahany.
Nanazava ity tranonkala ity fa teny Kikongo ny teny hoe “Jiku” izay midika hoe “toerana ho an'ny fifanakalozan-kevitra momba ny olana, amin'ny ankapobeny manodidina ny afon-dasy”, ary ampahany voalohany amin'ny teny hoe “Jikulumessu”, izay midika hoe “sokafy ny maso”.
Ahitana olona Angoley efa fanta-daza ny Jiku, toy ny praiminisitra teo aloha Marcolino Moco, i Luaty Beirão sy Mbanza Hamza avy amin'ireo vondrona mpikatroka mpiaro ny zon'olombelona 15+2 , izay niteraka resabe satria notanana am-ponja nandritra ny volana maro tamin'ny fiampangana azy ireo tamin'ny fanakorontanana, talohan'ny namoahana azy ireo taorian'izay.
Tamin'ny antsafa nifanaovana tamin'ny DW África, nanazava ny hevitra fototry ny Jiku ilay mpikatroka Luaty Beirão :
Incentivar as pessoas a não se comportarem como eleitores numa democracia comum onde as pessoas vão, votam, escolhem o seu candidato e voltam para casa. Porque todos nós nos queixamos de vícios e irregularidades eleitorais, então é preciso que todos se comportem como monitores eleitorais e que estejam atentos.
Amporisiho ny vahoaka tsy hanao tahaka ny mpifidy amin'ny demaokrasia mahazatra izay handehanan'ny vahoaka, mifidy, hisafidy ny kandidà-ny ary miverina mody. Satria samy mitaraina amin'ny tsy fanarahan-dalàna sy ny tsy fahatomombanana amin'ny fifidianana avokoa isika rehetra, noho izany dia ilain'ny rehetra ny mihetsika ho toy ny mpanara-maso ny fifidianana ary mba ho mailo hatrany.
Tao amin'ny lahatsoratra Facebook, nametra-panontaniana momba ny anjara asan'ny manampahefana mahazatra amin'ny fifidianana ihany koa ny pejin'ny Jiku :
AUTORIDADES TRADICIONAIS E AS ELEIÇÕES
Depois de exatamente 1 hora de direto da TV Zimbo às atividades que ocorreram em simultâneo esta manhã no Huambo (‘Candidato’ João Lourenço ) e Luanda (Higino Carneiro no Kilamba Kiaxi), eis que somos brindados com uma ‘autoridade tradicional’ que, encorajada pelo jornalista e citando atabalhoadamente uma passagem bíblica, confessa ter abençoado João Lourenço e que mais ninguém pode ser abençoado.
NY MANAMPAHEFANA NENTIM-PAHARAZANA SY NY FIFIDIANANA
Taorian'ny fampitana mivantana naharitra 1 ora tamin'ny TV Zimbo momba ny hetsika izay natao androany maraina tao Huambo (‘Kandida’ João Lourenço ) ary Luanda (Higino Carneiro ao Kilamba Kiaxi) dia ampisehoana amintsika ny ‘fahefana nentim-paharazana’ eto izay nampirisihan'ny mpanao gazety sy ny fanononana kisendrasendra ny andinin-tsoratra baiboly ary nilazana ny fitsofan-drano an'i João Lourenço ary tsy misy olon-kafa hafa hahazo izany.
Mitovy amin'ny tetikasa Txeka ity hetsika ity izay noforonin'ireo tanora mpikatroka tany Mozambika nandritra ny fifidianana tamin'ny taona 2014, izay nanaovana ny asa fandinihana sy ny fanara-maso ny fotoana rehetra tamin'ny fifidianana. |
https://mg.globalvoices.org/2020/01/12/146542/ | Nahoana i Donald Trump no malaza be ao Nizerià? | 2020-01-12T06:38:56 | Unknown | Ny filoha Donald Trump niverina ho ao amin'ny Trano Fotsy ao Washington tamin'ny 19 Aogositra 2018. Sary an'i Samira Bouaou/The Epoch Times, CC BY 2.0.
Somary nahazo fanamarihana ratsy avy amin'izao tontolo izao ny filohan'i Etazonia, Donald Trump, amin'ny fomba fandraisany an-tànana ny raharaha iraisampirenena — saingy tsy any amin'ireo firenena afrikàna sasany toa an'i Nizerià izany.
Araka ny fanadihadiana iray vao haingana nataon'ny Pew Research Centre, ny ankamaroan'ireo Nizeriàna dia “matoky” fa “hanao ny mety amin'ny raharaha erantany” i Trump.
Avy aminà fanadihadiana natao tamin'ny finday sy resaka mivantana no nanangonana ireo vokatra azon'ilay fanadihadian'ny Pew, antsafa natao teo ambany fitarihan'ny Gallup — orinasa iray mpanolotsaina sy mpanao fanadihadiana manana ny foibeny any Washington DC.
Ny fanadihadiana iray tamin'ny Oktôbra 2019 nataon'ny Tweepsmap momba ny fitambaran'ny isan'ireo mpanjohy an'i Trump ao amin'ny Twitter dia mampiseho fa ao anatin'ny laharana dimy voalohany erantany ry zareo Nizeriàna:
Except we want to live in denial, Trump is hugely popular in Nigeria. Note, I am not his fan but truth be told, he has a huge fan base here.
— Omadi (@iamtenseven) January 10, 2020
Raha tsy hoe te-hiaina ao anatin'ny tsy fanekena angaha isika, faran'izay tena malaza be ao Nizerià i Trump. Fanamarihana, tsy mpankafy azy aho saingy ilaina lazaina ny marina, tena manana mpankafy eny ifotony lery aty.
Na izany aza, tsy manazava ny antony mahatonga ireo Nizeriàna sasany hiankohoka amin'i Trump io.
Mitolagaga amin'ny sariny toy ny bandy henjana ny olona, ary mampiala voly ilay fombany mivantambantana fiteny. Mahagaga izy ho an'ireo Amerikàna. Hafahafa. Hafa noho izay efa azonareo. Saingy efa mahazatra anay ny mahita mpitondra miresaka tsy mahafehy vava, manevateva sy maniratsira fiteny rehefa izay no mahafaly an-dry zareo. Ary araka izany, ho anay lery dia tsy hafahafa toy izay mety ho fahitan'ireo Amerikàna azy.
Ny finoana no antony iray hafa. Tia an'i Trump ireo Nizeriàna kristiàna.
Cheta Nwanze, lehiben'ny fikarohana ao amin'ny SBM Intelligence nilaza tamin'ny Global Voices hoe:
Tena mba tiako ny hahafantatra hoe TAIZA tao Nizerià no nanaovana io fanadihadiana io. Vonona aho ny hanao fanamby hoe ny tapany atsimon'i Nizerià no betsaka tamin'izany, izay manazava ny fitiavana an'i Trump. Betsaka amin'ireo olony eny ifotony no kristiàna evanjelika, ka avy amin'ireny ireo Nizeriàna marobe no maka ny aingampanahiny.
Manana antokom-pinoana roa lehibe i Nizerià, miaraka aminà vahoaka vinavinaina ho 200 tapitrisa eo: ny finoana kristiana sy silamo. Ireo Miozolmàna sy Kristiàna no manome ny 50 isanjato sy 48 isanjato amin'ireo mponina ao Nizerià.
Ny fomba nentina nanao io fakankevitra vao haingana io dia mampiseho fa ilay fanadihadiana dia natao tany anatin'ireo “toerana manana governemantam-paritra voatsinjaran'ny faritra jeôpôlitika ” ao Nizerià. Kanefa, Adamawa, Borno, ary Yobe milaza fa nahilika tsy ho tao anatin'ilay fanadihadiana ireo any amin'ny avaratra andrefan'i Nizerià, noho ny antony ara-pilaminana.
Misy faritra 774 manana governemantam-paritra ny ao Nizerià, rantsana eny ifotony amin'ny rafitry ny fitantanan'ny mpanatanteraka ao amin'ny firenena. Misy ihany koa faritra jeôpôlitika enina: Afovoany avaratra, Avaratra andrefana, Atsimo, Atsimo Atsinanana ary ny Atsimo andrefana.
Ny fomba fijerin'i Nwanze milaza fa tsy mitombina ny hoe ireo Kristiànina ao atsimon'i Nizerià no tsy maintsy nanome io votoaty manandanja amin'ireo vokatry ny fikarohan'ny Pew io. Nasehon'ilay fanadihadiana ihany koa fa “ambony kokoa ny fitiavan'ireo Kristiàna Nizeriàna an'i Etazonia (69 isanjato) raha oharina amin'ny an'ireo Silamo (54 isanjato).”
Taorian'ny namonoan'i Etazonia ilay Jeneraly mamimbahoaka Iraniàna, Qasem Soleimani, namoaka fampitandremana ho an'ny fireneny ny lehiben'ny polisy nizeriàna mba hisorohana izay rehetra mety ho fanakorontanana, ho an'ny “tombontsoam-pirenena.”
Nofaritan'n y hetsiky ny silamo ao Nizerià ho toy ny “fihantsiana ady amin'i Iràna ilay fanafihana an'habakabaka nataon'i Etazonia ka nahafaty an'i Soleimani “.
Nofariparitana ho “ny iray amin'ireo mpitondra erantany toherina be indrindra amin'izao vaninandro maoderina izao ” i Trump.
Na izany aza, mazava be fa maro ao Nizerià no mitsaoka (miankohoka) aminy. |
https://mg.globalvoices.org/2020/01/09/146466/ | Ogandà : Ny olan'ny vondrom-piarahamonina no ho fototry ny tantara an'onjampeonay | 2020-01-09T03:11:54 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra nivoaka tamin'ny Septambra 2014)
Fanavaozambaovaon'ny tetikasa iray vatsian'ny Rising Voices
Fikarohana teny an-kianja nataon'ny Tranon'ny Teknolojian'ny Teatira (TTH). Sary an'ny TTH.
Taorian'ireo volana telo nanaovana hetsika tany alohan'ny tena fametrahana azy, tafiditra amin'izany ny fanandramana mamokatra votoaty, ny fanatonana ireo mpanapakevitra isan-tsokajiny momba izay ho lohahevitra hatao laharampahamehana, ny fanaovana soritsoritry ny tantara sy ny famantarana izay torohay ilaina, dia nomen'ny Theatre Technology House (Tranon'ny Teknolojian'ny Teatira) fitaovana sy fahalalàna fototra ho entina miasa ihany nony farany ilay ekipa hisahana ny famokarana andiany roambinifolo iresahana rariny sôsialy, ny fahaiza-mitantana ary ny fahombiazan'ny fifidianana demaokratika ho alefa amin'ny onjampeo.
Nivoaka avy tamin'ilay fiofanana momba ny fanangonana raki-kevitra notarihan'ny tarika mpanorina ilay tetikasa, nifampiresahana sy nohalalininaa tamin'ilay fotoam-piofanana ireo hevitra avy amin'ny vondrom-piarahamonina navorin'ny tarika mpanao fikarohana nanomboka tany amin'ireo hetsika teny an-kianja tany Abongomola sy Aduku, ao amin'ny distrikan'i Apac [misy distrika 112 ao Ogandà , mitsinjara ho faritàny sy fivondronana, jereo ny sarintanin'ny distrikan'i Apac ]. Avy amin'ireo vokatra azo teny an-kianja no ahafantaran'ilay tarika mpamokatra fandaharana izay lohahevitra mahaliana heverin'ny vondrom-piarahamonina fa ilaina katrohana mifanaraka amin'ny filàn-dry zareo (ireo filàna hahazo vaovao ho an'ny olontsotra).
Fakàna hevitra notanterahan'ny tarika avy amin'ny Tranon'ny Teknolojian'ny Teatira. Sary an'ny TTH.
Ireo hevitra nangonina teny an-kianja dia nampiasaina hamaritana ny votoatin'ny fampiofanana. Tao anatin'ireny hevitra voaangona ireny : ny zavamisy hoe izany fifidianana demaokratika izany dia mipetraka ho nofinofy ihany ao anatin'ny fiarahamonina misy ilay olontsotra, sosokevitra momba izay hahafahana mamadika ny fifidianana ho firoboroboana ara-toekarena ho an'ireo mponina am-bohitra, ny hatsaràn'ny resaka fahasalamàna sy ny fampianarana ho an'ny daholobe. Raha fotokevitra iraisana sy ahitàna tombony ao anatin'ny teoria sy ny fomba fijerin'ny olompirenena tsotra momba ny demaokrasia, dia tsy araka izany, raha ny vokatry ny fanadihadiana, ny fanehoankevitry ny olona, fa any anatin'ny fomba fijery mahazatra, ny demaokrasiam-pifidianana dia ikendrena hanomezana fahafahampo ireo filàna sy tombontsoan'ny mpitondra ara-pôlitika sy ireo mpiaradia akaiky amin-dry zareo. Mijanona ho resabe fa tsy asa ireo tombontsoa sôsialy sy toekarena tokony ho takalon'ny vatom-pifidianana.
Ireo mponina ao Abongomola nohetsehan'i Joel Obwolo, mpanao gazety ao an-toerana sady mpanangona vaovao ao amin'ny Radio Wa 89.8 FM no manome sary mazava tsara momba ny dikan'ny atao hoe demaokrasia sy ny fahaizana fitantanana ho an'ireo olompirenena tsotra. Amin'ny fampiasàna sarinteny momba ireo retsika dimy ananan'ny olombelona; lehilahy izay no nilaza hoe ny fihainoana no tena ilain'ny demaokrasia sy ny fahaizana mitantana fa tsy ireo retsika rehetra akory. Tsy hitan'ireo olompirenena hotsapaina, hofofonina, hojerena na hanaovana andran-tsiro izy ireny. Be tabataba ny demaokrasia, be siotsioka sy manafintohina ary tsy misy dikany ho an'ireo olompirenena tsotra. Io sy ireo hevitra hafa marobe no nanampy ireo tarika mpanao fikarohana mba hitanisa fanontaniana maro napetraka tamin'ireo manampahaizana pôlitika, toekarena ary ireo misahana ny fitantanana.
Fanontaniana vitsivitsy notsoahana avy amin'ny valin'ilay fanadihadiana :
Ahoana no hahafahan'ny olontsotra iray hitsapa, hifofona, hijery sy hanandran-tsiro ny fahaizana mitantana sy ny demaokrasia ?
Iza no ho tomponandraikitra amin'ny fampitsapàna, fampijerena, fampanandraman-tsiro sy fampifofonana ny fahaiza-mitantana sy ny demaokrasia ny olontsotra iray ?
Inona avy ireo fahafahana sy andraikitry ny olontsotra iray hahafahany mahazo antoka fa mahatsapa, mahita maso, maheno ny fofona sy ny tsiron'ny fahaiza-mitantana ary ny vokatry ny demaokrasia izy?
Inona avy ireo vokatra sy tsimoky ny fahaizana mitantana ary ny demaokrasia ? Hatraiza ireo fifidianana eto amintsika no azo ambara fa ara-demaokratika ?
Misy ve singa manelingelina ny olontsotra iray tsy handraisany ny tena fanapahankevitra tsara ao anatin'ny zotran'ny fifidianana?
Ny vondrom-piarahamonina iray ve – tsy misy fitsabahan'ny avy any ivelany – afaka mandray fanapahankevitra momba iray fomba tiany hitantanana azy ?
Ahoana no afaka hamadihana ireo fifidianana eto amintsika ho fandriampahalemana, rariny ary firoboroboana ara-toekarena ho an'ny vondrom-piarahamonina misy antsika ? |
https://mg.globalvoices.org/2020/01/05/146290/ | Nahintsana tamin'ny Amboaran'i Afrika i Togo taorian'ny fanafihana nahafatesana olona | 2020-01-05T04:47:24 | Unknown | (Lahatsoratra tamin'ny janoary 2010)
Nihintsana tamin'ny fomba ofisialy amin'ny CAN ny ekipam-pirenen'i Togo taorian'ny fanafihana mahafaty olona nahazo ny zotran'ny ekipam-pirenena tamin'ny zoma talohan'ny fotoana nanoratana tao Cabinda, faritra iray ao Angola voasaritaky ny herisetram-pisintahana hatry ny ela.
Ekipam-pirenena Togoley mialoha ny ny lalao fanomanan-tena tao Biberach/Riss andro vitsy talohan'ny Mondialy (Loharano: Wikipedia)
Maty ny mpanampy ny mpanazatran'ny ekipa sy ny misahana ny fifandraisana amin'ny fampitam-baovao ary naratra mafy kosa ny mpiandry harato Kodjovi “Dodji” Obilale. Nolazaina fa efa tsy dia maninona intsony i Obilale rehefa nanaovana fandidiana tao Afrika Atsimo, na dia mbola miaina ampian'ny respirateur aza.
Nanondro tao amin'ny fanambaràna iray ny FLEC , ilay vondrona mpioko nilaza ho tompon'andraikitra tamin'ity fanafihana ity fa ny polisy niaraka tamin'ny zotra no nokendrena fa tsy ny mpilalao Tôgôley. Nilaza ny fanafihana ho “tranga maningana” kosa ny governemanta Angôley, ary niantoka ny fiarovana ireo ekipa hafa. Mbola mitohy araka ny efa nokinasa kosa ireo lalao tontosaina ao amin'ny faritanin'i Cabinda.
Raha maro amin'ireo mpilalao no mbola te-hilalao, araka ny tati-baovao, dia nampody ny ekipa kosa ny governemanta Tôgôley ny Asabotsy. Nihintsana tamin'ny fomba ofisialy i Tôgô, raha tokony nifanandrina tamin'i Ghana saingy tsy nipoitra.
Hatramin'ny nisian'ny fanafihana, maro amin'ireo Togoley no nanana fanontaniana saro-baliana amin'ny hoe inona ny voina azo sorohina: Nahoana no nandeha bus ny ekipa fa tsy nandray fiaramanidina? Nisafidy ny hampisy lalao maromaro tao Cabinda ve ny governemanta angôley ho fanaporofoana fa efa tsy misy intsony ny fiokoana? Mendrika hizaka izao voina manaraka azy izao ve ny football? Tokony hofoanana ve Amboara?
A la seule condition que la CAN soit annulée (les autres équipes décidant de boycotter l’évènement), nous devons jouer ce match…Nous devons être à cette CAN, pour occuper notre place, pour honorer nos morts, leur dire combien nous les aimons, et combien nous leur montrons que refusons que leur mort soit vaine. Jouer pour ne pas laisser les terroristes nous vaincre, pour ne pas laisser la barbarie l’emporter sur le droit et nos valeurs. Refuser de jouer, c’est capituler…
Raha tsy hoe foanana ny CAN (raha manapakevitra ny hanao ankivy ny lanonana ny ekipa hafa), dia tokony hilalao ihany isika…Tsy maintsy ho ao amin'io CAN io isika, haka ny toerantsika, hanaja ny maty ao amintsika, haneho ny fitiavantsika azy ireo, ary hitsipaka amin'ny hoe maty amin'ny tsy misy dikany ry zareo. Milalao mba tsy handresen'ny mpampihorohoro, mba tsy ho ny fahatsimifaditrovana no handrombaka manoloana ny lalàna sy ny soatoavintsika. Milaza fibabohana ny fandavana tsy hilalao…
Tsy mitovy hevitra amin'izany i Yipka-Au Village :
Comment est-ce qu’ont espere qu’ils jouent au foot apres avoir echappe belle a la mort en essayant d’aller jouer au foot, et aussi avec deux joueurs et des entraineurs et medecins gravement blesses??
Ahoana moa no hanantenana fa hilalao baolina ry zareo raha tsy azon'ny fahafatesana tamin'ny fotoana handeha hilalao baolina, sady misy mpialalao sy mpanazatra sy mpitsabo maratra??
Manaiky i Kangi Alem , ary mandeha ho any amin'ny dingana manaraka, mandresy lahatra amin'ny tokony hanafoanana ny CAN 2010:
La CAF porte une responsabilité dans le fait d’avoir fait passer les joueurs togolais dans une enclave réputée dangereuse, elle doit maintenant prendre ses responsabilités en annulant la CAN 2010! C’est mon sentiment, antisportif peut-être, mais c’est mon sentiment.
Ny CAF [ Confederation of African Football ] no tompon'andraikitra amin'ny fampilalaovana ny ekipa tôgôley any amin'ny faritra malaza ho mampididoza, tokony handray ny andraikiny ihany koa ny CAF amin'ny hanafoanana ny CAN 2010! Izay no fahatsapako, mety ho anti-sport angamba fa izay.
Nilaza ny CAF fa tsy mahalala izay zotra andehanan'ny ekipa ary efa nanolo-kevitra ny ekipa izy handray fiaramanidina. Mahita izany ho hafahafa i Alem satria niaraka tamin'ny ekipa ny valalamanjohin'ny tafika, izay fahatsarampo avy amin'ny governemanta angôley.
Nahoana no milalao any Cabinda?
Mazava loatra fa ny fanontaniana lehibe dia ny hoe nahoana moa ny lalao no tontosaina any Cabinda aloha. manoratra i Yikpa :
Je pense que c’etait une decision politique de l’Etat Angolais cautionne par la CAF d’organiser des matchs dans cette region de la Cabinda pour prouver qu’il y a securite dans cette region riche en petrole afin d’attirer les investisseurs etrangers dans cette region. Alors cette attaque viens de prouver le contraire.
Mihevitra aho fa fanapahan-kevitry ny governemanta angôley, nankatoavin'ny CAF, ny nanomana lalao tao amin'ny faritr'i Cabinda ho fanaporofoana fa azo atao ny fiarovana ao amin'io faritra io, manankarena solika, mba hanintonana mpampiasa vola ao amin'io faritra io. Noporofoin'ny fanafihana ny mifanohitra amin'izany.
Manoratra i Paul Archer, ao amin'ny fanehoan-kevitra amin'ny lahatsoratr'i Alem:
Il faut jouer, c’est la vie! les rebelles sont chez eux,je ne les approuve pas mais un terrain de guerre est un terrain de guerre.
Tsy maintsy milalao, izay ny fiainana, any aminy ny mpioko, tsy ekeko ny ataony fa rehefa sahan'ady dia sahan'ady.
Fanatanjahantena sy voina
Manamarika i David Kpelly, raha manoratra ao amin'ny bilaogin'i Alem, fa tsy vao sambany ny fanatanjahantena, indrindra fa amin'ny football, no tafaharo amin'ny herisetra. Tamin'ny taona 2007, mpikambana miisa 13 avy ao amin'ny manampahefanan'ny fanatanjahantena sy ny mpijery, ao anatin'izany ny minisitry ny fanatanjahantena no maty tao Sierra Leone tamin'ny fianjeran'ny angidimby iray. Nanamarika ihany koa izy fa taorian'ny lalao iadiana ny toerana ho tafita amin'ny Amboaran'ny Afrika 2006 nifanandrinan'i Togo sy i Mali, dia maro ny Togoley maty tao Bamako. Nomarihany ihany koa ny tranga tao amin'ny kianjaben'i Kegue ao Lome izay nahafatesana mpiondana football maro, ary tsy tonona intsony ny voina nitranga vao haingana tao Cote d'Ivoire, 19 ny isan'ny mpijery maty tao anatin'ny fifanosehana. Nanao fehinteny izy:
Sur le plan africain, le foot, toujours lui, ne fait pas moins de victimes…Bon Dieu! le foot fait trop de victimes!
Eto Afrika, ny football, ny football hatrany no tsy vitsy ny lasibatra, …Andrekaky ô! be loatra ny lasibatra ataon'ny football!
Mitovy amin'izany ihany koa ny mpamaky iray, Sami, manontany tena amin'ny herisetra mihodidina azy ireo indraindray, “Tsy sahan'ady novaina endrika ny fanatanjahantena tiam-bahoaka mamelona ireo fahatsapana nasionalista bibibiby” [Fr].
Mandeha ny lalao
Felix Makayaba , ao amin'ny fanehoan-kevitra iray ao amin'ny Reve d'Afrique , midradradradra amin'ny fahatsapana fa mitohy ny Amboaran'i Afrika, efa nanadino sahady an'ilay voina izao tontolo izao, ary hatramin'ny mpijery ao Togo aza:
En effet, tant que la CAN continue, il y'aura une ambiance festive partout au Togo. Et ala douleur de la mort des nôtres rique d'être occulté pour laisser la place au football. J'ai pour preuve les cris qde joie qui fusent de tout de Lomé du seul fait de l'égalisation des 4 buts par l'équipe du Mali. Déjà les Loméens se mettent dans la peau de leurs frères Maliens…Déjà nos morts d'Angola, sans avoir encore été inhumés nous occupent de plus en plus moins.
Mitohy ny CAN ary dia hisy rivo-pety hatrany manerana an'i Togo. Ary ahiana ho takon'ny foot ny fangirifiriana tamin'ny fahafatesan'ny tato amintsika. Ary ataoko ho porofo ny hiakia-pifaliana re manerana an'i Lome tamin'ny fahazoana ady sahala baolina 4 nataon'ny ekipa Maliana. Ary efa eo amin'ny toeran'ny rahalahiny Maliana sahady ny vahoakan'i Lome…Ary efa tsy miraharaha loatra ny maty tany Angola izay tsy mbola voalevina akory isika.
Angamba efa voajanahary eo amin'ny toetran'olombelona fa na dia eo aza ny famoizana mampihoronkoditra, dia mitohy ny fiainana. Mamariparitra ny fahatsapam-pety niainana tao Bamako talohan'ny lalao nifanandrinan'i Mali sy Angola (izay nifarana tamin'ny ady sahala 4-4) i Fasokan .
Ce soir, le Mali joue contre l’Angola, C’est un grand évènement aujourd’hui au Mali et on le sent partout à travers le drapeau malien accroché aux motos, aux vélos, aux voitures, sur les hangars et les toits par les supporteurs. C’est le seul grand sujet à la Une partout à Bamako.
On voit des hommes habillés en vert, jaune, rouge et certaines femmes attacher le drapeau malien autour de la tête comme foulards pour dire aux Aigles du Mali que tout le monde est derrière eux.
Rahalina, hifanandrina amin'i Angola i Mali. Lanonambe ity ao Mali ary efa tsapa sahady izany amin'ny alalan'ny saina mihofahofa amin'ny môtô, bisikileta, fiara, amin'ny fitoeran'entana sy eny ambony tafo atsatoky ny mpanohana. Io ihany izao no resaka ifanaovana manerana an'i Bamako.
Mety hahita ireo lehilahy miakanjo maitso, mavo, mena ianao sy vehivavy manao sarondoha ny saina mba hilazana amin'ny Voromaherin'i Mali fa manohana azy ireo ny rehetra. |
https://mg.globalvoices.org/2020/01/01/146278/ | Ao Ginea, mitepo ny fon'i Kônakry sy Télimélé na eo aza ny viriosy Ebola | 2020-01-01T11:48:19 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra nivoaka tamin'ny Oktôbra 2014)
Mandravarava ny valanaretina Ebola ary miteraka sahotaka manerana izao tontolo izao. Arahan'ireo sampandraharaha iraisampirenena momba ny fahasalamana maso fatratra ireo olona monina any amin'ny faritra niandohan'ilay valanaretina. Iray tamin'ireo firenea tna voa mafy tamin'ilay valanaretina Ebola i Ginea. Efa nizaka aretina sôsialy marobe i Ginea talohan'io valanaretina io. Na izany aza, manohy miaina ny vahoaka ao aminy ary miatrika amin-kerimpo ny andavanadrony, na eo aza ny loza mitatao, ny alahelo ary ny fijery feno ahiahy ataon'izao tontolo izao. Bilaogera roa no maneho io hery mampiaina io eto ambany:
Nanapaka hevitra ny handeha tao aminà toerana fisakafoanana kely iray tao amin'ny faitra ivelan'i Kônakry, renivohitr'i Ginea i Alimou Sow, Gineàna bilaogera, hihinana pizza miaraka amin'ny vadiny sy namana vitsivitsy. Anaty fomba toa vazivay no itantaràny io zavatra iainana andavanandro ao anatin'ny renivohitra io :
Raha jerena avy ao anatiny, toy ny ahilkiliky ny fiarahamonina ilay firenena. Nihena be mihitsy ny firaondraonan'ny fiaramanidina eny an-danitr'io Kônakry. Nangorona ny entany ireo vahiny, nandao an'ireo faritra fitrandrahana harena ankibon'ny tany, ny hôtely, ny toerana fisakafoanana…. ary ny “bande passante” ety anaty aterineto! Tato anatin'ny fotoana vitsivitsy izao, tena nahagaga fa lasa misosa be ny fifandraisana. Mampilamina be ny fitrohana zavatra ao. Raha jerena avy any ivelany, amin'ny mason'ireo mpampahalàla vaovao – ireo taloha sy ankehitriny – dia tsy misy afa-tsy ranomasimben'ny Ebola izany Ginea izany. Marobe ireo maniboka ny tenany satria matahotra ny ho tratra. Ny ahiahy sy ny fitsaratsarampoana no nisolo toerana ny finamànana, ny firaisankina sy ny fifankahazoana am-po. Azo antoka fa hiditra ao anatin'ny fandaharana amin'ny fanofanana iraisampirenena ny Ebola. Nanokatra toko vaovao ao anatin'io sampana io ilay valanaretina. Miaina anefa isika. Mitepo ny fon'i Kônakry. Mbola ilay saritaka teo hatrany no hita eny ami'ireo lamambe roa lehibe mahazatra : ireo taxis mavo nahazatra , ireo fatinà Magbana misavovona efa mila hihoatra, ilay tabataba mahafaly manome ny gadom-piainan'ireo mponina ao amin'ny renivohitro miaraka amin'ireo anjomaram-piarakodia atatatata, ireo teny mahevy, ny fihogahogan'ireo Coxeurs miezaka ny mamarana ny androtr'iny amin'ny halabotry ataon'dry zareo amin'ireo mpandeha. Rakotra lona ny tseana, maresaka ny trano fisotroana kafe. Mandeha tsy voizina ny fosafosa sy ny valamaty, rivotra mampiaina an'ireo “Conakrykas”.
Cireass, bilaopgera miresaka momba an'i Ginea ihany koa, dia nisafidy ny hampiasa fiteny mivantambatana kokoa mba hanehoany ny heviny momba ilay valanaretina sy ireo fanamby mila ihoarana mba hanentanana ny vahoaka :
Raha misy hadisoana goavana nataon'ireo sasany mpiray tanindrazana amitsika – tsy ny Gineàna rehetra akory no toy izany – tamin'ilay ady atao hanoherana ny tazo mena, dia ny namadihany toedraharaha iray izay tsy misy idiran'n,y ôlitika velively ho lasa resaka pôlitika. Vao nambara fotsny ny fisian'ilay valanaretina, nolavn'izy ireo tanteraka ny fisiany, tsy niezaka akory ny hahatakatra na kely aza. Vokany : Nisy olona nihiakiaka fa lainga izany, tnga nandroba ireo fotodrafitrasan'ny MSF tao Macenta [..] tsy misy olona hahita tombony amin'ny famoronana tantara tahaka izany. Na ireo manampaahefana gineàna, na ireo ONG sy fikambanana iraisampirenena dia samyd tsy afaka hahita tombony amin'ny famoronana valanaretina iray mampivarahontsana tahaka io. Tsy tokony ho ny politika foana no ho hitantsika ao ambadik'izay rehetra ren'ny sofina. Androany, noho ny Ebola, mitoka-monina tanteraka i Ginea eo amin'ny sehtra iraisampirenena. Ny fomba tsara indrindra azontsika atao hamoahana azy amin'ity toedraharaha mahatsiravina misy azy ity, dia ny (miaraka) miady amin'ny Ebola, ilay tena fahavalontsika.
Zavadehibe ihany koa ny hanamarihana hoe ny hazakazaka mankany amin'ny fitsaboana hanoherana ilay viriosy, ny zavamisy hoe ireo tanàna be olona toa an'i Télimélé, dia nahavita nanohitra tsara kokoa an'ilay viriosy raha miohatra amin'ireo hafa izay angamba tsirim-panantenana sy vaovao iray tena iankinan'ny ain-dehibe ho an'ny resaka fikarohana ara-pahasalamàna. |
https://mg.globalvoices.org/2020/01/01/146255/ | Dakar: Zaikabe sôsialy afrikàna faha-7 | 2020-01-01T06:12:45 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra nivoaka tamin'ny Oktôbra 2014)
Zaikabe sôsialy afrikàna (FSA) faha-7 ny 15 hatramin'ny 19 Oktôbra 2014, Dakar, renivohitra senegaly. Mpandray anjara avy aminà firenena 30 no hiresaka manodidina ny lohahevitra “ krizy, ady ary fitsabahana ara-tafika ataon'ny vahiny mba hifehezana ny loharanonkarena : toy inona no mba asetrin'ireo hetsika sôsialy afrikàna izany?” .
Moussa CAMARA no nanoratra tao amin'ny tranonkala journaldumali.com:
Ny faneken'ny vahoaka ny famindràna toerana an-tery ao anatiny ihany na ivelan'i Afrika no naterak'ireo foibenà toedraharaha mafampàna tetsy sy eroa. Tanatin'io endri-javatra io i Eoropa no nandeha tsikelikely nanitatra ny fitaovany antsoina hoe « FRONTEX » natao ho fanarahana maso ny fitosak'ireo mpifindra monina, ka tanjony tamin'izany ny hanidiana ny sisintaniny, indraindray amin'ny fanitsakitsahana tsotra izao ny zon'ireo mpifindra monina sy ireo olona nafindra toerana.
Io dingana ikendrena hametrahana “Eoropa mimànda” amin'ny fomba rehetra io dia mitranga ao anaty endri-javatra iray manamafy ny olana (krizy) ara-drafitry ny kapitalisma, izay tena voamarik'ireo krizy amin'ny sehatra marolafy, toy ny olan'ny angovo, sakafo, toetrandro, sôsialy, ara-bola, ny maripamantarana (identitaire) ary ara-kolontsaina. Izany no manazava ny hoe ny olan'ny kapitalisma misy amin'izao fotoana izao dia ampitoviana amin'ny “olan'ny sivilizasiôna”. Ary io olana io dia mamoha varavarana ho an'ireo endrika rehetran'ny fandraisana an-tendro sy ny tabataba, mampitombo araka izany ny antom-pisian'ireo fitsingilahilàna, indrindra any amin'ireo firenena marefo indrindra, toy ireo firenena afrikàna. Mamotika araka izany ny ezaka rehetra ho fampandrosoana ary mamorona fepetra ahafahan'ireo hery mpanjakazaka maka ireo loharanonkarena voajanahary sy ny haren'ireo firenena tatsimo. |
https://mg.globalvoices.org/2020/01/04/150834/ | Ady amin'ny torohay diso any amin'ireo fiteny tsy tsara tohana; lesona avy amin'ny lafivalon'ny tany | 2020-01-04T05:18:52 | Unknown | Sary fanaingoana an'ny First Draft News, nahazoana alàlana.
Fanamarihan'ny tonia : tao amin'ny tranonkalan'ny First Draft ity lahatsoratra nosoratan'i Ali Abbas Ahmadi ity no nivoaka voalohany . Ary naverina navoaka ho ampahany amin'ny fifanomezan-tànana amin'ny kaonferansa “webinar” tamin'ny 10 Desambra.
[Raha tsy asiana fanamarihana, mitondra mankany amina pejy miteny anglisy daholo ny rohy.]
Mamaritra betsaka ny fahafahantsika mahazo vaovao azo antoka ny fiteny izay ifampiresahantsika, ary koa ny fahafahantsika mahazo ireo fanamarinana izay mandiso ireo ampaham-pahamarinana na ireo fanamafisana diso. Tsy ela akory izay, nisy kaonferansa webinar nokarakarain'ny First Draft sy ny Global Voices, nifantoka tamin'ny fomba ahafahan'ireo mpifandray amin'ny fiteny vitsy an'isa mandingana io tsy fitoviana amin'ny resaka torohay io.
Nampianarin'ny taona 2020 antsika fa saika ny vondrompiarahamonina rehetra mihitsy no miady amin'ny vokadratsin'ny fanelezana torohay diso. Na manana ny fahafahana mizaha ny zavamisy sy ny torohay amin'ny fitenindreniny aza ireo mampiasa fiteny ampiasain'ny maro an'isa, tsy toy izany hatrany kosa ho an'ireo vondrompiarahamonina hafa. Matetika no zara raha manome fahafahana an'ireo fiteny vitsy an'isa ireo sehatra sy fikambanana mpanao fanamarinana, ka mahatonga fahasahiranana bebe kokoa amin'ny ady atao amin'ny torohay diso, sy ny fanamafisana ny fahaizana ny haino-vaky-jery any anatin'ireo vondrompiarahamonina.
Tafiditra ao anatin'ny fandraisana andraikitra Rising Voices ataony, niresaka tamin'ireo manampahaizana avy amin'ny lafivalon'izao tontolo izao i Eddie Avila avy amin'ny Global Voices [fr] sy Marie Bohner avy amin'ny First Draft mba hijerena ny fomba iatrehan'ireo vondrompiarahamonina eny ifotony ny loza mitatao entin'ny fanelezana torohay diso amin'ny fitenindrenin-dry zareo. Isan'ireny ry Rahul Namboori avy amin'ny Fact Crescendo (Inde), Endalkachew Chala, avy amin'ny Anjerimanontolo Hamline (Etazonia) sy Kpenahi Traoré avy amin'ny RFI (Burkina Faso), izay nizara ny fomba fijerin-dry zareo momba izay hatao hiatrehana io fanamby tokana io.
Ankaotra ny anglisy dia misy 22 ireo fiteny ofisialy [fr] ao India, ary raha kely indrindra dia 500 ireo fiteny tsy ofisialy, izay vao mainka mampananosarotra manokana ny asan'ireo olona napetraka hisahana ny fanamarinana ny zavamisy, ireo mpanao gazety sy mpampianatra izay tsy maintsy miantoka hoe afaka mahazo ireo torohay azo antoka ny olona rehetra. Ny fanelezana torohay diso dia nisy fiantraikany namoa-doza manokana tao amin'ny firenena, satria ireo honohono dia niteraka fanafihana sy sakoroka natao hamelezana ireo vitsy an'isa ara-poko sy ara-pinoana , nahafatesana olona am-polony maro tato anatin'ny taona vitsy farany.
Ao anatin'io toejavatra io, hoy Ing Namboori, no iadian'ny Fact Crescendo amin'ny fanelezana vaovao diso. Miaraka amin'ny fanampian'ireo tarika avy ao an-toerana, ankoatra ny fiteny anglisy sy hindoa, dia amin'ny fiteny sivy ao an-toerana no anamarinan'io fikambanana io ny vaovao, mba hahitàna izay honohono sy hisorohana ny fielezan'izy ireny. Hita ao anatin'ny tariky ny Fact Crescendo any amin'ny faritra ireo mpanao gazety eo an-toerana, lahy sy vavy, ary mahafantatra ny tontolo ara-kolontsaina sy pôlitika tokana any amin'ny toerana iasan-dry zareo. Noho ireo fitaovana toy ny CrowdTangle an'ny Facebook, an-jatony ireo vondrona sy kaonty ety anaty tambajotra sôsialy eo ambany fanarahamason'ilay tarika entiny hanarahana maso ireo vaovao diso sy mamitaka. Ampiasain'ny Fact Crescendo ihany koa ny antso sy vondrona WhatsApp mba hahafahan'ireo mpanadihady ao aminy mifandray mivantana amin'ireo vondrompiarahamonina ifotony sy manome azy ireo amin'ny fiteniny ireo vaovao voamarina.
Tsy resaka fotsiny hoe momba ny fivezivezen'ireo vaovao diso amin'ireo fiteny tena miasa ao India, toy ny anglisy sy ny hindi, fa koa ny fomba nahatongavan'ireny vaovao sy torohay diso ireny avy any ivelany nankao amin'ny firenena. Nandalo tamin'ny fiteny espaniôla sy italiàna ireo fanambaràna feno fitaka momba ny coronavirus avy any Italia sy Espaina vao tonga tamin'ny fiteny anglisy sy hindi, talohan'ny nivoahan'izy ireny tamin'ny fitenim-paritra, hoy Ing. Namboori. Nasiana fatra kely amin'ny toejavatra nampifanarahana amin'ireo olona kendrena ny andalana tsirairay, izay mahatonga ny vaovao diso ho lasa tena azo inoana kokoa sy ahafahany misy fiantrakany any amin'ireo vondrompiarahamonina manana fiteny tsy mahazo na zara raha mahazo torohay azo antoka.
Manana fahasamihafàna mitovitovy amin'izany i Etiopia raha fiteny no resahana, manana fiteny telo fototra ary 86 hafa ifandraisana ny ao amin'io firenena ao Afrika Atsinanana io. « Tsy ampy fitaovana ny ankamaroan'ireny fiteny ireny, ary tsy vaomarina amin'ireny fiteny ireny ny zavamisy », hoy i Endalkachew Chala, avy ao Etiopia. Na ampiasaina be ety anaty tambajotra sôsialy aza ny maro amin'izy ireny, tsy mora amin'ireo mpampiasa azy ireny ny mahazo torohay voamarina sy azo antoka.
Tsy ela akory izay, vao mainka nanaratsy ny olan'ireo fiteny tsy dia mahazo fanohanana sy tsy ampy fitaovana ireo ny fahatapatapahan'ny fidirana aterineto tany amin'ny faritra avaratr'i Tigré noho ny fisian'ny fifandonana ao amin'ny firenena. Niteraka fiforonana tontolo roa ho an'ny torohay izany izay tsy nahafantaran'ireo olona monina any amin'ny faritr'i Tigré ny zavatra mitranga manerantany, hoy ny nambaran'Ing. Chala. Ny vaovao sy torohay zarain'ireo mpilaza vaovao ao an-toerana ihany no azon'ireo mponina, izay mitondra mankany amin'ny « fisafotofotoana» amin'ny fahatakarana ny toedraharaha noho ireo olona miaina any Tigré manana fomba fijery tsy mitovy amin'ny an'ireo miaina any ivelany, hoy Ing. Chala nanampy.
Hitan'Ing. Chala ihany koa ny fisian'ny fianahan'ireo vaovao diso mifandraika amin'ny fahasalamàna manerana an'i Etiopia. Nanjaka nanerana an'i Etiopia ireo vaovao / torohay diso momba ny valanaretina COVID-19, tamin'ny fiteny marobe, izay sady niely teny anivon'ireo vondrompiarahamonina ara-piteny no lasa lavitra mihitsy koa aza. Ny tsy fisian'ireo fikambanana mpanamarina zavamisy na ny tsy fahafahana mahazo torohay azo antoka any anivon'ireo fiteny tsy tsara tohana ara-bola dia mamela ny honohono hiely any anatin'ireo vondrompiarahamonina madinika any ambanivolo sy ireo fiteny vitsy an'isa.
Manerana ny firenena, misy ireo olona vonona hanao fanamarinana ny zavamisy, hoy ny nambaran'i Chala, saingy mandrakariva dia mandeha any amin'ireo izay manana fifamatorana ara-pôlitika ny famatsiambola avy any ivelany, na ireo izay miteny ny fiteny mibahan-toerana any amin'ireo tanandehibe. Nampiany hoe tokony hokaramain'ireo sehatra na orinasa vahiny ireo mpiteny mahay ny fiteny vitsy an'isa mba handray anjara amin'ny fanamarinana ny vaovao ho an'ireny vondrompiarahamonina ireny ka tsy hiankinan-dry zareo amin'ireo olona tsy teraka tao anatin'ireny fiteny ireny.
Any amin'ny faritra sasany ao Afrika, miatrika ny olan'ny tsy fisian'ny famatsiambola ihany koa ireo mpiteny ny fiteny Bambara, tenin'ireo vitsy an'isa ao andrefan'ny kaontinanta. Na mahazo vaovao amin'ny alàlan'ny mpampahalàla vaovao amin'ny fahitalavitra sy ny fampielezampeo ao an-toerana aza ireo olona mpiteny bambara, ary afaka misoroka ireo onjana vaovao diso ety anaty tambajotra, dia miankina tanteraka ihany koa amin'ireo fampahalalambaovao tranainy, hoy i Kpenahi Traoré. Goavana be araka izany ny andraikitr'ireny mpampahalala vaovao miainga amin'ny zavamisy ireny, satria matetika, tsy afaka miditra aterineto ireo vondrompiarahamonina bambara mba ho entiny manamarina izay zavatra ren-dry zareo. Na tsy ananan'ireo fikambanana ao an-toerana aza amin'izao fotoana izao ny fahafahana manana ireo fitaovana ilaina mba hanelezana vaovao miainga amin'ny zavamisy ho any amin'ny vondrompiarahamonina misy azy ireo, misy ireo fikambanana vahiny toy ny RFI Mandenkan manamarina ny vaovao amin'ny fiteny bambara ary amin'ireo fiteny hafa ao an-toerana, hoy i Rtoa Traoré.
Any Amazonia, izay am-bava no tena ifandraisan'ireo vondropiarahamonina, dia tena iankinan-javatra maro tokoa ny hoe tokony «hifanaraka amin'ny zavamisy eo an-toerana» ireo fitaovana — indrindra fa ireo manodidina ny coronavirus hoy Ing. Avila tamin'ny Global Voices. « Mety tsy hitovy isaky ny kolontsaina ireo olona afaka ametrahana fitokisana na ireo zavatra toa azo inoana, izany no maha-zavadehibe ny fiheverana ireo karazan-javatra jerentsika ety anaty aterineto. »
Raha toa ireo olona sy fikambanana sasany miezaka ny hanome vaovao mifanarana amin'ny zavamisy ho an'ireo mpiteny ny fiteny zara raha mahazo tohana, dia somary mbola anjorom-bàla ihany ireo vahoaka mpampiasa fiteny vitsy an'isa raha oharina amin'ireo izay mampiasa ny fiteny mibahan-toerana. Na ohatra aza ka tafiditra amin'ny fanatontoloana ety anaty aterineto izao tontolo izao, tavela any afara kosa ireo olona zara raha afaka mifandray amin'ny aterineto na manana fomba fifandraisana hafa. Azon'ireo media sy sehatra atao ny mampiasa vola any amin'ireny vondrompirahamonina ifotony ireny mba hampivoatra ny fanabeazana momba ny fahaizana ny haino-vaky-jery, mba hahafahan'izy ireny miditra, toy ny fahafahan'ny hafa, mahazo vaovao / torohay voamarina amin'ny fitenin-dry zareo.
Kanefa, soritan'ireny ohatra manerantany ireny ihany koa ny filàna miresaka ireo olana midadasika kokoa, toy ny tahan'ny fahaizana mamaky teny sy manoratra na ny fahafahana mampiasa aterineto rehefa handrafitra vahaolana natao hiadiana amin'ny fanelezana vaovao diso any amin'ireo fiteny vitsy an'isa. Mba hametrahana fotodrafitrasa ilaina amin'ny fanatsaràna ny fahaizana ny haino-vaky-jery dia tena zavadehibe ny mahatakatra ny fomba fifandraisan'ireny vondrompiarahamonina ara-piteny ireny. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/28/146064/ | Nitsabaka tamin'ny fifidianana ankapobeny tao Mozambika ve i Rosia? | 2019-12-28T03:34:54 | Unknown | Fifidianana tany Mozambika. Saripikan'i Dércio Tsandzana tamin'ny Septambra 2019. Nahazoana alàlana.
Roa volana taorian'ny fifidianana ankapobeny tany Mozambika izay nanome fandresena miezinezina ho an'ny antokon'ny fitondrana,Frelimo, dia miady hevitra ankehitriny ny olom-pirenena raha nisy ireo mpiantsehatra vahiny mety nitsabaka tamin'ny fizotran'ny fifidianana.
Tamin'ny 15 Oktobra, nandatsa-bato nifidy filoham-pirenena, parlemantera ary — sambany — nifidy governoram-paritany ny Mozambikana. Nifidy indray ny filoha ankehitriny Filipe Nyusi ny Frelimo, nahazo ny roatokon'ny sezan'ny mpanao lalàna an-dapatokana ary nifidy ireo governora rehetra. Mbola tsy nanaiky ny vokatra, izay toherin'ny mpanohitra ny Vaomieran'ny Lalàmpanorenana, fitsarana ambony indrindra ao Mozambika.
Tamin'ny 30 Oktobra, nanambara ny fampiatoana ireo kaonty avy any Rosia mikendry ireo firenena Afrikanina marobe, toa an'i Mozambika ny Facebook. Milaza ny orinasa fa nanao “fihetsika tsy mendrika” ireo kaonty ireo ary nifandray tamin'ny mpikirakira vola Rosiana Yevgeniy Prigozhin.
Voampangan'ny mpanolotsaina manokana ao Etazonia, Robert Mueller ho mitantana ”orinasa mpandoto rindrina” izay nitsabaka tamin'ny fifidianana filoham-pirenena taona 2016 tao amin'izany firenena izany i Prigozhin, izay manana fifandraisana akaiky amin'ny filoham-pirenena Rosiana Vladimir Putin. .
Ity no fanambarana nataon'ny Facebook:
Today, we removed 35 Facebook accounts, 53 Pages, seven Groups and five Instagram accounts that originated in Russia and focused on Madagascar, the Central African Republic, Mozambique, Democratic Republic of the Congo, Côte d’Ivoire and Cameroon.
The individuals behind this activity used a combination of fake accounts and authentic accounts of local nationals in Madagascar and Mozambique to manage Pages and Groups, and post their content. They typically posted about global and local political news including topics like Russian policies in Africa, elections in Madagascar and Mozambique, election monitoring by a local non-governmental organization and criticism of French and US policies.
Nanaisotra kaonty Facebook 35, pejy 53, Vondrona fito ary kaonty Instagram dimy izay niforona tany Rosia izahay androany, kaonty izay nifantoka tamin'i Madagasikara, Repoblika Afrika afovoany, Mozambika, Repoblika Demaokratikan'i Kôngô, Côte d'Ivoire ary Kamerona.
Nampiasa kaonty sandoka sy kaonty marina an'ireo olom-pirenena ao Madagasikara sy Mozambika ireo olona tao ambadik'ity hetsika ity mba hitantana Pejy sy Vondrona, ary mametraka ny votoatin'izy ireo. Nandefa indrindra momba ireo vaovao ara-politika eran-tany sy eo an-toerana izy ireo, ao anatin'izany ny lohahevitra toa ny politika Rosianina any Afrika, ny fifidianana any Madagasikara sy Mozambika, ny fanarahamaso ny fifidianana ataon'ny fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana ary ny fitsikerana ny politika Frantsay sy Amerikana.
Nilaza ihany koa ny Facebook fa nandany manodidina ny 77000 dolara tamin'ny dokambarotra ireo kaonty sy pejy ireo nanomboka ny Aprily 2018 ka hatramin'ny Oktobra 2019.
Iray amin'ireo pejy Facebook voalaza fa “tsy marina” ny an'ny Association of Free Research and Cooperation (AFRIC). Nandefa olona 60 iraka mpandinika ny fifidianana ho any Mozambika ity fikambanana ity, hoy ny tranonkalany ofisialy .
Mamaritra ny tenany ho “vondron'ireo mpikaroka, manam-pahaizana sy mpikatroka tsy miankina” ilay FTMF=ONG ary milaza fa nanaramaso ny fifidianana tany Madagasikara, RDC, Zimbaboe sy ny Repoblika Afrika Atsimo, ary koa tany Mozambika tao anatin'ny 14 volana.
Milaza ny tantara iray tamin'ny Novambra 2019 avy amin'ny dikanteny Portiogey an'ny Radio France International fa niasa “tsy nisy nahalala tsara ny asan'ireo mpanara-maso ifotony” ny iraka fanarahamaso tany Mozambika avy amin'ny AFRIC, saingy tsy nanonona loharanom-baovao momba izany fanambarana izany.
Ny tatitra nataony momba ny fifidianana Mozambikana dia nidera ny dingana ho “voalamina tsara”, saingy nitanisa tsy fanarahan-dalàna vitsivitsy nandritra ny latsa-bato sy ny fanisam-bato.
Mamerina ny fehin-kevitry ny iraka fanarahamaso hafa ny tatitra. Nahita tsy fanarahan-dalàna maro ny iraky ny vondrona Eoropeana.
Fitsapa-kevitra “hosoka” sy tsy ara-dalàna
Ny fisalasalana momba ny fitsabahan'ny Rosiana dia nanomboka talohan'ny ny fifidianana tamin'ny famoahan'ny fikambanana antsoina hoe International Anticrisis Center (AIC) ny fitsapan-kevitra tamin'ny 4 Oktobra, izay nanome fandresena mazava ho an'ny Frelimo.
Raha ny fitantaran'ny The Guardian nanomboka ny Mey 2019 momba ny fifidianana tany Afrika Atsimo, heverina fa mifandray amin'i Prigozhin ny International Anticrisis Center . Na ny AIC na ny AFRIC dia samy niezaka nitarika ny fifidianana ho tombontsoan'ny antoko Kongresy Nasionaly Afrikanina (ANC), hoy ny The Guardian.
Mandràra ny fitsapan-kevitra mandritra ny fotoam-pifidianana ny lalàna Mozambikana. Nitatitra ny raharaha tany amin'ny biraon'ny Mpampanoa lalàna ny antokon'ny mpanohitra Renamo .
Na izany aza, niparitaka be tamin'ny media sosialy ny fitsapan-kevitra, anisan'izany ny pejy Facebook izay efa voafafa ankehitriny. Hita ao amin'ny tranokalan'ny AIC hatramin'ny androany ilay fitsapan-kevitra.
Taorian'ny namoahana azy, dia nanambara ny Center for Public Integrity (CIP), fikambanana fiarahamonim-pirenena Mozambikana fa mety ho fikasana hisarihana (hanindriana) ny hevitry ny vahoaka ilay fitsapan-kevitra.
O mais provável é que a sondagem publicada seja mais uma fake news . Os dados são bastante suspeitos, uma vez que o Presidente Filipe Nyusi teve uma classificação alta em termos de popularidade em Nampula controlada pela oposição do que em Gaza, que é bastião da Frelimo.
Azo inoana fa vaovao hosoka hafa ny fitsapan-kevitra navoaka. Tena mampiahiahy ilay angon-drakitra, satria sokajiana ho nahazo isa ambony ao Namputa izay fehezin'ny mpanohitra mihoatra noho ny ao Gaza anjakan'ny Frelimo ny filoha Filipe Nyusi.
Namoaka ny fitsapan-kevitra tao amin'ny sehatra media sosialy samihafa ihany koa ireo mpikambana ao amin'ny antoko Frelimo. Nanaisotra izany ny iray tamin'ireo mpikambana izay nizara ilay fanadihadiana rehefa nampitandreman'ilay mpikatroka sosialy Tomás Queface tao amin'ny Twitter:
Ehehe estou na arquibancada a acompanhar o desenrolar da conversa. O ilustre @basiliomuhate publicou uma sondagem que dá vitória de Nyusi e a Frelimo em quase todas as províncias. Mas como apercebeu-se de que estava a cometer um ilícito foi obrigado a remover o link ?
— Tomás Queface (@tomqueface) October 9, 2019
Ehehe, mijery fotsiny ny resaka aho. Namoaka fitsapan-kevitra ny namako @basiliomuhate izay manome fandresena an'i Nyusi sy Frelimo saika any amin'ny faritany tsirairay avy. Saingy rehefa nahita izy fa nanao hadisoana araka ny lalàna, dia noterena hanala ny rohy ?
Naneho hevitra ilay mpikaroka tantara Afrikanina Eric Morier-Genoud:
Illegal interference in the #Mozambique elections. No poll is allowed to be published during the electoral campaign. From Russia with Love… https://t.co/Ayu2aMu4Tl
— Eric Morier-Genoud (@emorier) October 10, 2019
Fitsabahana tsy ara-dalàna tamin'ny fifidianana tany #Mozambika . Tsy misy fitsapan-kevitra azo avoaka mandritra ny fanentanana fifidanana. Am-pitiavana avy any Rosia…
Roa andro talohan'ny voka-pifidianana ofisialy nambara tamin'ny 30 Oktobra, namoaka sioka miarahaba an'i Filipe Nyusi sy Frelimo ny AIC.
Mozambique's President Filipe Nyusi is re-elected with 73% of the vote. His Frelimo party will get 184 seats in Parliament. Opposition party Renamo failed to win a single province pic.twitter.com/89Un408fCn
— International Anticrisis Center (@iaccenters_en) October 28, 2019
Voafidy indray tamin'ny isa 73 isanjaton'ny vato ny filohan'i Mozambika Filipe Nyusi. Hahazo seza 184 ao amin'ny parlemanta ny antokony Frelimo. Tsy nahavitra nahazo na dia faritany tokana aza ny antokon'ny mpanohitra Renamo
Fifandraisana Mozambika-Rosia
Nafàna ny fifandraisana eo amin'i Rosia sy Mozambika tao anatin'ny taona vitsivitsy izay.
Nitsidika an'i Moskoa ny filoha Mozambikàna Filipe Nyusi tamin'ny volana Aogositra, ary nanambara i Rosia tamin'izany fa hamafa ny 95 isanjaton'ny trosan'ny Mozambikàna, na dia tsy fantatra mazava aza hoe ohatrinona marina izy izany. Nanatrika ny fihaonambe Rosia-Afrika voalohany tany Sotchi ihany koa i Nyusi tamin'ny volana Oktobra.
Nanambara i Morier-Genoud fa fisaorana tamin'ny fanohanan'i Rosia no tena anton-dian'i Nyusi tany Rosia.
@FNyusi off to #Russia to thank the government for its military help, its meddling in elections, and possibly for some loan to help struggling ENH national oil company — “из России с любовью” #Mozambique https://t.co/lF1jS9bUYa
— Eric Morier-Genoud (@emorier) October 22, 2019
Nankany #Russia i @FNyusi mba hisaotra ny governemanta tamin'ny fanampiany ara-miaramila, ny fitsabahany tamin'ny fifidianana, ary azo antoka koa fa tamin'ny fampindramam-bola hanampy hiadiana amin'ny orinasam-panjakana momba ny menaka, ENH – — “из России с любовью”
Tamin'ny 21 Oktobra, niarahaba an'i Mozambika noho ny fanatontosana ny fifidianana ny Minisiteran'ny raharaham-bahiny Rosiana.
❗ Presidential, parliamentary and gubernatorial #elections were held in #Mozambique on October 15. #Moscow welcomes the success of such an important event in Mozambique’s domestic political life. ? https://t.co/LfamnZp1u0 #Russia #Diplomacy #Africa #RussiaAfrica pic.twitter.com/lcPWoQ20a2
— MFA Russia ?? (@mfa_russia) October 21, 2019
Natao tany #Mozambika tamin'ny 15 Oktobra ny #fifidianana filoham-pirenena, parlemantera. Miarahaba ny fahombiazan'ny hetsika lehibe tahaka izany teo amin'ny fiainana ara-politika anatin'i Mozambika i #Moscow .
Ity lahatsoratra ity dia anisan'ny andiana lahatsoratra manadihady ny fitsabahana amin'ny zo nomerika amin'ny alalan'ny fomba fanao toy ny fanakatonana sy ny fandisoam-baovao mandritra ny hetsika lehibe ara-politika any amin'ireo firenena Afrikanina fito: Alzeria, Ethiopia, Mozambika, Nizeria, Tonizia, Oganda, sy Zimbaboe. Tohanan'ny Africa Digital Rights Fund ao amin'ny The Collaboration on International ICT Policy for East and Southern Africa (CIPESA) ny tetikasa. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/27/146207/ | Burundi: Fihoarana ny fahasembanana mibadabada | 2019-12-27T06:29:39 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra nivoaka tamin'ny Oktôbra 2014)
Ny 22 Oktôbra, nakalazaina erantany ny Andro Erantany faha-17 natokana ho an'ny Mibadabada . Fotoana iray hampifantohana ny saina amin'ireo olona erantany mihoatra ny 70 tapitrisa misedra olana isanandro amin”ny fifandraisana. Tafita tanaty sehatra maro samihafa ireo olona miaina miaraka amin'ny fibadabadàna, toa an'i Winston Churchill, Napoléon Voalohany, Albert Einstein, Tiger Woods na Marylin Monroe. Kanefa, matetika io aretina io no lasa sàkana goavana ho an'ny fiainana andavanandron'ireo olona voany.
Afaka ihoarana ny fbadabadàna, saingy mila ezaka goavana be. Armel-Gilbert Bukeyeneza, Borondey mpanao gazety sady bilaogera, no mamaritra ny zavatra niainany ao amin'ny tranonkalany gbukeyeneza.mondoblog.org :
Tsy misy afa-tsy hirifiry, alahelo sy tahotra rehefa mba te-hiteny ianao ary ao an-tenda dia efa tapatapaka ny feo ka lasa hasinteny misaratsaraka no iafaràny. Izany ny tsy fahombiazana niainako nandritra ny 20 taona mahery. Indraindray mila 10 segondra aho, 30, na 1 minitra mihitsy aza mba hanononana fotsiny ny hoe « Neny ».
Mmmmmmm…indraindray aho nijanona fotsiny teo. Niaritra, nikapoka rindrina, nihodinkodina, nivadibadika, mba hanosika ilay hasnteny farany. Nahomby io indraindray, raha tsy izany kosa matetika.
Teo hatrany ireo namana tany an-tsekoly, tsy nandamina na inona na inona. Nihomehy ry zalahy, nanesoeso, matetika manapaka ahy raha mba hiteny aho, reraka amin'ireo tantarako tsy mety voatantara mihitsy hatramin'ny farany. Nitombo ny fahasorenana, ary tsy nitsahatra nibontsina ny tahotra hilaza hevitra…..
Toy ny hoe hanakenda ahy, sahala amin'ny takotra iray goavambe manarona ny fivelarako ao anatiko ao ny fibadabadàna. Ny zavatra mampihomehy : somary mipentsampentsana izay aho. Mety nandamina ny toe-draharaha raha toa ka mba toetra hafa no nananana. Ankoatra izany, noho ny fitiavana sy ny faharesendahatra, niditra tanaty klioba maro natao ho fandinihan-javatra sy fifanakalozana aho rehefa teny amin'ny anjerimanontolo. Tsy maintsy niteny, nikarakara kaonferansa, raha tsorina dia miatrika ny tena sy miatrika ny tahotro ary ny fahasembana«-ko». Nazava ny safidy : na miteny amin'ny tenako hoe “Badalela mibadabada aho, tena olana iray goavana be amin'ny fitenenana sy ny fifandraisana izay hanakana ahy mandritra ny fiainako manontolo” na tsy miraharaha io fibadabadàna io. Ilay safidy faharoa no noraisiko. Soa ihany aza. Foana ny tahotra. Tsy nitambesatra intsony ireo esoeson'ny manodidina, ireo fahasorenako, ary andro no nisaina dia tafavoaka tanteraka tamin'izany aho. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/27/146193/ | Tena zavadoza tokoa ve ireo vaksiny andrana hanoherana ny Ebola? | 2019-12-27T05:48:05 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra nivoaka tamin'ny Novambra 2014)
Vaksiny andrana hanoherana ny Ebola – sehatra ho an'ny daholobe
Araka ny antontanisa farany avy amin'ny OMS (Sampan'ny Firenena Mikambana misahana ny Fahasalamana), mihafaingana be ny fihanak'ilay valanaretina any amin'ireo firenena telo tena voany. Ny 5 hatramn'ny 8 Oktôbra, 8.376 no isan'ireo olona voamarina fa tratra, ka 4.024 no namoy ny ainy.
Tao Liberià, 943 no tranga voarakitra tamin'ny 11 Oktôbra, 1.874 no ampozina ary 1.259 ireo efa ahiahiana. Tamin'ny 14 Oktôbra, tafakatra 3.254 ny isan'ireo tratra, ka 1.183 no namoy ny ainy ary 926 no voamarina fa mitondra ny aretina, tao Sierra Leone . Tao amin'ireo firenena ireo tsirairay avy, ny faritra avaratra irery ihany, any amin'ny sisintany iraisana amin'i Cote-d'Ivoire, no tsy nahitàna tranga, ary tahaka izany koa ny faharoa, tao amin'ny sisintany iraisana amin'i Ginea.
Ao Ginea, ny fikambanana tsy miankina “Médecins sans frontières (MSF)” manamarika fa nisy firongatana vaovao hitany tamin'ny viriosy Ebola ary efa tonga amin'ny fetra farany zakany ny fahafahany mandray marary ao Kônakry, renivohitra. Manampy izy hoe io tanàna io manokana no tena tratra amin'ity firongatra vaovao ity.
Manamafy ny hetsika ataony ny vondrompiarahamonina iraisampirenena mba hamongorana ilay valanaretina, tamin'ny alàlan'ny fandefasana manampahaizana manokana sy fitaovana entina manohana ireo rafitra ara-pahasalamana efa marefo talohan'ny nahatongavan'ilay valanaretina, ary efa manomboka tsy ampy olona amin'ny ambaratonga rehetra. Marobe ireo firenena nilaza fa nahita vaksiny na fanafody izay ny sasany efa nampiasaina sahady tsy nanaraka ny zotra fanao takiana ho an'ny fanafody rehetra alohan'ny hahazoany alàlana haparitaka eny amin'ny tsena. Amin'ny tranga hafa, misy ireo mpirotsaka an-tsitrapo hiasa ho toy ny ‘mpisava làlana’ amin'ireny fitsaboana vaovao ireny.
Tao anaty lahatsoratra iray ao amin'ny tranonkala Journal du Mali , Célia d'Almeida manontany hoe; “Inona no mety hanjo ireo mpirotsaka an-tsitrapo?” no sady mamaly tahaka izao :
Azo lazaina ho tsy misy, hoy ireo mpikaroka. Izay indrindra, Izao tokoa, ny foto-tarazo hita ao anatin'ilay vaksiny andrana dia tsy afaka ny hanaitra ilay aretina ao anatin'ny olona iray vita vaksiny. Levona anatin'ilay vaksiny andrana ny foto-tarazon'ny Ebola avy any anaty selan'ny olombelona, fa tsy mampitombo azy. Ny mifanohitra amin'izay, manome fahafahana ny selan'ilay mpandray ny vaksiny izy mba hamoaka proteina iray ary io proteina io no miteraka valiny fiarovantena ao amin'ilay olona.
Eny am-boalohany dia tokony hoferana ihany ny fatram-baksiny atolotra mialoha ny fiafaran'ny taona. Ny fanentanana hanao vaksiny dia tokony hifantoka voalohany indrindra amin'ireo olona mifangaroharo amin'ny viriosin'ny Ebola, indrindra fa ireo mpiasan'ny fahasalamàna.
Heverina ho toy ny laharam-pahamehana ireo olona hafa mety ho tratra, indrindra fa ny havan'ireo olona efa voa, sy ireo olon'ny sampandraharaha natokana hikarakara ny fandevenana izay olona matin'ny viriosin'ny Ebola. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/27/146033/ | Lasibatry ny finoanoam-poana ny sola loha, hoy ny polisy ao Mozambika | 2019-12-27T05:01:07 | Unknown | (Lahatsoratra nivoaka tamin'ny volana Jona 2017)
Nampitandrina ny vahoaka ny polisy tany Zambézia fa mety ho tratran'ny fanafihana ireo lehilahy sola any Mozambika . Sary: Anders Bolin / Flickr, CC-BY-NC 2.0
Nampanahy ny polisy tany amin'ny faritanin'i Zambézia any Mozambika ny trangan-javatra iray vaovao fakàna an-keriny ireo olona sola loha hanaovana fanondranana taova an-tsokosoko, izay voalaza fa teraka noho ny finoanoam-poana ka nanaovan'ny governemanta andiana hetsika mba hanakanana izany fomba fanao izany.
Tamin'ny fiandohan'ny volana Jona 2017 dia lehilahy telo no nisy namono tany amin'ny distrikan'i Milange, kilaometatra vitsivitsy miala ny sisintany Malaoita. Hita fa notapahan-doha ny iray tamin'ireo niharam-boina ary nesorina ny ampahany tamin'ireo taovany. Lehilahy roa no voasambotra ary niaiky avy eo fa mpitsabo amin'ny ody any Tanzania sy Malawi no mila ireo taova ireo.
Noho ny finoanoam-poana tany an-toerana no antony nahatonga ny famonoana izay nitana ny fiheverana fa misy volamena na afaka mampanan-karena ny lohan'ny lehilahy sola, hoy ny mpitondratenin'ny polisy iray tao Zambézia tamin'ny BBC . Voalohany tamin'io ny lehilahy sola no lasibatry ny resaka fanafihana tany Mozambika.
Saingy nisy tranga hafa niseho tao amin'ny firenena izay nahitana tatitra manokana momba ny famonoana vokatry ny ody maizina, izay niantraika manokana tamin'ny ireo olona bobo. Nanjary nahatsiravina tokoa ny raharaha ka voatery nanatanteraka iraka ny Firenena Mikambana tamin'ny taona 2016 hanadihady ilay fomba fanao tany amin'ireo firenena afrikana Atsimo Atsinanana vitsivitsy.
Nisy tatitra mikasika ny fanenjehana ireo olona bobo ihany koa tany amin'ny firenena hafa tany Atsimon'i Afrika, indrindra tany amin'ny manodidina an'i Tanzania, izay nanatontosain'ny governemanta fanentanana mba hiadiana amin'ny finoanoam-poana sy ny hevi-draikitra ary ny fisamborana ireo olona noahiahiana.
Tany Mozambika, niresaka momba ity fanafihana farany natao tamin'ireo lehilahy sola loha tao amin'ny firenena ity ny olona tao amin'ny tambajotra sosialy .
Nampitandrina ireo izay nikasa handeha ho any an-toerana i Ukombe Weya , mponina ao an-tanàndehiben'i Maputo.
Atenção Homens calvos viajando para Moçambique
Homens calvos em Moçambique estão sendo alvo de ataques rituais, alertou a polícia Moçambicana, após o recente assassinato de três homens calvos para as partes dos seus corpos. Dois suspeitos foram presos no distrito central de Milange, onde ocorreram os assassinatos.
Fampitandremana ho an'ireo lehilahy sola izay handeha ho aty Mozambika
Lasibatry ny fanafihana noho ny fombafomba ireo lehilahy sola aty Mozambika, nampitandrina ny polisy Mozambikana taorian'ny famonoana olona telo lahy sola loha farany noho ny fakana taova. Olona roa no voarohirohy tao amin'ny distrika afovoany ao Milange izay toerana nitrangan'ny vono olona.
Nilaza i Hussene Algy Adamo , mpianatra monina ao an-tanàndehiben'i Inhambane, any atsimon'i Mozambika, fa efa mijery ity raharaha ity ny polisy any an-toerana:
PRM acredita no envolvimento de curandeiros na morte de homens calvos vulgo carecas.
A perseguição e assassinato de indivíduos calvos para a extracção e venda dos seus órgãos, no distrito de Morrumbala, província da Zambézia, para presumíveis rituais supersticiosos, tem motivações culturais e é encomendada pelos médicos tradicionais, considera a Polícia da República de Moçambique (PRM), que indica, também, existir uma crença segundo a qual as vítimas têm, na cabeça, algum poder que gera fortuna. Nos últimos dias, pelos três homens com problemas de calvície foram mortos naquela parcela do país.
Mino ny [polisin'i Mozambika] fa voarohirohy tafiditra amin'ity fahafatesan'ny lehilahy sola loha ity ny mpitsabo amin'ny ody.
Mino ny Polisy ao amin'ny Repoblikan'i Mozambika (PRM) fa fototra ara-kolontsaina sy baikon'ny mpanasitrana nentim-paharazana, avy amin'ny fombafombam-pinoanoam-poana no anton'ny fanondranana sy famonoana ireo sola loha hangalarana sy hamarotana ny taovan'izy ireo, ao amin'ny distrikan'i Morrumbala, faritanin'i Zambézia, ary hanondroany ihany koa ny fisian'ny fiheverana fa misy hery mampanan-karena ao amin'ny lohan'ireo lasibatra. Tao anatin'ny andro vitsivitsy, telo lahy nanana olana tamin'ny fihintsanam-bolo no maty tany amin'ity faritra ao amin'ny firenena ity.
Nizara tao amin'ny Facebook ny tatitra nataon'ny bilaogera Armen Snaippa i Angela Ferreira Samantha , izay nanolo-kevitra fa tafiditra ao anatin'ireo fanamby ara-tsosialy lehibe miantraika amin'i Mozambika ilay olana:
EU QUERIA UM MOÇAMBIQUE COM VERGONHA NA CARA
Um país onde as pessoas tivessem vergonha de sair a rua vestidas como se fossem a gravação de um filme porno, onde os professores tivessem vergonha de pedir sexo em troca de notas e as alunas de oferecer sexo em troca de notas, emprego e outros benefícios, uma nação onde as pessoas procurassem empregos honestos e não tivessem que ferir ou mesmo tirar a vida dos outros para ganhar o seu pão, um país onde não se caçassem nem albinos e nem calvos ou carecas para práticas obscuras ou de “magia negra” visando o enriquecimento fácil.
ALEOKO MAHALALA MENATRA I MOZAMBIKA
Firenena izay maha-menatra ny olona ny mivoaka ny trano miakanjo tahaka ny hilalao sarimihetsika mamoafady, ahitana ireo mpampianatra menatra angatahana hanao firaisana ho takalon'ny mari-pahaizana sy ireo mpianatra menatra hivaro-batana hahazoana mari-pahaizana, na asa, na tombontsoa hafa, firenena izay hitadiavan'ny vahoaka asa mendrika ary tsy mila mandratra na manaisotra ny ain'ny hafa mba hinanan'izy ireo mofo, firenena izay tsy hihazana ireo bobo sy sola loha noho ny fanao maizina na ny “mazia mainty” hikendrena fanambinan-karena mora foana.
Na teo aza ny nahahenjana ny raharaha dia mbola nisy foana ny olana sasany namazivazy kely. Nampiasa ny sehatra Twitter hanamarihana i Zenaida Machado, mpikaroka ao amin'ny Human Rights Watch any Angola sy Mozambika sady mpisera Twitter mavitrika, fa samy sola loha avokoa ny lehiben'ny distrikan'i Morrumbala, Pedro Sapange sy ny mpitondratenin'ny polisy ao Zambezia, Inácio Dina.
Mozambican authorities are extremely worried about the ritual killings of bald people. ? pic.twitter.com/SLBWgBGgEH
— Zenaida Machado (@zenaidamz) 8 juin 2017
Tena manahy mafy momba ny famonoana olona sola noho ny fombafomba ny manampahefana Mozambikana |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/25/146102/ | Governemanta ao Nizerià, mandidy ny hamotsorana an'i Omoyele Sowore, mpanao gazety sy mpikatroka ho an'ny zon'olombelona | 2019-12-24T21:03:00 | Unknown | Omoyele Sowore. Pikntsary avy amin'ny antsafa nataon'ny CNBCAfrica, 13 desambra 2018.
Ny 24 Desambra 2019, niantso ny Sampandraharaham-piarovam-pirenena ny lehiben'ny fampanoavana ao Nizerià sy ny Minisitry ny Fitsaràna, Abubakar Malami “mba hanatanteraka ny didi [m-pitsaràna] mampandoa onitra hahazoana fahafahana vonjimaika an'i” Omoyele Sowore, mpanao gazety sady mpikatroka ho an'ny zon'olombelona, hoy ny tatitry ny gazety Nizeriana Punch
Ny 3 Aogositra 2019 i Sowore no voasambotra tao amin'ny toerana fonenany ao Lagos, Nizerià, ary nampangaina ho mpamadika, mpanao filambaniny amin'ny aterineto sy famotsiambola, taorian'ny antsony hanaovana ny hetsipanoherana #RevolutionNow (revolisiôna izao dieny izao).
Niteraka lahateny fiderana tao an-toerana sy tany ivelany ny fisamborana sy fanagadràna an'i Sowore — na nisy aza didy roa ho famotsorana azy — noho ireo tsy firaharahiana mivandravandra ny atao hoe tany tàn-dalàna ao Nizerià sy ny fanitsakitsahana ny zon'olombelona.
Sowore, mpanonta ilay gazety fanadihadiana lalina ety anaty aterineto “ Sahara Reporters “, dia nirotsaka nifaninana tamin'ny filoha Muhammadu Buhari tamin'ireo fifidianana natao ny Febroary 2019. Ny 6 Desambra, andro iray taorian'ny nanomezana onitra ara-bola an'i Sowore, niverenan'ireo manampahefana avy ao amin'ny Departemantan'ny Fiarovam-pirenena (DSS) nosamborina indray izy, tao anatin'ny faritry ny Fitsaràna Antampony ao Abuja .
Malami koa dia nandidy ny hamotsorana an'i Sambo Dasuki, mpanolotsaina fahiny momba ny fiarovam-pirenena, nosamborina tamin'ny 1 Desambra 2015, taorian'ny niampangàna azy ho nangalatra vola 2.1 lavitrisa dolara amerikàna tamin'ny alàlan'ny fanomezana fifanarahana ara-tafika tsy misy akory ho an'ny ady fanoherana ilay vondrona Boko Haram mpanao asa fampihorohoroana. Nandritra ny taona roa sy tapany izy no inotànana am-ponja na teo aza ireo didim-pitsaràna marobe namela azy hivoaka rehefa mandoa onitra.
Malami nilaza hoe:
Mifanaraka amin'izay voalazan'ny Toko faha 150 (1) ao anatin'ny Lalàm-panorenana tamin'ny 1999 (nasiana fanitsiana), ary araka ny onitra voafaritra ho aloan'ny Col. Sambo Dasuki (Rtd) (araka ny fanovàna nataon'ny Fitsaràna mpandrava didy); sy ny masombola noferana haloan'i Omoyele Sowore, dia nandidy ny Sampandraharaha misahana ny Fiarovam-pirenena aho hanaraka ny didy manome fahafahana an'ireo voampanga mba handoa onitra ho tambin'ny fahafahana vonjimaika ka hiroso amin'ny famotsorana azy ireo. Izy ro voampanga ireo dia samy voafatotra hanaja izay fepetra voalaza momba ny onitra sy tsy hanao zavatra manohintohina ny filaminambahoaka sy ny fiarovam-pirenena, ary hatramin'ny fitsaràna azy ireo izay mbola an-dàlana araka ny lalàna mifehy ny tany sy ny fanjakàna.
Nibitsika ilay mpanampy ny filohampirenena fa hoe nanome baiko ny governemanta mba hamotsorana an'i Dasuki sy Sowore.
FLASH: The Federal Government orders the release of former National Security Adviser (NSA) Sambo Dasuki and Mr. Omoyele Sowore of Sahara Reporters, Minister of Justice and Attorney General of the Federation (AGF), Abubakar Malami, SAN in a statement, today in Abuja.
— Bashir Ahmad (@BashirAhmaad) December 24, 2019
TSELATRA: Didian'ny governemanta federaly ny famotsorana an'ilay Mpanolotsaina fahiny tamin'ny resaka fiarovana (NSA) Sambo Dasuki sy Atoa.Omoyele Sowore avy amin'ny Sahara Reporters, hoy ny Minisitryny Fitsaràna sady Lehiben'ny Fampanoavana ato anatin'ny Federasiôna (AGF), Abubakar Malami, SAN tao anaty fanambaràna iray, androany tao Abuja.
— Bashir Ahmad (@BashirAhmaad) 24 Desambra 2019
Nafahana i Sowore, raha araka ity bitsika avy amin'ny SaharaReporters ity:
FLASH: @YeleSowore has been released pic.twitter.com/eJl8vTpclq
— Sahara Reporters (@SaharaReporters) December 24, 2019
TSELATRA: Afaka i @YeleSowore pic.twitter.com/eJl8vTpclq
— Sahara Reporters (@SaharaReporters) 24 Desambra 2019 |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/22/146028/ | Noafahan'ny fitsarana angoley ilay mpanora-gazety Rafael Marques | 2019-12-22T17:59:13 | Unknown | (Lahatsoratra tamin'ny mey 2015)
Ótimas notícias! Foram retiradas todas as acusações contra o jornalista #RafaelMarques . http://t.co/BRwnKcn6CZ pic.twitter.com/tK00zt43S0
— Amnistia Portugal (@AmnistiaPT) 21 maio 2015
Vaovao mahafinaritra ! Nosintomina ny fiampangana rehetra nanenjehana ilay mpanao gazety Rafael Marques.
Noafahana madiodio tamin'ny fiampangana azy rehetra ilay Angoley mpanora-gazety sady mpikatroka, Rafael Marques , taorian'ny fifanarahana nifanaovany tamin'ny solontenan'ireo jeneraly izay niampanga azy tamin'ny fanalam-baraka ary nanamafy izany ny vaovao nomen'ny DW-África :
O processo contra o jornalista angolano Rafael Marques não vai continuar. O ativista e os representantes dos generais angolanos que o acusavam de difamação chegaram esta quinta-feira a entendimento em tribunal. O acordo prevê a “não republicação” do livro “Diamantes de Sangue”, que esteve na origem do processo (…)
Tsy hitohy ny fitoriana hanenjehana ilay mpanao gazety Angoley Rafael Marques. Tonga tao amin'ny fitsarana ilay mpikatroka sy ny solontenan'ireo jeneraly Angoley izay niampanga azy tamin'ny fanalam-baraka. Nahitana ny “tsy famoahana intsony” ny boky “Diamondran-drà “, izay niandohan'ilay raharaha ny fifanarahana (…)Tsy hitohy ny fitoriana hanenjehana ilay mpanao gazety Angoley Rafael Marques. Tonga tao amin'ny fitsarana ilay mpikatroka sy ny solontenan'ireo jeneraly Angoley izay niampanga azy tamin'ny fanalam-baraka. Nahitana ny “tsy famoahana intsony” ny boky “Diamondran-drà “, izay niandohan'ilay raharaha ny fifanarahana (…)
Nanomboka tamin'ny taona 2011 ny fitsarana – izay nahemotra in-droa mba hamotopotorana ny porofo – taorian'ny famoahana ny boky Diamondran-drà – Kolikoly sy Fampijaliana any Angola izay nampiseho ny fizotran'ny kolikoly maizina sy ny fanitsakitsahana ny zon'olombelona ao amin'ny faritry ny diamondra any Luanda. Avaratr'i Angola.
Nankasitraka ny famaranana ity dingana ity ny fanehoan-kevitra maro tamin'ny vaovao nivoaka tao amin'ny Facebook saingy maro no nanasongadina fa tsy tokony “hanolikoly” ilay mpikatroka izy ireo, hoy i Quintin Med :
É bom esse acordo, porém que não seja para impedir e corromper o activista no ponto de não poder mais exercer devidamente o seu papel importante que desempenha na sociedade, para que haja a transparência e a verdade (…) onde ninguém é privado dos seus direitos!
Tsara io fifanarahana io saingy tsy hanakana ny hanolikolena ilay mpikatroka izany mba tsy ahafahany manao ny andraikiny araka ny tokony ho izy eo amin'ny fiaraha-monina, mba hisian'ny mangarahara sy ny fahamarinana (…) izay tsy tokony anesorana aminy ny zony. !
Nilaza tao amin'ny pejiny Facebook ilay mpanora-gazetin'ny BBC Mozambikana, Zanaida Machado hoe:
Finalmente, Rafael Marques pode descansar e fazer o seu trabalho à vontade.O jornalista e os representantes dos generais angolanos no processo de difamação sobre violação dos direitos humanos e a exploração diamantífera em Angola chegaram a entendimento em tribunal.
Afaka miala sasatra ihany nony farany i Rafael Marques ary manao ny asany milamina. Nahavita nanao fifanarahana ara-pitsarana ilay mpanora-gazety sy ireo solontenan'ireo jeneraly Angoley izay tafiditra tao amin'ny raharahan'ny fanalam-baraka noho ny fanitsakitsahana ny zon'olombelona sy ny fitrandrahana diamondra ao Angola.
Tao amin'ny Twitter, nisy ihany koa ny fanehoan-kevitra tamin'ny vaovao:
New deal ends @RafaelMdeMorais trial. Book not to be republished but no retraction of content #freerafael #angola http://t.co/NEk85dOLZV
— Justin Pearce (@drjustinpearce) 21 maio 2015
Namarana ny raharaham-pitsarana ny fifanarahana teo amin'ny andaniny sy ny ankilany. Tsy tokony haverina havoaka intsony io boky io saingy afaka mitana ny votoatiny ôrizinaly. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/20/145753/ | Luanda, renivohitr'i Angola, ilay tanàndehibe lafo fiainana indrindra manerantany ho an'ny mpila ravinahitra | 2019-12-20T03:25:21 | Unknown | (Lahatsoratra nivoaka voalohany tamin'ny 2015)
Luanda, Favelas akaikin'ny seranam-piaramanidina Quatro de Fevereiro Sary: Ionut Sendroiu/Demotix
Mbola noheverina indray ho toy ny tanàna lafo fiainana indrindra i Luanda araka ny bilaogy Mozambikana “ Macua Blog ”:
Luanda est pour la troisième année consécutive la ville la plus chère du monde pour les expatriés, c'est le résultat d'une enquête sur le coût de la vie réalisée par l'agence Mercer le 17 juin et diffusée à New York.
Cette étude analyse la situation de 207 villes sur cinq continents au regard de plus de 200 articles incluant le logement, le transport, l'alimentation, les vêtements, les meubles, les loisirs… Les villes les plus chères du monde sont : Luanda, hong Kong, Zurich, Singapour, Genève, Changhaï, Pékin, Séoul, Berne et N'Djaména.
A Luanda, un appartement avec deux chambres offre un revenu mensuel moyen de 6800 dollars et s'il a trois chambres, de 15800 dollars, valeurs que l'on peut comparer avec les 6576 et 11 863 dollars de Hong Kong et les 3963 et 5892 dollars, de Zurich.
Telo taona misesy izao i Luanda no tanàndehibe lafo zavatra indrindra manerantany ho an'ny mpila ravinahitra, izany no vokatry ny fanadihadiana natao momba ny vidim-piainana nataon'ny orinasa Mercer tamin'ny 17 Jona 2015 ary naely tany New York.
Nandinihana ny zava-misy tamin'ny tanàndehibe miisa 207 amin'ny kaontinanta miisa dimy mikasika ny lohahevitra miisa 200 mahery ao anatin'izany ny trano, fitaterana, sakafo, akanjo, fanaka ary fialam-boly … ity fanadihadiana ity. Ireto ny tanàndehibe lafo fiainana indrindra manerantany tamin'izany: Luanda, Hong Kong, Zurich, Singapaoro, Genève, Shanghai, Beijing, Séoul, Bern ary N'Djamena.
Any Luanda, 6.800 dolara isam-bolana eo ho eo ny hofan'ny trano iray misy efitrano roa, ary raha misy efitra fatoriana telo izany dia 15.800 dolara, izay azo ampitahaina amin'ny 6.576 sy 11.863 dolara raha any Hong Kong sy 3.963 ary 5.892. dolara raha any Zurich.
Ity tanàndehibe ity no renivohitr'i Angola, firenena afrikanina iray ao amin'ny morontsiraka atsimo andrefan'ny kaontinanta afrikanina, mpikambana ao amin'ny vondron'ireo firenena miteny Paortiogey ( CPLP ). Ny paortiogey no fiteny ofisialy, saingy misy fiteny samihafa ampiasaina eo an-toerana.
Tao anatin'ity fandalinana ity no nahitana ihany koa ny momba an'i Paortiogaly izay misy ny tanànan'i Lisbon amin'izao fotoana izao any amin'ny laharana faha 145, nidina toerana 51 tamin'ny fisokajiana ireo tanàndehibe lafo vidim-piainana indrindra ho an'ny mpila ravinahitra raha oharina tamin'ny taona 2014.
Namoaka ity vaovao ity tao amin'ny Facebook ny Voice of America amin'ny fiteny Paortiogey (VOA) . Mpisera aterineto marobe no nanasongadina ireo tena olana eo amin'ity tanàndehibe ity. Hoy i André Kennedy :
Et dans les dix villes les pluq chères, Luanda est la plus sale, la ville qui a le plus de rues défoncées, aucune zone pour les loisirs, etc, c'est triste pour les angolais.
Ary ao amin'ireo tanàndehibe miisa folo lafo vidim-piainana indrindra dia i Luanda no tena voretra indrindra, tanàna betsaka arabe feno lavadavaka indrindra , tsy misy toerana fialam-boly, sns, mampalahelo ny Angoley.
Nitantara kosa i Garcia Miguel Bondo :
Oui, nous sommes vraiment particuliers car nous n'avons même pas le minimum basique à Luanda. Nous déplaçons les ordures jour et nuit et l'odeur est insupportable dans la basse ville car l'électricité et l'alimentation en eau y est intermittente, et partout, le jour ou la nuit on entend tourner les moteurs des groupes électrogènes, quelle tristesse !” Avec les grandes ressources naturelles et humaines que ce pays possède c'est une situation totalement injustifiée, un peu de sincérité, pas d'hypocrisie, l'Angola n'est même pas un pays du tiers monde mais bien du quart monde et plus, on y trouve de la misère du nord au sud, jusqu'aux étrangers qui s'en rendent compte, c'est le luxe dans la misère.
Eny, tena miavaka tokoa isika satria tsy manana akory ny kely indrindra ilaina ao Luanda. Mitatitra fako andro aman'alina isika ary tsy zaka ny fofona any ambany tanàna satria tapatapaka ny jiro sy rano ary re hatraiza hatraiza , na andro na alina ny milin'ny gropy mpamokatra herinaratra, mampalahelo ! ”Amin'ireo harena voajanahary sy ny olona izay ananan'ity firenena ity dia tena tsy fantatra marina ny toe-javatra misy, tokony mitsotra fa tsy mihatsaravelatsihy, tsy firenena andalam-pandrosoana akory anefa i Angola fa ilay tena mahantra indrindra manerantany na mihoatra izany mihitsy aza ary tsy vitan'izany fa tsikaritra ny fahantrana avy any avaratra ka hatrany atsimo, eny fa mahatsikaritra izany na dia ireo vahiny aza fa ao anatin'ny haitraitra ny fahantrana .
Aiza ireo tanàndehibe toa an'i Milan, Paris, Londra, São Paulo, Beijing, New York, sns?
Mampitaha ny harena sy ny fahantrana i Kavula Maka Capita Gaspar :
Luanda est la ville la plus chère du monde dont les habitants sont les plus pauvres du monde.
Luanda no tanàndehibe lafo fiainana indrindra eto amin'izao tontolo izao miaraka amin'ny vahoaka mahantra indrindra manerantany.
Nanasongadina ity fanamarihana ity ihany koa tao amin'ny Twitter ny vavahadin-tserasera “Brasil-África” :
Luanda est la ville la plus chère du monde pour les étrangers selon l'agence d'informations Mercer”: http://t.co/SJ5MM93gCV
— Portal BrazilAfrica (@_BrazilAfrica) 17 juin 2015
Luanda no tanàndehibe lafo vidim-piainana indrindra eran-tany ho an'ny vahiny araka ny filazan'ny masoivohom-baovao Mercer ”:
Naorin'ilay mpikaroka tany vaovao Paortiogey Paulo Dias de Novais, teo ambanin'ny anarana São Paulo da Assunção de Loanda tamin'ny 25 Janoary 1576 i Luanda . Misy mponina manodidina ny 8,3 tapitrisa ity tanàndehibe ity, ka izy no tanàndehibe fahatelo miteny Paortiogey manerantany aorian'ny São Paulo sy Rio de Janeiro ao Brezila. Na izany aza, Luanda no renivohitra miteny Portiogey manerantany midadasika sy be mponina indrindra ary manaraka azy i Maputo, Brasilia ary Lisbon. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/23/145096/ | Nitsikera ny fisamborana ireo delegasiona politika miisa 18 tany Mozambika ny fiarahamonim-pirenena | 2019-12-23T05:23:03 | Unknown | “Afaho izy ireo ankehitriny”. Sary nahazoana alàlana avy amin'ny antoko Nova Democracia.
Delegasiona politika miisa valo ambin'ny folo avy ao amin'ny antoko Nova Democracia (Demokrasia vaovao) no nosamborina tamin'ny 15 Oktobra, tany amin'ny faritanin'i Gaza, noho izy ireo voalaza fa nitondra taratasy fanamarinana sandoka, araka ny lazain'ny polisy tao an-toerana . Nahazo fahafahana vonjimaka izy ireo ny 30 Novambra.
Nitatitra ny fisamborana ny gazety ao an-toerna Zambeze | Pikantsary.
Nanatontosa fifidianana ho filoham-pirenena sy governemantam-paritany i Mozambika tamin'ny 15 Oktobra. Nanakiana ny fifidianana ho nisy hosoka ny antoko mpanohitra sy ny fiarahamonim-pirenena sasany.
Notaterin'i Wilker Dias , kandidà solombavambahoaka tsy lany tao amin'ny Demokrasia Vaovao ny fisamborana ireo delegasiona :
JOVENS PRESOS ILEGALMENTE.
Depois do jornalista Amade Abubacar, eis que o regime efectua mais uma prisão ilegal.. ilegal?? Sim ilegal, o mesmo acusa 18 jovens que eram delegados de candidatura do Partido Nova Democracia em Gaza de portar credenciais falsas, em que no entanto foram atribuídas pelos órgãos eleitorais.
Gaza foi um dos palcos de conflito intenso durante a campanha eleitoral, onde para alem das intimidações, danos materiais também houve perdas humanas…curiosamente a Nova Democracia sairia daquele ciclo eleitoral com Deputados eleitos para a Assembleia da Republica apesar dos fantasmas recenseados.
TANORA NOSAMBORINA TSY ARA-DRARINY.
Araka ny mpanora-gazety Amade Abubacar dia mbola manao ny tsy ara-dalàna ihany ny fitondrana eto… fisamborana tsy ara-dalàna ??? Eny, tsy ara-dalàna, manameloka ireo tanora miisa 18 izay delegasionan'ny antoko Demokrasia Vaovao any Gaza izy ireo tamin'ny nitondran'izy ireo taratasy fanamarinana sandoka, izay neken'ny manampahefan'ny fifidianana anefa.
Gaza no iray amin'ireo toerana nahitana fifandonana mafy nandritra ny fanentanana tamin'ny fifidianana, sy fandrahonana ihany koa, [nisy] ny fahasimbana ara-pitaovana [ary] fahafatesan'olona ihany koa… Ny mahaliana dia nisongadina avy amin'io fifidianana ara-potoana io ny Demokrasia Vaovao amin'ireo solombavambahoaka voafidy tao amin'ny Antenimieran'ny Repoblika ny na dia teo aza ny tahotra .
Nilaza tamin'ny gazety iray tao an-toerana i Quitéria Guirengane, izay solontenan'ny antoko fa fihetsika fampitahorana atao amin'ny antoko izany.
Nanomboka hetsika ho an'ny vahoaka ihany koa ny antoko mba handefa taratasy firaisankina :
Hoje iniciamos uma corrente de conforto aos familiares e os respectivos presos políticos do ND. Essa corrente, visa a recolha de cartas com mensagens dos membro s, amigos… que directa ou indirectamente compartilham da dor da privação da opressão!
Se sente-se tocado por essa situação, mande já a sua carta para um ou todos presos do ND. A carta, pode ser enviada para o nosso “inbox”, whatsapp, email, na nossa sede ou nas outras delegações!
Hanomboka andiana fampaherezana ho an'ny fianakaviana sy ho an'ny gadra politika tsirairay avy amin'ny ND isika androany. Mikendry ny hanangona ireo taratasy miaraka amin'ny hafatra avy amin'ny mpikambana, namana… ity andiany ity izay mizara mivantana na tsy mivantana ny fanalana ny fanaintainan'ny famoretana!
Raha voakasik'izany ianao, dia alefaso any amin'ny iray na ireo gadra ND rehetra ny taratasinao izao . Azonao alefa any amin'ny inbox, whatsapp, mailaka, na any amin'ny foibenay na any amin'ny birao hafa ny taratasy !
Tamin'ny fampiasana ny tenirohy # Gaza18, olona maro no naneho hevitra tamin'ny fisamborana ireo delegasiona, anisan'izany ilay mpikatroka Cídia Chissungo :
Participe da campanha. Ajude-nos a divulgar sobre o #Gaza18 , não permitamos que a nossa indiferença e silêncio mantenha os 18 jovens detidos na provincia de Gaza. As mulheres estão num espaço improvisado de 4 chapas a comer e fazer necessidades no mesmo local e ninguém faz nada. pic.twitter.com/0HysD3Q0cw
— Cídia Chissungo (@Cidiachissungo) November 12, 2019
Andao hanatevin-daharana ny fanentanana. Ampio izahay hampiely ny hafatra # Gaza18 tsy ho avelantsika ny tsy firaharahiana sy ny fahanginana mba hitazonana ireo tanora miisa 18 any amin'ny faritanin'i Gaza. Ao amin'ny toerana tsy voaomana ahitana toerana 4 hisakafoanana sady hanaovany maloto amin'ny toerana iray ihany ireo vehivavy kanefa tsy misy olona miraika.
Ele tem apenas 19 anos e jà é um preso politico. Qual foi seu crime? Não alinhar-se com o sistema e optar por um partido que achou ser o melhor pra ele. Até que ponto chegamos? Deixem os jovens decidir por eles mesmos. Chega de opressão. Exigimos sua liberdade imediata #Gaza18 pic.twitter.com/m5zpPFiyiC
— Cídia Chissungo (@Cidiachissungo) November 7, 2019
Vao 19 taona monja izy ary efa gadra politika sahady. Inona no helony ? Ny tsy hanarahany dia ny rafitra sy ny fisafidianany antoko izay noheveriny fa mety aminy ve. Inona no tiantsika ahatongavana? Avelao ny tanora hanapa-kevitra ho an'ny tenany. Tsy mila famoretana intsony.
Nanao antso ho an'ny olona maromaro handray anjara amin'ilay hetsika ihany koa i Nelson Machele , mpianatra tao amin'ny Oniversite Eduardo Mondlane:
Não pode ignorar mais! Precisamos de si!
Caro amigo, até quando vai fingir que não vê? Nós precisamos de si, ajude-nos a espalhar a mensagem, do mesmo jeito que partilharia se fosse uma comédia ou qualquer outra coisa fútil.
Tsy azonao tsinontsinoavina intsony izany ! Mila anao izahay!
Ry namana, mandra-pahoviana ianao no mody tsy mahita? Ilainay ianao, ampio izahay hanaparitaka ny hafatra, toy ny fanao amin'ireny firesahana vazivazy sy ny zavatra tsy misy dikany loatra ireny.
Tahaka izany ihany koa, naneho hevitra tao amin'ny Facebook i Ashlenio de Joana :
Liberdade aos Presos Políticos
O regime deteve 18Jovens, demonstrou a sua Arrogância, Sua Insensibilidade e escamoteio às Liberdades Democráticas:
• Pelo medo da derrota; • Pela Intolerância política; • Pela intolerância ao pensar diferente; • Pelo seu fracasso;
Presos políticos por temerem a juventude! # LiberdadeJa # Gaza18
Fahafahana ho an'ny gadra politika
Nisambotra ireo tanora miisa 18 ny fitondrana, nasehony ny avonavon'izy ireo, ny tsy firaharahiany ary tsy nohajainy ny fahalalahana demaokratika:
- Noho ny tahotra ho resy; – Ny tsy fandeferana ara-politika; – Ny tsy fahazakana ny fomba fisainana hafa; – Noho ny tsy fahombiazany;
Gadra politika satria matahotra ny tanora izy ireo !
Nahatratra ny firenena Afrikanina hafa, anisan'izany ny Repoblika Demaokratikan'i Kongo ilay fanentanana # Gaza18 :
Rejoignez la campagne #Gaza18 et aidez-nous à faire passer le message. Sortons de notre indifférence et brisons notre silence pour exiger la libération de 18 jeunes arrêtés dans la province de Gaza au #Mozambique et détenus dans des conditions ne respectant leur dignité. #Free18mz pic.twitter.com/z5skKvrcZp
— Nicolas Mbiya (@NicolasMbiya) November 12, 2019
Andao hanatevin-daharana ny fanentanana # Gaza18 ary ampio izahay hanaparitaka ny hafatra. Andao handresy ny tsy firaharahiana sy ny fahanginana mba hitakiana ny famotsorana ireo tanora miisa 18 nosamborina tany amin'ny faritanin'i Gaza tany Mozambika ary notanana amin'ny toe-javatra tsy manaja ny fahamendrehan'izy ireo.
“Afaho izy ireo ankehitriny” sary nahazoana alalana avy amin'ny antoko Nova Democracia
Toy izany ihany koa tany Oganda , naneho fanohanana ireo tanora notanana ireo vahoaka:
We join our comrades and civil society to call upon the # Mozambique Government to unconditionally and immediately release the # Gaza18 who were arbitr arily arrested while monitoring the polling station in Chokwé district during the general election. These youth have been detained since 15 october 2019. Justice must be upheld for democracy to prevail @NyusiConfioemti, @DavidKaye @UNHumanRights @UN_SPExperts @ParlamentoMoz
Miantso ny Governemantan'i Mozambika mba hamotsotra amin'ny fomba tsy misy fepetra ary avy hatrany ny # Gaza18 izay nosamborina tsy ara-drariny raha nanara-maso ny birao fandatsaham-bato tao amin'ny distrikan'i Chokwé nandritra ny fifidianana ankapobeny izahay miaraka amin'ny namanay sy ny fiarahamonim-pirenena. Notanana nanomboka hatramin'ny 15 oktobra 2019 ireo tanora ireo. Tokony tohanana ny Rariny ho an'ny demaokrasia mba hanjaka.
“Afaho izy ireo ankehitriny” sary nahazoana alalana avy amin'ny antoko Nova Democracia |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/11/145577/ | Niparitaka be ny sarin'ilay polisin'ny fifamoivoizana tany Maputo tao anaty orana | 2019-12-11T05:38:28 | Unknown | Sarin'ilay mpiasan'ny fifamoivoizana Isildo Bule niely tany Mozambika. Mpaka sary tsy fantatra, sary niely be amin'ireo tambajotra sosialy.
Niseho ny tolakandron'ny 14 Novambra, tao afovoan-tanàndehiben'i Maputo, renivohitr'i Mozambika izany. Orambe mivatravatra no nilatsaka tao an-tanàndehibe ary nanasarotra ny fifamoivoizana tamin'ny lalana maro.
Tao amin'ny heverina ho tontolo andro nahitana sahotaka na fikorontanana teny an-dalambe, heniky ny sary iray nalaza dia nalaza ny tao amin'ny tambajotra sosialy.
Toa nahatalanjona ny mpisera aterineto marobe ny fihetsiky ny polisin'ny fifamoivoizana iray – na PT, araka ny hiantsoana azy ireo any Mozambika – antsoina hoe Isildo Bule tamin'ny nanehoan'izy ireo ny sariny tao anaty ora-mikija ka nandrindrany ny fifamoivoizan'ireo fiara.
Nalefa sy nozaraina betsaka tao amin'ny fantsona samihafa ilay sary. Mikasika ity fihetsika ity, nihevitra izany ho mahavariana sy mendrika ho deraina ny olona sasany, araka an'i Cal Barroso :
Uns dirão que está a fazer seu trabalho e não ha nada de EXTRAORDINÁRIO…mas num país onde…
VAMOS LA DEIXAR,
ESTA é para mim a MELHOR imagem do ÚLTIMO SEMESTRE DESTE ANO.
Mety hilaza ny olona sasany hoe manao ny asany izy ireo ka tsy misy zavatra tokony HAHAVARIANA… kanefa any amin'ny firenena iray izay…
AJANONTSIKA EO,
Ity no sary tsara indrindra amiko ho an'ity ATSASAKA FARANY AMIN'NY TAONA ITY.
Tamin'ny tenin'i Barroso, namaly toy izao i Geraldo Cossa :
Claro! Digno de reconhecimento!! Ainda ha pessoas neste pais, que fazem seu trabalho com amor, dedicacao e zelo, independentemente das condicoes. ? ?
Mazava ho azy! Mendrika ho deraina !! Mbola misy olona eto amin'ity firenena ity izay manao ny asany am-pitiavana, amim-panoloran-tena sy amin'ny zotom-po, na inona na inona tranga misy.??
Fanehoan-kevitra hafa tao amin'ny Facebook tao anatin'izany andiany izany ihany :
POLÍCIA EXEMPLAR.
O Polícia mais falado nas redes sociais, que mesmo com a chuva este Polícia estava a manter ordem e segurança nas estradas.
Que todos policiais de trânsito sejam que nem ele. Ou seja todos em geral.
POLISY FAKA TAHAKA
Maro no niresaka momba ny polisy tao amin'ny tambajotra sosialy fa mbola nandrindra sy nandamina ny làlana ity polisy ity na dia tao anatin'ny orana aza.
Tokony hanao tahaka azy avokoa ny polisin'ny fifamoivoizana rehetra. Izany no izy amin'ny ankapobeny.
Na izany aza, nisy ireo nahita ity fihetsika ity ho fomba fiasan'ny mpiasam-panjakana mahazatra ihany:
Tsy miombon-kevitra amin'izany aho. Manatanteraka ny asany izy. Isan'andro isika dia midera ireo mpampianatra izay mampianatra isan'andro, ireo dokotera izay miasa ora betsaka kokoa amin'ny fanjakana noho ny amin'ny tsy miankina, ireo mpiasa tsy miasa amin'ny andro andehanany miasa, sns sns… |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/09/145476/ | Mozambika: Fanaovana ho ara-dalàna ny fanalan-jaza ao amin'ny fehezan-dalàna famaizana vaovao | 2019-12-09T04:59:18 | Unknown | Fanomezana alàlana ny fanalan-jaza araka ny lalàna, Mozambika. Saripika: Rádio Moçambique , nahazoana alàlana.
Mozambika no firenena Afrikana fahefatra manala tsy ho heloka ny fanapahana vohoka an-tsitrapo (IVG) taorian'i Cap-vert, Afrika Atsimo ary Tonizia. Mamela ny fanalan-jaza atao any amin'ireo foibe ara-pahasalamana matihanina miaraka amin'ireo manam-pahaizana manokana momba ny vohoka ao anatin'ny herinandro 12 voalohany ity lalàna vaovao ity .
Mihevitra ny sampan'ny Firenena Mikambana misahana ny Fahasalamana (OMS) fa miafara amin'ny fanalan-jaza ny iray amin'ireo vohoka miisa dimy manerana izao tontolo izao ary efa ho 47.000 no isan'ireo vehivavy namoy ny ainy noho ny fahasarotana misy eo amin'ny fanalan-jaza natao tamin'ny fomba tsy azo antoka.
Nanambara i Graça Samo , Filohan'ny Fórum Mulher (Zaikaben'ny Vehivavy):
Ce que nous voulons ici c'est que les femmes sachent qu'elles ont ce droit. L'État a le devoir de promouvoir les services et les conditions d'accessibilité à ce droit. Notre pays, notre parlement, notre personnel du secteur de la santé peuvent être félicités, parce qu'ils ont eu un rôle très important à jouer pour que ceci puisse arriver.
Ny mba hamantaran'ny vehivavy fa manana izany zo izany izy ireo no tadiavintsika eto. Adidin'ny fanjakana ny mampiroborobo ny tolotra sy ny fepetra hanatanterahana ity zo ity. Deraina ny firenentsika, ny parlemantera, ny mpiasan'ny sehatry ny fahasalamana satria nanana anjara andraikitra lehibe izy ireo tamin'ny nahatongavana tamin'izao.
Ho an'ireo mipetraka any ivelan'i Mozambika, tonga tamin'ny alàlan'ny tambajotra sosialy ity vaovao ity, niaraka tamin'ny lalàna farany manala tsy ho heloka ny fanambadian'ny samy lehilahy sy ny samy vehivavy ao amin'ny fehezan-dalàna famaizana vaovao izay nanomboka nanan-kery tamin'ny 1 Jolay 2015. Nahitana hevitra isankarazany ireo fanehoan-kevitra tao amin'ny Twitter:
A ce que l'on voit, le Mozambique aujourd'hui a non seulement a rendu l'homosexualité légale mais aussi l'avortement
— morrissey lecter (@Legolada) 29 juin 2015
Raha araka ny hitantsika dia tsy nanao ny fanambadian'ny samy lehilahy sy ny samy vehivavy ho ara-dalàna fotsiny ihany i Mozambika ankehitriny fa ny fanalan-jaza ihany koa
Mauvais moment pour célébrer une avancée des droits humains (décriminalisation de l'avortement et de l'homosexualité au Mozambique + — manda (@oiamandas)” 1er juillet 2015
Fotoana tsy tsara hankalazàna ny fandrosoan'ny zon'olombelona (fanomezan-dalana ny fanalan-jaza sy ny fanambadian'ny samy lehilahy sy ny samy vehivavy ao Mozambika.
Avec l'approbation du mariage entre personnes de même sexe aux États-Unis d'Amérique, et la légalisation de l'homosexualité au Mozambique, cette semaine a été réellement mémorable
Tena tsy ho adino ity herinandro ity amin'ny fankatoavana ny fanambadian'ny mitovy fananahana any Etazonia Amerika, sy ny fanaovana ho ara-dalàna ny fanambadian'ny samy lehilahy sy ny samy vehivavy ao Mozambika.
Le mariage gay légalisé aux USA, le Mozambique qui légalise l'homosexualité et l'avortement. Quelle belle semaine — binha (@RubiaComSenso) 1er juillet 2015
Ny fanambadian'ny samy lehilahy nomena alàlana tany Etazonia, Mozambika nanome alàlana ny fanambadian'ny samy lehilahy sy ny samy vehivavy ary ny fanalan-jaza. Tena herinandro mahafinaritra -
Ce n'est pas l'avortement qui fait faire un pas en avant au Mozambique. https://t.co/Gk2Hg22dXj
— JuX_X (@JuxPopuli) 1er juillet 2015
Tsy ny fanalan-jaza no mampandroso dingana iray ao Mozambika. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/08/145529/ | Mpahay toekarena nampanantsoin'ny biraon'ny mpampanoa lalàna Mozambikana taorian'ny nanoratany taratasy misokatra ho an'ny filoha | 2019-12-08T04:18:56 | Unknown | (Lahatsoratra nivoaka tamin'ny volana May 2014)
Nuno Castel-Branco. Saripikan'ny Ivontoeram-pampianarana Sosialy sy Toekarena (IESE), izay naha tale an'i Castel-Branco.
Tamin'ny volana Novambra 2013, voampanga ho nanevateva ny filoham-pirenena Mozambikana ilay mpahay toekarena sady mpampianatra ao amin'ny oniversite Nuno Castel-Branco taorian'ny namoahany ny taratasy misokatra izay nanambarany ny heviny momba ny governemantan'ny Filoha Armando Guebuza. Nampanantsoin'ny biraon'ny filohan'ny fampanoavana an'ny Repoblika (PGR) ao Mozambika izy ny 26 May 2014. Nampiantso azy voalohany ny biraon'ny fampanoavana tamin'ny volana Desambra 2013 kanefa tsy nipoitra ity farany noho ny filazany fa tsy nisy ny fampandrenesana (araka ny notaterin'ny Global Voices niaraka tamin'ny antsipiriany bebe kokoa momba ny raharaha).
Tao anatin'ity taratasy ity, nanakiana mafy an'i Armando Guebuza i Castel-Branco ary nanolo-kevitra azy mihitsy aza izy hametra-pialana noho ny fihetsiny tsy voafehy sy ny politikany manohy ny fahantrana izay manosika an'i Mozambika ho any amoron-kady.
Tao amin'ny pejy Facebook-n'ny gazety Canal Moz, nanoratra fanamarihana i Lissay Zucula , ho fanehoan-kevitra tamin'ny lahatsoratra iray momba ny tranga, izay nanolorany hevitra fa tokony hisahana bebe kokoany raharahan'ny heloka bevava aloha ny biraon'ny mpampanoa lalàna fa tsy tokony hanitsakitsaka ny fahalalahana. maneho hevitra.
A PGR, é ”marionete” do governo (PR). Isto é uma campanha de intimidação,a ser assim,deviam prender todos Moçambicanos,porque o Povo está do lado do Dr Castelo Branco. Ele não disse nada que não se soubesse,apenas teve a coragem de fazê-lo,dirigido ao causador da desgraça nacional (Tio Patinhas). A procuradoria,devia se preocupar em investigar os casos ”quentes”,que pöem o estado de ”joelhos” perante o crime organizado,e não perturbar pessoas que falam e escrevem o que o Povo sente,mas que não tem oportunidade de exprimir. Moçambique não é e nunca será de quem está ou estará na ponta vermelha,este País,é de todos Moçambicanos,repito;todos…
Saribakolin'ny governemanta (an'ny Filohan'ny Repoblika) ny PGR. Fampitahorana izany rehetra izany . Tokony hisambotra ny Mozambikana rehetra izy ireo raha manao izany satria eo ankilan'i Dr. Castelo-Branco ny vahoaka. Nilaza tamim-peo mafy izay noeritreretiny izy ary sahy fotsiny nanao toy izany tamin'ity indray mitoraka ity tamin'ny firesahana tamin'ilay olona tompon'andraikitry ny fahorian'ny firenena (dadatoa Picsou). Tokony hirona bebe kokoa amin'ny raharaha “henjana” kokoa izay mametraka ny fanjakana ho eo ambany fahefan'ny fikambanan-jiolahy ny biraon'ny fampanoavana ary tsy tokony hanakana ny olona mahasahy maneho hevitra milaza sy manoratra izay tsapan'ny vahoaka fa tsy manam-pahafahana hanehoana izany. Tsy fananana ary tsy ho fananan'izay mipetraka na hipetraka ho filohan'ny Repoblika i Mozambika. An'ny Mozambikana rehetra ity firenena ity, averiko ihany, an'ny Mozambikana rehetra…
Ankoatra izay, marihina fa ny volana Desambra 2013, nomena tsiny noho ny fampiasana tafahoatra ny fahalalahana an-gazety taorian'ny samy namoahan'izy roa ireo ilay taratasy ny gazety Canal de Moçambique sy MediaFax .
Rehefa nifarana ny fanadihadiana natao azy tao amin'ny fampanoavana dia nilaza i Nuno Castel-Branco fa tsy nanenenany ny tolona nataony: tamin'ny nanoratana ny lahatsoratra izay navoakany tao amin'ny Facebook, nikasa ny hanentana adihevitra mikasika ilay lohahevitra izay nofaritany ho matotra ho an'ny firenena izy. “Mitohy ny tolona,” hoy izy namarana, araka ny henontsika amin'ity lahatsary etsy ambany ity:
Nivezivezy tao amin'ny Aterineto nanomboka ny faran'ny taona 2013 ny fanangonan-tsonia ho fiarovana ny fahalalahana maneho hevitra ary nanome fanohanana manokana an'ilay mpahay toekarena Nuno Castel-Branco . |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/07/145474/ | Mozambika: Mostra fahatelo amin'ny sarimihetsika Afrikana, nasongadina ny sarimihetsika Angoley | 2019-12-07T04:02:20 | Unknown | (Lahatsoratra nivoaka tamin'ny volana Aprily 2015)
Nahazoana alàlana
Natao ny 13 Aprily ka hatramin'ny 10 May 2015 tany Mozambika tao an-tanàdehiben'i Maputo, Inhambane ary Nampula ny andiany fahatelo amin'ny Herinandron'ny Sarimihetsika Afrikanina. Nampiasaina tao amin'ny tambajotra sosialy ireto tenirohy manaraka ireto: #CCBM , #Mozambique , #Moçambique .
Kinendrin'ny lanonana ny hanangana fifanakalozana traikefa avy amin'ny fandraisana anjara maromaro amin'ny fetibe sy Mostra-n'ny sarimihetsika manerana an'izao tontolo izao, amin'ny mpamokatra sy mpanatontosa sarimihetsika Mozambikana vitsivitsy. Nitarika izao famoronana hetsika izao ny tsy fisian'ny toerana ahafahana mijery ireo famokarana ireo any Mozambika ary hikendrena hampiroborobo sy hamakafaka ny famokarana sarimihetsika aty amin'ny kaontinanta afrikanina.
Ho an'ity andiany fahatelo ity dia nomem-boninahitra niaraka tamin'ny O Grande Kilapy i Angola, sarimihetsika fanokafana ny fetibe izay notontosain'ilay Angoley Zezé Gamboa:
Le Grand Kilapy, c'est l'histoire d'un filou angolais bienveillant à la fin de la période coloniale (dans les années 1960 à 1970), librement inspirée de faits réels. Joãozinho (Petit Jean), un escroc doué d'un sens profond de l'amitié, bon vivant, une personne simple qui conjugue en elle des envies de “paraître” et une indifférence aux contingences de la vie dans une colonie portugaise de cette époque : couleur de la peau et préjugés sociaux. Du fait des circonstances, Joãozinho finit pas devenir un personnage gênant et politiquement subversif aux yeux du régime colonial Portugais.
Tantaran'ny Angoley iray havanana amin'ny fisolokiana tsara fanahy tany amin'ny faran'ny vanim-potoan'ny fanjanahantany (tamin'ny taompolo 1960 ka hatramin'ny 1970) tany ny O Grande Kilapy , nalaina avy amin'ny zava-nisy marina. Mpisoloky tia namana, tia fahafinaretana, olona tsotra tia “sehoseho” ary tsy miraharaha ny fiovaovana tampoka amin'ny fiainana nandritra ny fanjanahantany paortiogey tamin'izany fotoana izany toy ny volon-koditra sy ny hevi-draikitra ara-piarahamonina i Joãozinho (Jaona kely). Noho ny toe-java-nisy, lasa olona manelingelina sy mampatahotra ara-politika i Joãozinho teo imason'ny fitondran'ny mpanjanaka paortiogey.
Teny avy amin'ny fiteny Kimbundu any Angola ny hoe #KILAPY izay midika hoe: mamely, mikonokonona, mivazivazy na mindrana nefa tsy mamerina…
Voici un autre parmi les films que la semaine du cinéma africain vous permet de voir: Soleil http://t.co/XGIHmwDjOe
— Joao Ribeiro (@JoaoRibeiro43) 6 avril 2015
Ity ny iray tamin'ireo sarimihetsika izay natolotry ny herinandron'ny sarimihetsika afrikana ho anao: “ Soleil “
Nisolo tena an'i Brezila nandritra ity Mostra ity ihany koa ilay mpilalao sarimihetsika Lázaro Ramos miantsehatra ao amin'ny horonantsary fanokafana.
Nizara fotoana nahafinaritra ho an'ny kolontsaina iraisana i Mozambika sy Brezila. Fankasitrahana ho an'ity firenena ity nandritra ny Karnavalin'i Brezila , nahitana ny fanatrehan'ireo mpanakanto Mozambikana nandritra ny hetsika ara-kolontsaina tany Brezila, ohatra i Regina Casé, mpilalao sarimihetsika sady mpanolotra fandaharana malaza amin'ny fahitalavitra any Brezila.
On y court!!!! C'est parti! Aujourd'hui #ESQUENTA va t'apprendre à danser la Marrabenta du Mozambique!!!!
— Regina Case (@reginacase) 5 avril 2015
Alefa !!!! Nanombokaaa! Androany i ESQUENTA hampianatra anao ny fomba handihizana ny Marrabenta avy any Mozambika!!!! |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/07/145511/ | Raràn'ny filohan'i Gambia ny ‘fanombinana ny taovam-pananahan'ny vehivavy, saingy mbola be ny asa miandry | 2019-12-07T05:44:01 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra nivoaka tamin'ny 2015)
Na Gambia izy tenany aza dia zendana toy ny nahazendana rahateo izao tontolo izao tamin'ny 23 Novambra 2015 rehefa nanambara ny didim-panjakana iray izy mandràra ny fanaovana ny fanombinana ny taovam-panahan'ny vehivavy (FGM), andro vitsy monja nialoha ny Andro Erantany ho fanafoanana ny herisetra atao amin'ny vehivavy .
Ny fanombinana ny taovam-pananahan'ny vehivavy, na FGM (fanesorana clitoris, fanjairana) dia ahitàna fombafomba fanesorana ampahany na ireo taova ivelany rehetra noho ny antony tsy ara-pahasalamàna akory. Matetika dia hareza fiharàtana no ampiasaina hanaovana ny fanesorana, nasiana fanafody fanadontoana na tsia. Tsy misy vokany tsara akory amin'ny resaka fahasalamana ity fomba fanao ity no sady mety hiteraka fahasarotana maro hampangirifiry. 19 ireo firenena ao Afrika nanambara azy io ho tsy araka ny lalàna.
Nosafidian'ny Fivoriamben'ny Firenena Mikambana ny andron'ny 25 Novambra isantaona mba hanokafana andro 16 hanaovana hetsika manodidina ny herisetra atosiky ny maha-lahy na maha-vavy.
Ny filohan'i Gambia, Yahya Jammeh, raha niteny nandritra ny fihaonana politika tao amin'ny toerana nahaterahany ao Kanilai,dia nanolotra didim-panjakana iray mihatra avy hatrany mandràra io fomba fanao io. Hoy izy :
Ny fanombinana taovam-pananahan'ireo vehivavy (FGM) dia raràna eto Gambia, manomboka eto Kartong (vohitra an-tsiraka ao atsimo-andrefan'i Gambia ao amin'ny sisintany iraisana amin'i Senegaly) ka hatrany Koina (vohitra manamorona ny ilany atsimo amin'ny renirano Gambia) Nandritra ny roapolo taona, nikaroka tao anaty Korany aho ary nitafa tamin'ireo mpitondra fivavahana mba hanamarinana raha toa ka voalaza ao anaty Korany io fomba fanao io, fa tsy nahita tao aho.
Somary tamin'ny fomba mifalihavanja ihany no nampiakoan'ireo fampahalalambaovao erantany izany, nanomezany voninahitra ireo taompolo maro nikatrohan'ireo mpikatroka ho an'ny vehivavy sy mpiaro ny zon'olombelona. Na misy aza ny fandraràn'ny filohampirenena, tsy misy lalàna na iray aza ao amin'ny firenena ka hoe mandràra io fomba fanao io ary ireo mpanaramaso sasantsasany dia nanasa ny rehetra hitandrina tsara alohan'ny hilazana fa efa nandresy sahady.
“Fanamarinana sady ara-kolontsaina no ara-pinoana sy ara-drazana”
Araka ny tatitra iray avy amin'ny UNICEF, mizarazara ny hevitr'ireo mpitarika fivavahana miozolmàna momba io resaka fanombinana taovam-pananahan'ny vehivavy io, ao amin'ny firenena iray izay silamo ny 90% amin'ny mponina . Milaza ny sasany fa safidy no anaovana io fomba io, nefa fombam-pinoana (sunnah) amporisihana ny fanombinana izay efa talohan'ny finoana silamo, ary misy mampihatra azy io ireo olona avy amin'ny antokom-pinoana hafa manerana an'i Afrika, manondro ny fisian'ny singa iray amin'ny maha-fomba ara-kolontsaina mafy fototra ao anatin'ilay fanao.
Miely patrana ao Gambia ny fanombinana taovam-pananahan'ny vehivavy, ary misy ireo tarehimarika mamoaka fa 70% amin'ny vehivavy no iharan'izany amin'ny endrika samihafa. Efa ho taompolo roa mihoatra izao, zara raha nisy fiantraikany ireo ezaka fikatrohana sy fisoloana vava natao, indrindra fa eo amin'ny sehtra politika. Hatreto aloha, fanoherana mivaivay avy amin'ireo mpanao politika izay mandà na dia ny hihaona fotsiny amin'ireo vondrona avy amin'ny fiarahamonina sivily mba hiresaka io raharaha io aza no nosedrain'ireo ezaka mba fampidirana lalàna handraràna ny fanombinana taovam-pananahan'ny vehivavy ao amin'io firenena bitika kely ao Afrika Andrefana io.
Ity ambany ity, fanadihadiana iray, “Manapaka ny maha-vehivavy “, momba ny famiraviràna ny taovam-pananahan'ny vehivavy ao Gambia:
Naneho hevitra tamin'ilay vaovao i Modou Joof, Gambiàna iray mpanao gazety no sady bilaogera nandrakotra io resaka FGM io, ary olana hafa marobe mifandray amin'ny zon'olombelona :
Ity no mety ho fiandohan'ny fihetsehan'ny fahavonana apolitika iray handraràna ny FGM – izay tsy ampy nandritra ireo fampielezankevitra.
Ny Girls Agenda , iray amin'ireo fikambanana miorina eny anivon'ny vondrompiarahamonina ary miezaka mandresy lahatra hanomezana zo ireo vehivavy sy ankizivavy, dia nandefa ity tao amin'ny pejiny Facebook :
Hitohy hatrany ny fomba ataonay eny an-kianja mba hanairana ny saina sy hitakiana fanaovana politika, lalàna, ary fomba fanao entina manamafy sy manaiky ireo zon'ny vehivavy sy ankizivavy. Manolo-tena izahay hamongotra izay rehetra endriky ny herisetra, mianga amin'ny FMG, ny fampanambadiana ankizy, ny herisetra ataon'ny olona miaraka amin'ny tena, ka hatrany amin'ny fanilikilihana ara-politika, amin'ny alàlan'ny fanomezana ny ankizivavy ireo fitaovana tsara indrindra momba ny fifandraisana, ny fifampiresahana ary ny fahaizamanao amin'ny fametrahana ny maha-izy ny tenany, zavatra ilain'izy ireo mba hamirapiràtany.
Tanaty lahatsoratra iray lavabe saingy feno fandalinana momba ilay fanambaràna, izao no lazain'ny bilaogy Linguere :
Ny fiakaran'ny fahatongavantsain'ny daholobe momba ny loza ateraky ny FGM sy ny fiantraikany amin'ireo ankizivavy sy vehivavy no làlana azo antoka hanovàna ny fomba fisaina sy hitondra mankamin'ny fanajanonana io fomba fanao io. Mamàka lalina ao anatin'ny kolontsaina ny FGM, ary ny fanaovana azy dia amporisihana amin'ny alàlan'ireo fanamarinana ara-kolontsaina, ara-pinoana sy ara-pombandrazana. Toy ny amin'ireo fomba hafa fanao ara-kolontsaina sy nentindrazana, tena ilaina ny hisian'ny fiovàna mba ho lasa tena zavatra iainana ny fampitsaharana azy ireny.
“Fironana ananan'i Jammeh ny fanaovana fanambaràna hafahafa sy maningana”
Kanefa, ny Ivontoerana Robert F Kennedy ho an'ny zon'olombelona mampitandrina mba tsy hientanentana mialohan'ny fotoana, amin'ny filazàna fa diso fantatra loatra amin'ny fanaovana fanambaràna hafahafa ny filoha Jammeh :
Nifantoka tany Gambia ny sain'ny rehetra taorian'ny nanambaran'ny filohany efa hatry ny ela, Yahya Jamme, ny fandraràna ny FGM . Be no tsy nanampo ity fanambaràna ity, indrindra fa taorian'ny nandàvan ‘ny Antenimieram-pirenena ny volavolan-dalàna iray tsy nisy valaka tamin'io tamin'ny Martsa, tamin'ny filazàna hoe “tsy mbola vonona ho amin'izany ny Gambiàna” … Adino tao anatin'ireny fiarahabàna ireny, indrindra fa tety anaty tambajotra sôsialy , ny zavamisy hoe tsy voaràra ao Gambia ny FGM, na farafaharatsiny, tsy mbola izay aloha no tena izy. Tsy misy lalàna manery sy voarakitra an-tsoratra. Ary aoka ho tsaroana fa fahazaran'i Jammeh ny manao fanambaràna hafahafa tsy misy dikany , aminà fotoana iray sy maningana. Ny farany mba nahatanterahany ny fampanantenana nataony dia fony izy niozona ampahibemaso fa handripaka ireo mpifonja miandry ny fanatanterahana ny fanamelohana azy ireo ho faty, zavatra nataony tamin'ny Aogositra 2012.
Efa sady fanjakàna no antoko tokana i Gambia izao, sady mpanao sonia ireo fitaovana fifanarahana ao amin'ny faritra sy iraisampirenena amin'ny resaka fanajàna zon'olombelona, izay tsy mifanaraka amin'ny fanaovana ireo fombandrazana mahery setra, toy ny FGM. Nanao sonia ny Fifanarahana Erantany momba ny Zon'olombelona ilay firenena, ny Fifanarahana momba ny fanafoanana ny endrika fanavakavahana rehetra atao amin'ny vehivavy, ny fifanarahana momba ny zon'ny ankizy, ny Sata afrikàna momba ny zon'olombelona sy ny zon'ny vahoaka, ny Fifanarahan'i Maputo, ankoatra ny maro hafa.. Tena ilaina ampifandrindràna amin'ny fenitra iraisampirenena ireo fepetra ao amin'ny faritra..
Mety ho efa fanombohana ilay fanambaràn'ny mpanatanteraka tamin'ny 23 Novambra, fa tsy fiafaràna akory. Saingy amin'izao fotoana izao, raha mbola afaka ny misento kely mifoka rivotra ireo mpikatroka ho an'ny vehivavy, ny tena mpandresy dia ireo ankizivavy gambiàna an-jatony, raha tsy an'aliny aza angamba, izay isantaona no mety hiharan'ny fanombinana taovam-pananahana. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/06/145509/ | Andao hikarajia Twitter amin'ny #WritingTowardFreedom an'ny Global Voices amin'ny 11 desambra 2019 | 2019-12-06T05:25:21 | Unknown | Hiresaka politika sy zo nomerika eto Afrika ny karajia Twitter Global Voices #WritingTowardFreedom amin'ny 11 desambra 2019.
Hampiatrano karajia amin'ny Twitter ny Global Voices hiresahana “WritingTowardFreedom: Politics and Digital Rights in Africa,” [ Manoratra mankany amin'ny fahafahana: Politika sy zo nomerika eto Afrika ] amin'ny 11 Desambra 2019.
Ny mpandray anjara fanoratana Global Voices afrika atsimon'i Sahara sy Afrika Avaratra no hanolotra ity resadresaka amin'ny Twitter ity. Ireto avy ny mpandray anjara amin'izany: Amanda Leigh Lichtenstein (Etazonia/Tanzania), Dércio Tsandzana (Mozambika/Frantsa), Sandra Aceng (Ogandà) ary Yosr Jouini (Tonizia). Nwachukwu Egbunike (Nigeria) kosa no handamina ny resaka.
Manomboka amin'ny efatra ora folakandro UTC na amin'ny fito ora hariva ora eto Madagasikara ny karajia amin'ny alarobia 11 Desambra, ao amin'ny Twitter, amin'ny fampiasana ny @gvssafrica an'ny Global Voices Afrika atsimon'i Sahara.
Voarahona mandrakariva ny fahalalahan-gazety sy ny fahalalahana antserasera eto Afrika. Tamin'ny taona 2018, nampiseho ny pejy manokana Global Voices fa ny fanagadrana mpanoragazety, fanakatonana aterineto ary ny fampandoavana hetra ny media sosialy no “ fanao an'aterineto ” teto amin'ny kaontinanta.
Nitsabaka tao amin'ny fahalalahana maneho hevitra, fahazoana torohay ary kabary ara-politika antserasera ihany koa ny kabary fankahalana foko, ny fahadisoana sy ny fandisoam-baovao, ny fandotoan-drindrina ataon'ny governemanta, araka ny nasehon'ny andian-dahatsoratra navoakan'ireo mpandray anjara ato amin'ny GV amin'ny tetikasa #WritingTowardFreedom.
Nisondrotra avo dia avo ireny fitsabahana ireny mandritra ny fotoan-dehibe ara-politika tahaka ny fifidianana sy ny hetsi-panoherana. Araka ny tsikaritra voalohany tamin'ny tetikasa, izay mahasahana firenena Afrikana miisa fito: Alzeria, Ethiopia, Mozambika, Nizeria, Tonizia, Oganda, ary Zimbabwe:
Ny tetikasa #WritingTowardFreedom dia vatsian'ny Africa Digital Rights Fund ao amin'ny Fiarahamiasa amin'ny politika iraisampirenena amin'ny TIC ho an'ny faritra Atsinanana sy Atsimon'i Afrika ( CIPESA ).
Niakatra nandritra ny fifidianana sy ny fihetsiketseham-panoherana ara-politika ny fandisoam-baovao antserasera tao Alzeria, Tonizia ary Zimbabwe.
Lasa kianjan'ady amin'ny resaka fankahalana foko, fandisoam-baovao ary propagandy politika aelin'ireo mpiantsehatra goavana ara-politika sy ny mpanohana azy ny sehatra media sosialy tao Nizeria sy Ethiopia.
Nahitana imaso ireo fanohintohinana antserasera sy andavanandro ireo mpanora-gazety ny fifidianana vao vita tao Mozambika.
Ao Oganda, noho ny fanatonan'ny fifidianana amin'ny taona 2021, misy ny ahiahy fa hamoaka indray ny fanapahana fidirana amin'ny aterineto ny governemanta. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/05/145401/ | Mikasa hampiditra am-ponja an'ilay mpanao gazety Rafael Marques ny Fampanoavana | 2019-12-05T04:40:13 | Unknown | (Lahatsoratra tamin'ny mey 2015)
Ilay mpanao gazety Rafael Marques tao amin'ny Fitsaram-paritany ao Luanda. Sary: MakaAngola
Rehefa fantatra ny fifanarahana tamin'ny fanafahana madiodio an'i Rafael Marques tamin'ny fanendrikendrehana azy ho nanao fanalam-baraka ireo Jeneraly Angoley dia mbola nitohy ny fahagagana nataon'ny ny fitsarana tao amin'io firenena io tamin'ny fanapahan-kevitry ny Mpampanoa Lalàna izay mangataka ny fitazonana am-ponja ireo mpanao gazety mandritra ny 30 andro indray, araka ny tatitra nataon'ny DW-Afrika :
Em Angola, o Ministério Público pediu 30 dias de prisão para Rafael Marques. A posição foi anunciada no dia em que foram proferidas, em Luanda, as alegações finais do julgamento que opõe o jornalista angolano a sete generais e duas empresas diamantíferas. Marques fala numa “cilada”.
A sentença deste caso deverá ser lida na quinta-feira (28.05), no Tribunal Provincial de Luanda.
Nangataka 30 andro an-tranomaizina ho an'i Rafael Marques ny mpampanoa lalàna tany Angola. Nambara tamin'ny andro fitsarana farany izay natrehan'ilay mpanao gazety Angoley niaraka tamin'ireo jeneraly miisa fito sy ny orinasan'ny diamondra roa tao Luanda ilay fanapahan-kevitra. Nanonona filazana fandrika i Marques.
Novakiana ny Alakamisy 28 May tao amin'ny Fitsaram-paritany tao Luanda ny didim-pitsarana tamin'ity raharaha ity.
Mino i Rafael Marques fa nofitahan'ny fitsarana ary tratran'ny “fandrika” izy:
“É uma cilada. O que houve foi uma cilada”, protesta Rafael Marques http://t.co/5EMZdpp7Rc
— Diário de Notícias (@dntwit) 25 maio 2015
“Fandrika no nisy. Fandrika no niseho”, hoy i Rafael Marques
Nanamafy ity vaovao ity ihany koa ny Fahitalavi-panjakana Paortiogey (RTP):
(…) Cilada De acordo com o advogado do arguido, David Mendes, os generais queixosos acederam então que não havia motivos para continuar com o processo de difamação e deixaram cair o pedido de indemnização. O ativista prescindiu assim de apresentar as testemunhas e provas da sua defesa. No entanto, numa reviravolta, que Rafael Marques classificou de “cilada”, o Ministério Público angolano acabaria por pedir ao tribunal 30 dias de prisão. “É uma cilada. O que houve foi uma cilada. E o Estado angolano há de conhecer-me de uma forma muito mais dura”, prometeu Rafael Marques (…)
Araka ny filazan'ny mpisolovava an'ilay voampanga, David Mendes, nanaiky ireo jeneraly izay nitory fa tsy misy antony tokony hanohizana ny dingana amin'ny fitoriana ny fanalam-baraka ary nanala ny fitoriana izy ireo. Tsy nanolotra vavolombelona sy porofo tamin'ny fiarovana azy noho izany ilay mpikatroka. Nivadika anefa ny zava-niseho izay nantsoin'i Rafael Marques ho “fandrika” satria nangataka 30 andro an-tranomaizina tamin'ny fitsarana ny mpampanoa lalàna Angoley. “Fandrika no nisy. Fandrika no niseho. Ary hahafantatra ahy amin'ny fomba henjana kokoa ny fanjakana Angoley”, hoy i Rafael Marques (…)
Niverina tany amin'ny Fitsaram-paritany tany Luanda mba hamantatra ny didim-pitsarana navoaka ny Alakamisy 28 Mey i Marques raha nihevitra fa “ho afahan'ny fitsarana” izy. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/03/145272/ | Atrehan'i Gambia ny nofiratsin'ny fanaovana hazalambo mpamosavy nandritra ny fitondrana teo aloha | 2019-12-03T14:53:29 | Unknown | EFa naherin'ny 80 taona i Masirending Bojang fony izy voasambotra tao amin'ny vohitr'i Jambur nonenany, atsimo-andrefan'i Banjul, toerana izay nanombohan'ny ny fihainoana voalohany tany amin'ny faritra nataon'ny Kaomisiônan'ny Fahamarinana, Fampihavanana ary Fanonerana, folo taona mahery taty aoriana. Sary avy amin'ny justiceinfo.net naverina navoaka teo ambanin'ny CC BY 2.0.
Ny Alatsinainy 11 Novambra, natomboky ny Kaomisiônan'ny Fahamarinana, Fampihavanana ary Fanonerana ao Gambia ny iray volana hifantohana amin'ny fitohizan'ny hazalambo, tetikady nampiasaina fony fitondràn'i Yahya Jammeh. Tamin'ny 2009, nanaovan'ny fitondran'i Jammeh bemidina tany amin'ireo vohitra sy andrimpanjakana, ka isan'ireny ny tafika, ny sampam-pitsikilovana ary ny fonja.
Marobe ireo nino fa ilay hazalambo dia tetika nampiasaina mba handemena ireo mpanohitra an'i Jammeh sy hananganana kolontsain'ny tahotra sy horohoro.
Raha nampiasa ny herin'ny polisy ny fitondran'i Jammeh mba hamoretana sy hamonoana ny olompirenena, ireo mpikambana tao anatin'ny tafika koa dia niaritra hirifiry vokatr'ireny hazalambo ireny. Hoy ny bilaogy kerr-fatou.com mitatitra :
Iray tamin'ireo andrimpanjakana niaritra ny mafy tamin'ny hazalambo nataon'ny fitondran'i Jammeh ny polisy gambiàna. Talohan'ny asan'ny Kaomisônan'ny Fahamarinana tamin'iny Alatsinainy iny, manamboninahitra roa tao amin'ny polisy, Ken Mendy sy Abdou Colley, no nanome antsipîrihany tamin'ny fomba nahatongavan'ireo nantsoina hoe dokotera mpanao hazalambo nanao bemidina tao amin'ny foiben'ny polisy ary ka manamboninahitra enina raha kely indrindra nampangainy ho ‘mpamosavy’.
Nametraka ny fitànana an-tsoratra avy any Etazonia tamin'ny alàlan'ny Skype teo anoloan'ny TRRC i Mustapha Ceesay , mpikambana fahiny tao amin'ny fitantanana ny Gambia Police Force (GPF) ary voalaza fa iray tamin'ireo niharan'ny fanaovana hazalambo tamin'ny 2009 nataon'ny filohan'i Gambia teo aloha, Yahya Jammeh, araka ny lazain'ny bilaogy kerr-fatou.com :
Nanomboka ny fihazàna. Ny 13 sy 14 Janoary 2009, araka ny lazain'ny Ceesay. Nandritra ireo andro roa ireo, nanao asa teo anivon'ny foiben'ny polisy ilay dokotera mpanao hazalambo, niampanga ny olona ho ‘mpamosavy’.
Ny 14 Janoary, olona 40 no nampangainy ho mpamosavy tao anivon'ny polisy. Nasaina nitokana niaraka ireny olona ireny, tanaty vondrona kely iray niandry ny hitondrana an-dry zareo amin'ny fiara hankany amina toerana tsy fantatra, mba ‘hotsaboina’
Nosoratan'ilay mpanao gazety, Adama Makasuba, ny fomba nataon'ireny dokoteram-pamosavy ireny, “nanerena ireo mpitondra ambony tao amin'ny polisy tao amin'ny foibe tao Banjul mba hiventy ny tsy fivadiham-pitokisany tamin'ilay filoha teo aloha Yahya Jammeh, tamin'ny alàlan'ny fijoroana teo ambonin'ny lavaka iray fanaovana sorona akoholahy, teo ambany hazon-drofia,” niaraka tamin'ny fijoroana vavolombelona nivantana nataon'i Ken Mendy, ilay polisy nanao vavolombelona niaraka tamin'ny TRCC ny Alatsinainy 12 Novambra.
Tao anaty fampitam-baovao iray nitondra ny datin'ny Martsa 2009, naboraky ny Amnesty International fa naka olona nanakaiky ny isa 1.000 ‘nalaina an-kery avy any amin'ny vohitra nonenany’ ireo ‘dokoteram-pamosavy’, nentina notazonina tany aminà toerana miafina ary noterena hisotro taharon-javatra mampirediredy.”
Lazain'ireo tatitra fa nisy polisy, miaramila ary olona avy amin'ny mpiambina ny filoha nanaraka an'ireny ‘dokoteram-pamosavy’ ireny rehefa manao ny ataony ry zareo…
Tany amin'ireo foibe fitazonana miafina, izay tafakatra hatramin'ny andro dimy ny nitazonana ny sasany, noterena hisotro zavatra tsy fantatra ry zareo, izay niteraka fahitàna sy fitondrantena mivika tamin'izy ireo. Avy eo, marobe ireo noterena hibaboka fa hoe mpamosavy. Tamin'ny tranga sasantsasany, nodarohana mafy ry zareo, nila ho faty mihitsy.
Fito taona taty aoriana, ny 2016, notaterin'ny gainako.com fa lasa nanaram-po nitety ny isam-baravarana ireo mpihaza mpamosavy tao am-bohitr'i Kamfenda, faritra andrefan'i Foni, tanàna iray nanjakan'i Jammeh fahiny, ka tanjony tamin'izany ny hisambotra ireo olompirenena lazainy fa mpamosavy:
Tsaroan'ireo olompirenena ilay toby iray nosokafana tao amin'ny tanàna nahaterahan'i Jammeh ao Kanilai [atsimon'i Gambia] tamin'ny 2009, toerana nakàna an-kery olona an'arivony maro sy nanerena azy ireo hisotro ‘kubehjara’ [zavapisotro namboarina avy taminà bozaka faran'izay manapoizina, vita tao an-toerana ihany], fihetsika nataon'ireo dokoteram-pamosavy avy any Mali sy Ginea [nentin'i Jammeh niditra tany]. Nolazain'izy ireo fa vehivavy marobe no naolan'ireo dokoteram-pamosavy ireo, nangalarin-dry zareo ny zavatra teny aminy manokana toy ny vola sy telefaona finday ary noteren-dry zareo hanao dihy taminà fombafomba teny an-kalamanjàna avy eo. Marobe ireo vohitra niharan'izany, tonga tamin'ny hadalàna faratampony tao amin'ny vohitr'i Jambur, Makumbayaa, Barra , Sintet, Bwiam, ary maro hafa. Betsaka ny aina nafoy, ireo hafa indray miatrika aretin-tratra henjana hatramin'izao andro izao ary marobe hafa no nandositra an'i Gambia nankany Casamance (Senegaly) mifanila vodirindrina, mba handositra ireny fakàna an-kery ireny. Ilaina marihana fa maro tamin'ireo nanohitra no nosamborina sy notsaraina momba ny raharaha Jambur, ary nisy aza iray tamin'ireo mpilatsaka hofidiana ho filohampirenena, Halifa Sallah.
Tao an-tranon-dreniny izay maty vao haingana i Dodou Sanyang. Iray tamin'ireo be antitra nalaina an-kery noho ny didy navoakan'ny fitondràna Yahya Jammeh tamin'ny 2009. Nandeha nitety vohitra ireo vondrona ivelan'ny tafika an'i Jammeh, miaraka amin'ilay borigadin'ny tanorany, The Green Boys, ary ireo ‘mpanao mazia’ avy any Ginea, tafiditra tao anatin'ilay fihazàna mpamosavy nanerana ny firenena .
Notànana hatramin'ny dimy andro tany aminà toerana miafina ireo notondroina ho mpamosavy ary nasaina nisotro ‘Kubehjaro’, taharon-javatra mahafanimpanina sy mampahita zavatra, ary avy eo terena hiaiky fa manao asam-pamosavy. Ny sasany koa aza tena voadaroka mafy mihitsy ary norobain'ireo nisambotra azy. Ny sasany maty tany amin'ny toerana nitazonana azy, ary ny hafa, toa ny renin'i Sanyang, niaritra hirifiry nandritra ny taona marobe noho ny aretina, alohan'ny hahafatesany. Marobe ireo ao amin'ny vohitr'i Sanyang no mino fa tsy ho lasibatry ny fihazàna mpamosavy ireo efa antitra be, fa noho ilay vohitra fanjakan'ny mpanohitra – Essau, Northbank Division, The Gambia .
Ny Polsiy dia anisan'ireo andrimpanjakana marobe sy olontsotra niharan'ny fihazàna mpamosavy nasain'ny fitondrana Jammeh natao tamin'ny 2009. Biraon'ny polisy ao Serekunda , Gambia, 2015. Sary an'ny WildRedHen tao amin'ny Flickr, CC BY 2.0.
LGBTQ: Endrika hafan'ny ‘fanaovana hazalambo’
Niato tampoka tamin'ny 2009 ilay hazalambo nataon'i Jammeh rehefa niato tampoka tsy nasiana fanazavàna ny governemanta notarihany ary navotsotra ireo rehetra nosamborina, tsy nolazaina izay antony, araka ny fampitambaovao iray avy amin'ny Amnesty International , tamin'ny Aprily 2009.
Fa taona maro taty aoriana, ireo vondrompiarahamonin'ny pelaka, vavy tia vavy, lahy tia lahy, manana taova roa, ireo nanova taovampananahana koa, dia lasibatry ny fitondran'i Jammeh. Naborak ‘i Graeme Reid, talen'ny fandaharanasa momba ny zon'ireo LGBTQ ao amin'ny Human Rights Watch, tamin'ny Desambra 2014 fa:
Ny vondrompiarahamoni'nireo LGBT no lasibatra farany ho an'i Jammeh. Tamin'ny Oktobra, nosoniaviny ny lalàna vaovao momba ny heloka bevava izay ahitàna fanasaziana tonga hatramin'ny famonjàna mandra-maty ho an'ny “mpitia olona mitovy taovampananahana aminy”, izay nofaritana ho toy ny fomba iray hampidirana ihany koa ireo ‘mpanao heloka miverimberina’ sy ireo olona mitondra otrikaretina VIH tondroina fa pelaka (lahy sy vavy). Ilay lalàna vaovao dia niteraka hazalambo natao an'ireo olona LGBT ao Gambia, izay raha kely indrindra 14 no fisamborana voarakitra. Nampijaliana ny sasany tamin'ireny olona ireny. Nambaran'ireo notazonina fa nilazana ry zareo hoe raha tsy ‘mibaboka’, ary koa manome ny anaran'ireo hafa lazaina fa tsy manara-dalàna, hotsofohana zavatra any anaty lavabodin-dry zareo na ny fivaviany mba hanandramana ny fironana ara-pananahana ananany. Ireo izay (afaka) nandositra dia nitady fialofana tao Senegaly teo akaiky teo.
Hatao any amin'ireo vohitra nitrangan'ny hazalambo ireo fivoriana manokan'ny TRCC, any ivelan'i Banjul renivohitr'i Gambia, ka atomboka ao amin'ny vohitr'i Jambur any atsimo-andrefan'i Banjul. Enga anie, hojeren'ny TRRC ireo endrika rehetran'ny sotasota na fampihorohoroana teo ambany fitondran'i Jammeh. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/04/145403/ | Mbola tsy nahazo fahafahana ireo mpikatroka Angoley, haharitra hafiriana ny nofy ratsy ? | 2019-12-04T04:01:19 | Unknown | (Lahatsoratra tamin'ny febroary 2016)
Fitsarana an'ireo mpikatroka miisa 17 nosamborina tany Angola. Sary: MakaAngola
Toa tsy misy fiafarany ny tsy fanomezana fahafahana ireo mpikatroka Angoley. Ny hijanonan'izy ireo hatrany any amin'ny toerana ambenana no fanapaha-kevitry ny fitsaram-paritany tany Luanda farany. Mbola mandeha ny fitsarana an'ireo “15 + 2″ nanomboka tamin'ny volana Novambra 2015 ary ny “15” no nigadra nanomboka tamin'ny volana Jona tamin'io taona io ihany. Haharitra hafiriana ny nofy ratsy ?
Araka ny pejy Facebook -n'ny DW ho an'i Afrika:
A decisão do tribunal de manter em prisão domiciliária os ativistas, deixou triste os familiares e outros cidadãos que almejavam ver os ativistas a responderem no julgamento em liberdade. Neste caso se o recurso que a defesa vai entregar for negado, os jovens vão continuar privados de liberdade, presume-se até [à] sentença.
Nahatonga alahelo tamin'ireo fianakaviany sy ireo olom-pirenena hafa izay naniry ny hahita ireo mpikatroka niakatra fitsarana azo natrehana malalaka ny fanapahan-kevitry ny fitsarana hitazona ireo mpikatroka any amin'ny fonenana voaambina. Noho izany, raha nolavina ny fampakarana ny raharaha nataon'ny mpiaro dia mbola tsy hahazo fahafahana mandra-pahatongan'ny fitsarana manaraka ireo tanora ireo.
Hoy i Adelaide Manuel Ade tao anatin'io lahatsoratra io ihany:
Parem com esse papinho de PRISÃO DOMICILIÁRIA, [deem] aos jovens a liberdade definitiva que Eles merecem e com Direito a uma indemnização, é o mínimo que podem fazer por todo esse Teatrinho que os jovens passaram.
Atsaharo ny adihevitra momba ity fitazonana ireo mpikatroka any amin'ny fonenana voaambina ity, omeo ny tanora ny fahafahana farany izay mendrika azy ireo sy ny zon'izy ireo hahazo onitra, izany no kely indrindra azon'izy ireo atao amin'ity tantara tsangana kely niainan'izy ireo ity.
Tsiahivina fa niampanga ireo mpikatroka Angoley miisa 15 ho nikasa hanongam-panjakana tamin'ny alàlan'ny fampiasana boky ny Governemanta. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/06/145507/ | Rafael Marques voasazy higadra enim-bolana an-tranomaizina tany Angola | 2019-12-06T04:29:00 | Unknown | (Lahatsoratra nivoaka tamin'ny volana Jona 2015)
Ilay mpanao gazety Rafael Marques tao amin'ny Fitsaram-paritany ao Luanda. Sary: MakaAngola
O Tribunal Provincial de Luanda condenou esta quinta-feira (28.05) o jornalista e ativista angolano Rafael Marques a uma pena suspensa de seis meses por 12 crimes de denúncia caluniosa contra empresas de exploração mineira e sete generais do exército envolvidos em negócios de diamantes, retratado no livro “Diamantes de Sangue: Tortura e Corrupção em Angola”, publicado em Portugal em 2011, pela editora Tinta da China.
A sentença lida pelo juiz Adriano Cerveira Baptista, destaca que Rafael Marques foi condenado por 12 crimes, nos termos do artigo 245 do Código Penal. Cada condenação corresponde a uma pena de 15 dias de prisão, resultando assim os seis meses.
Nanameloka an'ilay mpanao gazety Angoley sady mpikatroka Rafael Marques ny Fitsaram-paritra Angoley (28/05), sazy mihantona enim-bolana an-tranomaizina noho ny fiampangana fanalam-baraka miisa 12 natao an'ireo orinasam-pitrandrahana sy ireo jeneralin'ny tafika miisa fito voarohirohy tamin'ny fivarotana diamondra ary navoaka sary tao amin'ny boky “diamondran-drà: fampijaliana sy fanaovana kolikoly any Angola”izay navoakan'ny trano pirinty Tinta da China tany Paortiogaly tamin'ny taona 2011.
Milaza ny didim-pitsarana novakian'i Mpitsara Adriano Cerveira Baptista fa meloka tamin'ny fiampangana miisa 12 i Rafael Marques, araka ny andininy faha-245 ao amin'ny fehezan-dalàna famaizana. Mifanandrify amin'ny sazy an-tranomaizina 15 andro ny fanamelohana tsirairay, ka mitotaly enim-bolana.
Naseho tao amin'ny vavahadim-panoherana ny vaovao:
#Angola journalist Rafael Marques de Morais receives 6-month suspended sentence https://t.co/S9sJMF0mqe pic.twitter.com/xq7GS7sPn8
— Liberationtech (@Liberationtech) 29 maio 2015
Nahazo enimbolana am-ponja sazy mihantona ilay mpanora-gazety ao Angola Rafael Marques
Nanameloka ity didim-pitsarana ity koa ny Departemantam-panjakana amerikana :
U.S. is disappointed by conviction of Rafael Marques for libel and concerned about #PressFreedom in #Angola . http://t.co/Xj2OptlwT3 — Department of State (@StateDept) 29 maio 2015
Diso fanantenana i Etazonia tamin'ny fanamelohana an'i Rafael Marques tamin'ny fanalam-baraka ary manahy momba ny Fahalalahana an-gazety any Angola.
Niresaka sioka nataon'ny Euronews i Francisco Marques:
#ANGOLA l Rafael Marques condenado por “Diamantes de Sangue”, livro onde expôs violações de direitos humanos http://t.co/IFg7YJqL7N
— Francisco Marques (@FrMarques4655) 28 maio 2015
Rafael Marques nomelohina noho ny “Diamondran-drà”, boky izay namelabelarany momba ny fanitsakitsahana ny zon'olombelona
Azo notrohana maimaimpoana tao anatin'ity rohy ity ny boky izay nampiakatra an'ity raharaha ity tany amin'ny fitsarana . Tsy afaka miditra ianao ankehitriny fa mahita ny “404 tsy hita”. |
https://mg.globalvoices.org/2019/12/03/145393/ | Mikomy amin'ny EURD ny mponina ao Sao Tome ary mitaky ny fampodiana ilay pasitera notorian'io fiangonana io | 2019-12-03T05:41:17 | Unknown | Ny Fiangonana Maneran-tany ho an'ny Fanjakan'Andriamanitra ao Maputo, Mozambika. CC BY SA 4.0
Mety hiafara amin'ny fialan'ny fiangonana breziliana ao amin'ny firenena afrikanina ny krizy nitranga tao amin'ny Fiangonana Maneran-tany ao Sao Tome-et-Principe.
Nanomboka ny krizy raha nosamborina tamin'ny 11 Septambra i Ludmilo Veloso, pasitera ao amin'ny Fiangonana Maneran-tany any Côte d'Ivoire, voampanga ho nandefa hafatra tamin'ny tambajotra sosialy izay voalaza fa nanaratsy ny endriky ny fiangonana.
Araka ny filazan'ny BBC Brezila:
O autor [das mensagens] também acusava bispos e pastores brasileiros de se apropriar de dízimos recebidos pela igreja, além de “humilhar, insultar, esmagar e escravizar os (pastores) africanos”.
O autor conclamava os funcionários locais a se insurgir contra a igreja. “Éramos muito pacientes, humildes demais, educados demais. Agora é hora de agir sem piedade!”
Nisy ny fihetsiketsehana nahery vaika nataon'ireo Sao Tomeana ny 16 Oktobra tohin'ilay fisamborana, izay niafara tamin'ny famotehana ny Eglizy Maneran-tany nifanesisesy sy ny fahafatesan'ny iray tamin'ireo mpanao fihetsiketsehana ihany koa. Hoy ny pejy Facebook Prakata Táuas:
Momentos de extrema tensão foram vividos esta tarde em São Tomé quando populares, desesperados e revoltados com a situação do ex pastor São-tomense da IURD, preso na Costa do Marfim, por alegadas queixas impostas pela própria igreja, decidiram destruir e acabar com a presença destas instituições no país, visto que o prazo de 8 dias imposto pela Assembleia Nacional para que a Igreja (IURD) apresentasse o cidadão Ludimilo, detido ilegalmente na Costa do Marfim, aproximasse e nenhuma acção foi tomada pela igreja.
Durante a onda de tensão, a Policia Nacional, num ato de tentar impedir com que os populares invadissem a Igreja, matou, involuntariamente, um menino de 11 anos através de uma bala perdida.
Niaina fifandonana mafana io tolakandro io ny tao Sao Tome rehefa nanapa-kevitra ny handrava sy hamarana ny fisian'izy ireo ny vahoaka diso fanantenana sy rikoriko tamin'ny toe-javatra nahazo ilay pasiteran'ny EURD teo aloha tao Sao Tomé, izay nogadraina any Côte d'Ivoire, noho ny fitoriana fiampangana nataon'ny fiangonana ihany. Tsy nisy anefa ny fepetra noraisin'ny fiangonana raha nihanakaiky ny fe-potoana 8 andro napetraky ny Antenimieram-pirenena ho an'ity fiangonana (EURD) ity mba hisoloana tena an'i Ludimilo izay voatazona tsy ara-dalàna tao Côte d'Ivoire.
Nandritra ny fifandonana nifanesy, namono tsy nahy zazalahy kely 11 taona tamin'ny bala very ny Polisim-pirenena, rehefa nikasa hanakana ny vahoaka tsy hanafika ny Fiangonana.
Navotsotra ihany ilay pasitera taty aoriana noho izany sy ny hetsika maro hafa niseho saingy mbola voasakana tsy hiala any Côte d'Ivoire izy.
Nihevitra ny handrara ny Fiangonana Maneran-tany ao amin'io firenena io mihitsy aza ny parlemanta ao Sao Tome, araka ny nolazain'ny mpitondratenin'ny andrim-panjakana :
Nós entendemos que a Igreja Universal violou o direito humano, tendo em conta que o cidadão foi condenado a um ano de prisão e nem sequer teve direito a um advogado. Isso não é possível, é uma violação dos direitos humanos.
Entendemos que a igreja tem toda a responsabilidade de trazer de volta o cidadão Uidimilo Veloso. Se eles não despacharem, seremos obrigados a tomar outras decisões.
A igreja deve assumir, e se não assumir, sob pena de, não assumindo, nós acionaremos outros mecanismos para não existir mais esta igreja cá em São Tomé e Príncipe.
Fantatsika fa nanitsakitsaka ny zon'olombelona ny Fiangonana Manerantany, raha toa ka voaheloka higadra herintaona ilay olo-tsotra ary tsy nanan-jo haka mpisolovava akory. Tsy azo atao izany fa manitsakitsaka ny zon'olombelona.
Fantatsika fa manana andraikitra ny fiangonana hampody an'i Uidimilo Veloso. Raha tsy mandefa azy ry zareo dia voatery handray fanapahan-kevitra hafa izahay.
Tokony handray ny andraikiny ny fiangonana raha tsy izany dia handray fanapahan-kevitra hafa izahay hanakatonana io fiangonana ao Sao Tome-et-Principe io .
Tao amin'ny Facebook , nisy fanehoan-kevitra nanohana sy nanohitra ary ihany koa ny fanahiana amin'ny fiverenan'ilay pasitera:
Os familiares de Ludmilo Veloso aguardam com ansiedade o seu regresso à São Tomé e Príncipe.
A esposa do pastor São-tomense da Igreja Universal do Reino de Deus (IURD) na Costa do Marfim, tem informações que o marido estará no país no próximo dia 16 de novembro.
A prisão do pastor, acusado de denegrir a imagem da IURD, originou tumultos que resultaram na morte de um adolescente e a destruição de vários edifícios da IURD em São Tomé e Príncipe no passado dia 16 de Outubro.
Miandry ny fiverenany any Sao Tomé-et-Principe ny fianakavian'i Ludmilo Veloso.
Nampahafantarina ny vadin'ilay pasitera Sao Tomeana ao amin'ny Fiangonana Maneran-tany an'ny Fanjakan'Andriamanitra (EURD) ao Côte d'Ivoire fa hody an-tanindrazana ny vadiny ny 16 Novambra.
Niteraka korontana ny fisamborana ilay pasitera, voampanga ho nandoto ny endriky ny EURD, ka niafara tamin'ny fahafatesan'ny zatovo iray sy ny fanimbana ny tranobe EURD maromaro tany Tomé-et-Principe tamin'ny 16 Oktobra izany.
Mbola miato ny fiverenany amin'izao fotoana izao. Nanapa-kevitra ny hanendry ekipanà mpisolovava vaovao ilay pasitera hanaraka ny raharaha. Voalaza fa hisy ny fitsarana vaovao ny 27 Novambra .
Hita manerana ny firenena miisa 23 ao amin'ny kaontinanta afrikana ny Fiangonana Maneran-tany ary efa nisy tsy fitovian-kevitra tamin'ny fiarahamonina Angoley tany aloha. Araka ny filazan'ny gazety Jornal de Angola , voampanga ny fiangonana ho nanery ireo pasitera hanery ireo pasitera hisafidy ny tsy hiteraka.
Nisy ny fifanenjanana vaovao nipoaka vao haingana teo amin'ny fiangonana sy ireo pasitera tao Angola. Nisy ny filazana fa nahitana mpitandrina miisa 300 mahery nikasa hivarotra ny fananan'ny EURD tany Angola, ary nisy fitoriana nipetraka tao Mozambika.
Niatrika fanenjehana tao amin'ny firenena ihany koa io fiangonana io ary izy no farany amin'ny andiana pasitera tranainy izay mitaky tambin-karama tamin'ny fotoana niasany ho an'ny fiangonana kanefa sady tsy mahazo vola tamin'ny asa vita. |
https://mg.globalvoices.org/2019/11/30/145093/ | Morna, karazana mozika avy any Cap-Vert, lasa vakoka manerantany | 2019-11-30T09:37:26 | Unknown | Cesaria Évora mihira morna. Pikantsary avy amin'ny mpisera YouTube – alcom34 .
Nankatoavin'ny UNESCO ho toy ny Raki-tsarobidin'ny Lovan-tsofina sy tsy fanova Ananan'ny Zanak'olombelona ny Morna, mozika sy dihy nentim-paharazana any Cap-Vert.
Nambaran'ny Minisitry ny Kolontsaina ao Cap-Vert, Abraham Vicente tamin'ny 7 Novambra ny fanapahan-kevitry ny UNESCO :
Caros cabo-verdianos, tenho a sorte, a honra e o privilégio de vos comunicar que hoje o comité técnico dos peritos da UNESCO aprovou o dossier da morna a Património da Humanidade…A nação já pode celebrar: a morna já é Património da Humanidade.
Ry Kapo-Verdiana, voninahitra ho ahy ny manambara aminareo fa nankatoavin'ny komity teknikan'ny manam-pahaizan'ny UNESCO anio ho toy ny vakoka manerantany ny “morna”.
Iray amin'ireo mpiangaly fanta-daza indrindra an'io karazana mozika io ary nantsoina hoe “mpanjakavavin'ny morna” i Cesária Évora (1941-2011).
Hoy ny pejy ofisialin'ny UNESCO:
A Morna é um genéro performativo de Cabo Verde que reúne a voz, a música, a poesia e a dança. É uma expressão musical cuja prática não faz distinção de género. Usualmente cantada por uma só pessoa é acompanhada por instrumentos acústicos destacando-se o violão. Surgiu no século XIX, evoluindo do cruzamento de estilos musicais com fortes raízes africanas, o landum, com melodias oriundas da Europa.
Trata-se de uma canção melódica, quaternário, geralmente usando esquemas tonais menores clássicos. Nessa canção apela-se ao sentimento, versando temas vinculados ao amor, saudade, sofrimento, desprezo. Geralmente pode-se escutar a morna em ambientes informais onde decorrem as famosas tocatinas, contudo, é nas famosas «noites caboverdianas» que se pode escutar este género musical.
Azo avoatra ny morna avy any Cap-Vert izay manambatra ny feo, mozika, tononkalo ary dihy. Fanehoana mozika izay tsy manavakavaka ny lahy sy ny vavy izy io. Matetika olona iray ihany no mihira azy ary ampiarahina amin'ny zavamaneno manasongadina feon-gitara. Tamin'ny taonjato faha sivy ambin'ny folo no nipoirany, avy amin'ny fampifangaroana ny karazana mozika manana fiaviana afrikana matanjaka, ny landum ary ny feon-kira Eoropeana.
Hira milantolanto manana feo efatra ary mazàna mampiasa lamina lantom-peo klasika minora. Miantso fihetseham-po, mifandraika amin'ny lohahevitry ny fitiavana, ny faniriana, ny fijaliana, ary ny fankahalana ity hira ity. Amin'ny ankapobeny dia ho renao ny mozika mafana miaraka amin'ny sehatra tsotsotra izay hilalaovana ny “toccinas” malaza. Amin'ny alina malaza ‘Cap-Verdeana’ anefa no tena ahafahan'ny olona mandre an'io karazana mozika io.
Nanambara ny Ivontoeran'ny vakoka ara-kolontsaina ao Cap-Vert tao amin'ny pejy Facebook-ny hoe:
A aprovação da Morna, segundo a Comissão da UNESCO, vai aumentar a consciencialização das pessoas sobre a importância da cultura cabo-verdiana e, especialmente, do crioulo cabo-verdiano, aumentando a auto-estima e o orgulho da população das ilhas, em torno das suas diferentes expressões culturais.
A coesão social será também reforçada, conduzindo ao desenvolvimento de novas formas de colaboração entre os grupos musicais, investigadores e instituições públicas e privadas.
A aprovação criará também novas oportunidades para a troca de conhecimentos entre gerações e as pessoas das diferentes regiões do arquipélago e da comunidade imigrante e demonstrar, ainda, a diversidade cultural da música e da cultura do atlântico.
Hanaitra ny olona momba ny maha-zava-dehibe ny kolontsaina Kapo-Verdiana ary indrindra ny Kreola Kapo-Verdiana, amin'ny alàlan'ny fanamafisana ny fahatokisan-tena sy fireharehan'ny vahoaka manodidina. amin'ny fomba fanehoana kolontsaina samihafa ny fankatoavana ny Morna, araka ny Komitin'ny UNESCO.
Hihamafy ihany koa ny fifampikasohana ara-tsosialy, izay hitarika ho amin'ny fampandrosoana ny endrim-piaraha-miasa vaovao eo amin'ny tarika mpiangaly mozika, mpikaroka ary ny ivontoerampampianarana an'ny fanjakana sy tsy miankina.
Hanolotra fahafahana vaovao hifanakalozana fahalalana eo amin'ny taranaka sy ny mponina avy amin'ny faritra samihafa any amin'ny nosy sy ny vondrom-piarahamonina mpifindra monina ny fankatoavana sady hampiseho ihany koa ny fahasamihafana ara-kolontsaina momba ny mozika sy ny kolontsaina Atlantika.
Hahazo fankatoavana amin'ny fomba ofisialy avy amin'ny UNESCO amin'ny volana Desambra amin'ny lanonana any Kolombia ity fanapahan-kevitra ity.
Marobe ireo fanehoan-kevitra vokatr'izany fanambarana izany.
Hoy i Jaqui Marques da Silva , mponina ao an-drenivohitra Praia hoe:
Andro tsy hay hadinoina sy manan-tantara ho an'ny kolontsaina Kapo-Verdiana izao. Izay no antony mampirehareha antsika rehetra. Na dia natao ho antsika rehetra aza ny asa, satria fanehoana lehibe ny fanahy Kapo-Verdiana ny morna dia miarahaba an'i Abraão Vicente Stephanie Duarte Vicente sy ny ekipa rehetra izay niasa mafy mba hahatanteraka izany nofy izany aho. Ho an'ireo mpiangaly mozika, tsy misy ankanavaka, arahabaina avokoa ianareo rehetra ..
A MORNA, ANTES DO RECONHECIMENTO DA UNESCO, JÁ ERA, PARA NÓS, PATRIMÓNIO DA HUMANIDADE
A Cidade Velha foi declarada, em 2009, Património da Humanidade, em grande medida, porque Cabo Verde foi o berço da morna, do crioulo e da nossa crioulidade. É por isso que a decisão da Comissão Técnica do Património Mundial em recomendar a inscrição da MORNA na Lista de Património da Humanidade é apenas um reconhecimento de algo que já é, que já era.
Não deixa de ser muito importante essa recomendação, porém o mais importante é o reconhecimento que quem criou a Morna tem desse ato de criação.
Tudo isto para dizer que há muito que celebrei a Morna como Património da Humanidade. Que todos celebrem, com orgulho e patriotismo, esse filho querido e amado da nossa crioulidade.
EFA LOVAN'NY ZANAK'OLOMBELONA HO ANAY NY MORNA, TALOHAN'NY FANKATOAVANA AVY AMIN'NY UNESCO Nambara ho vakoka iraisam-pirenena amin'ny fomba midadasika kokoa tamin'ny taona 2009 ny tanàndehibe tranainy satria i Cap-Vert no toerana niandohan'ny morna, ny kreola ary ny kreola antsika. Izay no nahatonga ny fanapahan-kevitry ny Komity Teknikan'ny vakoka manerantany hampiditra ny anaran'ny MORNA ao amin'ny lisitry ny vakoka manerantany izay fombafomba fankatoavana fotsiny ihany satria efa azy ankehitriny sy taloha izany anarana izany.
Tena zava-dehibe tokoa io torohevitra io fa ny fankatoavana an'ilay namorona ny Morna tamin'io asa famoronana io no tena zava-dehibe indrindra.
Milaza izany rehetra izany fa efa ela no nankalazako ny Morna ho toy ny Vakoka Manerantany. Enga anie ny tsirairay hankalaza miaraka amin'ny rehareha sy ny fitiavan-tanindrazana io zanaky ny kreola malalantsika io.
Ho an'i Jorge Martins, avo indrindra ny fanandratana ny kolontsaina Kapo-Verdiana:
Que grande notícia! Cabo Verde deu mais um passo importantíssimo na afirmação da sua identidade.
A nossa cultura foi merecidamente premiada e os nossos artistas que sempre lutaram para a preservação, promoção e divulgação desta nossa rica tradição, estão todos de parabéns !
Viva a morna! Viva as nossas ricas tradições!
Vaovao mahafaly! Nahavita dingana tena manan-danja iray hafa tamin'ny fanamafisana ny mari-panondroana azy i Cap-Vert.
Mendrika fankasitrahana ny kolontsaintsika ary mendrika ny ho arahabaina avokoa ny mpanakanto izay niady hatrany ho an'ny fiarovana, ny fampiroboroboana ary ny fanapariahana ny fomba amam-panao manankarena izay antsika!
Ho ela velona anie ny morna! Aoka isika hiaina ny fomban-drazantsika manankarena ! |
https://mg.globalvoices.org/2019/11/29/145039/ | Tsy demaokrasia raha maniry “filoham-pirenena mandrakizay” ireo mpifidy ao Roandà? | 2019-11-29T15:26:52 | Unknown | (Marihana fa efa tamin'ny taona 2015 ny lahatsoratra teny Anglisy)
98% n'ny Roandey no nifidy tamin'ny 18 Desambra 2015 mba hanova ny lalàmpanorenan'izy ireo hahafahan'ny filoha Paul Kagama hilatsaka hofidiana fanintelony amin'ny taona 2017. Raha ara-teknika, dia hahafahan'i Kagame mijanona eo amin'ny fahefana hatramin'ny taona 2034 izany. Hahafahany mirotsaka fanim-pitony fanampiny ary avy eo fe-potoam-piasana roa-dimy taona ilay lalàmpanorenana.
Notsikeran'ny mpanohitra sy ireo mpikatroka ny zon'olombelona ary koa ireo mpiara miombon'antoka ho an'ny fampandrosoana iraisam-pirenena tahaka ny Etazonia sy ny vondrona Eoropeana ny fitsapan-kevi-bahoaka.
Misy ny adihevitra mitohy ao amin'ny firenena Afrikanina marobe mikasika ity fe-potoam-piasana fahatelo ity, izay nitarika fitroarana sy fahafatesana sivily tao amin'ny firenena tahaka an'i Borondi , Repoblika Demaokratikan'i Kongo sy Burkina Faso ity. Nitsipaka ny hevitra famerana ny fe-potoam-piasana indroa miatoana ho an'ny filoham-pirenena manerana ny faritra ny fivorian'ny Vondrona Toekaren'ny Fanjakana Afrikanina Andrefana (ECOWAS na CEDEAO) tamin'ny volana Mey 2015 tany Accra, Ghana, rehefa nanohitra izany fanapahan-kevitra izany i Gambia sy Togo, ireo firenana hany tsy manana fetra amin'ny fe-potoam-piasana.
Mampiseho ny fikarohana mifototra amin'ny fanadihadiana tany amin'ireo firenena Afrikanina 34 notontosain'ny Afrobarometer, tetikasa iray mandrefy ny fiheveran'ny besinimaro any Afrika atsimon'i Sahara fa manohana famerana fe-potoam-piasana indroa ny ankamaroan'ny Afrikana. 18 ireo firenena Afrikanina tsy manana fetra amin'ny fe-potoam-piasan'ny filoham-pirenena.
Nilaza ireo mpanao lalàna Roandey tamin'ny volana Aogositra 2015 fa nampiseho ny fifampidinihana manerana ny firenena fa Roandey 10 monja no manohitra ny hevitra fe-potoam-piasana fahatelo.
Nisaran-kevitra tanteraka momba ny fitsapan-kevi-bahoaka ireo Roandey sy ireo mpiserasera hafa manerantany manaraka ny vaovao politika Roandey. Milaza ireo mpanohana an'i Kagame fa dingana demaokratika ny fitsapan-kevi-bahoaka mba hahafahan'ny olom-pirenena Roandey hamaritra ny hoavin'izy ireo manokana. Nilaza ny mpanohitra na izany aza fa nisy hosoka sy ankahamehana loatra ny dingana. Nomarihin'izy ireo ihany koa fa tsy i Kagame irery no olona manana fahaiza-mitantana ao amin'ny firenena.
‘Ny safidinay, ny fahamendrehanay’
Manoloana ny fanamelohana avy any Andrefana, dia nilaza i Thierry Gatere, Roandey mpisolovava mpiaro ny zon'olombelona fa “nanao hosoka” ny fanambaran'izy ireo momba ny fitsapan-kevi-bahoaka ny governemanta tandrefana. Miresaka momba ny tsikera fa tsy nomena fotoana ampy hiadiana hevitra ireo mpifidy, nanoratra izy hoe:
As for the citizenry, the Rwandan people; they have been debating this question for the last four years or more. It is disingenuous, but unsurprising that all communiqués from western powers claimed that the electorate wasn’t given ample time to canvass a question that, by all measures and accounts was belabored, exhausted and ever-greened. I was disappointed to read statements from the United States government and the European Union, both alleging that Rwandans did not have ample time to debate their constitution.
Raha ny momba ny olom-pirenena, ny vahoaka Roandey; efa niresaka momba an'io fanontaniana io izy ireo nandritra ny efa-taona na mihoatra. Tena mampatahotra, saingy tsy mahagaga raha nilaza ireo fanambarana avy amin'ny fahefana tandrefana fa tsy nomena fotoana ampy handinihana fanontaniana izay, araka ny fomba sy ny tantara rehetra, dia novolavolaina, reraka sy mbola tsy masaka ireo mpifidy. Diso fanantenana aho namaky ireo fanambarana avy amin'ny governemanta amerikanina sy ny vondrona eoropeana, izay samy nilaza fa tsy manam-potoana firy ho an'ny adihevitra momba ny lalàm-panorenan'izy ireo ny Roandey.
Nanamarika izy fa notanterahina tamim-pahombiazana ny fitsapan-kevi-bahoaka ary tao anatin'ny fotoana vetivety.
Results were publicly counted and instantly shared on social media; so much so that we did the tallying ourselves, and called the results before they were officially announced.
This was an efficiently conducted election, zipped through in record time, with preliminary results announced the same night, and ended in celebrations all over the country:
African states are often criticised for rigging elections. However, what is less talked about is that Western statements on Africa, and on Rwanda in particular, are rigged even more
Nisaina ampahibemaso ny vokatra ary nozaraina avy hatrany tamin'ny media sosialy; be loatra ka nanao ny fanisana izahay manokana, ary niantso ny vokatra talohan'ny nilazana azy tamin'ny fomba ofisialy.
Fifidianana notontosaina tamim-pahombiazana izany, natao tao anatin'ny fotoana fohy, ary nambara ny alin'iny ihany ny valim-pifidianana savaranonando ary niafara tamin'ny fankalazana nanerana ny firenena.
Matetika ny fanjakana Afrikanina voatsikera noho ny hoso-pifidianana. Saingy, ny tsy dia resahina loatra dia nisy hosoka bebe kokoa mihitsy aza ny fanambaran'ny tandrefana momba an'i Afrika, ary momba an'i Roanda manokana.
Tanora mpikatroka Philemon Mbayisha nisioka hoe:
1/1 When Will #US stop interfering in other countries affairs? In 1994 US brought planes to take the #America -ns out… #RwandansDecide
— Philemon MBAYISHA (@Mbayisha) December 21, 2015
1/1 Rahoviana i #Etazonia no hitsahatra tsy hitsabaka amin'ny raharahan'ny firenena hafa intsony? Tamin'ny taona 1994, nitondra fiaramanidina i Etazonia mba hanala ny #Amerikana .
Nitranga tamin'ny taona 1994 ny fandripahana Roandey .
Nangataka fanajana avy amin'ny ambasadaoro Amerikana ao Roandà, Erica Barks-Ruggle, ilay mpianatra teknolojiam-baovao Alain Murara, rehefa avy nizara ny fanambaran'ny Trano Fotsy momba ny fitsapan-kevi-bahoaka:
@USAmbRwanda Our Choice our dignity. Respect at least that. #RwandansDecide #RwandaReferendum
— Alain Murara (@mafredy2020) December 20, 2015
@USAmbRwanda Fahamendrehanay ny Safidinay. Hajao izany farafaharatsiny. #RwandansDecide #RwandaReferendum
Mpisera Twitter Ali Naka nampiseho fa tsy mitondra fampandrosoana ny fanovana filoham-pirenena:
Zambia 6 Presidents, Zimbabwe 1 Executive President decades later all lagging behind Rwanda …..CONTEXT matters
— African (@ali_naka) December 19, 2015
Zambia Filoha 6, Zimbaboe filoha mpanatanteraka 1 tara folo taona aorian'i Roandà …..misy dikany ny TOE-JAVATRA
‘Ny vahoaka Roandey no miaina ny andavanandron'i Roandà’
Niresaka momba ny fitantaran'ny media ny fitsapan-kevi-bahoaka ireo mpanohana sasany an'i Kagame. Hoy i Brain Dogon:
It is the Rwandanese people that experience Rwanda everyday, not the New York Times. Their opinion is void! #RwandaReferendum
— A$AP Muthi (@Brain_Dogon) December 19, 2015
Ny vahoaka Roandey no miaina ny andavan'andron'i Roandà, fa tsy ny New Yord Times. Tsy misy dikany ny hevitr'izy ireo
Niampanga ny New York Times ho miavonavona ny minisitry ny raharaham-bahiny sy ny Fiarahamihasa ao Roandà, Louise Mushikiwabo:
@TheNYTimesUM orders #Rwanda ‘s president to step down. Really? Is this the year of arrogance&ignorance? #RwandansDecide !
— Louise Mushikiwabo (@LMushikiwabo) December 17, 2015
Mandidy ny filohan'i #Rwanda mba hiala ny @TheNYTimesUM . Izany tokoa ve? Taonan'ny avonavona sy ny tsy fahalalana izao?
Nitaky fotoana fahanginana ho an'ireo mpanao gazety izay niandry vaovao ratsy i Elodie Shami:
A moment of silence for those journalists who hoped for drama in Rwanda due to #referendum Sorry. No story for you. #RwandansDecide
— Elodie Shami (@ElodieShami) December 18, 2015
Fotoana fahanginana ho an'ireo mpanao gazety nanantena vaovao ratsy tao Roandà noho ny fitsapan-kevi-bahoaka. Miala tsiny. Tsy misy tantara ho anao.
Afaka manapa-kevitra ny Roandey mba hanova ny lalàmpanorenan'izy ireo araka ny tian'izy ireo, nisioka ilay mpanao gazety James A. Munyaneza hoe:
They wonder: In 2003 we adopted a new constitution,2day we've chosen to revise it as we wish,why shd anyone stand in our way #RwandansDecide
— James A. Munyaneza (@JMunyaneza) December 22, 2015
Manontany tena izy ireo: Tamin'ny taona 2003, nandany lalàmpanorenana vaovao isika, ankehitriny isika nifidy hanitsy izany araka ny irintsika, nahoana no misy olona manakana antsika
Ahoana no fijerin'ny ankamaroan'ny olona nifidy ny tsia? hoy ny mpisera iray nanontany:
If #Rwandans had voted “No” during #RwandaReferendum ,some would have said that #Rwanda is an example of democracy! #RwOT #RwandansDecide
— nyiramwiza solange (@nyiramwiza) December 20, 2015
Raha nifidy ny “Tsia” ny Roandey nandritra ny fitsapan-kevi-bahoaka, dia hilaza ny sasany fa ohatra amin'ny demaokrasia i Roandà!
‘Mazava, tokony ho eny izany, izany no irian'i Kagame!’
Tsy ny rehetra no tafiditra tamin'ny voka-pifidianana. Naniry ilay matihanina momba ny seraseram-bahoaka Geoffrey Maumo mba handray lesona avy amin'i Nelson Mandela ireo mpitarika Afrikanina:
Congratulations #RwandansDecide #RwandaReferendum #Rwanda but I wish African Leaders could learn from @NelsonMandela @dailynation @kot
— GEOFFREY MAUMO (@GMAUMO) December 20, 2015
Arahabaina #RwandansDecide #RwandaReferendum #Rwanda saingy maniry aho mba handray lesona avy amin'i @NelsonMandela ireo mpitarika Afrikanina @dailynation @kot
Rehefa nandany 27 taona tany am-ponja nandritra ny vanim-potoanan'ny Apartheid tao Afrika Atsimo, Mandela irery ihany no nanao fe-potoam-piasana iray tamin'ny filoham-pirenena.
Namazivazy ny fampiasana “Eny” sy “Tsia” tamin'ny toe-draharaha ara-politika Roandey ny kaonty NYC Philosophizer:
After all, in #Rwanda Yes and NO means the same. NO = NO one but Kagame = 99% win. #RwandansDecide #RwandaReferendum https://t.co/oJcwrOc70p
— NYCphilosopher (@NYCphilosopher) December 19, 2015
Na ahoana na ahoana, mitovy ny dikan'ny Eny sy Tsia ao #Rwanda . TSIA = TSIA iray saingy mandresy Kagame = 99%.
Christine Nyabare nihevitra fa fehin-kevitra efa nihemorana teo aloha ny vokatra tamin'ny fitsapan-kevi-bahoaka:
Of course it had to be a yes, Kagame wanted it! #RwandaReferendum
— Christine Nayebare (@kristra21) December 19, 2015
Mazava ho azy, tsy maintsy eny izany, naniry izany i Kagame!
Ny fitsapan-kevi-bahoaka, araka ilay bilaogera Dikembe, nanolotra ny raharaha raha ny ilay vahaolana ihany no olana:
#RwandaReferendum is a typical “Africa solution” to an “African problem” only that the solution is the problem #RwandansDecide
— Dikembe (@Disembe) December 19, 2015
#RwandaReferendum no “vahaolana Afrika” miavaka ho an'ny “olana Afrikana” ka ny vahaolana ihany no olana
Smith Kennedy, izay nitantana ny tetikasa Zon'Olombelona Robert F. Kennedy ho an'ny Afrika Atsimon'i Sahara nanazava ny antony tsy nahataitra azy tamin'ny voka-pifidianana:
Wouldn't surprise me if 98% of Rwandans voted to allow #Kagame to run again. Many of his critics fled, are in jail or dead. #RwandansDecide
— Jeffrey Smith (@Smith_RFKennedy) December 19, 2015
Tsy mahagaga ahy raha ny 98%n'ny Roandey no nifidy hamela an'i #Kagame hirotsaka hofidiana indray. Nandositra, any am-ponja na maty ny maro tamin'ireo mpitsikera azy.
Farany, ilay Aostraliana mpifidy, Alexander Ellerston nanontany ny tsiambaratelo ambadiky ny fanisam-bahoaka 98%:
Congratulations to the people of #Rwanda – 98% agreement! We find 55% difficult… what's your secret? #RwandaReferendum #RwandansDecide
— Alexander Ellerston (@alexellerston) December 19, 2015
Arahabaina ny vahoakan'i Roandà – fifanekena 98%! Mahita ny 55% sarotra izahay…inona no tsiambaratelonareo? |
https://mg.globalvoices.org/2019/11/29/133687/ | Handrafitra lalàna iray mikasika ny aterineto i Zambia mba hanaraha-maso ireo media “mpanaratsy” | 2019-11-29T05:44:53 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra anglisy nivoaka tamin'ny Aprily 2014)
Trano mijoalajoala ao Lusaka. Sary an'i Mike Lee tao amin'ny Flickr (CC BY-NC-ND 2.0)
Eo ampandrafetana lalàna iray natokany mba hiadiana amin'ireo media anaty tambajotra sy hiadiana amin'ireo “fanararaotana amin'ny aterineto” sy ny heloka bevava atao amin'ny aterineto izao ny governemanta. Ny sekretera maharitra miandraikitra ny fampahalalam-baovao sy ny Fampielezam-peo, Bert Mushala, no namoha ny lalàna niaraka tamin'ny minisitry ny Fampahalalam-baovao, Joseph Katema, raha tonga tao aminy ireo mpanao gazety roa, tao amin'ny trano fampahalalam-baovao tao amin'ny faritanin'i Copperbelt, 400 km eo ho eo any avaratr'i Luzaka, renivohitra.
Katema, araka ny tantara iray ao amin'ny Zambian Watchdog izay notaterina voalohany tany amin'ny lahatsoratr'ireo mpilaza vaovao nahazatra, no nanambara fa tsy mahazo fahazoam-baovao azo itokisana ireo Zambiana monina any amin'ireo faritra sasany satria ireo media sasany sy ireo famoahana hafa anaty tambajotra lany andro fotsiny amin'ny ompa sy fanelezana honohono manimba ireo vaovao marim-pototra, tatitra ary ireo olana amin'ny fampandrosoana.
Niteny i Katema hoe:
Nikasa ny hanitatra ny fototry ny fampahalalam-baovao ny governemantan'ny PF mba ho azon'ny daholobe. Tsapan'ny governemanta ny tsy fahampiam-baovao, izay no antony mahatonga anay nametraka politika manohana ny fitomboan'ireo media. Mahita onjampeo kristianina marobe sy onjampeo tsy miankina maro noho ny hatrizay ianareo ankehitriny”, hoy izy. “Saingy adidinareo [mpanao gazety], no mandray andraikitra, satria ny vahoaka ao Zambia tsy hahatoky an'ireo tantara valamaty, tsy mahara-baovao ny olona, nefa raha tsy hanao afa-tsy hipetraka eo amin'ny solosainareo ianareo, manomboha miresaka sy manao tantara valamaty…
Tsy mahagaga an'ireo mpanara-maso ny media Zambiana ny fanambaràna nataon'ireo tomponandraikitra roa avy ao amin'ny governemanta. Nanomboka hatramin'ny niasan'ny Patriotic Front (PF) tamin'ny taona 2011, nisy ireo fikasana hanampim-bava ireo tranokalam-baovao an'ireo media an'ny olom-pirenena , toy ny Zambian Watchdog sy ny Zambia Reports. Im-betsaka no nosakanana ireo vohikala roa ireo tao amin'ny firenena ary nasehon'ireo manmpahefana ampahibemas ny hatezerany tamin'ny Watchdog. Lahatsoratra iray vao haingana mikasika an'i Zambia Reports no nilaza fa novahan'ny governemanta ireo vohikala roa , lazaina fa noho ny tsindry nataon'ireo fikambanana iraisam-pirenena sy ireo mpiara-miasa mpanome tànana. Na tsy ho vita aza ny hamantatra mazava izay nanosika ireo manamaphefana hanova ny fisainany, loharanom-baovao iray tsy mitonona anarana no nanambara tamin'ny Zambia Reports fa: “Mafy loatra ny fampitandremana avy amin'ireo mpiara-miasa aminay eo amin'ny sehatra iraisam-pirenena ka dia naleon'ny manampahefana miezaka ny mijery izay zavatra hitranga amin'ny alàlan'ny famahàna ireo tranonkala.”
Mampihoron-koditra manokana ny tatitra iray an'ny Departemantam-Panjakana Amerikàna tamin'ny 2013, Tatitry ny Firenena mikasika ny Fampiharana ny Zon'olombelona ao Zambia , tao anatin'ny filazalazany an'ireo manampahefana Zambiana manao famoretana amin'ireo tranokalam-baovao anaty tambajotra:
Ny 24 jona ka hatramin'ny 16 jolay, nosakanan'ny governemanta ny fidirana amin'ny Zambian Watchdog, famoahana an-tambajotra manohitra ny governemanta, teo amin'ireo mpamatsy tolotra Aterineto rehetra (ISP) afa-tsy iray ihany. Nanomboka ny 16 jolay, tsy azo nidirana intsony avy amin'ireo mpanome tolotra aterineto miorina ao Zambia ny Zambian Watchdog . Novaina ny anaran'ny sehatra nampiantrano ny Zambian Watchdog ary nitohy nampiasa ny pejy Facebook-ny izy, izay azo nidirana tsara. Ny 28 jona, niaiky teo alohan'ny Antenimieram-pirenena ny filoha lefitra, Guy Scott, fa ny governemanta no nametra ny fidirana amin'ny tranokalam-baovao tao an-toerana. Nosamborin'ireo manampahefana ny olona telo voalaza ho mpandray anjara amin'ny Zambian Watchdog , Clayson Hamasaka, Thomas Zgambo, ary Wilson Pondamali, ary samy nampangaina avy ho “mitazona fitaovana maharikoriko”, ho “mitazona fitaovana mandrisika fisamantsamahana ary fikasana hamoaka izany” sy “mitazona tsy ara-dalàna taratasy fnanan'ny miaramila manokana”. Blaogy roa hafa anaty tambajotra, Zambia Reports sy ny Barotse Reports ihany koa no nosakanana, na dia malalaka aza izy roa ireo eo amin'ny Facebook ary amin'ny alàlan'ireo ISPs tsy Zambiana.
Raha naneho hevitra tamin'ny tantaran'ny Zambian Watchdog, nanoratra i angoni chaiwo [fanehoankevitra tsy ananana rohy] hoe:
Mampanahy ahy ny handresen-dry zareo, ba [Atoa] katema sy ba [Atoa] mushala, ato ho ato ianareo dia hila ny fanohanan'ireo media izay tsy tianareo ireo ihany. Hatsarao fotsiny ny toekarena, ary omeo lalàm-panorenana izahay.
Izany mihitsy, tsy maintsy miandry sy mijery ireo Zambiana hoe ato ho ato rahoviana ny governemantan'ny PF no hametraka ny lalàna mikasika ny Aterineto. Ireo fahazarana mitaredretra amin'ny ankapobeny rehefa manao lalàna dia manoso-kevitra fa mety haka fotoana misimisy izany — famantarana tsara ho an'ireo mpiaro ny zon'ny media. |
https://mg.globalvoices.org/2019/11/21/144898/ | Hafatra eny am-pandehanana: Ny kanton'ireo fiteny Swahili any anatin'ireo fitaterambahoaka ao Zanzibar | 2019-11-21T12:00:29 | Unknown | “Haina sababu” na “Tsy misy antony,” soratra ao an§damosin'ny fiarabe iray miloko manga ao Stone Town, Zanzibar, Oktobra 2019. Sary an'i Amanda Leigh Lichtenstein, nampiasaina nahazoana alalàna.
Matetika ny fitohanana ao amin'ireo Nosy Zanzibar no tonga miaraka amina poezia miendrika msemo (fomba fiteny) soratana ao aorian'ny kamiao iray, dala-dala (fitateram-bahoaka na kamiao kely) na bajaj. Tsy hoe manala andro sy mampiala voly fotsiny an'ireo mpandeha akory ireny fiteny ireny – fa mampianatra azy ireo koa. Ny tsirairay avy dia misy dikany ara-bakiteny avokoa arahina dikan-teny tsy manam-pahataperana.
Indraindray ireny fomba fiteny ireny dia “mitso-drano ny dia” ary “miaro ny dia”, raha ireo hafa kosa mampiako ireo fihetsehampo ao anaty fiarahamonina Swahili, miainga amin'ny resaka an-dalambe mankamin'ireo tononkira, ny filozofia baraza (dabilio eny an-dàlana) mankamin'ny fahendrena fahiny manitsinitsy momba ny fitiavana, ny vintana sy ny harena. Matetika izy ireny no miteraka fifanakalozankevitra na miteraka hehy goavana. Saingy endrika kanto miala aina izy io, satria maro dia maro ireo tompona fiara no misafidy fampahafantarana tonga dia vonona na mankafy ny “fijery madio.”
Dedaka manana tantara lavabe amin'ny resaka varotra sy fifanakalozana i Zanzibar, nosy ao amin'ny ranomasimbe Indiana, atsinanan'ny tanibe Tanzania. Avy amin'ireo fifandraisana an-jato taonany maro nisy teo amin'ireo Arabo sy ireo Bantoa mpivarotra ny fiteny Swahili ary tototr'ireo sarinteny, ankamantatra ary ady rima. Ankafizin'ireo mpiteny Swahili ny lmanisika sombim-pahendrena any anaty fifanakalozankevitra isanandro – ary hita eny rehetra eny foana ireo ohabolana malaza, tsy ao Zanzibar irery ihany, fa koa ao amin'ny tanibe Tanzania sy ao anatin'ny faritra.
“Nahazatra ny nahita ireny takelaka ireny tny rehetra teny. Teny an-damosin'ireo bisikilety,dala-dala, eny rehetra eny, tsy dia betsaka loatra intsony ankehitriny, saingy mbola hitanao izy ireny,” hoy Masoud Soud, mpandraharaha iray ao Stone Town, renivohitra. Matetika ireny hafatra ireny no tamin'ny tànana no nadokoan'ireo artista manokana mpahay azy ireny, taty aoriana kely ireo mpamily dia nanomboka nanafatra an'ireo taratasy fandraikitra manokana, namboarina tamin'ireo mpanonta taratasy ao an-toerana. Ankehitriny, mahazatra ny mahita taratasy fandraikitra nolokoina tamin'ny tànana sy vita printy, saingy tsy matetika.
Lazainy fa amin'ny ankapobeny ireny teny ireny dia mipoitra eny an-damosin'iro dala-dala satria matetika io endrika fitaterana io — heverina ho ny mora indrindra — no mahazo felaka mahamahy. Ataon'ireo mpitatitra feno mpandeha reraka be loatra ny fiara ary fitapitahan-dry zareo aminà resaka matavy ireo mpanjifa, raha toa ireo mpamily mampiakatra ambony ny hafainganam-pandeha sady misongona an'ireo fiara madinika eny amin'ireny làlana feno lavadavaka ireny.
Afetak'ireo tompona Dala-dala ao an-damosin'ny fiaran-dry zareo ireo tononkira ho toy ny fomba iray “hamaliana” an'ireo mpamily fiara hafa, alohan'ny ananan'izy ireo fotoana hampanenoana anjomara na hikiahana fitarainana.
Fantatry ny eto fa hiresaka ny momba anao ny olona. Apetak'ireo mpamily dala-dala eo an-damosin'ny fiaran-dry zareo ireny anarana ireny, satria fantatr'izy ireo fa haneho hevitra mikasika ny endriky ny fiarany ny olona, ny fomba familiny na ny fomba ataony handraisana an-tànana an'ireo fifandirana, ary dia te-hanakana anao ry zareo — tian-dry zareo ianao hihomehy.
Hannah Gibson, mpiandraikitra fampianarana momba ny teny ary mifantoka manokana amin'ireo fiteny bantoa sy ireo fianarana Swahili ao amin'ny Anjerimanontolo ao Essex, dia manipika fa ireo olona erantany dia tia milalao teny ary tsy hafa amin'izany i Afrika Atsinanana.
Zary lasa toy ny takelaka fampitàn-kafatra mandehandeha ireo dala-dala sy bajaj. Ao anaty tontolo iray izay ahatsapan'ny olona ho tsy misy mihaino sy tsy misy mpijery, manjary lasa toy ny fanànana mpihaino an'aliny maro io fomba iray io arakaraky ny ihodinkodinan'ny fiara eraky ny tanàna [sy manerana ireo Nosy].
Endriky ny poezia sosialy iraisana ireny takelaka ireny, somary mitovy amin'ny kanga , lamba marevaka loko amidy miaraka tsiroaroa, asiana ohabolana tokana misoratre eny amin'ny sisiny manodidina. Ny hafatra na ny “anarana” kanga dia matetika marika manana dikany roa ary milalao an'ireo teny mampivanàka sy mahafinaritra. Toy izany koa, ireo hafatra kely eny amin'ireo fiarakodia, kamiao ary bajaj dia fomba fampitàna fehezana soatoavina, fomba fiaina sy faniriana izay taratry ny fiainan'ireo lehilahy Swahili — ireo izay tena “mampita” ity famantarana ity.
Indreto vitsivitsy amin'ireo hafatra tena mandresy lahatra hita manodidina an'i Zanzibar tamin'ny volana Oktobra 2019.
‘Aza izaho no lalaovina’
Sarotra ireo làlan'i Zanzibar ary mety hiaro tena hatrany ireo mpamily. Ity no fomba famelezana:
“Usinichezeshe” na “Aza iaho no lalaovina,” soratra menamena hita ao an-damosin'ny fiarabe iray mangamanga mandalo an'ireo trano Michenzani, Stone Town, Zanzibar, Oktobra 2019. Sary an'i Amanda Leigh Lichtenstein, nampiasaina nahazoana alalàna.
“Eny, izay no vaovao, tsy maintsy atao izay handresena”
Hafatra iray isanandro mba hitazonana an'ity toetsaina mpitolona ity sy hahatongavanao any amin'izay alehanao:
“Habari ndio hiyo ubingwe lazima,” “Eny, tena izay no vaovao, tsy maintsy atao izay handresena.” Hita teo amin'ny bajaj iray tao an-tsenan'i Darajani, Oktobra 2019. Sary an'i Amanda Leigh Lichtenstein, nampiasaina nahazoana alalàna.
‘Mahatsapà tena ianao’
Ny fandehanana na dia amin'ireo elanelana kely indrindra aza dia mitaky fahatsiarovan-tsaina kely:
“Jipange” na “Mahatsapà tena ianao”, hita eo amin'ny fitaratra aoriana an'ny kamiao iray ao Stone Town, Zanzibar, Oktobra 2019. Sary an'i Amanda Leigh Lichtenstein, nampiasaina nahazoana alalàna.
‘Mitoloma ho an'ny fiainanao
Asa isanandro ny fifohazana sy fandehanana mivoaka. Ampahatsiahivin'ity hafatra ity antsika izay zavatra imatimatesantsika eo amin'ny fiainana isaky ny mitolona hahazo seza iray ao anaty dala-dala isika:
“Pambana na hali yako,” na “Mitoloma ho an'ireo fepetra (iainanao”. Hita eo amin'ny kamiao miantsona ao Stone Town, Zanzibar, Oktobra 2019. Sary an'i Amanda Leigh Lichtenstein, nampiasaina nahazoana alalàna.
‘Aza miasa saina [amin'io]’
Betsaka ny zavatra mety mampiahiahy antsika rehefa mandeha eny an-dalana isika, na mpamily na mpandeha. Angamba, tsaratsara kokoa ny tsy miahiahy ny amin'izay tsy manjary fa mijanona mifantoka amin'izay mety tsara:
“Usiwaze,” na “Aza miasa saina,” voasoratra eo aorianan'ny kamiao kely iray nampiasaina ho toy ny fitaterana iombonana ao Stone Town, Zanzibar, Oktobra 2019. Sary an'i Amanda Leigh Lichtenstein, nampiasaina nahazoana alalàna.
‘Ny fotoana no olana’
Tsy olana izay fotoana laniantsika anandramana hirosoana, matetika isika mahatsapa fa tsy dia ampy loatra ny amin'io. Hafatra iray izay mampatsiahy, angamba, ny antony tokony hanafainganana kely ny fandeha:
“Tatizo muda” “Ny fotoana no olana.” Voasoratra eo aorian'ny ‘pick-up’ iray ao Stone Town, Zanzibar, Oktobra 2019. Sary an'i Amanda Leigh Lichtenstein, nampiasaina nahazoana alalàna.
‘Ry mpifankatia, raha mba mody isika’
Ilàna fifantohantsaina sy fahasahiana goavana ny fandehanana eny an-dalana. Eo ny fanomezan-tokin'ny fitiavana – rehefa vita fotsiny ny asa:
“Mapenzi tukirudi” na “Ry mpifankatia, raha mba mody isika”, hita eo aorian'ny pick-up iray ao Bwejuu, Zanzibar, Oktobra 2019. Sary an'i Amanda Leigh Lichtenstein, nampiasaina nahazoana alalàna. |
https://mg.globalvoices.org/2019/11/13/143247/ | Sodàna: Miezaka ho velona tsy ampian'ireo ONG | 2019-11-13T02:21:42 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra anglisy nivoaka tamin'ny Aprily 2009)
Ny 4 Martsa 2009, ny Cour Pénale Internationale (CPI) dia namoaka didy fampisamborana ho an'ny filohan'i Sodàna , Omar Hassan al-Bashir. Ho valifaty dia 13 ireo ONG noraràna dieny ny ampitson'io tsy hahazo hiasa ao amin'ilay firenena, isa tafakatra ho 16 ny herinandro taorian'izay. Vokany, betsaka ireo tetikasa fanampiana no naato: nisy tamin'izy ireny ny nampiditra rano fisotro, ny nanome sakafo, fitsaboana ary fandaharam-pampianarana.
Vokatr'izany dia Sodaney marobe no voatery nandao ny firenena mba hitady fialofana any ivelany. Victor Angelo [amin'ny teny portiogey] dia nandeha namonjy ny toby Goz Beida, 200 kilaometatra any atsinanan'i Abéché ao Tchad. Nandefa sary vitsivitsy izy ary nitatitra momba ireo fanafihana tanterahan'ireo Jenjawid , milisy mpitaingin-tsoavaly karamain'ny governemanta ao Sodàna.
” Henoy tsara. Ity saripika ity dia maneho sodaney iray mpialokaloka, nihaona tamiko tao Goz Beida, 200 km atsinanan'i Abéché ao Tchad nandritra ny fitsidihana niarahako tamin'i Bernard Kouchner sy Alain Le Roy.”
“Ny vokatry ny fandroahana ireo ONG 13 tao Sodàna tamin'ny fianakavian'ireto lehilahy ireto no isan'ireo olana mampiasa saina ny rehetra. Inona no hanjo ny fianakavian'izy ireo, ireo izay mbola tavela any Darfour ary miantehitra amin'ny fanampiana noho ny maha-olona amin'ireo filàna fototra, toy ny rano, ny sakafo, ny fahasalamana ary ny fampianarana?”
“Izay hiafaran'ny filoha Al-Bashir no ifantohan'ny saina manontolo. Nankatoavin'ireo mpialokaloka ny fanapahakevitry ny Fitsaràna Heloka Bevava Iraisampirenena.”
Iray tamin'ireo niharam-boina tamin'ny fanafihan'ny Jenjawid, milisy mitam-piadiana sy manao andiany, tanan-kavanan'ny filoha sodaney. Ireo Jenjawid sasany, fomba fiantson'ny ao an-toerana ny “lehilahy mitaingin-tsoavaly” no toa tena tompon'antoka voalohany tamin'ireo heloka an'ady.
Mpitsabo avy amin'ny Médecins Sans Frontières no nikarakara ireo olona tao amin'ny faritra Abéché. Na ny ONG be mpahalala toa azy aza dia isan'ireo noraràna tsy ho ao Sodàna. Angamba ny toerana misy ireo mpialokaloka no toerana saropady indrindra niasan-dry zareo. Ao Kalma, any atsimon'i Darfour, ilay toby mirefy 6 kilaometatra toradroa misy olona 100.000 miaina anaty “trano” vita amin'ny hazo, plastika ary izay rehetra azo ampiasaina hiarovan-tena amin'ny hafanana be rehefa antoandro, sy hatsiaka be rehefa alina.
Tao amin'ny toby Kalma, nanokatra klinika iray ny MSF anolorana fitsaboana fototra, toerana iray natokana hitsaboana ny vehivavy ary birao iray ho fanampiana sy fisorohana. Tao amin'ilay toerana natao handraisana ireo vehivavy, 200 hatramin'ny 300 teo ho eo isanandro ireo marary noraisin-dry zareo mandritra ny herinandro. Vahiny sy Sodaney no nandrafitra ny tarika – ireo Sodaney sisa no mbola miasa ao amin'izao fotoana izao. Kanefa, araka ny voalazan'i Lydia Geirsdottir, tomponandraikitr'ilay toby, ao anatin'ireo sisa tavela, roa monj no manana fahaizana manokana hisahana fitsaboana. Ankoatra izay, lany vetivety ny tahirin-tsakafo. Maneho hevitra ao amin'ny tranonkalan'ilay ONG i Cintia Rojo [ amin'ny teny portiogey] momba ireo vaovao:
“Darfur concentra a crise humanitária de maior proporção na atualidade. Ou seja, um lugar onde vida e morte são separadas por uma tênue divisa. Desnutrição, doenças, violência. Os conflitos em Darfur se tornaram quase que crônicos e, como tudo que se prolonga, acabou caindo no “esquecimento” da comunidade internacional. A saída dessas ONG´s acarretou consequências graves para a população sudanesa pois grande parte dos projetos sociais vigentes na região eram patrocinados por essas entidades.
“Miatrika ny olana momba ny maha-olona tsy mbola nisy hatrizay i Darfour . Raha lazaina amin'ny fiteny hafa, dia toerana iray io izay singambolo sisa no mitàna ny aina. Tsy fanjariantsakafo, aretina, herisetra. Lasa olana maharitra ny olana ao Darfour, ary satria efa tena ela no naharetany, dia adinon'ny fianakaviambe iraisampirenena izy. Hampipongatra olana goavana ny fialan'ireo ONG satria ny ankamaroan'ireo fanampiana dia ireny fikambanana ireny no manome azy.”
Darfour, ny 5 Martsa. Ny sary fampahafantarana etsy ankavia dia mampiseho amin'ny alàlan'ny tarehimarika ny fiantraikan'ny fandroahana ONG any amin'ny vahoaka: olona 4,7 tapitrisa. Ireo ONG 13 : Action Contre la Faim; Solidarité; Save the Children (UK et US) Médecins Sans Frontières (Hollande & France) ; Care International ; Oxfam ; Mercy Corps ; International Rescue Committee ; Norvegian Refugee Coucil ; CHF ary PADCO. Loharano: ReliefWeb . Azonao kitihana ilay sary raha tianao ho lehibe kokoa.
Efa mihoatra ny 20 taona no tao Sodàna ny Save the Children , ary nandritra ireo enina taona farany dia niaraka niasa tamin'ireo mpialokaloka vokatry ny ady tao Darfour sy Kordofan atsimo, faritra iray niatrika ny fiverenan'ireo olondehibe sy ankizy maherin'ny 50.000 tamin'ny 2008, ary faritra mahazatra nametrahana ireo sampana mpikarakara fahasalamana vonjitaitra. Araka ny lazain'i Charles MacCormack , filohan'io ONG io, ny fisintahan'ny Save the Children dia mametraka olana goavana ho an'ireo olona 1 tapitrisa eo amin'ireo ankizy sy ny fianakavian-dry zareo, izay notohanan'ireo masoivoho roa tao atsinanan'i Darfour , tao Kordofan avaratra, tao Kordofan atsimo ary tany amin'ireo fanjakana sy vondrompiarahamonina ao amin'ny Ranomasina Mena ao Abei sy manakaiky an'i Khartoum. »
Ankoatra ireo tetikasa hafa, Save the Children no misahana ny fitsinjaràna ny sakafo (3583 taonina anaty faritra 44 ), sy ny rano ary ireo fotodrafitrasa momba ny fahadiovana (fantsakàna 448 sy paompy 177 , manome rano ho an'olona manodidina ny 201.500 eo ho eo). Hita amin'ny sehatry ny fahasalamana sy ny fambolena ary ny fanorenana sy fampianarana ihany koa ry zareo.
(Mpialokaloka – Sary an'i V. Ängelo)
Efa 20 taona mahery ny CARE no niasa tao amin'ny firenena, noroahana ihany koa ry zareo, nampiato ny asa rehetra nosahaniny, ary nogiazan'ny governemanta sodaney ny ampahany tamin'ireo fitaovany, toy ny solosaina, fiara sy trano. Nisehatra tamin'ny fambolena, rano, fampitaovana momba ny fahadiovana, ny fampianarana ary ny fahasalamana ny CARE. Taterin'ny Norwegian Refugee Council fa tsy vitan'ny hoe nogiazana ny fitaovan-dry zareo, fa koa nosamborina sy niharan'ny herisetra ireo mpiasa tao aminy. 26 taona no efa niasa tao Sodàna ny Oxfam izay noterena hiala tao amin'ny firenena. Miandry izay hahafahany miverina izy ireo ankehitriny.
Henjana ny toedraharaha ao Darfour, hoy i AK ao amin'ny bilaogy Forsudan [teny anglisy]:
“Teo noho eo ny valinkafatry ny governemanta tao Khartoum. Rehefa avy niresaka tamin'ireo solontena vitsivitsy avy amin'ireo fianakaviako ao Sodàna aho, toa mba efa mihatsara ny raharaha, ary araka ny nambaran'ny iray amin'ireo zanaky ny iray tampo amin'ny ray aman-dreniko “mitohy toy ny mahazatra ny raharaha rehetra”. Nandrasan'ny olona ny hisian'ny fanafihana voarindra ataon'ireo mpihoko avy amin'ny Hetsika ho an'ny Fitoviana sy ny Rariny, mitovitovy amin'ilay nitranga tamin'ny Martsa 2008. Nandrasan'ny olona ihany koa ny mety hisian'ny fitomboan'ny herisetra, saingy tsy nisy nitranga ny tahaka izany. Na izany aza, somary hendratrendratra ihany ny olona ao an-toerana ary manahy ny amin'izay hitranga. Heveriko fa ny tena mampiasa saina be azy ireo dia ny fiantraikan'ny fifanarahana fandriampahalemana ifanaovan'ny Avaratra sy Atsimo (CPA), ary ny ho fihetsiky ny governemanta tatsimo. Ity [anatin'ity lahatsoratra ity] ireo toerana noraisin'ireo antoko goavana sodaney. Fanampin'izany, ONG marobe no noroahan'ny governemanta, ka isan'ireny ny OXFAM, CARE ary ny Médecins Sans Frontières.
Ny vinavinan'ny ankamaroan'ireo ONG dia hoe hisy loza mahatsiravina hitranga any amin'ireo toby fandraisana mpialokaloka, ary olona maherin'ny 4,7 tapitrisa no hidonan'izany; anatin'ireo dia 2,7 tapitrisa no handeha hanao sesitany ny tenany. Ankaotra izay, olona 1,5 tapitrsa no mila fikarakarana ara-pahasalamana, 1,1 tapitrisa no tsy mahita hanina hohanina, ary 1 tapitrisa no tsy manana rano fisotro (antontankevitry ny OCHA ). Raha tsy horesahana ny fipongaran'ny aretinandoha ‘meningite’, izay aretina “tsy vita tsaboina ao amin'ilay toby, tsy misy fitaovana fitaterana marary ho any amin'ny hopitaly any Nyala, no sady tsy misy na kely aza fanaovana vaksiny faobe. Midika izany fa mety ho faty ireo olona ireo ” hoy ny tatitr'i Lydia Geirsdottir (MSF) [teny anglisy] .
Manoloana ireny olana ireny, nanambara [teny anglisy] i Lisa Grande, mpandrindra maharitry ny Firenena Mikambana no sady mpandrindra ny maha-olona ho an'ny faritra Sodàna atsimo fa: “Iray amin'ireo fiantraikany ezahany ho vinavinaina ny fifindramonina faobe mety hitranga”. Olona maherin'ny 100.000 no marefo amin'ny fanafihan'ny LRA izay mpialokaloka ao amin'ny faritra ny 36.000 amin'ireo, nandositra ny trano fonenany tany Sodàna atsimo, ary mpialokaloka maherin'ny 16.000 avy any RDC. « olona maherin'ny 50 000 amboniny any anivon'ireo vondrompiarahamonina mpampiantrano… no marefo sy mila fanohanana amin'ny maha-olombelona » hoy i Lisa Grande mamarana ny teniny.
Efa nanomboka sahady ny fifandramonina faobe, araka ny voalazan'ireo tatitra sasantsasany mipoitra eny anaty bilaogy maro. Taterin'ny sudan-blog [anglisy] ny fisian'ny fananganana toby iray vaovao ao Tchad, firenena mpifanolobodirindrina, handraisana mpialokaloka miisa 6.000 eo ho eo.
Lahatsoratra nosoratana voalohany tamin'ny teny portiogey, ary i Thiana Biondo no nandika azy ho teny anglisy ho an'ny Global Voices. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/31/144271/ | Portiogey mpihira rap, miteraka adihevitra noho ny fanehoana ny herisetra an-tokantrano ao anatin'ny lahatsary vaovao | 2019-10-31T20:55:33 | Unknown | Ilay Portiogey mpihira rap, Valete. Sary: Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0
Taorian'ny namoahany lahatsary mampiseho sehatra iray ana herisetra an-tokantrano, niatrika tsikera maro ilay Portiogey Santomeanina mpihira rap mipetraka any Lisbon ankehitriny.
Mampiseho lehilahy iray mitam-piadiana mandrahona ny sakaizany sy ny sipan'ity farany ilay horonantsarin'ny “B.F.F” navoaka tamin'ny 30 Aogositra. Tao amin'ny kaonty YouTuben'i Valete, mihoatra ny iray tapitrisa ny jery azon'ilay lahatsary.
Nanao sonia taratasy misokatra natokana ho an'i Valete ny fikambanana amam-polony maro mpiaro ny zon'ny vehivavy any Portiogaly, nitsikera ny lazain'izy ireo ho toy ny manamaivana ny herisetra an-tokantrano. Toy izao no lazain'ilay taratasy:
A violência contra as mulheres não é arte nem cultura. A reprodução clara de misoginia e a banalização da violência contra as mulheres não podem ser cronicamente escudadas na criação artística.
Tsy kanto na kolontsaina ny herisetra atao amin'ny vehivavy. Tsy afaka ny ho voaafina ao ambadiky ny famokarana ara-kanto foana ny famerenana mazava ny fankahalana vehivavy sy ny fanamaivanana ny herisetra atao amin'ny vehivavy.
A raka ny Fikambanana Portiogey ho Fanohanana ireo Traboina (APAV) , izay manome fanohanana ho an'ireo fianakavian'ny traboinan'ny herisetra tany Portogaly, tamin'ireo 28 trangàna fikasàna hamono olona tamin'ny 2018, 11 no nataon'ny vady na vady nisarahan'ilay niharam-boina.
Manoloana ireo tsikera, namoaka valinteny an-dahatsary izay nandà ireo tsikera ireo i Valete, izay antsoiny hoe “mpanankarena mpiaro zon'ny vehivavy izay tsy mankany amin'ny ambany tananàn'i Lisbon mba hahafantatra ny fiainan'ireo vehivavy miaina eny.”
Ho an'ny gazety Público , nantsoin’ i Valete ho toy ny “poakaty” ilay adihevitra , noforonin'ny “vondrona kely iray ahitàna ireo olomalaza mpiaro ny zon'ny vehivavy” ary mitaky ny fahalalahany ara-kolotoraly amin'ny maha mpamorona azy. “Raha toa ka nampiseho ny mitovy amin'izany tany anaty boky na sarimihetsika aho, mety tsy nisy olana izany.”
Anarana amin'ny maha-mpanakanto an'i Keidje Torres Lima ny hoe Valete , 37 taona. Nanomboka ny asany ara-mozika tany amin'ny taona 1997 izy, namoaka rakikira roa ary niseho tanatin'ny rakikira maro an'ireo mpanakato hip-hop hafa miteny portiogey .
Niteraka fanehoankevitr'ireo vehivavy teny amin'ny tambajotra sosialy izany adihevitra izany. Tao amin'ny pejy Facebook-ny, nitsikera ilay lahatsary ilay vehivavy Portiogey mpikatroka, Marta Sousa e Silva no sady naneho koa ny fanohanany ny fahalalahana ara-kanton'ilay mpanao mozika :
Tive dois pensamentos quando vi o vídeoclipe. O primeiro foi “está mesmo bem executado e representado”. O segundo foi “não me apetece ouvir isto duas vezes”.
Fiquei desiludida. Reparem: Entendo o exercício artístico. Entendo que esta música é a representação de uma narrativa, não um apoio à situação descrita.
Mas a verdade é que foi um exercício que por si só trouxe ZERO à discussão da violência de género em Portugal. Isto porque essa narrativa já nós conhecemos bem. Não é nada de novo. É a narrativa dominante. É a narrativa que traduz o que já foi até lei, há menos do que 50 anos atrás. Do valete esperaria a narrativa anti-sistema e não a vigente.
Posto isto, faz sentido censurar a música? Não, porra. Claro que não faz. Faz tanto sentido quanto dizer que quem com ela se ofende é porque é feminista burguês, parvo, da aldeia, ou quer ganhar dinheiro.
É que no final, e ao contrário do que achava, o exercício artístico até abriu possibilidade de discussão. Gerou fricção, conflito, e é na resolução das fricções e conflitos que desconstruimos estruturas falsas e construímos bases mais sólidas. Infelizmente, não é isso que se está a passar.
Eritreritra roa no nananako rehefa hitako ilay lahatsary. Ny voalohany hoe “tena vita tsara izy izany”. Ny faharoa hoe “ohatry ny tsy te-haheno izany in-droa aho”.
Diso fanantenana aho. Henoy: Takatro ny maha-hetsika ara-kanto azy ity. Azoko fa fanehoana tantara iray ity hira ity, fa tsy fankasitrahana ilay zavamisy voafaritra.
Fa ny tena marina dia fampiharana izay nitondra AOTRA ho an'ny resaka mikasika ny herisetra mifandraika amin'ny mahalahy na vavy any Portiogaly izany. Satria efa fantantsika tsara izany tantara izany. Tsy zava-baovao izany. Izany no tantara mibahana. Izany no tantara maneho ny lalàna tany aloha, latsaky ny dimampolo taona lasa izay. Hanantena tantara miady amin'ny rafitra efa misy kokoa aho avy amin'i Valete fa tsy ilay efa misy amin'izao fotoana izao.
Na izany aza, misy dikany ve ny fanasivanana ilay mozika? Tsia, leeetie. Mazava ho azy fa tsia. Mitovy dika amin'ny filazàna fa izay rehetra tohina amin'ity dia satria mpanankarena, adala, mpiaro ny zon'ny vehivavy any an-tanàna, na te-hampidi-bola izany.
Farany, ary mifanohitra amin'ny noeritreretiko, nosokafan'ilay asa artistika hatramin'ny fahafahana mifampiresaka. Niteraka fifampikasohana, fifandirana izany ary ao anatin'ny famahana ireo fifampikasohana sy fifandirana ireo no hanimbàntsika ireo rafitra diso ka hanorenantsika fototra mafimafy kokoa. Indrisy, tsy izany no zava-miseho.
Nahitàna fanehoankevitra maro avy tany Mozambika, ny iray tamin'izy ireo avy tamin'i Capito Semente , izay nilaza fa tsy nahita na inona na inona tokony niteraka adihevitra tao anatin'ilay horonantsary izy:
Assisti o vídeo BFF de Valete várias vezes. Não entendo o porque de tanta agitação das feministas com a suposta incitação a violência contra as Mulheres!
Cenas fortes como as que aparecem no vídeo são muito comum em filmes que retratam a violência doméstica. Curiosamente, as mesmas feministas que criticam o vídeo apoiam-se em cenas idênticas de outros vídeos para conscientizar as pessoas a não optar por actos de violência nos seus lares. O que acharam de tão grave no vídeo da música do Valete?
Imbetsaka namerina nijery ny horonantsary BFF an'i Valete aho. Tsy azoko hoe inona no antony himenomenonan'ireo mpiaro ny zon'ny vehivavy mikasika ilay lazainy hoe fitarihana ho amin'ny herisetra amin'ny vehivavy!
Zavatra mahazatra any anaty sarimihetsika izay mamaritra ny herisetra an-tokantrano ny fisehoan-javatra mandona toy ireo mipoitra ao amin'ilay lahatsary. Mahaliana fa ireo mpiaro ny zon'ny vehivavy mitsikera ilay lahatsary ireo ihany no miantehitra amin'ny fisehoan-javatra sahala amin'izany ihany avy amin'ny lahatsary hafa mba hanairana ny saim-bahoaka tsy hanao herisetra any an-tokantranony. Inona no tena heverin'izy ireo fa ratsy be ao anatin'ilay horonantsarin'i Valete?
Nilaza ilay Mozambikàna mpikaroka, Boa Monjane , izay niteny fa manohana ny fiarovana ny zon'ny vehivavy, fa manohana an'i Valete izy satria na tohina tamin'ilay horonantsary aza izy, heveriny fa misy fanararaotana fanavakavahana ara-bolon-koditra amin'ity raharaha ity:
Eu sou dos que se decepcionou com a música e vídeo BFF de Valete. Agora, daí a aproveitar-se da situação para exalar ódio, preconceito e ataques (de todos os tipos) faz-me solidarizar-me com ele, enquanto sujeito negro. Assumo as consequências!!!
Iray amin'ireo diso fanantenana tamin'ilay hira BFF sy horonantsarin'i Valete aho. Ankehitriny, hatramin'ny nanararaotana ilay toe-javatra mba hanaparitahana ny fankahalàna, ny fitsaràna an-tendrony sy ireo fanafihana (isan-karazany), mahatonga ahy hanohana azy izany, amin'ny maha olo-mainty ahy. Zakaiko avokoa ireo vokany!! |
https://mg.globalvoices.org/2019/11/21/144887/ | Nahazo fankasitrahana avy amin'ny filoha Angoley ilay mpikatroka sady mpanao gazety Rafael Marques | 2019-11-21T06:04:04 | Unknown | Rafael Marques. Sary: MakaAngola. Nahazoana alàlana
Heverin'ny sasany ho mpiaro ny zon'olombelona tsy mitandro hasasarana ao Angola fa mpiady hevitra amin'ny zava-drehetra fotsiny ihany ho an'ny hafa , nomen'ny filohan'ny Repoblikan'i Angola, João Lourenço fankasitrahana ho iray amin'ireo olona manokana niady amin'ny kolikoly sy ho amin'ny fangaraharan'ny governemanta i Rafael Marques.
Natao ny 7 Novambra lasa teo ny lanonana fanolorana ny mari-pankasitrahana. Ankoatra an'i Marques, olona miisa 70 avy amin'ny sehatra maro no nomena voninahitra ho ohatra ho an'ny fiarahamonina Angoley. Nozaraina sokajy telo ny fanolorana voninahitry ny fahaleovantena, Voninahitry ny fahamendrehana sivily, sy ny medailin'ny fananana herimpo ary ny mari-pankasitrahana sivily sy sosialy.
Tamin'ity hetsika ity, niteny momba ireo noravahana ny filoham-pirenena Angoley:
Bravos são aqueles que ao invés de se lamentarem internamente das dificuldades existentes fazem delas oportunidades para vencer na vida, arregaçam as mangas e vão à luta pelo pão para as suas famílias sem dependerem necessariamente de um patrão.
Be herim-po ireo izay tsy mitaraina amin'ny zava-tsarotra iainan'izy ireo fa ny manao izany ho hirika handresena amin'ny fiainana, mamoritra ny tànan'akanjony ary mandeha mitolona hitady sakafo ho an'ny fianakaviany nefa tsy voatery miankina amin'ny lehibeny.
Nilaza ny pejy Facebook ofisialin'ny fiadidian'ny repoblika Angoley fa efa nanonona manokana an'i Rafael Marques tao amin'ny lanonana i Lourenço:
Por ocasião das celebrações do 44° Aniversário da Independência Nacional, o Presidente da República, João Lourenço, condecorou hoje personalidades nacionais e estrangeiras como reconhecimento ao contributo à causa do engrandecimento de Angola.
De forma muito particular, o Chefe de Estado sublinhou a homenagem prestada ao activista cívico Rafael Marques de Morais, pela sua luta destacada desde há vários anos contra a corrupção, o nepotismo e a impunidade.
Noho ny fankalazana ny tsingerintaona faha-44-n'ny Fahaleovantenam-pirenena dia nanome voninahitra ireo olon'ny firenena sy ireo vahiny androany ny filohan'ny Repoblika, João Lourenço, ho fankatoavana ny fandraisan'izy ireo anjara tamin'ny fampivoarana goavana ho an'i Angola.
Nanasongadina ny fanomezam-boninahitra nomena ilay mpikatroka sivika Rafael Marques de Morais tamin'ny fomba tena manokana ny filoha noho ny ady niavaka nataony tamin'ny kolikoly, ny kiantranoantrano ary ny tsimatimanota nandritra ny taona maro.
Niatrika fanenjehana imbetsaka i Marques noho ny asa fanaovan-gazety nataony teo ambany fitondran'ny filoha teo aloha José Eduardo dos Santos.
Tamin'ny taona 1999, nigadra 42 andro tany am-ponja izy , tsy nisy fiampangana azy ara-dalàna, taorian'ny namoahany lahatsoratra iray namaritra ny Filoha tamin'izany fotona, José Eduardo dos Santos ho “mpanao didy jadona mpanao kolikoly”.
Tamin'ny taona 2018, voampanga ho “nanevateva ny manampahefana” izy noho ny namoahany lahatsoratra tamin'ny volana Oktobra 2016 tao amin'ny vavahadin-tserasera Maka Angola, izay izy no mpanorina sady lehiben'ny toniandahatsoratra ary niresahany ny ahiahy kolikoly nataon'ny Lehiben'ny Fampanoavana João Maria de Souza.
Tamin'ny taona 2016 no efa nanamelohana azy higadra enim-bolana tany am-ponja ary nampandoavina onitra tamin'ny famoahany ilay boky hoe “Ny diamondra mihoson-drà: Fampijaliana sy kolikoly ao Angola”, izay navoaka tany Paortiogaly tamin'ny taona 2011, ary miresaka momba ny fanitsakitsahana ny zon'olombelona any amin'ny fitrandrahana diamondra ao amin'ny firenena.
Tamin'ny volana Mey 2018, notolorana ny Loka ho an'ny Maherifon'ny Fahalalahan'ny Gazety Manerantany avy amin'ny Ivontoerana Iraisam-pirenena ho an'ny gazety (IPI) izy.
Nidera ny loka i Marques ho setrin'ny fihetsika nataon'ny Filohan'ny Repoblika:
(…) uma atitude de inclusão de todos os angolanos que muito têm feito para o desenvolvimento de Angola, mas nunca foram reconhecidos.
(…) Fihetsika iray ho amin'ny fampiraisana ireo Angoley rehetra izay nanao ezaka betsaka ho fampandrosoana an'i Angola kanefa mbola tsy nahazo fankatoavana mihitsy.
Fankasitrahana sy fahatalanjonana no zavatra hita tao amin'ireo fanehoan-kevitra samihafa tao amin'ny tambajotra sosialy tany Angola sy tany ivelany. Niarahaba an'i João Lourenço mihitsy aza i Ana Filgueiras noho ilay fihetsika.
Uauuuu!!!! Quem diria Rafael Marques de Morais ???? Finalmente a tua voz é reconhecida!!! ❤ José Eduardo Agualusa ganha um prémio de literatura e agora o Rafael??? Não reconheço Angola.. Parabéns Sr Presidente João Lourenço!!!
Oay e!!!! Iza no nanampo hoe Rafael Marques de Morais ???? Nankatoavina ihany ny feonao ny farany !!! Nahazo ny lokan'ny literatiora i José Eduardo Agualusa ary Rafael ankehitriny ??? Tsy fantatro hoe Angola .. Arahabaina Andriamatoa Filoha João Lourenço !!!❤
Efa niarahaba an'i Marques sahady i João Namburete , avy any Mozambika, saingy manantena izy fa tsy hanova ny fomba fiasany ilay mpanao gazety sady mpikatroka, ary nampahatsiahy fa tao anatin'ny governemanta izay nanao kolikoly tamin'ny lasa i João Lourenço:
Rafael Marques, ontem persona non grata, hoje condecorado pelo Presidente do Estado Angolano, por se dedicar a denunciar crimes financeiro, e corrupção, esperamos que não seja um truque de João Lourenço para se tornar mais popular, porque ele também fazia parte do governo que defraudou o Estado Angolano, governo este que o mesmo esta perseguir, duvido muito que João Lourenço seja Reeleito pelo Comité Central do MPLA para candidatar se ao Próximo Mandato. Parabéns Rafael Marques que esta insígnia não mude a sua forma de trabalhar.
Rafael Marques, omaly olona tsy tiana, anio omen'ny Filoham-pirenena Angoley fankasitrahana, noho ny fahasahiany nanao tatitra momba ny heloka ara-bola sy ny kolikoly, manantena izahay fa tsy tetika ataon'i João Lourenço izany mba hahatonga azy ho lasa malaza kokoa, satria tafiditra tao anatin'ny governemanta izay nanao hosoka ny Fanjakana Angoley ihany koa izy, izay mbola tohizan'ny (enjehana?) governemanta, tena miahiahy mafy aho fa hofidian'ny Komity foiben'ny MPLA indray i João Lourenço mba hilatsaka ho an'ny fotoam-piasana manaraka. Miarahaba an'i Rafael Marques, mba tsy hanova ny fomba fiasanao anie ity mari-pankasitrahana ity.
Raha ny soso-kevitra tao amin'ny lahatsoratra iray tao amin'ny Facebook , nilaza ny zanakavavin'ny filohan'i Angola teo aloha, Tchizé dos Santos, fa mety hanafenana ny sasany amin'ireo olana fitantanan'ny Filoham-pirenena ankehitriny ny fanomezam-boninahitra nomena an'i Rafael Marques:
E agora que o dito “jornalista de investigação isento” Rafael Marques foi condecorado, já diz que o PR JLO é “honesto”. Não se surpreendam que daqui a pouco Rafael Marques diga que o Presidente angolano “ganhou o Euromilhões”, ou “herdou uma fortuna de um tio Colono” português por isso a sua família tem os bens milionários que têm!!!!
Ary ankehitriny, noravahana ilay antsoina hoe “mpanao gazety mpanao fanadihadiana voarara” Rafael Marques , nilaza izy fa “tokanteny” i PR JLO. Aza gaga raha hilaza vetivety i Rafael Marques fa “nahazo ny EuroMillions”, na “nandova ny harenan'ny dadatoany voanjo Portiogey,” ny filoha Angoley ka manana fananana an-tapitrisany maro azon'izy ireo ny ankohonany noho izany!!!! |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/31/144386/ | Oganda: Nandrava ny tsenan'i Owino ny afo | 2019-10-31T07:46:37 | Unknown | (Marihana fa efa tamin'ny taona 2009 ny lahatsoratra teny Anglisy)
Afo goavana no nandevona ny tsenan'i Owino tao Kampala tamin'ny alarobia maraina, ka olona dimy no naratra mafy ary trano an'arivony no simba. Tombanana ho niharan'ny fatiantoka ireo mpivarotra miisa 25 000, izay vehivavy no ankamaroany.
Owino, fantatra ihany koa amin'ny anarana hoe Tsena Nakivubo Park Yard sy St. Balikuddembe no tsenabe lehibe indrindra ao Kampala ary ao anatin'ny adihevitra maro momba ny zo fampanofana. Nisy ny drafitra vao haingana hanamboatra toby fiantsonan'ny fiara fitateram-bahoaka vaovao ao amin'ny kianjan'i Nakivubo eo akaiky, izay niteraka hatezerana teo amin'ireo mpivarotra, izay ho very toerana raha mivoatra ny fanatanterahana izany.
Mitatitra ny Daily Monitor any Oganda fa nanomboka tao amin'ny lavaka amin'ny rindrina iray manasaraka ny tsena amin'ny kianja ny afo, ary maro ireo niharam-boina miampanga ny orinasan'ny fitateram-bahoaka fa te-hanangana ny gara amin'ny afo. Miombon-kevitra ireo bilaogera sasany.
Phantom ao amin'ny Even Steven manoratra hoe:
The Market got burnt. I am staying with arson because those who should know, albeit having said it in the throes of grief, maintain that someone burnt down their lives. Listening to P. K. Bbosa in the evening while he hosted some traders, it came out that the Minister Matiya Kasaija and his counterpart Disaster Preparedness State Minister Musa Echeru had happened upon what should have been immediately bagged as critical evidence: a kavera (Ed.: plastic bag) and a little can that had previously obviously held petrol. That the Police did not take these items is really worrying.
Nirehitra ny tsena. Mijanona amin'ny afo aho satria ireo izay tokony hahalala, na dia nilaza izany aza tao anaty alahelo aza, dia mitazona ny heviny fa misy olona mandoro ny fiainan'izy ireo. Raha nihaino an'i PK Bbosa ny hariva rehefa nampivahiny mpivarotra sasany izy, dia hita fa ny minisitra Matiya Kasaija sy ny namany, minisi-panjakana misahana ny fisorohana ny loza voajanahary, Musa Echeru no niseho tamin'ny zavatra tokony ho heverina avy hatrany fa porofo lehibe: kavera (Ed.: harona plastika) sy tavoahangy kely izay mazava ho azy fa efa nahitana solika. Mampiahiahy fa tsy nojeren'ny polisy ireo entana ireo.
Geria ao amin'ny Ariaka manontany tena raha manana anjara toerana ny departemantan'ny afo:.
The head quarters of the fire fighting institution, the police fire brigade happens to be a stone’s throw away from the Nakivubo scene. They arrived at the scene 90 minutes late according to press reports.
Ny mpitarika ao amin'ny foiben'ny ady amin'ny afo, toa vato nariana avy amin'ny sehatra Nakivubo ny borigadin'ny polisy mpamonjy trano may. Tonga tany amin'ilay toerana ry zareo 90 minitra taoriana araka ny tatitra an-gazety.
Tumwijuke ao amin'ny Ugandan Insomniac mitaraina noho ny fahaverezan'ireo fivelomana maro be, hoy izy: “Hirika ho amin'ny fanovana ny loza rehetra, saingy Oganda ity. Amin'ny endrika-L ny fianaranay. Miampanga ireo mpanao politika maro izay nandany ny Alarobia tamin'ny kajikajy ara-politika teny an-tsena izy:
That there should be a National Day for the Caning of All Politicians. I spent much of yesterday afternoon at Owino Market. Within the space of about three hours, I counted 17 local and national politicians who visited the market to ‘show their sympathy’ to the vendors. Opposition leaders blamed the government for not investing in the safety of the people. Cabinet ministers made unrealistic promises of compensation. Members of Parliament said enough was enough and it was time for the people to demand more for their taxes. None of them mentioned he obvious: that the vendors were sitting on a time bomb, that the politicians all knew it and that they chose to do absolutely nothing.
Tokony hisy Androm-pirenena iray ho an'ny fihomehezana ireo mpanao politika rehetra. Nandany ny omaly hariva teo amin'ny tsenan'i Owino aho. Tao anatin'ny telo ora teo ho eo, dia mpanao politika 17 teo an-toerana sy nasionaly no voaisako tonga nitsidika ny tsena mba hampiseho ny fiaraha-miorin'izy ireo amin'ireo mpivarotra. Nanome tsiny ny governemanta ho tsy mampiasa vola amin'ny fiarovana ny vahoaka ny mpitarika ny mpanohitra. Nanao fampanantenana fanonerana tsy mety tanteraka ny filankevitry ny minisitra. Nilaza ireo mpikambana ao amin'ny Parlemanta fa ampy izay ary fotoana izao ho an'ny vahoaka hitakiana bebe kokoa ny hetran'izy ireo. Tsy nisy na iray tamin'izy ireo aza nilaza fa mazava ho azy fa: nipetraka tamin'ny baomba ireo mpivarotra ireo, ary fantatry ny mpanao politika rehetra izany ary nisafidy ny tsy hanao na inona na inona izy ireo.
Nitsikera ireo mpanao politika Ogandey izay “manana fahasahiana hilaza fampanantenana poakaty no sady manaratsy ny governemanta” i Spartakuss Hoy izy nanoratra:
I shopped there growing up [no i didn't stop, i just haven't bought clothes in a long time] and i was told by the guy who sold me shirts that the suits they unwrapped which were good were actually sold to the upmarket stores to go for upwards of UGX 1 million (Ed.: approximately $500) ! Now this population is caught without an out. they have taken loans, borrowed, buried their life savings into this. 25,000 lives changed by one action. What of all their dependents, families, their children at campus? This is tantamount to terrorism!
In the end, these are the people who work and toil and sweat and eat the sewerage that runs through their workplace are the ones who pay for everything that the politicians enjoy and covet. They are the ones who vote, the ones who take loans, who send their kids to school, who buy all that investor -produced sugar and tea! who bloody buy airtime! They are the reason that most of these banks exist! These are the reason there is a tax base in Kampala! They support this city and almost this country on their shoulders! on nothing but those lean shoulders.
Niantsena tany aho, tany aho no lehibe [tsia, tsy nijanona aho, efa ela fotsiny aho no tsy nividy fitafiana] ary nolazain'ny namana iray tamiko izay nivarotra akanjo tamiko fa ny akanjo nofonosony izay tena tsara dia amidy eny amin'ny tsena avo lenta ka tafakatra amin'ny vidiny UGX 1 tapitrisa (Ed .: manodidina ny 500 dolara)! Ankehitriny, dia tratra tsy misy fivoahana ity vahoaka ity, nitrosa izy ireo, nindram-bola, nandevina ny tahiriny nandritra ny fiainany. Niova noho ny tranga iray ny fiainan'olona 25000. Ahoana ny amin'ny olona velomin'izy ireo, ny fianakavian'izy ireo, ny zanak'izy ireo any amin'ny tobim-pianarana? Mitovy amin'ny fampihorohoroana izany!
Farany, ireo olona miasa sy misasatra mafy ary mitsemboka sy mihinana ny fako mandalo ao amin'ny toeram-piasan'izy ireo no mizaka ny zava-drehetra izay ankafizina sy irian'ireo mpanao politika. Izy ireo no mifidy, maka trosa, mandefa ny zanany any an-tsekoly, izay mividy ireny siramamy sy dite vokarin'ny mpampiasa vola ireny! Izy ireo no antony mahatonga ny fisian'ny ankamaroan'ireo banky ireo! Izy ireo no antom-pisian'ny haba hetra ao Kampala! Manohana ity tanàna ity izy ireo ary saika ity firenena ity no eo an-tsorok'izy ireo! tsy amin'ny na inona na inona fa amin'ny soroka malefaka. |
https://mg.globalvoices.org/2019/11/10/143857/ | Ireo fiara raitra an'ny filoha lefitra Tindorin Obiang, namidy amin'izay sahy lafo indrindra, hamatsiana vola ny fampandrosoana ao Guinée équatoriale | 2019-11-10T08:12:32 | Unknown | Pikantsary tamin'ny fanadihadiana France 24 naompana tamin'i Obiang, azo raisina ao amin'ny YouTube
Fantatra amin'ny fomba fiainany tia miliba , vao avy nifatraran'ny felaka ara-pitsarana sy ara-politika i Teodoro Nguema Obiang Mangue , filoha lefitra ao Guinée Equlatoriale, taorian'ny nangiazan'ny manampahefana soisa sy namarotana ho an'izay sahy lafo indrindra ny 25 tamin'ireo fiarany raitra. Ny vokatra azo tamin'io varotra io dia ho alefa hamatsiana asa fampandrosoana any amin'ny firenena iray izay ny ankamaroan'ny mponina ao aminy dia mitolona mba ho velona miaraka aminà vola tsy ampy iray dolara akory isanandro .
Fantatra ihany koa amin'ny anarana hoe Tindorin, hatry ny ela ity mpanao politika ity no nisitraka fiarovana henjana nahafahany nandositra ny fitsaràna taorian'ireo fiampangana marobe natao azy ho nanodinkodina volambahoaka. Raha ny marina, izy dia zanakalahin'ny filoha Teodoro Obiang Nguema Mbasogo , izay nitantana ny firenena ho teo ambany vahohony nandritra ny 40 taona mahery.
Kanefa, taorian'ny taona maro nisitrahany ny tsimatimanota, vitan'ny fitsaràna iraisampirenana ihany ny nanomboka ireo dingana tany aminà firenena maro, araka ny tatitra 2019. navoakan'ny Human Rights Watch (HRW) fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana, mpiaro ny zo maha-olona .
Iray amin'ireo vokatr'io fanadihadiana erantany io, ny 29 Septambra lasa teo, ny famarotana ho an'izay sahy ambony indrindra ireo fiara 25 raitra tao Zeneva, nahazoana maherin'ny 18 tapitrisa dolara .
Manome antsipirihany momba io varotra ho an'ny sahy ambony io ny tranonkala coupsfrancs.com :
Ferrari 7, Bentley 5, Maserati 1 ary Aston Martin 1 no isan'ny hita tao anatin'ny katalaogy tamin'ity varotra ity izay natao tamin'ny 29 Septambra tao Zeneva. Rakitra sarobidy novinavinaina ho 17 tapitrisa euros mahery : ny fehezana faran'izay lafo indrindra dia ny an'ireo fiara lafo vidy indrindra niisa 2: Lamborghini Veneno Roadster 1 niloko fotsy matromatroka namidy 5 tapitrisa euros, sy Ferrari hybride 1 miloko mavo namidy 2,5 tapitrisa euros…
Tsy tanisaina intsony ireo vala fiarakodia any amin'ireo firenena eoropeàna hafa sy ao Guinée Équatoriale izay anangonan'i Teodorin ireo karazana fiara sy moto raitra rehetra.
Momba ny hampiasàna ireo vola indray, ny tranonkala africanews.com no manazava ny dingana arahana:
Geneva prosecutors said in February that they had closed an inquiry into Teodoro Nguema Obiang for money laundering and misappropriation of public assets with an arrangement to sell the cars to fund social programmes in the west African state.
Nambaran'ireo mpampanoa lalàna tao Zeneva, tamin'ny Febroary, fa nofaranan-dry zareo ny fanadihadiana iray momba an'i Teodoro Nguema Obiang ho nanao famotsiambola sy fanodinkodinana volambahoaka, ary nampiarahan-dry zareo tamin'izany ny fifanarahana mitodika amin'ny hanaovana varotra ho an'izay sahy ambony an'ireo fiara mba ho famatsiana vola ireo fandaharanasa sôsialy any amin'io firenena ao Afrika Andrefana io.
Olana iraisampirenena nanao tohivakana
2017, nihatery ny làlan-kizoran'i Obiang. Tao Frantsa, Oktobra 2017, voaheloka izy ho nanao famotsiambola, nahazoany sazy famonjàna 3 taona sy fandoavana vola 30 tapitrisa Euros, sazy mihantona, ary koa fangiazana manontolo ny fananany teo amin'ny tany frantsay, vinavinaina ho 150 tapitrisa euros, araka ny lazain'ny tranonkalan'ny transparency-france.org . Ny dingana fandravàna didy momba io dia hatao ny Desambra 2019.
Io taona io ihany, nosamborina izy teo am-pahatongavany tao Brezila noho ny tsy nanaovany fanambaràna mikasika ny volabe nentiny. Araka ny marihan’ ilay bilaogera, Hippolyte Gourmantier, ao amin'ny confidentielafrique.com, tsy araka ny niheverany azy no nizoran'ny zavatra rehetra:
Firenena manankarena saingy kikisan'ny kolikoly
Ny toejavatra toy izany no manazava ny antony mahatonga ireo teratany gineàna marobe handao ny fireneny. Tao anaty lahatsoratra iray nosoratan'ilay gineàna mpanohitra, Abeso Ndong Salomon, dia niampanga ny jadona tsy misy antra, ny kolikoly ary ny fitantanana ratsy ny fananambahoka, izay nanosika olona miisa 250.000 avy tao Guinée Equatoriale handositra ny fireneny: |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/31/144398/ | Miady amin'ireo fanafody hosoka amin'ny alalan'ny sehatra antserasera vaovao ny startup teknolojia ao Tanzania | 2019-10-31T05:08:18 | Unknown | Frank Arabi (ankavia) manazava ny dingana rehetra hahazoana fanafody eny amin'ny PharmLinks. Sary: Goodhope Amani, nahazoana alalana.
Nofiratsy misy fiantraikany amin'ny olon-drehetra manerantany ny olana amin'ny fanafody hosoka – ka anisan'izany i Tanzania. Raha nametraka fitsipika momba ireo orinasan'ny fanafody ny governemanta, dia mbola misy ny tandrevaka ahafahan'ny olona mivarotra fanafody sandoka amin'ny aterineto sy any amin'ireo magazay noho ny tsy fisian'ny fanamarinana alohan'ny hidiran'ny fanafody eny an-tsena.
Ankehitriny, dia misy ny sehatra antserasera iray antsoina hoe PharmLinks , naorina tany Tanzania, izay te-hampitsahatra ny krizy amin'ny fanafody hosoka. Mampifandray ireo mpamatsy fanafody sy ireo mpivarotra ambongadiny amin'ireo mpaninjara any Tanzania ity tranonkala ity, mba hividianana vokatra tsara kalitao avy amin'ireo fivarotam-panafody ara-dalàna ary manaramaso ny tsena ihany koa.
Frank Arabi , mpianatra mpitsabo ao amin'ny Oniversiten'i Muhimbili momba ny Fahasalamana sy ny Siansa, no anisan'ny niara-nanorina ny PharmLinks rehefa nahatsikaritra ireo fanamby maro atrehan'ny indostrian'ny fanafody any Tanzania izy, ao anatin'izany ny olana amin'ny fahazoana fanafody, izay miteraka fepetra tonga lafatra ho an'ny orinasam-panafody hosoka.
Frank Arabi, mpianatra ara-pitsaboana sy mpiara-manorina ny Pharmlink. Sary: Goodhope Amani, nahazoana alalana.
Namolavola rafitra an-tserasera iray hanamorana ny fahazoana fanafody sy hiadiana amin'ny fanafody hosoka amin'ny alàlan'ny fanaraha-maso akaiky ireo orinasa mandritra ny fizotran'ny famatsiana i Arabi sy ny ekipany.
“Manome lisitra misy ireo farmasia isan-karazany, ny fanafody sy ny vidiny ny tranonkala. Manome fanadihadiana ara-barotra izy ary manome fahafahana ho an'ireo mpampiasa farany mba hanamarina ny fanafody ihany koa ny fitantanana tahiry. Noho izany dia rafitra sarotra ahitana vahaolana isankarazany izany, ”hoy i Arabi tamin'ny tafatafa nifanaovana tamin'ny Global Voices.
Natomboka tamin'ny taona 2018 ary mbola ao anatin'ny dingana fitarihana, fivarotam-panafody 35 ankehitriny no afaka miditra malalaka ao amin'ny tranokala sy mikaroka ny vokatra ara-pitsaboana tadiaviny ao amin'ny fivarotany. Mitondra azy ireo any amin'ireo mpamatsy mpivarotra ambongadiny sy ireo magazay ho an'ny fiarovana ary manome ny lisitry ny vidin'ny entana tsirairay ny rafitra. Afaka misafidy ireo entana araka izany ny mpividy ary mandoa vola an-tserasera, ka tsy ela dia voaatitra entana.
Mifanehatra amin'ny fanafody hosoka
Vadium Majula, mponin'i Dar mahatsiaro ny andro saika nampiasain'ny anabaviny ny fanafody hosoka rehefa avy nividy izany tany amin'ny fivarotam-panafody iray tao Dar es Salaam, Tanzania. Soa ihany, fa nisy olona iray tao amin'ny fianakaviana nahafantatra mialoha fa hosoka ilay fanafody rehefa nanamarina ny laharan'ny seria sy ny akora.
“Ny ankamaroantsika dia tsy mahalala izay tena orizinaly sy tsy orizinaly. Mieritreritra aho fa ireo tompon'andraikitra, angamba ireo mpivaro-panafody no tokony hanome fampianarana momba izay tokony hojerena rehefa mividy na mampiasa fanafody manokana,” hoy i Majula.
Milaza ny Fikambanana Manerantany ho an'ny Fahasalamana (OMS amin'ny teny frantsay) fa fahafatesana eo amin'ny 100.000 isan-taona ao Afrika no misy ifandraisany amin'ny fanafody hosoka sy tsy manara-penitra ary mitombo ny tarehimarika.
Mihevitra i Arabi fa olana goavana ny olana amin'ny fanafody hosoka ary mila fomba maro hiadiana amin'izany. “Mitentina 200 miliara dolara isa-taona ny tsenan'ny fanafody hosoka manerantany,” hoy ny OMS, araka ny notaterin'ny Reuters.
“Heveriko fa tena sarotra sy midadasika ity olana momba ny fanafody hosoka ity, ary mitaky fomba fiasa marobe ka iray amin'izany ny famahana azy avy amin'ny lafiny rehetra amin'ny fizotran'ny famatsiana … matoky ny herin'ny fahasalamana nomerika ho amin'ny fanatsarana ny fahasalaman'ny vahoakantsika izahay”, hoy i Arabi.
Tamin'ny volana Jona 2019, namoaka fampitandremana momba ny fisian'ny fanafody hosoka ao Tanzania izay mitovy amin'ny Gentrisone, fanafody lakiremy ampiasaina amin'ny aretina azo avy amin'ny bakteria ny governemanta tamin'ny alàlan'ny Fahefana Misahana ny Fanafody sy Fitaovana Ara-Pitsaboana ( TMDA) . Nanambara ny fampitam-baovao eny an-toerana , Daily News fa fantsona 4.118 no hita tany amin'ireo faritra enina samy hafa ao Tanzania.
Mifandray amin'ireo fivarotam-panafody am-polony ao Dar es salaam, toeran'ny fandraharahana ao Tanzania ankehitriny ny pharmlink, ary manantena ny hifandray amin'ny olona an-jatony maro amin'ny taona ho avy.
Miatrika fanamby marobe ny farmasia ao Tanzania, ao anatin'izany ny varo-maizina izay ahafahan'ny olona mividy fanafody eny an-dalambe ary tsy mila taratasy avy amin'ny dokotera.
Ao amin'ny Tandale Street, 3 kilometatra miala ny afovoan-tanànan'i Dar, miaiky i Hawa Alex Dagaa, izay manana fivarotam-panafody fa mividy vokatra fanafody avy amin'ny olona tsy manana fahazoan-dàlana hivarotra izany ny olona sasany, satria mivarotra ny vokatra amin'ny vidiny mora kokoa izy ireo.
“Mividy vokatra fanafody avy amin'ny olona mivarotra azy io eny amin'ny manodidina ny olona sasany satria mora ny vidiny, saingy indraindray sarotra ny miantoka ny maha-tena izy ilay fanafody.”
Hawa Alex Dagaa ao amin'ny fivarotam-panafodiny any Tandale, Dar es salaam, faly taorian'ny fampahafantarana azy momba ny rafitra an-tserasera izay manampy amin'ny fahazoana fanafody tsara kalitao. Sary: Goodhope Amani, nahazoana alalana.
Matoky i Dagaa fa tsy hitsitsy fotoana fotsiny na ampiasaina hitadiavana magazay mivarotra fanafody amin'ny vidiny mirary ny rafitra antserasera vaovao, fa koa hanampy hanara-maso ireo vokatra fanafody apetraka eny an-tsena, mampihena ny fividianana fanafody hosoka.
“Noho ny fitohanan'ny fifamoivoizana, dia mitaky fotoana be ny fitadiavana fanafody… vokatra ara-pitsaboana ho an'ny fivarotam-panafodiko ao an-tanàna, saingy noho ity rafitra ity, dia afaka miditra ao amin'ny tranonkala ianao, mametraka ny entana afaranao, mandoa vola ary manatitra izany izy ireo avy eo,” hoy izy nanampy.
Tsy ny Pharmlinks ihany no sehatra nomerika mifantoka amin'ny fiadiana amin'ny fanafody hosoka ao Afrika. Tamin'ny taona 2018, natsangana ny sehatra iray ao Nizeria, medsaf , mba hiadiana amin'ireo fanafody hosoka mivezivezy ao amin'ny firenena Afrikanina Andrefana, ary misy ihany koa ny FarmaTrus ao Ghana.
Miara miasa akaiky amin'ny filan-kevitry ny farmasia ao Tanzania, izay tompon'andraikitra amin'ny fandraketana ireo fivarotam-panafody sy ny mpiasan'ny farmasia, miaraka amin'ny TMDA ny Pharmlinks mba hiantohana fa haharitra ity rafitra ity. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/31/144226/ | Mbola any am-ponja ilay mpanao gazety Nizeriana Omoyele Sowore noho ny fiampangana namboamboarina tamin'ny famadihana tanindrazana sy ny fanevatevana ny filoham-pirenena | 2019-10-31T03:09:39 | Unknown | Omoyele Sowore. Pikantsary tao amin'ny Democracy Now .
Roa volana mahery taorian'ny fitazonana azy, mbola any am-ponja ilay mpikatroka mpiaro ny zon'olombelona Nizeriana sady mpanao gazety Omoyele Sowore na dia teo aza ny didin'ny fitsarana tamin'ny famotsorana azy.
Nosamborin'ny Departemantam-panjakana misahana ny Fitsikilovana (DSS) tamin'ny 3 Aogositra 2019, tao Lagos, Nizeria i Sowore satria niantso fihetsiketsehana nasionaly izy ho ampahany tamin'ny hetsika #RevolisionaAnkehitriny izay natombony. Mpifaninana ho filoham-pirenena tamin'ny fifidianana ny volana Febroary 2019 i Sowore, izay lasan'ny filoha am-perinasa Muhammadu Buhari.
Vakio bebe kokoa: Mpikatroka Nizeriana nosamborina noho ny fanentanana hetsika nasionaly #RevolutionNow
Nanamarika ny fihetsiketsehana #RevolisionaAnkehitriny ho toy ny fikasana haka an-keriny ny fitondrana ny DSS. Tamin'ny 8 Aogositra, neken'ny fitsarana tao Abuja, izay notarihan'ny Mpitsara Taiwo Taiwo ny fangatahan'ny DSS hitazona an'i Sowore any am-ponja mandritra ny 45 andro mandritra ny fanaovan'izy ireo fanadihadiana.
Tamin'ny 23 Aogositra, mpiaro ny fahalalahan'ny asa fanaovan-gazety miisa 48, anisan'izany ny ekipan'ny Global Voices any Afrika Atsimon'i Sahara no nanao fangatahana tany amin'ny Firenena Mikambana (ONU) sy ny Vaomiera Afrikana misahana ny zon'Olombelona sy ny Vahoaka, mba hirotsaka an-tsehatra haingana amin'ny fiantohana ny famotsorana avy hatrany an'i Sowere. Nilaza ihany koa izy ireo fa fanitsakitsahana goavana ny zon'olombelona ananan'i Sowore sady fandrahonana ny fahalalahan'ny gazety any Nizeria ny fisamborana azy.
Vakio bebe kokoa: Nanao fangatahana tany amin'ny Firenena Mikambana sy ny Vondrona Afrikanina ireo mpiaro ny zon'olombelona noho ny fitazonana ilay Nizeriana mpitarika hetsi-panoherana
Tsy nisy nihaino anefa ireo fangatahana rehetra ireo satria dia mbola notanan'ny governemanta any am-ponja i Sowore.
Famadihana tanindrazana sy fanevatevana
Tamin'ny fiafaran'ny ny fotoana nitazonana an'i Sowore izay 45 andro nangatahan'ny DSS tany amin'ny fitsarana dia nametraka fiampangana namboamboarina izay milaza azy ho namadika tanindrazana, nanao fandrahonana an-tserasera ary nanao famotsiam-bola ny governemanta Nizeriana, tamin'ny 20 Septambra .
Araka ny voalazan'ny gazety an-tserasera CableNG dia voampanga ho namadika tanindrazana izy tamin'ny “fikarakarana ny fanentanana revolisiona tamin'ny 5 Septambra 2019, izay nikendry ny hanalana ny filoham-pirenena sy ny lehiben'ny komandin'ny Tafika Mitam-piadiana ao amin'ny Repoblika Federaly ao Nizeria”. Miatrika fiampangana famotsiam-bola tamin'ny famindrana ny “vola mitentina 19.975 dolara avy amin'ny kaontiny UBA ao amin'ny City Bank, New York, mankany amin'ny Orina Mpanasoa Sahara Reporters Media ” izy. Sowore no mpanao matoandahatsoratra ho an'ny Sahara Reporters , gazety an-tserasera mpanao fanadihadiana izay naoriny tamin'ny taona 2006. Voampanga tamin'ny fandrahonana an-tserasera ihany koa izy noho ny “fanevatevana, fandrafiana, fankahalana ary fanirian-dratsy manoloana ny filohan'ny Repoblika Federaly ao Nizeria.”
Ireo vesatra ireo dia voasazin'ny Lalàna Mandrara ny Famotsiam-bola taona 2011, ny Lalànan'ny Heloka An-tserasera tamin'ny taona 2012, ary ny Lalàna momba ny Heloka Bevava Nizeriana, [Cap. Lalàna C38 ao amin'ny Federasiona ao Nizeria, 2004].
Tsy nankatoa ny baikon'ny fitsarana
Mbola nanohitra ny baikon'ny fitsarana izay nitaky ny famotsorana an'i Sowore hatreto ny governemanta.
Tamin'ny 24 Septambra, io fitsarana ao Abuja io ihany izay notarihin'ny Mpitsra Taiwo Taiwo no nanome baiko ny famotsorana avy hatrany an'i Sowore ao amin'ny fonjan'ny DSS. Nilaza ny famotsorana avy hatrany an'i Sowore ny mpisolovavany, Femi Falana satria tapitra tamin'ny 21 Septambra ny didy izay manome fahefana ny DSS hitazona ny olony mandritra ny 45 andro. Saingy nilaza anefa ny Lehiben'ny Fampanoavana, G.O. Agbadua fa ara-dalàna ny fitazonana an'i Sowore any am-ponja satria nisy ny fiampangana azy tamin'ny 20 Septambra.
Na dia izany aza dia notsikerain'i Falana ny tenin'i Agbadua tamin'ny filazana fa “tsy tokony ho tanana ny olom-pirenena iray mialoha ny fiampangana azy.” Nandidy ny famotsorana ilay voafonja noho izany ny Mpitsara Taiwo.
Tsy narahin'ny DSS anefa izany baiko izany satria tsy naharay ny dika mitovy tamin'ity didim-pitsarana ity izy ireo. Nametraka fanamarihana momba ny fanitsakitsahan'ny DSS ny didim-pitsarana noho izany ireo mpisolovava an'i Sowore .
BREAKING: Release @YeleSowore Or Go To Jail, Federal High Court Tell DSS DG | Sahara Reporters …Court directed the boss of the secret police to comply with its directive or face grave consequences, which includes “commitment to prison”. READ MORE: https://t.co/dFC5LJSGZr pic.twitter.com/5SRb2hNwz9
— Sahara Reporters (@SaharaReporters) September 26, 2019
VAOVAO FARANY: Avotsory i Yele Sowore na mandehana any am-ponja hoy ny Fitsarana Avo Federaly tamin'ny DSS DG| Sahara Reporters … Nibaiko ny lehiben'ny polisy misahana ny tsiambaratelo mba hanaraka ny torolàlana na hiatrika ny vokany dia ny “fonja” ny fitsarana. VAKIO BEBE KOKOA: https://t.co/dFC5LJSGZr pic.twitter.com/5SRb2hNwz9
Tamin'ny 30 Septambra, mbola niakatra fitsarana indray i Sowore tamin'ny filazana fa firaisana tsikombakomba tamin'ny famadihana fanjakana , fandrahonana an-tserasera ary ny famotsiam-bola. Tsy niaiky ny helony tamin'ny fiampangana azy izy.
UPDATED: DSS In Show Of Shame, Drags #Sowore Out Of Courtroom | Sahara Reporters The rash and harsh action of the secret police was to prevent the rights activist from speaking with journalists present in the courtroom. READ MORE: https://t.co/2spZXTzAsb pic.twitter.com/exgcDXOcAc
— Sahara Reporters (@SaharaReporters) September 30, 2019
VAOVAO FARANY: Manao fampisehoana mahamenatra ny DSS , mitazona maharitra an'i Sowore ao amin'ny efitrano fitsarana | Sahara Reporters Ny fanakanana ilay mpikatroka ny zon'olombelona tsy hiteny amin'ny mpanao gazety tao amin'ny efitrano fitsarana no fihetsika tsy voahevitra sy henjana nataon'ny polisy misahana ny tsiambaratelo. VAKIO BEBE KOKOA: https://t.co/2spZXTzAsb pic.twitter.com/exgcDXOcAc
Tamin'ny 4 Oktobra, nanome fahafahana vonjimaika an'i Sowore ny Mpitsara Ijeoma Ojukwu avy ao amin'ny fitsarana ambony ao Abuja niaraka tamin'ny fandoavana onitra mitentina 100 tapitrisa naira (eo amin'ny 280.000 dolara Amerikana eo ho eo). Nangataka azy izy ireo mba hanolotra ny pasipaorony iraisampirenena ho an'ny manampahefana ary nandrara azy tsy hiteny tamin'ny mpanao gazety. Nahitana ny fandrarana azy tsy hivoka any ivelan'i Abuja ny fepetra hafa tamin'ity fahafahana vonjimaika ity.
Namaritra ny fepetra nampiarahana tamin'ny fahahana vonjimaika ho “hentitra” i Femi Falana, ilay mpisolovava an'i Sowore.
Govt cannot form a habit of disobeying court orders & expect national security to improve. Things are fallings apart in #Nigeria because govt refuses to #ObeyCourtOrders . pic.twitter.com/BLUz7iJsUN
— Chidi Odinkalu (@ChidiOdinkalu) September 30, 2019
Tsy azon'ny governemanata atao ny manao fahazarana amin'ny tsy fankatoavana ny baikon'ny fitsarana kanefa manantena ny fiarovam-pirenena hihatsara. Misavoritaka ny zava-drehetra ao Nizeria satria mandà tsy hankatoa ny baikon'ny fitsarana ny governemanta.
Timeline of Sowore's trial
August 3 : Sowore was arrested in Ikeja, Lagos, Nigeria.
August 8 : Justice Taiwo Taiwo of an Abuja court granted the DSS plea to keep Sowore in custody for 45 days to conclude their investigation.
September 20 : Nigerian government files charges against Sowore for terrorism, cybercrime and harassing the president.
September 24 : Justice Taiwo orders the release of Sowore.
September 26 : DSS — Nigerian secret service — said Sowore cannot be released because they have not received a copy of the court order; Sowore's lawyers filed a notice of contempt of court against the DSS.
September 30 : Sowore re-arraigned in court, pleads not guilty to terrorism, insulting the president and other charges.
October 4 : Sowore is granted bail, by Justice Ijeoma Ojukwu of an Abuja court, with the sum of 100 million naira; was asked to submit his international passport, barred from speaking to the press, among other stringent bail conditions.
Ny fizotry ny fotoam-pitsarana an'i Sowore
3 Aogositra : Nosamborina tany Ikeja, Lagos, Nizeria i Sowore.
8 Aogositra : Ny mpitsara Taiwo Taiwo ao amin'ny fitsarana Abuja dia nanaiky ny fangatahan'ny DSS amin'ny fitazonana an'i Sowore any am-ponja mandritra ny 45 andro mba hamitan'izy ireo ny fanadihadiana.
20 septambra : Nametraka ny fiampangana an'i Sowore noho ny fampihorohoroana, ny heloka an-tserasera ary ny fanohintohinana ny filoham-pirenena ny governemanta Nizeriana.
24 Septambra : Nanome baiko ny famotsorana an'i Sowore ny Mpitsara Taiwo.
26 septambra : Nilaza ny DSS – sampan-draharaha misahana ny tsiambaratelo Nizeriana fa tsy afaka avotsotra i Sowore satria tsy nahazo ny dika mitovy tamin'ny baikon'ny fitsarana izy ireo; Nandefa fampilazana momba fanitsakitsahan'ny DSS ny didim-pitsarana ireo mpisolovava an'i Sowore .
30 Septambra : Niakatra fitsarana indray i Sowore, ary tsy niaiky ny helony tamin'ny fampihorohoroana sy tamin'ny fanevatevana ny filoha sy ireo fiampangana hafa. 4 Oktobra : Nomen'ny Mpitsara Ijeoma Ojukwu ao amin'ny fitsarana Abuja fahafahana vonjimaika i Sowore, niaraka tamin'ny onitra mitentina 100 tapitrisa naira; ary nangatahana hanome ny pasipaorony iraisampirenena, voarara tsy hiteny tamin'ny mpanao gazety, ankoatra ny fepetra henjana hafa nifandraika tamin'ny fahafahana vonjimaika.
Fanamelohana iraisam-pirenena
Tsy nilefitra tamin'ny antso nataon'ireo fikambanana iraisam-pirenena tamin'ny fanafahana an'i Sowore ny governemanta Nizeriana .
Niantso ny governemanta mba hisintona ny fiampangana hanenjehana an'ilay “mpanao gazety fanta-daza eran'izao tontolo izao” sy mba “hanafaka azy tsy misy hatak'andro ilay mpahay toekarena Amerikana Phelps Edmund niaraka tamin'ny akademika sy mpikatroka miisa 72″
Tahaka izany ihany koa, nanavao ny antson'izy ireo tany amin'ny Firenena Mikambana sy ny Vondrona Afrikana mba hanery ny governemanta Nizeriana hamoaka an'i Sowore ireo fikambanana mpiaro ny zon'olombelona miisa 50, anisan'izany ny Global Voices any Afrika Atsimon'i Sahara (GVSSA).
Tao amin'ny sombin-kevitra iray navoaka tao amin'ny Premium Times ny 23 Septambra, namintina ny fihetseham-pon'ny olona maro momba ny asan'i Sowore ilay mpanao gazety Nizeriana Fisayo Soyombo:
I would talk about Sowore whether or not I’ll end up in jail? Filing charges against Sowore for ‘insulting’ the president is laughable, a complete abuse of federal powers and a lowering of the business of presidency to the gutters. Sowore abuses the ruling class from time to time, yes, but many who would not adopt his choice of words often agree quite alright that his summations are not unfounded. He often labels the ruling class as ‘thieves’, is that a lie? He likes to describe this government as ‘incompetent’, isn’t that true? And is it new? Is that not the term we popularly associated with Jonathan while in power? Thankfully, despot Buhari won’t be in power forever. Three more years and his reign will be over.
Hiresaka momba an'i Sowore aho na higadra aho na tsia? Mampihomehy ny fiampangana an'i Sowore amin'ny ‘faniratsirana’ ny filoham-pirenena izay fanararaotam-pahefana tanteraka avy amin'ny fitondrana federaly sady manambany ny asan'ny filoha ho fozaorana. Manaratsy ny fitondrana matetika i Sowore, eny, saingy maro amin'ireo na izay tsy nanaiky ny safidiny aza no matetika miaiky fa mari-pototra ny famelabelarany. Matetika izy no mametaka anarana ny mpitondra hoe ‘mpangalatra’, moa ve lainga izany? Tiany ny namaritana io governemanta io ho ‘tsy mahomby», tsy marina ve izany? Ary vaovao ve izany? Tsy izany ve ny teny malaza hilazantsika an'i Jonathan rehefa mbola eo amin'ny fitondrana izy? Soa ihany fa tsy ho eo amin'ny fitondrana mandrakizay ilay mpanao didy jadona Buhari. Telo taona sisa dia ho tapitra ny fanjakany. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/21/144122/ | Ahoana ny nananganan'ny vondron'antoko mitondra ao Ethiopia boky fampiasana handisoam-baovao | 2019-10-21T07:55:22 | Unknown | Tanoralahy iray ao Ethiopia miasa eo amin'ny solosaina am-birao. Sary nopihana tamin'ny 28 Novambra 2011, nandalo UNICEF tao amin'ny Flickr.
Nanjary niharihary ny fisarahana lalina misy eo amin'ny antoko mitondra ao Ethiopia — ny Manda Demaokratika Revolisioneran'ny Vahoaka Ethiopiana (ny EPRDF) —tao anatin'ny herinandro vitsivitsy farany izay rehefa nisy fitabatabana amin'ny Facebook vaky teo amin'ny samy mpikambana roa lehibe anatin'ny antoko izay tsy nitovy hevitra amin'izay mahatonga an'i Ethiopia ho firenena maoderina.
Ny fitabatabàna no nahitana hoe tahaka ny ahoana ny fampiasan'ny antoko mpikabana ao amin'ny EPRDF ny media sosialy — amin'ny alalan'ny lahatsoratra sy sary-sy-soratra — mba hanodikodinana ny hevi-bahoaka ary hampielezana fandisoam-baovao sy votoaty mandoro.
Ny EPRDF dia vondron'antoko efatra mifototra amin'ny foko. Ireo antoko efatra mpikambana rafetin'ny Antoko Demaokratika Amhara (ADP), Antoko Demaokratika Oromo (ODP), Hetsika demaokratikan'ny vahoaka Ethiopiana tatsimo (SEPDM) ary ny TMandam-Panafahan'ny Vahoaka Tigrayana (TPLF), no mitondra ny fitarihana faratampony an'i Ethiopia amin'izao fotoana izao.
Mandra-pahatonga ny taona 2018, ny TPLF no antoko nahazo laka tao amin'ny fiarahana, nihazona ny fahefana feno nihoatra ny 25 taona. Nitambatra ny ADP sy ny ODP mba hamaranana izany fanjakazakan'ny TPLF izany, na dia mbola manohy mifampidera taimby aza ny mpikambana ao aminy, ary tsy vety amin'ny fanarahana ny ady anatiny ny olona. Niakatra tampoka ny fifanenjanana hatramin'ny Avrily 2018, rehefa nanao fianianana amin'ny maha-praiminisitra azy i Abiy Ahmed avy ao amin'ny ODP.
Tamin'ny 4 Oktobra, nivoaka ho hitam-bahoaka ny ady anatiny nifanaovan'ny ODP sy ny ADP rehefa nifampigidraka noho ny fanamarihana nataon'ny filoha lefitry ny fanjakam-paritr'i Oromia, Shimeles Abdisa, tao Addis Ababa, nandritra ny takarivan'ny Irreecha (fankalazana fanao isan-taona manamarika ny fanombohan'ny lohataona) ireo mpikambana sy mpanohana ny ADP sy ny ODP.
Tao amin'ny fanamarihany i Abdisa manandratra ny fankalazana ny Irreecha ao Addis Ababa, izay fariparitany ho ilay toerana indrindra naharesy ny Oromos sy nalain'ny fitondrana taloha baraka:
The Oromo people were defeated right here, our humiliation started right here.
Teto no resy ny vahoaka Oromo, nanomboka teto ny fahafahanay baraka.
Tao amin'ny kabariny i Abdisa namelom-peo fandresena sy nanamarika ny andro fankalazana tao Addis ho fiaingan'ny tolon'ny vahoaka Oromo. Nahazatra azy ny nampiasa voambolana Amharic neftegna (“mpitambasy” amin'ny teny anglisy) hanondroana ireo saranga nanjaka naorina tamin'ny fiandohan'ny fanitaram-pajakana nataon'ny amperora Menelik II ny faritra atsimon'i Ethiopia tamin'ny faran'ny taonjato faha-19.
Amin'izao fotoana izao maro amin'ny foko Amahras no mahita ny Amperora Menelik II ho sariohatry ny fandresena sy fihaikana ny fanjanahantany eoropeana, raha Oromos maro kosa no mihevitra azy ho fototry ny fanaziogana azy ireo ara-piarahamonina sy ara-kolontsaina.
Niteraka setriny ny fampiasan'i Abdisa ny voambolana neftegna satria io no mahazatra anondroana ny miaramilan'ny Amperora Menelik II rehfa tonga teo amin'ny fahefana ny TPLF tamin'ny taona 1991.
Ny ampitso, tao amin'ny lahatsoratra Facebook iray, nampangain ‘i Asemahegn Aseres, mpikambana ambony ao amin'ny ADP i Abdisa ho mampiasa fiteny misy ambadika hanindriana ny vahoaka Amhara, ka io indray no niteraka ny fahatezeran'i Taye Dendea, mpikambana ambony ao amin'ny ODP, izay mahita ny fiampangan'i Asemahegn ho fitsipahana ny fanaziogana ara-tsosialy sy ara-kolontsaina niaretan'ny Oromos.
Ny fampifanandrinana ny fanambarana nataon'i Aseres sy Dendea no manapongatra ny fahasamihafan'ny fandraisana ny zava-nitranga ara-tantaran'i Ethiopia eo amin'ny samy sangany ao amin'ny firenena. Raha mihevitra ny fananganana an'i Ethiopia maoderina ho tsy misy fahadisoana sy mpandala ny rariny ny ADP, mandray ny fananganana azy ho fizorana mankany amin'ny fanaziogana sy fanalam-baraka ny vahoaka Oromos ho eo ampelatanan'ny amperora Ethiopiana kosa ny ODP.
Manana zavatra maro iraisana i Aseres sy i Dendea: Politisiana tanora izay maniry ny hanao laladavitra eo amin'ny sehatry ny politika ry zareo ary niara-nirona ny antoko ADP sy ODP nisy azy ireo mba handabohana ny fiambonian'ny TPLF tamin'ny avrily 2018.
Vao maika nampitombo laza azy ireo ny gidragidra tao amin'ny Facebook ary nampiditra onjam-pisaraham-bazana ara-politika vesaran'ny fandisoam-baovao.
Pikantsarin'ny lahatsoratr'i Aseres ao amin'ny Facebook. Pikantsary nopihana tamin'ny 16 Oktobra.
Niteraka firohotam-panohanana tao amin'ny pejy Facebook-ny tsirairay avy izao fifanandrinana izao, nahangona setriny, fanehoan-kevitra sy zara maro dia maro.
Pikantsarin'ny lahatsoratr'i Taye ao amin'ny Facebook. Pikantsary nopihana tamin'ny 16 Oktobra.
Ny pejin'i Taye, manana mpanjohy 56.432, nahazo zara tokotokony ho 5.000 sy niteraka fanehoan-kevitra 3.500, raha nahazo zara miisa 3000 eo ho eo kosa ny fanehoan-kevitra ao amin'ny pejin'i Asemahegn, manana mpanjohy 45.565 — samy tao anatin'ny 24 ora namoahan-dry zareo ny lahatsoratra izany.
Tsy mbola ampy ireo isa ireo handrefesana ny fisarahana ara-politika eo amin'ny olompirenena Ethiopiana. Na izany aza dia asehony ny fomba firesaka nasionalista roa miavaka tsara ao amin'ny media sosialy hahazoana ny fiamboniana eo amin'ny adihevitra amin'ny lasa sy ny hoavy ara-politika an'i Ethiopia.
Tsy mitsapa fotsiny ihany ny fiarahana ara-taktika teo amin'ny ADP sy ODP izany fifanakalozan-dresaka mangotraka izany, fa nahatonga “fihanaka” amin'ny fandrisihana ny mpankasitraka amin'ny fampiasana fandisoam-baovao, tantara mirehidrehitra, sary-sy-soratra ary lahatsary teo amin'ny media sosialy.
Manodikodina hevi-bahoaka: ny raharaha EthiopianDJ
Nandritra ny taona maro ny mpikambana ao amin'ny EPRDF no nampiasa ny media sosialy hanodikodinana ny hevi-bahoaka ho amin'ny tombontsoany. Tamin'ny taona 2017, rehefa niporitsaka an-tserasera ny andian-dosie tena tsiambaratelon'ny EPRDF, andian'olona sy bilaogera maro dia maro voakarama no nampiasaina hanao fanehoan-kevitra fanaratsiana sy fandisoam-baovao momba ireo mpitsikera ny governemanta Ethiopiana.
Na izany aza, satria nihamafana ny fifanandrinana ara-potokevitra sy ady fahefana eo amin'ny samy mpikambana EPRDF, nikisaka avy amin'ireo mpitsikera ny governemanta ka lasa nifampitifiran'ireo mpiara-dia ny fandisoam-baovao.
Ohatra, tamin'ny 3 Septambra 2019 i Aseres nanao antsafa tsy dia voamarika loatra niarahana tamin'ny EthiopianDJ, izay manana mpanjohy 1.1 tapitrisa ary fantatra amin'ny fampielezana vaovao faikany , ireo sary-sy-soratra mirehidrehitra ary teorian'ny tetidratsy toy ny iray izay milaza fa tao anatin'ny tsikombakomba namono ireo manamboninahitra ambony miaramila sy ny mpitarika ao amin'ny faritra Amhara tamin'ny Jona 2019.
Tamin'ny tranga iray hafa ny EthiopianDJ namoaka sary izay nanafosafo tamin'ny famoahana manamboninahitry ny filaminana mandraoka saina maitso, maro ary mena avy amin'ny mpanaraka ny Fiangonana Ethiopiana Orthodoksa, mandritra ny fankalazana ny Meskel fanao isa-taona, raha niaritra kosa manoloana ny sainan'ny Oromo Liberation Front (OLF na Mandam-Panafahana Oromo). (ny saina maitso mavo mena dia ampiarahana amin'ny lasan'ny amperoran'i Ethiopia raha maneho ny fifaharana Oromo kosa ny saina OLF.)
Tena misy ny sary, fa mandiso lalana. Toeram-pankalazana roa samy hafa no nakana ny sary, mielanelana herinandro ny Meskel sy ny Irrechaa — na dia samy notontosaina teo amin'ny toerana mitovy ihany aza. Nandritra ireo fankalazana ireo, noraofin'ny mpitandro ny filaminana sy nesoriny izay heverin'ny governemanta Ethiopiana izay saina tsy ara-dalàna.
Heverina ho tsy ara-dalàna ny fanehoana saina mifandraika amin'ny vondrona mpanohitra sy ireo fitondrana Ethiopiana taloha amin'ny lanonam-bahoaka tahaka ny Meskel sy ny Irreechaa.
Tsy misy mihitsy fanondroana fa nahazo vola avy amin'ny EPRDF ny EthiopianDJ, fa asehony koa ny ohatra vaovao amin'ny teknikam-pandisoam-baovao nataon'ilay antoko mihalevona.
Pikantsarin'ny pejy Facebook EthiopianDJ nopihana tamin'ny 16 Oktobra. te-hametraka ny lahatsoratra fa namela ny saina Oromos hanofahofa ny sainam-pifaharana ny polisy.
Nisy nizara in-1000 io lahatsoratry ny EthiopiaDJ io ary nahazo fanehoan-kevitra 782.
Tsy misy lahatahiry maneho fa nisy kaonty mamaha-tena na raboto niteraka ireo fanehoan-kevitra ireo, saingy misy ny marika fikirakirana ny media sosialy any amin'ireo kaonty Facebook hosoka an-jatony manana anarana foroporonina izay tsy mitsahatra ny ny mamoaka lahatsoratra, mitia ary mizara votoaty mandoro.
Fandisoam-baovao miverimberina sy iniana
Lasa tondrozotra ho an'ny vondrona mpanohitra hamelezana ireo mpifanandrina aminy sy ny governemanta ny taktikam-pikirakirana ifamelezan'ny mpikambana amin'ny ady anatiny.
Tao anatin'ny tapabolana, vavolombelon'ny finiavana handiso vaovao momba ireo fety sy lanonana politika izay mitarika mankany amin'ny tsy fahafataram-baovao ny Ethiopiana mpiserasera.
Tranga iray miavaka, mpikatroka ao amin'ny fanoherana malaza iray antsoina hoe Eskinder Nega, no nisioka tononkalo ro andalana izay lazaina ho nosoratan'ny poeta sady mpiantsehatra malaza, Meron Getenet, izay nankatoa ny fitarihan'ny Praiminisitra Abiy Ahmed. Saingy hita avy eo ny poema fa hita tao amin'ny pejy Facebook an'ny mpisoloky iray mampiasa ny anaran'i Meron. Ny poezia, manakantsana sy manjera mivantana ny fitarihan'i Abiy Ahmed (fa tsy manonona ny anaran'i Abiy), dia mametraka ny fitondrany ho “tsy manana tondro arahina.”
Fanamarinana nataon'ny mpanora-gazety iray no nitatitra fa tsy izy ilay poezia tondroina ho nosoratan'i Meron, saingy efa nisy nampita in-76 ny hafatr'i Nega ary mbola tsy voafafa.
Tamin'ny tranga an-tserasera iray hafa, nisalasala ny amin'ny fahadiovan'ny Filankevi-Pifidianam-Pirenen'i Ethiopia (NEBE) ny mpikatroka Oromo activist Jawar Mohammed, izay manana mpanjohy 1,7 tapitrisa ao amin'ny Facebook, raha mandefa fanontaniana any amin'ny ben'ny tanànan'i Addis Ababa (mpikambana ao amin'ny ODP) ny mpanolo-tsaina ara-pifandraisana ao aminy heo rahoviana ny arabe izay mikatona noho ny fankalazana ny Irreecha no hisokatra indray.
Tao amin'ny lasa lahatsoratra iray lasa lavitra indrindra, nozarain'i Jawar ny pikantsarin'ny sioka miaraka amin'ny fisalasalana amin'ny tsy fitongilanan'ny NEBE ao amin'ny pejiny Facebook.
Raha jerena amin'ny fisaraham-bazana ateraky ny fankalazana ny Irreecha ao Addis Ababa, misy mihevitra fa mba tsy mandeha ra kosa izany siokan'ny mpanolotsaina ara-tseraseran'ny NEBE. Saingy mandiso lalana ihany koa ny lahatsoratra Facebook an'i Jawar.
Mandrehitra ny ahiahy mialoha ny fifidianana daholo ireo trangam-pandisoana sy tsy fahafantaram-baovao ao anatin'ny fikasan'i Ethiopia hanatontosa fifidianana ankapobeny mialoha ny fotoana ao anatin'ny folo volana.
Pikantsarin'ny lahatsoratr'i Jawar Mohammed misalasala amin'ny fahadiovan'ny filankevi-pifidianana.
Ny lahatsoratra etoana dia ao anatin'ireo andiany mamakafaka ny fitsabahana ny zo nomerika amin'ny alalan'ny fomba tahaka ny fanakatonana tambajotra sy ny fandisoambaovao mandritra ny fotoana isian'ny kihon-dalana ara-politika ao amin'ny firenena Afrikana fito ahitana an'i: Alzeria, Ethiopia, Mozambika, Nizeria, Tonizia, Ogandà, ary Zimbabwe. Ny tetikasa dia vatsian'ny Africa Digital Rights Fund avy ao amin'ny The Collaboration on International ICT Policy for East and Southern Africa (CIPESA). |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/25/144259/ | Mozambikana mpanora-gazety sy mpikatroka lasibatry ny fandrahonana amin'ny taom-pifidianana | 2019-10-25T04:44:51 | Unknown | Tamin'ny 15 Oktobra, nandrotsa-bato hifidianana filoha, parlemanta ary governoram-paritra ao anatin'ny fifidianana ankapobeny fahaenina hatramin'ny nisian'ny lalampanorenana antoko maro nankatoavina tamin'ny taona 1992 ny Mozambikana.
Fanoheram-pifidianana
Mitsipaka hatrany ny voka-pifidianana ny antoko mpanohitra lehibe indrindra, ny antoko RENAMO, hatramin'ny taona 1994. Ampangainy ho mangala-bato ny FRELIMO. Mitsipaka izany ny governemanta.
Mandritra izany fotoana izany, asongadin'ireo iraky ny Ivontoeram-pifidianana ho amin'ny demaokrasia lovainjafy eto Afrika sy ny Vondrona Eoropeana ny tsi-fetezana ao amin'ny lisitry ny mpifidy ary melohiny ny heritsetra izay lazainy ho manimba ny fanentanana.
Na izany aza, nanambara miaraka ny iraka mpanaramaso avy amin'ny Vondrona Afrikana,ny vondron'ny firenena mpiteny paortiogey ary ny SADC fa “nizotra araka ny tokony ho izy sy tamim-pilaminana” ary “manaraka ny fenitra iraisampirenena” ny fifidianana ary “maningana” ireny trangan-kerisetra izany ka tsy mahasakana ny fahafenoan'ny fizotram-pifidianana.
Ny voka-pifidianana ampahany no mampiseho ny filoha Filip Nyusi ho mitarika ho amin'ny ifidianana azy indray mahazo vato mihoatra ny 75%. Heverina hahazo ny roatokon'ny seza ao amin'ny antenimiera tokandoha sy ny governoram-paritra rehetra miisa 10 ny antoko FRELIMO, izay nitondra an'i Mozambika hatramin'ny taona 1992.
Tamin'ny fifidianana tamin'ity taona ity, nandrakitra tranga maro nandrahonana sy nanindriana tamin'ny fitsabahana tamin'ny asany , ka anatin'izany ny fandrahonana amin'ny alalan'ny SMS nahazo ny mpanora-gazety sy ny mpikatroka ireo fikambanana mpiaro ny zon'olombelona .
Omalin'ny fifidianana, nilaza tao amin'ny Twitter ny FORCOM fikambanan'ny radio fa nahazo fandrahonana tamin'ny SMS ny iray amin'ny mpanao gazety ao amin-dry zareo , Naldo Chivite. ‘’Chivite, mila mitandrina ianao amin'izay holazainao amin'ny talata [androm-pifidianana]. Efa be loatra ny noresahanao momba ny fifidianana ao Nampula [faritany iray any avaratra atsinanan'i Mozambika] ary efa nanaiky izany izahay,’’ hoy ny fivakin'ny hafatra, araka ny FORCOM.
Tamin'ny famoahana an-gazety, nilaza ny fikambanana fa efa nametraka fitoriana tany amin'ny polisy ry zareo ary nangataka ny hiarovana ilay mpanora-gazety , ary nilaza fa mandika ny zo halalaka amin'ny fanehoan-kevitra ny fandrahonana toy izany .
Nifampiresaka tamin'i Chivite ny Global, nolazain'i Chivite fa mpikambana ao amin'ny antoko politika iray izay tsy nomarihany manokana hoe iza no ahiahiany ho nandefa ilay fandrahonana. Nampiany fa efa nahazo fandrahonana tahaka izany ihany izy tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2014.
Naorina tamin'ny taona 2004 ny FORCOM izay tsenankevitry ny vondrona mpampiely feo ao Mozambika. Mahatratra hatramin'ny 45 any ho any ny vondrom-piarahamonina radio mpikambana ao aminy.
Tranga hafa nahatafiditra an'i Tomé Balança, mpampiely ao amin'ny Radio Chuabo FM. Araka ny talen'ny radio, Zito Ossumane, nisy olona maromaro tsy fantatra niditra an-keriny tao an-tranon'i Balança tamin'ny androm-pifidianana, ”nampijaly azy sy nandrahona azy hamono ho faty,” hoy i Ossumane ao amin'ny Twitter. Nilaza i Ossumane fa na izy tenany aza dia efa nandray antso fandrahonana tamin'ny andro fifidianana:
Antecede a isso varias chamadas que eu próprio recebi enquanto gestor do canal para interromper a transmissão e paralisar os trabalhos na redação que alimentava minuto a minuto os sites do @Jornal_Txopela e da @ChuaboFm
— Zito do Rosário Ossumane (@Zitodorosario) October 17, 2019
Nialohavana antso maro izay noraisiko amin'ny maha-mpitantana fampitam-baovao ahy izany mba hanajanonana ny fampielezam-peo sy hitsaharana amin'ny fiasana ao amin'ny tranonkala @Jornal_Txopela sy @ChuaboFm mandritra ny androm-pifidianana.
Tamin'ny 18 Janoary, nahazo hafatra manindry sy mandrahona ho faty tamin'ny alalan'ny media sosialy i Fátima Mimbire, mpikatroka sady mpiasa taloha tao amin'ny Centre d'Integrité Publique (CIP). Ny CIP no fikambanam-piarahamonina sivily manampy amin'ny fanarahamaso ara-pifidianana ao Mozambika.
Araka ny Amnesty , ‘’nanandra-peo hanaovana herisetra aminy ao amin'ny media sosialy ny mpitolon'ny FRELIMO fantadaza.’’ Mpikambana ao amin'ny parlemanta Alice Tomás niantso ny hanolanana (hanaovana azy ankeriny) tamin'izany fotoana izany: ‘’Be resaka loatra ravehivavy ka tokony haolana lehilahy matanjaka sy mahery miisa 10 hampianatra lesona azy,’’ hoy ilay MP (mpikambana parlemantera) ao amin'ny Facebook.
Tsy vao sambany ao Mozambika izany fandrahonana izany, indrindra fa amin'ny alalan'ny SMS sy ny media sosialy.
Tamin'ny fifidianana monisipaly tamin'ny herintaona, mpanora-gazety, fikambanam-pampitam-baovao ary mpiaro ny zon'olombelona maro no nandray hafatra fandrahonana noho ny famoahana an-tserasera mivantana ny vola-pifidianana, sy noho ny anjara asany amin'ny fanarahamaso ny efi-pifidianana, hoy ny Amnesty. Any amin'ny faritanin'i In Tete, nahazo fandrahonana ho faty i Aparicio Jose de Nascimento, tonian'ny gazety mivoaka isa-kerinandro Malacha noho ny famoahany an-tserasera ny voka-pifidianana.
Araka ny MISA-Mozambique, manery ny mpanora-gazety hialokaloka any amin'ny toerana tsy fantatra ny fandrahonana izay mandeha any amin'ny WhatsApp any. Nanomboka nahazo fandrahonana ny mpanora-gazety tamin'ny marainan'ny 11 Oktobra 2018 rehefa namoaka ny voka-pifidianana monisipaly tany Moatize izay nahitana ny fandresen'ny mpanohitra ny gazetiny.
Nilaza tamin'ny Global Voices izy fa nampitandremin'ny olona akaiky azy fa mandeha any amin'ny vondrona WhatsApp any an-takonana any fa tokony ho alaina an-keriny izy.
Tamin'ny fifidianana teo aloha, fitaovana lehibe nanana ny lanjany ny finday sy ny fifandraisana aterineto ho ezaka fanarahamaso ny fifidianana tao Mozambika . Nampiasa ny fakantsariny ny olompirenena mpanaramaso handraketana izay rehetra olana na tsy fanarahan-dalàna amin'ny androm-pifidianana ho fandraisany anjara hampangarahara ny fizotram-pifidianana.
Tsy tahaka ireo firenena manodidina azy, tsy ahitana fandraketana famerana fidirana tambajotra mandritra ny fifidianana sy amin'ny mampanonjanonja ny politika i Mozambika. Malawi izao ohatra, manapaka amin'ny ampahany ny aterineto sy ny media sosialy mandritra ny fotoam-panisana taorian'ny fifidianana 21 May, raha nametra ny fidirana amin'ny media sosialy i Zimbabwe tamin'ny janoary, fa notapahiny tanteraka ny tambajotra tany amin'ny faritra sasany, ho setrin'ny fihetsiketsehana anti-governemanta.
Na izany aza, mampiseho fanitsakitsahan'ny zon'ny mozambikana hahazo vaovao sy haneho hevitra ny fandrahonana, na an-tserasera io na amin'ny alalan'ny SMS sy ny antso. Mandray anjara ireny hampitombo ny tontolon'ny tahotra sy ny tsindry atao amin'ny mpanora-gazety sy mpikatroka manao ny asany tsy mila fitsabahana amin'ny fotoana ilaina ny fitokisan'ny vahoaka izay taterina.
Ny lahatsoratra dia ao anatin'ireo andian-dahatsoratra mamakafaka ny fitsabahana amin'ny zo nomerika amin'ny alalan'ny fomba tahaka ny fanakatonana tambajotra sy fandisoam-baovao mandritra ireo fotoan-dehibe ara-politika mitranga any amin'ny firenena afrikana fito: Alzeria, Ethiopia, Mozambika, Nizeria, Tonizia, Ogandà, ary Zimbabwe. Tohanan'ny Africa Digital Rights Fund avy ao amin'ny The Collaboration on International ICT Policy for East and Southern Africa (CIPESA) ara-bola ny tetikasa. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/25/143954/ | Tanora mpikatroka Tanzaniana manana vinam-panabeazana mampiaty | 2019-10-25T04:59:05 | Unknown | Saul Mwame, avy any Tanzania, miresaka ao amin'ny Firenena Mikambana nandritra ny fivoriana mifantoka amin'ny fampianarana, Tanjona 4 amin'ny Tanjona Fampandrosoana lovainjafy. Sary nahazoana alalana avy amin'i Saul Mwame.
Mijoro loha-laharana amin'ny ady ho an'ny fanabeazana iarahana ho an'ny mpianatra isan-karazany – ao anatin'izany ny mpianatra manana fahasembanana i Saul Mwame, 20 taona mpianatra amin'ny lisea ao amin'ny Ambaratonga Faharoa DCT Mvumi any Dodoma, renivohitr'i Tanzania.
Niara-nanangana ny klioba fianarana mifototra amin'ny fampifandraisana (Connections) (CBL) tamin'ny volana Janoary 2019 Mwame, mba hisolo vava indrindra ho an'ireo mpianatra manana fahasembanana ara-pahitana satria nahita ireo mpiara-mianatra aminy manana olana ara-pahitana tsy mba mahazo fanohanana araka ny tokony ho izy ny lehilahy. Nanomboka ny klioba ihany koa i Mwame mba hanampy hanentana ireo mpianatra rehetra manoloana ireo manana filàna manokana.
Tamin'ny resadresaka nifanaovana tamin'ny Global Voices, nanazava ny fomba nanombohany i Mwame:
“I started CBL … after observing that fellow students with special needs lack cooperation. So, this was the way to sensitize cooperation so that visually-impaired students can have access to academic materials …to help them achieve their goals.”
“Nanomboka ny CBL aho… rehefa avy nandinika fa tsy ampy fiarahamiasa ireo mpiara-mianatra manana filàna manokana. Ka izany no fomba ahafahana manentana fiarahamiasa mba hahafahan'ny mpianatra manana olana ara-pahitana mahazo fitaovana akademika … hanampiana azy ireo hahatratra ny tanjony. “
Iray amin'ireo sekoly any Tanzania manana sampana ho an'ny olona manana olana ara-pahitana ny Ambaratonga faharoa DCT Mvumi ho fanohanana ireo mpianatra manana hasembanana ara-pahitana na jamba tanteraka. Afaka miditra amin'ny milina Braille (rafitra teboka nampitomboina ampiasain'ny olona tsy dia mahita mba hametahana soratra) ireo mpianatra 10 na mihoatra manana olana ara-pahitana ao amin'ny sekolin'i Mwame ary afaka mandray an-tsoratra amin'ny Braille amin'ny alàlan'ny soran-tononina miaraka amin'ny fanampian'ny mpiara-mianatra.
Saingy tsy afaka miditra amin'ny boky fianarana sy fitaovam-pianarana any an-tsekoly izay mampiasa Braille ny ankamaroan'ny mpianatra tsy dia mahita na dia misy aza ny mpanao pirinty Braille ao Dar es Salaam, renivohitra.
Saul Mwame (afovoany) miaraka amin'ny mpikambana ao amin'ny klioba CBL. Sary nahazoana alalana avy amin'i Saul Mwame.
Tao anatin'ny fotoana fohy, nahangona mpikambana 38 izay mivory faran'ny herinandro mba handray fiofanana momba ny fahaiza-miaina sy atrikasa fanabeazana ho mpandraharaha ny fikambanana. Mitantana hetsika any amin'ireo sekoly eo an-toerana ihany koa ireo mpirotsaka an-tsitrapo ao amin'ny klioba mba hampianatra fahaiza-miaina amin'ny mpianatra manana olana ara-pahitana sy ireo hafa manana filàna manokana, miandry ny vola misy.
Manao asa fiarovana ho an'ny sembana nanomboka tamin'ny taona 2016 i Mwame raha nanangana ny Building Africa's Future Foundation:
Throw back 2017 — It's works, keeping hope alive,working with the visually impaired to realize their potential,Disability is Not Inability. Proud to see Erick Mlasani a visually impaired being the best student in the country now joining University of Dar es Salaam to be a Lawyer. pic.twitter.com/qeIhVVdI3u
— Saul Paul Mwame (@SaulMwame) June 22, 2019
Tamin'ny taona 2017 – Nandeha tsara izany, nanome fanantenana hatrany, miasa miaraka amin'ny olona tsy dia mahita mba hahatsapa ny fahaizan'izy ireo, tsy hoe tsy fahavitana akory ny Fahasembanana. Mirehareha mahita an'i Erick Mlasani, mpianatra mendrika manana olana ara-pahitana ao amin'ny firenena ary ankehitriny mianatra ao amin'ny Oniversiten'i Dar es Salaam mba ho lasa mpisolovava
Mametraka ny fianarana ho “namana kokoa” ho an'ny rehetra
Nahita ny fanadihadiana vao haingana notontosain'ny HakiElimu, fikambanana Tanzaniana tsy mitady tombontsoa fa na dia any am-pianarana izay heverina ho “iarahan'ny rehetra” aza, dia mbola tsy namana kokoa ho an'ny mpianatra manan-kilema ara-pahitana ny tontolo fianarana. Vitsy ny sekoly misy ao Tanzania natokana indrindra ho an'ny olona manana kilema isan-karazany.
Nanatevin-daharana hetsika manerantany i Tanzania mba hamorona fampianarana iarahan'ny rehetra sy tsara kalitao ho an'ny mpianatra isan-karazany, ao anatin'izany ny mpianatra manana kilema. Tamin'ny taona 2004, nametraka politikam-pirenena momba ny fahasembanana izay manasongadina ny filàna tontolo fianarana mendrika ho an'ny olona manana filàna manokana izy, ary noraisin'ny minisiteran'ny fampianarana tamin'ny taona 2009 izany.
Saul Mwame (manao akanjo manga) mijoro miaraka amina vondrona mpianatra manana filàna manokana. Sary nahazoana alalana avy amin'i Saul Mwame.
Na izany aza, mbola miatrika fanamby maro ny sekoly eo amin'ny lafiny fampianarana iarahana sy tsara kalitao. Niasa mba hanatsara ny fampiofanana ataon'ny mpampianatra sy nanangana sekoly manokana ho an'ny mpianatra sembana ny governemanta.
Saingy nanambara ny tatitry HakiElimu fa mpianatra marobe no mbola miatrika mpampianatra tsy ampy fahaizana, tsy mahafeno fepetra ary tsy ampy fitaovam-pampianarana ho an'ny mpianatra manana kilema ara-pahitana.
Mpisolovava nahazo loka
Teraka tao Kibaigwa, Tanzania i Mwame, ary avy amin'ny fianakaviana mahantra. Nilaza izy fa niatrika tsy fahampian'ny fiarahamiasa avy amin'ny vondrom-piarahamoniny manoloana ny vinavinany ho an'ny tontolo fianaràna tsara kokoa ho an'ireo mpianatra manan-kilema ara-pahitana.
Saingy talentany ny fisoloam-bava.
The responsibilities and destiny of our nation is upon the youth. How do we as youth prepare for it?
Eo am-pelatanan'ny tanora ny andraikitra sy anjaran'ny firenentsika. Ahoana no fomba hiomanantsika amin'izany amin'ny maha tanora antsika?
Amin'ny maha ambasadaoron'ny Global Youth ho an'i Tanzania amin'ny alàlan'ny TheirWorld, fikambanana tsy miankina momba ny fanabeazana, nanolo-tena hanao fanentanana nandritra ny roa taona momba ny Tanjona 4 ho an'ny Fampandrosoana Lovainjafy: fanabeazana iarahana, tsara kalitao sy mitovy ho an'ny rehetra i Mwame .
Tamin'ny taona 2017, nisolo tena an'i Tanzania nandritra ny Fihaonamben'ny Firenena Mikambana momba ny Tanjona ho an'ny Fampandrosoana lovainjafy avo lenta mifantoka amin'ny fampianarana i Mwame.
Ho fanomezam-boninahitra ny asa mafy nataony dia nandresy tamin'ny Loka Printsesy Diana 2019 i Mwamwe, loka omena ny tanora izay mametraka fiantraikany tsara eo amin'ny fiarahamonin'izy ireo. Nanosika an'i Mwame hiasa mafy kokoa izany mari-pankasitrahana izany.
Sometimes people do not understand and appreciate what you are doing, especially when you get such an award, they still don’t care! But, for sure, this has made me understand that there are people who see what I’m doing and I want to put more effort to connect with different people [in order] to bring developments [to] my community.
Indraindray ny olona tsy mahatakatra sy tsy mankasitraka izay ataonao, indrindra rehefa mahazo loka toy izany ianao, dia mbola tsy miraharaha izy ireo! Saingy, azo antoka, fa nahatonga ahy hahatakatra izany fa misy ireo olona mahita ny ataoko ary te-hanao ezaka bebe kokoa aho mba hifandray amin'ny olona isan-karazany [mba] hitondra fampandrosoana ho an'ny fiarahamoniko.
Matoky ny herin'ny fifandraisana i Mwame mba hanampy azy hahatratra ny vinavinany. Nanome herim-po ho an'i Mwame ireo fifandraisana ireo mba hanohizany ho mpitarika sy hiaro ireo mpianatra isan-karazany ao Tanzania. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/20/144144/ | Niteraka resabe tao amin'ny tambajotra sosialy ny mariazy mipoapoaka nataon'ny fianakavian'ny mpanao politika any Angola | 2019-10-20T18:48:50 | Unknown | Ny mpanambady Lizandra Dias dos Santos sy Fernando Coelho da Cruz | Pikantsarin'ny lahatsary fampakaram-bady [8.10.2019] Niteraka fahatezerana tao amin'ny tambajotra sosialy tao amin'ny firenena ny fanambadian'i Lizandra Dias dos Santos sy i Fernando Coelho da Cruz, zanakavavin'ny filohan'ny Antenimieram-pirenena Angoley sy ny zanak'adahin'ny vadin'ny filohan'ny repoblika.
Ny mpanambady Lizandra Dias dos Santos sy Fernando Coelho da Cruz | Pikantsarin'ny lahatsary fampakaram-bady [8.10.2019]
Nilaza ny vavahadim-baovao Club-K Angola fa nitentina roa tapitrisa dolara teo ho eo ity fampakaram-bady ity, saingy tsy nolazainy ny loharanom-baovao. Nilaza ny vavahadin-tserasera fa nizara ho dingana telo ny fanambadiana: ny andro voalohany , ny 26 Septambra, natao tao amin'ny Jardim da Cidade Alta ny lanonana tamin'ny fisoratam-panambadiana. Ny andro faharoa, narahin'ny fety nokarakarain'ny mpampihaingo toerana Arabo iray tao amin'ny tranobe lapa tao amin'ny Marginal de Luanda, izay toeram-bahoaka ny fanamasinana tany am-piangonana. Ny andro fahatelo, nisy fety hafa natao ihany koa tao amin'ny Parque Heróis de Chaves, toerana fialambolim-panjakana izay eo ambany fitantanan'i Ana Paula dos Santos, vadin'ny filoha teo aloha.
Niparitaka be tao amin'ny tambajotra sosialy ny tsy fahafaliana sy ny fandoavana. Satria matin'ny mosary sy ny hetaheta noho ny haintany mafy ny mponina any amin'ny faritra atsimon'i Angola dia mihevitra ny mpisera fa fanompana ny vahoaka ny fety mihoa-pampana ataon'ny tompon'andraikitry ny governemanta toy izany.
Tsiahivina ihany koa fa nanao ny ady amin'ny kolikoly ho laharam-pahamehany tamin'ny fampielezan-keviny ny filohan'ny Repoblika, izay nasaina tao amin'ny mariazy.
Ohatra, nampiasa ny pejiny Facebook mba hanontany ny governoram-paritra ao Luanda i Tiogo Costa , talen'ny fantsona mahatsikaiky YouTube Goza Qui Tv:
Exmo Sergio Luther Rescova Joaquim só por curiosidade: O casamento da filha do #PAN cujo o PR João Lourenço foi padrinho [sic], em espaço público, qual é mesmo a taxa de aluguer?
Tipo assim: Qto o #GPL ganhou? Né? Sendo um evento privado, num local público, quanto o Estado arrecadou? #AGT? Alguém? Hah? #AngolaéGRANDE”
Andriamatoa Sergio Luther Rescova Joaquim, mba maniktikitika ny saiko fotsiny: ny mariazin'ny zanakavavin'ny PAN izay ny PR João Lourenço no mpiantoka [sic] ary natao tany amin'ny toeram-bahoaka, ohatrinona moa ny hofany ?
Toy izao ihany koa: Ohatrinona no azon'ny GPL? Sa tsy izany? Amin'ny maha-hetsika tsy miankina izany, ao amin'ny toeram-bahoaka, ohatrinona no nalain'ny fanjakana ? AGT? Na iza na iza ? Hay? # MIDADASIKA i Angola ”
Nanontany ny governora ihany koa i Joaquim Lunda tamin'ny fanomezana ny seha-bahoaka ho an'ny hetsika manokana:
Só uma pergunta básica e por curiosidade:
Naquele espaço onde realizou-se o tal casamento, por ser um espaço público sob responsabilidade do GPL e realizou-se um evento privado, certamente que o Governador deu luz verde para o cenário criado. QUESTION: pagou-se o aluguel do espaço ou foi cedido “assim assim….Ya!! Era só isso…..
Fanontaniana manitikitika ny saina fotsiny:
Tao amin'io toerana io izay nanaovana ny mariazy toy izany, satria seha-bahoaka izy io ary eo ambanin'ny fitantanan'ny LPG ary nisy hetsika manokana natao tao, azo antoka fa nanome alàlana ny sehatra ny Governemanta. FANONTANIANA: naloa ve sa nomena fotsiny “tamin'izao” ny hofan'ny toerana … .Eny !! Tsy izany manko fa… ..
Nandritra izany fotoana izany, niantso ny toe-draharaha ho aretina hitovizana ilay mpihira rap Flagelo Urbano :
SÍNDROME DE ASSIMILADO
Quando tu vês que o cenário da cerimónia de casamento é imitação de estruturas arquitectónicas de Roma, quando o enredo, a trilha sonora é da guerra dos tronos, tu te lembras que Paulo Freire, tinha razão. Quando a educação não é libertadora, o sonho do oprimido será sempre ser igual ao opressor.
A mentalidade de assimilados dessa gente é evidente. A paixão pelo que vem de fora é assustadoramente triste. Eles nunca lutaram por independência, a luta das elites de Angola sempre foi integração. Eles respiram como europeus, comem como europeus, vivem como europeus, e de angola apenas querem o dinheiro, pois, eles vivem lá fora…
Sonham com reconhecimento gastando milhões em futilidades, e coitados, os brancos de que querem tanto parecer se riem. Gente ignorante, com um vazio espiritual tão agudo que cria repulsa a qualquer pessoa com o mínimo de sentido de amor ao próximo. Amam tanto o modo de vida do colonizador que imitam tudo, até imitam o que o colonizador não faz, que é serem arrogantemente fúteis, a tal ponto de serem tão pobres que tudo que têm é dinheiro.
O que vimos não foi um casamento. Foi uma grande demonstração de poder financeiro, ostentação e falta de bom senso. Vestido que acende, bolo de seis andares…
ARETINA HITOVIZANA
Rehefa hitanao fa maka tahaka ireo rafitra ara-maritrano ao Roma ny tontolon'ny lanonan'ny fampakaram-bady, raha avy amin'ny feon'ny mozika adin'ny seza fiandrianana ny mozika lafika dia tsaroanao fa marina tokoa ny voalazan'i Paulo Freire. Rehefa tsy manana fahalalahana ny fanabeazana dia mitovy foana amin'ny an'ny mpampahory ny nofinofin'ireo ampahoriana.
Hita mibaribary ny toe-tsaina mitovy ananan'ireo olona ireo. Tena mampahonena ny fankamamiana izay rehetra avy any ivelany. Tsy niady ho an'ny fahaleovantena mihitsy izy ireo, ny fiatiana hatrany no tolona nataon'ireo sangany Angoley. Miaina tahaka ny Eoropeana izy ireo, mihinana tahaka ny Eoropeana, mivelona tahaka ny Eoropeana. Ary vola fotsiny no ilain'izy ireo any Angola satria any ivelany izy ireo no mipetraka …
Manofinofy izy ireo mba ho ankatoavina amin'ny fandaniana vola an-tapitrisany amin'ny rendrarendra, ary mampalahelo fa tena tian'izy ireo ny fotsy hoditra, toa mampihomehy. Ry tsy mahalala na inona na inona, feno fahabangana ara-panahy izay miteraka fanamavoana ireo olona izay manam-pitiavana kely indrindra ho an'ny hafa. Tian'izy ireo ny fomba fiainan'ny mpanjanantany hany ka alain'izy ireo tahaka avokoa ny zava-drehetra, na dia ny tsy fanaon'ny mpanjanatany aza dia alain'izy ireo tahaka, hany ka tsy ilaina ny fieboeboan'izy ireo mba ahatongavana amin'ny tena fahantrana fa ny vola sisa no fananan'izy ireo.
Tsy mariazy no hitantsika. Fa fampisehoana lehibe amin'ny fahefana ara-bola sy fieboeboana ary tsy fisian'ny fahaiza-misaina. Fomba fitafy manjelanjelatra, mofomamy tohatra enina…
Ho an'ilay artista Angoley malaza Puto Prata , tonga ny fotoana hanovana ny zotran'ny firenena:
O Orçamento geral deste casamento, daria para fazer um hospital, Ou escolas, principalmente uma indústria para gerar empregos aos jovens ? Meu Deus o que se passa na minha Terra? Será que é maldição do sangue derramado na Guerra ? estou cansado. Por favor vem acabar com este sofrimento e dor do meu povo ? ,Agora homens poderosos de Angola podem fazer comigo o que acharem.
Mahavita hopitaly, na sekoly, indrindra ny indostria hanomezana asa ho an'ny tanora ny teti-bola ankapobeny tamin'ity mariazy ity ?Andriamanitro ô, inona re ity mitranga aty amin'ny taniko ity e? Ozona tamin'ny rà latsaka tamin'ny ady ve ?reraka ny saiko mieritreritra izany. Mba miangavy anareo aho mba hamaranana ity fijaliana sy fahorian'ny vahoakako ity ?, afaka manatanteraka miaraka amiko ny eritreriny ankehitriny ireo lehilahy matanjaka eto Angola.
Namintina tao amin'ny Twitter, ilay mpikatroka Angoley sady mpihira rap Luaty Beirão hoe:
Enquanto os sinais exteriores de riqueza não forem alvo de indagação e inquérito, estes indivíduos nunca vão sentir necessidade de ser discretos. “In yo face”. Salário é kuanté? pic.twitter.com/BaNoPcN5NL
— Luaty Beirão (@LuatyBeirao) September 27, 2019
Koa satria tsy azo atao ho antom-pamotopotorana na fanadihadiana ny fibaribarin'ny harena avy ety ivelany dia tsy hahatsapa mihitsy ireo olona ireo fa tsy ilaina ny miafinafina. “Misoratra eny amin'ny tavanao.” Ohatrinona ny karama?
Tao amin'ny lahatsary iray navoaka tao amin'ny Facebook, nanatontosa horonantsary maneso iray mampiseho ny fisehosehoana tamin'ny fampakaram-bady nandaniana vola an-tapitrisany ny mpanao hatsikana Gilmário Vemba sy Kotingo . Nangataka ny vahoaka ihany koa izy ireo tao anatin'ity horonantsary manaraby ity mba hanome fanomezana ho an'ireo olona tratry ny haintany any atsimon'i Angola. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/16/144006/ | Manohy manafay ny vaovao antserasera ny governemanta Zimbaboe mba hifehezana ny fisantaran'andraikitry ny olom-pirenena | 2019-10-16T06:09:12 | Unknown | Mpanao fihetsiketsehana mangataka ny fanesorana ny filoha Robert Mugabe (izay efa maty) eo amin'ny fahefana tamin'ny 18 Novambra 2017. Sary avy amin'ny mpampiasa Flickr Zimbabwean-eyes (azon'ny rehetra ampiasaina).
Ny maraimben'ny 15 Novambra 2017, nifoha tamin'ny vaovao farany ny Zimbaboeanina fa voahongana tamin'ny fanonganam-panjakana ny lehilahy mahery, Robert Mugabe izay efa maty, ary nogadraina tamin'ny trano ambenana niaraka tamin'ny fianakaviany tao amin'ny fonenam-panjakana, State House. .
Nanambara tamin'ny fahitalavi-panjakana n y jeneraly Sibusiso Moyo, minisitry ny raharaham-bahiny ankehitriny fa voaaro eo ambanin'ny fiambenan'ny fanjakana ny filoha ary “nifindra tamin'ny ambaratonga hafa ny toe-draharaha.”
Saika teo no ho eo taorian'ny fanambaràn'ny jeneraly Moyo, dia niditra media sosialy tamim-pahavitrihana ny Zimbaboeana — indrindra tao amin'ny WhatsApp, Twitter ary Facebook — mba hahazoana vaovao farany momba ny toe-draharaha. Sambany namaka tao amin'ny Zimbaboeanina ny lazan'ny media sosialy hahazoana vaovao sy hanetsehana fihetsiketsehana, reheha nidina an-dalambe ireo mpanao fihetsiketsehana ary nanampy nanongana an'i Mugabe hiala amin'ny toerany.
Nahatsikaritra ny herin'ny media sosialy ny governemanta vaovao, tarihan'i Emmerson Dambudzo Mnangagwa. Amin'ny maha minisitry ny fiarovam-panjakana azy teo aloha, nahita ihany koa ny lanja sy ny sandan'ny fandisoam-baovao eo amin'ny sehatra ara-politika ao Zimbaboe i Mnangagwa.
Tamin'ny fihetsika voakajy mba hanamafisana ny fahefana ara-politika vaovao sy hiantohana ny fandresena amin'ny fifidianana filoham-pirenena sy solombavambahoaka amin'ny taona ho avy, nanome torolalana ho an'ny ligin'ny tanora ao amin'ny antoko mitondra ZANU PF (Zimbabwe African National Union-Patriotic Front) i Mnangagwa mba hiditra media sosialy” sy habaka antserasera ary handresy ny mpifanandrina,” tamin'ny volana martsa 2018.
Tao Zimbabwe taorian'i Mugabe, nahalalina ny krizin'ny vaovao diso sy fandisoana vaovao izany, nahatonga ireo Zimbaboeanina sahirana hahazo loharanom-baovao azo antoka sy marina momba ny tetezamitan'ny firenena sy ny hetsi-panoherana ny governemanta.
Raha nitabataba “vaovao faikany” mifandraika amin'ny vaovao rehetra mivezivezy amin'ny media sosialy ny governemanta vaovao, izay hitan'izy ireo fa manohintohina ny toeran'ny firenena, dia nametraka tetikady koa izy ireo mba hamitahana ny vahoaka momba ny fitantanany ny hetsi-panoherana ny governemanta.
Ny fanapoizinana ny fahalalaham-pitenenana antserasera
Nahitana fiakarana lehibe ny teo amin'ny fampiasana ny aterineto finday sy ny media sosialy i Zimbaboe tao anatin'ny taona vitsivitsy lasa. Nitombo 41,1 isanjato niainga avy amin'ny 11 isanjaton'ny mponina nankany amin'ny 52,1 isanjato ny tahan'ny fidirana amin'ny aterineto teo anelanelan'ny taona 2010 sy 2018, raha nitombo 43,8 isanjato, niainga avy amin'ny 58,8 isanjato nankany amin'ny 102,7 isanjato kosa ny fidirana amin'ny finday nandritra izany fotoana izany ihany. Midika izany fa miditra aterineto ny atsasaky ny mponina raha oharina tamin'ny 11 isan-jato monja tamin'ny taona 2010.
Na izany aza, nanjaka tanteraka ny vaovao diso noho ny antony maro samihafa: ny fisaraham-bazana tanteraka teo amin'ny fampitam-baovao, ny fifehezan'ny governemanta ny fampitam-baovao, ny fomba fifandraisana ofisialy ratsy ary ny tsy fahaizana mikirakira aterineto eo amin'ireo mpisera aterineto.
Nandritra ny fihetsiketsehana manohitra ny governemanta tamin'ny Janoary 2019, raha nisambotra sy nidaroka mpanao fihetsiketsehana an-jatony n y mpitandro ny filaminana, nifaninana tamin'ny filazan'ny governemanta fa “vaovao faikany” ao anatin'ny fandavany tanteraka ny vaovaon'ireo famoretana ireo. Noferan'ny governemanta ny fidirana amin'ny tolotra aterineto mba hanapahana ny fivezivezen'ny vaovao sy hampisy fisavoritahana bebe kokoa. Nampiasa vaovao diso momba ny hetsi-panoherana ihany koa izy ireo sy ny mpanohana azy ireo ary naratsiana ho “vaovao faikany” ny vaovao marina na tatitra marina.
Matetika raisin'ny olom-pirenena any Zimbaboe ho politika ofisialy ny fanambarana ankapobeny avoakan'ny minisitry ny governemanta. Ohatra, nikasa handresy lahatra ny vahoaka ny Minisitra lefitry ny angovo, Mutodi fa ara-dalàna ny zava-drehetra ary asan'ireo “olom-bitsy” ny lahatsary sy ny sarin'ny miaramila manao fisafoana eny an-dalana. Mbola namitaka ny firenena ihany i Mutodi raha nilaza tamin'ny fahitalavi-panjakana fa tsy nisy ny fanakatonana aterineto fa ” mivangongo” fotsiny ny tambajotra.
Tamin'ny tranga iray hafa ahiana fandisoam-baovao ankatoavin'ny governemanta, olona an-tapitrisany no nijanona tsy afaka niditra media sosialy nandritra ny fihetsiketsehana tamin'ny volana Janoary. Ny hafa nitroka ny fampiharana Virtual Private Network (VPN) mba hahazoana vaovao, saingy niparitaka ny hafatra fa mety hiteraka fisamborana ny fitrohana ny fampiharana, ka lasa miteraka tahotra bebe kokoa.
Rehefa tamin'ny martsa 2019, nisioka tatitra manameloka ny fampiasan'ny governemanta “herisetra mahatsiravina” nandritra ny fihetsiketsehana volana Janoary 2019 ny Mpanaramaso ny Zon'olombelona (HRW), niditra Twitter koa ireo mpanohana ny fitondrana mba hanaratsy sy hanafika ny HRW.
Nisioka ny mpisera iray fa “manaparitaka lainga bevava” ny fikambanana ary namariparitra ny HRW ho “fikambanana neo-kolonialy… karamaina hanaratsy ireo firenena tsy manan-tsiny mba hanosehana ny tanjona fiamboniana Amerikanina.” Nisy hafa koa namerina ako ny filazan'ny fitondrana ary nanome tsiny ny herisetra tamin'ny “singa vitsy.izay miezaka manimba ny endriky ny filoham-pirenena. “
Ary nitohy hatrany ankoatra ny fihetsiketsehana volana Janoary ny fampielezana vaovao diso momba ny politikam-panjakana sy ireo hetsika hafa mahaliana ny vahoaka.
Vao haingana, niditra Twitter ireo mpikambana ao amin'ny antoko ZANU PF mba hamitaka ny vahoaka momba ny fanjavonan'i Dr. Peter Magombey, filohan'ny fikambanan'ny mpitsabo eny amin'ny hopitaly any Zimbabwe (ZHDA amin'ny teny Anglisy). Nisy naka an-keriny tamin'ny 14 septambra 2019 izy, taorian'ny fampahafantarana fitokonana eo amin'ny sehatry ny fahasalamana. Nofaritan'ny sekreteran'ny ZANU PF eo amin'ny resaka tanora ho “mpampihomehy” sy henatra ho an'ny mpiray asa i Magombey. Nilaza ny kaonty amin'ny anarana ZANU PF Tia Tanindrazana fa “faikany” ny vaovao mikasika ny fisamborana azy. Ny hafa indray nanaparitaka filazana lainga fa “namono marary marobe” ireo dokotera noho ny fitokonana, anisan'izany ireo olona maherin'ny 500 any amin'ny hopitaly iray.
Ankamantatra manatantara ao Zimbaboe
Nipoitra tamin'ny politika fanjanahana tamin'ny taonjato faha-20 ny fifehezana ny fampitam-baovao any Zimbaboe, izay feno fisolelahana tafahoatra tamin'ny fahefana politika. Nosokajian'ny governemanta Rhodeziana notarihan'i Ian Smith ho toy ny “fitaovam-piadiana nosafidiana ny propagandy sy ny fifehezana ny vaovao, mba tsy hanohanana ny maha ara-dalànan'ny fitondrana ihany fa koa mba hanaparitahana vaovao diso momba ny ady.
Nan dany lalàna marobe ny governemanta kolonialy mba hanakanana ny fahalalaham-pitenena na ireo mpanohitra ny politika fanavakavaham-bolonkoditra an'i Smith ary nampihatra ireo lalàna ireo tamin'ny fomba feno herisetra mba hikendrena ireo mpitarika tolom-panafahana. Fenitra ny fanakanana ny vaovao na dia talohan'ny fahaleovantenany tamin'ny taona 1980 aza, ary izany no nametraka ny feon'ny governemanta eo amin'ny lafiny politikan'ny serasera sy ny fitantanana ny media nandritra ny taona maro ho avy.
So many in ZANU PF's hierarchy have lived with similar appalling violence woven into everyday life as if it were normal. The bush war, or Second Chimurenga , has never really ended in Zimbabwe.
Betsaka ao amin'ny ambaratongan'ny ZANU PF no niaina herisetra mahatsiravina tahaka izany tao anatin'ny fiainana andavanandro satria ara-dalàna izany. Tsy mbola nifarana mihitsy any Zimbaboe ny ady anaty akata, na ny Chimurenga faharoa .
Manohy ity lova ity i Mnangagwa ankehitriny, manafoana ireo feo mitsikera amin'ny alàlan'ny tetikady fandisoana vaovao sy fanakatonana aterineto.
Ity lahatsoratra ity dia anisan'ny andiana lahatsoratra manadihady ny fitsabahana ny zo nomerika amin'ny alalan'ny fomba tahaka ny fanakatonana ny tambajotra sy ny fandisoana vaovao mandritra ny hetsika ara-politika goavana ao amin'ny firenena Afrikanina fito: Alzeria, Ethiopia, Mozambika, Nizeria, Tonizia, Oganda, ary Zimbaboe. Ny Africa Digital Rights Fund ao amin'ny The Collaboration on International ICT Policy for East and Southern Africa (CIPESA) no mamatsy vola ny tetikasa. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/11/138078/ | Zambia : Atahorana indray ny amin'ireo mpanao gazety ao amin'ny haino amanjerim-pirenena | 2019-10-11T17:41:31 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra anglisy nivoaka tamin'ny Aprily 2014)
Biraon'ny Zambia National Broadcasting Corporation. Sary nalain'i Kitwe avy ao amin'ny Wikimedia Commons (CC BY-SA 3.0)
Mety ho lasa andraikitra mampatahotra ny fiasàna ao amin'ny National Broadcasting Corporation an'i Zambia (ZNBC) atsy ho atsy. Mikasa ny hametraka lalàna vaovao mifehy izay mifampiankina amin'ny lalàna ifampifehezan'ireo mpampita vaovao mantsy ilay Fikambanana.
Nampitandrina ilay filoha mpitantana ny ZNBC, John Mulwila, nandritra ny fampahafantarany ireo lalàna vaovao, fa izay rehetra mandika io pôlitika vaovaon'ny famoaham-baovao io amin'ireo raharaha vaovao na izay efa misy dia tsy vitan'ny hoe hampiharana ilay lalànan'ny fitsipi-pitondràna mifehy irery ihany fa koa hiharan'ny lalànam-pirenena mifehy ny mpiasa amin'ny haino amanjery sy ireo fikambanana.
Tamin'ny fanehoankeviny nandritra ny famoahana fandaharana iray vaovao tamin'ny fahitalavitra dia nanambara i Mulwila, izay sady mpisolovava, fa:
… Mifamatotra amin'ireo fikambanana mpiaro tombontsoa na ireo olontsotra ihany koa [ireo] fepetra noraisina. Izay mandika ireo fepetra ireo dia hiharan'ny lalàna misy ao Zambia sy anatin'ireo sampandraharaha hafa mifehy ny fampitam-baovao.
Ny Sampandraharaha Tsy Miankina misahana ny Haino Amanjery no miandraikitra ny Fampielezam-baovao ao Zambia amin'izao fotoana izao. Misy andian-dalàna maro hafa mifehy ny fampitam-baovao, miainga any amin'ireo fitakiana ny firaketana ireo famoahana an-gazety mankany amin'ny lalàna ho an'ny fanalam-baraka sy ny fikomiana, izay mety hitondra any amin'ny fanagadrana ny sasany amin'ireo raha toa ka dikaina. Tsy namaritra moa i Mulwila hoe ahoana no ampiharana io lalànam-pirenena io amin'ireo mpiasan'ny haino amanjery. Tsy mazava ny mety ho fiantraikan'io pôlitika io eo amin'ny fifandanjan'ny andraikitra eo amin'ireo mpanao gazety sy ny haino amanjery namoaka ilay vaovao raha toa ka misy ny fanitsakitsahana ny lalànam-pirenena–misy ahiahy sasantsasany mandeha ny amin'ny mety handraisana ireo mpanao gazety ho tompon'antoka mihitsy amin'ny fandikàna, fiovàna izay mety hanimba ny fahalalahan'ny fampitam-baovao ao amin'ny firenena.
Amin'izao, ireo hetsika ofisialy ataon'ny governemanta sy ny antoko mpitondra no tena rakofan'ny ZNBC, mahalana ihany vao mamoaka ny fijerin'ireo antoko mpanohitra sy ireo mpanao kiana izy. Vao mainka hanositosika an-jorombala ireo olona sy ireo fikambanana manana hevitra tsy mitovy io lalàna vaovao io.
Tao amin'ny The Ultimate Zambia Media Critique, naneho ny heviny momba anà resaka iray tanaty Facebook valin'ilay fanambaran'i Mulwila ilay bilaogera Bruce Chima:
Nampanahy ireo Zambiana manampahaizana amin'ny fampitam-baovao ny fanambaran'i Mulwilwa raha tena mitaratra ny votoatin'ity antontantaratasy mbola tsy navoaka ampahibemaso ity marina tokoa, izay tena nahagaga azy ireo ny haben'ny zavatra voafoakany.
Notononin'ny Chooma ihany koa ny voalazan'ny filohan'ny Association of Zambia, Andrew Sakala, izay naneho ny ahiahiny ny amin'ny tsy hisian'ny fahalalahan'ny fampahalalam-baovao intsony raha toa ka marina ny fanambaran'i Mulwila.
Te hahita dika mitovy amin'ity lalàna ity aho, manantena aho fa hampahafantatra azy ampahibemaso ny ZNBC mba hahafahantsika manome fanamarihana am-pahalalàna ny zavamisy, fa ny tena zava-dehibe dia natao hampivoatra ny asa fanaovangazety matihanina sy manaraka etika ny pôlitika famoaham-baovao. Mampanontany tena ahy ny fomba hataon'ireo tsy mpiasa ao amin'ny ZNBC ka hahatonga azy ireo hanitsakitsaka ny pôlitika mba hisarihany sazy!
Nanatevin-daharana ny adihevitra ary tsy nitsitsy fitenenana ny bilaogera Nyalubinge Ngwende, manoratra ao amin'ny Brutal Journal :
Saika faly ihany aho raha mba notenenin'ny filoha mpitantana ireo mitazona toerana ara-pôlitika mankafy ny fanaovana antsojay ireo mpiasa ao amin'ny haino amanjerim-pirenena mba hanajanona ny fomba fataony, satria miaro ny asan'ireo mpiasa ny lalàna mifehy ny famoaham-baovao. Tokony nomena toerana bebe kokoa hitrandrahany ny talentany ireo mpiasa ary tokony notenenina hahatsapa fahalalahana satria amin'ity indray mitoraka ity dia harovana amin'ny mpanao pôlitika mavitrika be loatra na ireo mpikambana ao amin'ny birao ry zareo.
Andro vitsivitsy talohan'ny nanaonvan'i Mulwila ny fanambarany, namoaka izao tao amin'ny rindriny Facebook ilay mpanao fampihomehezana pôlitika Spectator Kalaki, mijery ny lafiny tsara amin'ny fahazoan'ny ZNBC ny fahaleovantenany amin'ireo mpanao pôlitika:
Rehefa lasa mahaleotena ny ZNBC dia hanapa-kevitra ny laharampahamehany eo amin'ny vaovao amin'izay, ka tsy hanara-drambo ireo minisitra etsy sy eroa toy ny alika kely intsony.
Taorian'iny fanambaran'i Mulwila iny, ireo manampahaizana manokana momba ny fampahalalam-baovao any Zambia – indrindra ny fampitam-baovao tsy miankina anaty aterineto , izay niatrika fandrahonana maharitra avy amin'ireo manampahefana nandritra ny taona maro — dia mila manara-maso akaiky ireo lalàna izay mety hitarika any amin'ny fampitahorana mpiasa sy ny fifehezana bebe kokoa ny fahalalahan'ny fampielezam-baovao. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/10/143712/ | Dinika nasionaly ao Kamerona diso lalana | 2019-10-10T09:29:00 | Unknown | Ny minisitry ny fifandraisana tao Kamerona tamin'izany fotoana izany sady mpitarika ny antoko Mandatehezam-Panavotam-Pirenena, Issa Tchiroma (Ankavia), fanentanana ho fanohanana ny mpitondra amin'izao fotoana izao ny filoha Paul Biya tao Garoua, Kamerona, 22 Septambra 2018. Saripikan'i M.E. Kindzeka/Voice of America azon'ny rehetra ampiasaina via Wikimedia Commons.
Nanomboka tamin'ny alatsinainy 30 septambra 2019 ny herinandro fifampiresahana hamaranana ny ady ifanaovan'ny tafiky ny governemanta sy ny milisin'ny faritra miteny anglisy ao Kamerona, ary tontosaina ao amin'ny renivohitry ny firenena ao Yaoundé izany. Na izany aza, mitarazoka ao amin'ny tahotra ny olompirenena fa tsy hampitsahatra ny krizy ny fifampiresaham-pandriampahalemana.
Nampiantso fifampiresahana ny mpitarika an'i Kamerona, Paul Biya, izay nitantana ny firenena hatramin'ny taona 1982, tamin'ny 10 septambra 2019 mba hamahana ny olan'ny fiokoana efa naharitra telo taona. Efa nitarika fahafatesan'olona 2000 eo ho eo sy namindra olona mihoatra ny 500.000 ao amin'ny faritra mpiteny anglisy ao avaratra andrefana sy ao atsimo andrefana izao olana izao, araka ny nolazain'ny Firenena Mikambana.
Mahatsiaro ho atao n'ny maro an'isa mpiteny frantsay anjorom-bala ny Kameroney mpiteny anglisy, izay milaza fa mampiroborobo politika fanaovan-dalàna sy lalàna mpamoritra ny governemanta mpiteny frantsay. Ny hetsi-panoherana izay notarihan'ny mpampianatra sy mpanao lalàna tamin'ny ankapobeny dia nivoatra ho hetsika mitam-piadiana miantso ny fisintahan”i Kamerona mpiteny anglisy.
Nilaza tao amin'ny Twitter ny mpiserasera Batata Boris Karloff fa izao fifampiresahana izao no “hanao na hanapaka ny firenena mitsipotipotika:”
The much talked about Major #NationalDialogue begins in #Yaounde today. The outcome of the five days talks would either make or break the break the fractured country pic.twitter.com/S0DNDdaMND
— Batata Boris Karloff (@KarloffBatata) September 30, 2019
Manomboka ao Yaoundé androany ilay Dinika Nasionaly lehibe noresahana betsaka. Ny vokatr'izao andro dimy ifampiresahana izao no hanao na hanapaka ny fahatapatapahan'ny firenena vakivaky
Nakisaka ireo mpitarika separatista sy ny mpanohitra
Na izany aza, tsy noraharahian'ny dinika notarihan'ny governemanta ny mpitarika ny mpisintaka, Julius Ayuk Tabe, izay, nahazo sazy higadra mandra-pahafaty tamin'ny volana aogositra tamin'ity taona ity, niaraka tamin'ny mpikambana hafa.
Tabe no mitarika hetsika iray izay miezaka mandrafitra firenena miala amin'i Kamerona, antsoina hoe Ambazonia , ary nampiseho ampahibemaso ny fankahalahan'izy ireo ny fihaonambe ireo mpitarika ny hetsika.
“Tsy misy Ambazoniana handray anjara amin'ny teny tsy loa-bodin'i Biya,” hoy i Ayaba Cho, mpisintaka malaza any ivelany, tao amin'ny Reuters .
Tsy mandray anjara amin'ny fifampiresahana ihany koa ilay mpitarika ny antoko Hetsika Fanavaozana indray an'i Kamerona, Maurice Kamto, izay nosamborina tamin'ny Janoary tamin'ity taona ity noho ny fikonokononana fihetsiketsehana taorian'ny fifidianana. Tsy mety hanatrika izany ny antokony raha tsy havotsotry ny fanjakana i Kamto.
Nizara fisalasalàna amin'ny dinika ihany koa i Vy tao amin'ny Twitter:
This is why #SouthernCameroons must be Free! #NationalDialogue of stupidity! “Wishes” NOT “Whishes”. We've had effort of the foolishness! @UN Divide this damn Country & #LetMyPeopleGo #ReleaseAbdulKarimAli #FreeAllArrested @UNHumanRights @hrw @CohenOnAfrica pic.twitter.com/D6POZ2uK39
— Vy (@Vy_mbanwie) September 29, 2019
Izany no antony tsy maintsy hanafahana an'i Kamerona Tatsimo #SouthernCameroons ! #NationalDialogue fahadalana! “Maniry” TSY “Maniry”. Nanao ezaka hadalana isika! Zarao ity firenena voahozona ity ry Firenena Mikambana
Fifanakalozan-dresaka nodidian'ny governemanta
Maro tamin'ireo (Anglôfôna) mpiteny Anglisy tony fihetsika no maniry fanovana lalàmpanorenana, miaraka amin'ny fiverenana amin'ny rafitra federaly ho fanalahidy, saingy tsy ao anatin'ny fandaharam-potoanan'ny fitondrana Biya izany:
Agbor NKongho in a press release maintained his stand on a return to the federal system of government as a means to solving the Anglophone crisis in Cameroon, 30th September 2019 https://t.co/0nX31qdIOW via @chrda_africa
— Agbor Nkongho (@AgborNkonghoF) September 30, 2019
Nihazona ny heviny i Agbor NKongho tamin'ny fanambarana an-gazety fa ilaina ny fiverenany amin'ny rafi-panjakana federaly ho fomba hamahana ny krizy Anglôfôna ao Kamerona, 30 septambra 2019.
Saingy nanangana vaomiera valo ho ampahany amin'ny fifanakalozan-dresaka momba ny fandriampahalemana izay mifantoka fotsiny amin'ny fitsinjaram-pahefana, rafitra napetrak'i Biya tamin'ny taona 1996 ny governemanta Biya.
Nilaza tamin'ny Reuters tamin'ny 30 septambra ny filoha be fanantenana teo aloha, Akere Muna, izay nanatrika ny fifanakalozan-dresaka nasionaly fa: “Hafahafa izany hoe tsy manana vaomiera hiresaka momba ny federalisma, izay fototr’ izany rehetra izany.”
“Tena tsy mety ny tsy manana vaomiera hiresaka momba ny federalisma, izay fototr'izany rehetra izany.” – Akere Muna, mpanao politika, Kamerona
Naneho bebe kokoa ny fahadisoam-panantenany tao amin'ny Twitter ihany koa izy noho ny jadon'ny governemanta amin'ny hetsika:
“Mitaky famerana ny fe-potoa-piasan'ny filoham-pirenena ho 2x5taona ary fifidianana filoham-pirenena fihodinana faharoa i Sultan Mbombo Njoya (iray amin'ireo mpitondra foko any Kamerona). Ny Praiminisitra (Joseph Dion Ngute izay mitantana ny fifanakalozan-kevitra) kosa mampahatsiahy antsika hifikitra amin'ny fandaharam-potoana fa tsy hivoana amin'ny lohahevitra.”
Raha ny zava-misy, dia lasa firenena iray tamin'ny taona 1961 teo ambanin'ny rafitra federaly ny Kamerona frantsay sy anglisy, izay nananan'i Kamerona anglisy fizakantena tamin'ny fisian'ny polisy, governemanta sy rafitra ara-pitsarana manokana. Saingy nofoanan'i Ahmadou Ahidjo, filoha teo alohan'ny filoha Biya tamin'ny taona 1972 ny federalisma- namorona repoblika mitambatra izay nohamafisina sy navondron'i Biya 86 taona tao anatin'ny taona maro.
Ankehitriny dia maro no maniry ny hiverenan'izany vanim-potoana izany, anisan'izany ny lehilahy iray antsoina hoe Martin, izay mpandrafitra ao Mutengene, tanàna ao amorontsiraka andrefan'i Kamerona. Tsy nety nanome ny anarany feno izy noho ny tahotry ny famalian'ny governemanta na mpisintaka.
“Tsy mahita na inona na inona mivoaka avy amin'izany fihaonana ao Yaoundé izany aho. Niresaka momba ny federalisma isika saingy tsy voalazan'ny [governemanta] izany. Amiko dia fivorian'ireo mpanohana ny [Hetsika Demokratikam-bahoaka any Kamerona] CPDM izany, ”hoy izy tamin'ny Global Voices tamin'ny alahady 29 septambra tany Buea, raha nanatrika fotoam-piangonana izy.
“Tsy mahita na inona na inona mivoaka avy amin'izany fihaonana ao Yaoundé izany aho. Niresaka momba ny federalisma isika saingy tsy voalazan'ny [governemanta] izany. Amiko dia fivorian'ireo mpanohana ny [Hetsika Demokratikam-bahoaka any Kamerona] CPDM izany. “- Martin, Mutengene, Cameroon
Ho an'i Relly Ebini, miasa tho mpaka sary any Buea, tanàna afovoany Anglôfônina, resy lahatra tanteraka izy fa ny federalisma no zavatra tsara indrindra amin'ny adihevitra.
“Te hino aho fa hijanona amin'ny resaka federalisma ny resaka. Izany no irianay Anglôfônina ary mino aho fa hampitsahatra ny krizy izany, ”hoy izy tamin'ny Global Voices tamin'ny alahady 29 septambra lasa teo.
Noho ireo olona maro nafindra toerana, manantena i Martin fa hitsidika indray ny tanànany any amin'ny faritra avaratra andrefana izy indray andro any:
“Rehefa nanomboka ny krizy tamin'ny taona 2016, dia tsy nandeha nankany an-tanànako aho. Efa-taona izao, tsy tany aho noho ny fifanolanana, ”hoy izy. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/18/144060/ | Mahafaty olona ny firotsahan'ny polisy an-tsehatra ao Ginea, mifikitra amin'ny fitondrana i Alpha Condé | 2019-10-18T05:17:29 | Unknown | Pikantsarin'efijerin'ny France 24 milaza ny vaovaon’ ny toe-draharaha any Ginea.
Nipoaka tao Ginea tamin'ny 14 oktobra ny herisetran'ny polisy, izay niteraka fahafatesan'olona maro sy fisamborana tsy voaisa, noho ny fihetsiketseham-panoherana ny tetikasan'ny filoha Alpha Condé hanova ny lalampanorenena mba ahafahana mirotsaka ho amin'ny fehim-potoana fahatelo.
Lasa kianja ifanandrinan'ny mpitandro ny filaminana sy ny mpanao fihetsiketsehana ny araben'i Conakry, renivohitra, sy ireo tanandehibe ao an-kibon'ny firenena.
Etsy ankilany, nahazo tombondahiny manokana ny polisy ho afa-mitifitra avy hatrany araka ny voatondron'ny lalàna. Nahafatesana olona enina , ary zandary ny iray amin'izany, ireny fihetsiketsehana ireny sy maratra maro dia maro.
Vakio ihany koa: Mahazo alalana hitifitra raha vao mahita ny mpitandro ny filaminana
Etsy andaniny, toherin'ny mpanao fihetsiketsehana ny fanovana ny lalampanorenana izay heverin-dry zareo ho paipaikan'ny filoha ikendreny ara-dalàna ahafahany miditra fehim-potoana fahatelo. Feran'ny lalàna ankehitriny ho roa misesy tokoa manko ny fehim-potoana iasan'ny filoha. 81 taona ny filoha Condé izay tokony hamarana ny fehim-potoana fiasany amin'ny oktobra 2020.
Tena marefo tokoa ny mpanao fihetsiketsehana satria zary manitsakitsaka ny lalàna ny ataon-dry zareo, hoy ny fampahatsiahivan'ny fikambanana iraisampirenena ho fiarovana ny zon'olombelona, Human Right Watch:
Depuis plus d’un an, le gouvernement de la Guinée interdit de fait les manifestations de rue en invoquant les risques pour la sûreté publique. Les autorités locales ont interdit au moins 20 manifestations. Les forces de sécurité ont utilisé des gaz lacrymogènes contre les personnes qui défiaient l’interdiction, et ont arrêté des dizaines de manifestants.
Efa mihoatra ny herintaona izao ny governemantan'i Ginea no nandrara ny fihetsiketsehana an-dalambe amin'ny fanononana ny filaminam-pirenena. Farafahakeliny fihetsiketsehana 20 no efa norarànan'ny manampahefana isaky ny any an-toerana. Mampiasa etona mandatsa-dranomaso amin'ireo olona mihaika izany fandraràna izany ny mpitandro ny filaminana, ary nisambotra mpanao fihetsiketsehana am-polony.
Eo amin'ny toe-draharaha politika, mifanohitra be ihany ny fitenin'ny governemanta: tamin'ny 13 oktobra ny filoha Condé niantso fifampiresahana, araka ny fampahatsiahivan'ny habaka africaguinee.com:
Alpha Condé a réitéré son appel au dialogue responsable et à la concertation permanente pour aplanir toutes les divergences et relever tous les défis qui se posent au pays.
Nanantitra indray ny antsony hisian'ny fifampiresahana tompon'andraikitra sy ny fiara-midinika maharitra indray i Alpha Condé mba handravonana ny tsy fitovian-kevitra sy hihoarana ireo fanamby manoloana ny firenena.
Mandritra izany fotoana izany ny mpanolotsaina ao amin'ny Prezidansa Ahmed Tidiane Traoré no nanambara tamin'ny 12 oktobra araka ny habaka gineana guineenews.org, izany hoe roa andro alohan'ny fihetsiketsehana, amin'ny mpitolon'ny RPG Arc-en-ciel [Antoko eo amin'ny fitondrana] avy ao amin'ny fokontanin'ny seranam-piaramanidin'i Conakry:
Nous invitons la jeunesse du parti à la vigilance dans les quartiers. Ils [les militants de l'opposition] ont stocké [des pneus usés dans les trous, nous invitons la jeunesse du parti à faire sortir ces pneus. Empêchez-les. Sortez ces pneus cachés, n’attaquent personne, ne détruisez rien, défendez-vous seulement. Tous les malfaiteurs seront dénichés et ils seront montrés au peuple
Manasa ny tanora izahay hanao andrimaso eny anivon'ny fokontany. Nanangona [kodiarana efa niasa] ry zareo, manasa ny tanora ao amin'ny antoko izahay hamoaka ireny kodiarana ireny. Sakano ireo. Avoahy ireo kodiarana nafenina ireo, aza manafika na iza na izany, aza manimba na inona na inona, miarova tena fotsiny. Ho hita daholo ny mpanao ratsy ary haseho vahoaka
Vao maika nampitombo ny fahatezeran'ny mpanohitra sy ny firaisamonim-pirenena izany lela roa ataon'ny ao an-tampon'ny fitondrana izany, hany ka araka ny habaka globalguinee.info:
Ce 14 octobre 2019, sans doute un lundi sombre pour ne pas dire noir, à l’appel du FNDC, les Guinéens sont massivement sortis dans les rues pour s’opposer au projet de changement constitutionnel.
Des affrontement ont été signalés dans plusieurs quartiers de la Capitale guinéenne. Les activités au centre administratif de Kaloum ont été quasiment paralysées. Plusieurs Points d’appui (PA) des unités d’intervention de la police ont été aussi saccagés. A l’intérieur du pays, l’appel a été aussi observé dans les régions De Moyenne Guinée, Basse Guinée. En forêt et en Haute Guinée, l’appel n’a pas tellement prospéré. Mais tout de même, les villes sont restées paralysées.
Tamin'ity 14 oktobra 2019 ity, izay tsy isalasalana fa alatsinainy matroka mba tsy ilazana hoe mainty, nivoaka marobe ho eny andalambe ny vahoaka gineana ho fanoherana ny tetikasam-panovana lalampanorenana. Nahitana fifandonana tany amin'ny fokontany maro tao amin'ny renivohitra gineana. Saika nihitsoka tanteraka ny raharaha tany amin'ny foibem-panjakana tao Kaloum. Voaroba ihany koa ny Points d’appui (PA) maro an'ny vondrona vonjy taitra an'ny polisy. Nisy nihaino maro ihany koa ny antso tany amin'ny faritra tao Ginea antenantenany sy Ginie ambany. Tsy dia nisy nihaino loatra kosa ny antso tany an'ala sy tany Ginea Ambony. Fa nihitsoka ny tanandehibe na dia izany aza.
Nanoratra toy izao ny bilaogera maliana Adam Thiam raha naneho hevitra tao amin'ny benbere.org, sehatra maliana “ihaonan'ny tanora” :
Les choses sérieuses commencent en Guinée, avec ses surenchères incendiaires, ses morts presque banales de manifestants criblés de balles, les traînées de sang sur les pavés barricadés et carrefours fumant sous les pneus enflammés et les gaz lacrymogènes.
Manomboka mihenjana ny toe-draharaha ao Ginea, amin'ireo tabataba mirehidrehitra, tahaka ny lasa mahazatra ny fahafatesan'ny mpanao fihetsiketsehana rotiky ny bala, ra mandriaka eny amin'ny rarivato voabahana sy ny fihaonan-dalana irehetan'ny kodiarana sy ny etona mandatsa-dranomaso.
Melohin'ny mpiserasera ao Ginea sy any an-kafa ao Afrika any amin'ny tambajotra sosialy ny herisetra.
Mampitandrina ny filoha gineana ny mpisera Twitter Concerned Citizen®?? (@raia_husika):
Comme Blaise Compaoré, Alpha Condé se dirige vers l’abîme. Parviendra-t-il à entendre les cris de colère de ses compatriotes ? Le très proche avenir nous édifiera. En attendant, le navire est en train de chavirer. pic.twitter.com/oRAev0qNEN
— Concerned Citizen®?? (@raia_husika) October 15, 2019
Tahaka an'i Blaise Compaoré, mizotra mankany amin'ny tevana ihany koa i Alpha Condé. Handre ny hiakam-pahatezeran'ny mpiray tanindrazana aminy ve izy? Hanefy antsika ny ho avy akaiky dia akaiky. Mandra-piandry izany, manomboka mihilangilana ny sambo.
Naneho setriny avy amin'ireto teny ireto ny mpanora-gazety gineana Bhoye Barry (@BhoyeBarry91) tamin'ny 15 oktobra:
Hamdallaye pharmacie ( #Conakry ): des citoyens réveillés par les FDS [Forces de sécurité] tôt ce matin
Selon un citoyen de la zone, les FDS sont entrain de défoncer les portes et pillés le contenu des maisons. (Image archive) #Amoulanfe #Kibaro #Guinee pic.twitter.com/xk6xax8DT0
— Bhoye Barry ?? (@BhoyeBarry91) October 15, 2019
Hamdallaye pharmacie ( #Conakry ) olompirenena tairin'ny Mpitandro ny filaminana androany maraina. Araka ny nolazain'ny olom-pirenena tao amin'ny faritra, manomboka mamaky varavarana sy mandroba izay ao an-trano ny mpitandro ny filaminana.
Jadis opposant, aujourd’hui consumé par l’envie de faire changer les lois pour un 3ème mandat, pour peut-être rester sur le trône jusqu’au bout, Alpha Condé incarne l’une de ces parts sombres d’une Afrique qui n’a cesse de nous tirer vers le bas! Courage au peuple de #Guinée ! ✊? https://t.co/K3DAaqaIYI
— S. Nkola Matamba??? (@Simeon_5) October 12, 2019
Fahiny mpanohitra, ankehitriny levon'ny faniriana hanova ny lalàna mba ahafahana miditra fehim-potoana fahatelo, mba hahazoana mipetraka eo amin'ny seza fiandrianana hatramin'ny farany angamba, Alpha Condé no maneho ireo faritra matroka amin'i Afrika tsy mitsahatra ny misintona antsika hidina! Mahereza ny vahoakan'i Ginea!
Ho an'ilay senegaly Cheikh Fall™ @cypher007 ny fandavana hiala amin'ny fahefana no olana:
#GUINÉE – C'est juste déplorable. Première journée de manifestation contre un troisième mandat de Condé et voilà qu'on publie un bilan de victimes avec des morts. Cette folie des hommes politiques à vouloir occuper le poste de Chef de l'état à vie. #Amoulanfe
— Cheikh Fall™ (@cypher007) October 14, 2019
Tena mampalahelo. Andro voalohany amin'ny fihetsiketsehana anoherana ny fehim-potoana fahatelo ho an'i Condé dia indreo ny vokatra amin'ny isan'ny niharam-boina ahitana maty maro. Ilay fahadalàn'ny politisiana te-hitazona ny toeran'ny filoham-panjakana mandra-maty.
Manamarika ihany koa ny sasany amin'ireo fikasana hanodikodina ny saim-bahoaka, mahita izany ilay mpikatroka gineana Macky Darsalam :
#Guinée Le @GouvGN dans le but d'affaiblir la grande protestation de ses citoyens contre le tripatouillage constitutionnel ce #Lundi14 procède à une opération de distribution des sacs de riz dans la capitale @Amoulanfe2020 @AlphaCondePRG @Cellou_UFDG @diallousmane @RFI @afpfr pic.twitter.com/T7qY6JOlzB
— Macky Darsalam (@DarsalamMacky) October 12, 2019
Ginea: Mba hampalemy ny fihetsiketseham-panoherana ataon'ny olom-pirenena ho fanoherana ny fikitikitihana ny lalampanorenena androany alatsinainy, mizara vary amin'ny gony eto an-drenivohitra ny governemanta.
Miraviravy tanana ny gineana ao amin'ny fanoherana manoloana ireo fanafihana ireo: n ampiato ny fandraisany anjara adihevitra parlemantera ireo depioten'ny antoko UFDG, UFR, UDG, UPG izay manohitra an'i Condé, sy ireo mpikambana ao amin'ny vondrona parlemanteras ‘’Libéral Démocrate et Alliance Républicaine’’ hatramin'ny 11 oktobra 2019 lasa teo. Miampy izany, mihamahery vaika ny herisetra mihatra amin'ireo antoko ireo, araka ny nomarihan'ny habaka mediaguinee.org:
…au siège de l’Union des forces républicaines (UFR) de Sidya Touré, des échauffourées ont éclaté entre certains éléments de l’opposition et des militants de la mouvance qui avaient pris des dispositions la veille pour boucler toute manifestation non autorisée dans le fief traditionnel du parti au pouvoir. Des affrontements qui se sont soldés par le saccage du siège de l’UFR et l’arrestation de 6 personnes dont les identités et leurs partis d’origine restent encore méconnus du grand public.
… Ao amin'ny foiben-toeran'ny UFR an'i Sidya Touré, gidragidra teo amin'ny mpikambana sasantsasany ao amin'ny fanoherana sy ireo mpitolon'ny fironana izay nandray fepetra ny omalin'io mba hanidiana izay fihetsiketsehana rehetra tsy nahazoana alalana ao amin'ny toerana fahazoan'ny antoko ao amin'ny fitondrana vato betsaka. Gidragidra izay niafata amin'ny fandrobana ny foiben-toeran'ny UFR sy ny fisamborana olona enina izay tsy fantatry ny sarambabem-bahoaka hoe iza ireo ary avy amin'ny antoko inona. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/10/139528/ | Ny Fitetezana ny mozika afrikanina (2006) | 2019-10-10T05:21:05 | Unknown | (Lahatsoratra teny anglisy tamin'ny janoary 2006)
Inona izany hip hop Afrikanina? Avy any Nairobi ka hatrany Dakar, nahasarika ny sain'ny tanora ny hip hop, izay mamokatra tarika mpanao rap, break dance ary b-boys marobe. Maro no mihevitra fa avy amin'ny vanim-potoanan'ny Mpampita hevitra araka ny fombandrazana afrikanina no nipoirany, mihevitra kosa ny sasany fa zavatra niainan'ny Afrikana-Amerikanina manokana izany. Na avy aiza na avy aiza anefa no nipoiran'ny hip hop, dia tsy mampiova zavatra izany, fitempo sy gadona ihany. Obi no anarako ary mibilaogy ao amin'ny soul on ice . Tongasoa ato amin'ny fitetezana ny mozika Afrikanina.
Complicated Fun mamoaka ny momba ny hip hop Kenyana sy ny Afrofuturism ary miresaka momba ny Fetin'i Kenyatta tany Minneapolis (10 oktobra 2005).
“While Kenyatta Day offers a glimpse of Africa's future in hip hop and cinema (see below), the local exhibit, discussion, and events surrounding Afrofuturism at the Soap Factory (near St. Anthony Main) peer forward into the future of the African Diaspora, and use the sci-fi imagination to satirize the past”
Raha nanolotra topi-maso amin'ny hoavin'ny Afrika eo amin'ny taranja hip hop, sarimihetsika (jereo etsy ambany) ny Fetin'i Kenyatta , dia niditra Afrofuturism tao amin'ny Soap Factory (akaikin'ny Lalambe St. Anthony), ary nampiasa fomba fakana sary an-tsaina sci-fi mba hamasohana ny lasa ary hitodihana amin'ny hoavin'ny zanaka ampielezana Afrikanina ny fampiratiana ao an-toerana, ny fifanakalozan-kevitra sy ny hetsika nataonay”
Manohy ny Complicated Fun amin'ny firesahana ny fandefasana voalohany ao an-toerana ny sarimihetsika fanadihadiana antsoina hoe Hip Hop Colony izay notontosain'ny tale Kenyana Mike Wanguhu .
Miresaka momba ny ekipa hip hop Senegaley Daar J ny Bob's blog :
“If Africa is in the midst of a hip-hop renaissance, the Senegalese trio Daara J could be the movement's foremost statesmen. Earning accolades worldwide for their vibrant 2004 record Boomerang ( Wrasse Records ), the Dakar-based MCs Faada Freddy, N'Dongo D and Aladji are keen to explore the links between worlds old and new, and their music lies at the crux of what they call an emerging “hip-hop civilization.”
“Raha ao anatin'ny famelomana indray ny hip hop i Afrika, dia mety ho olona manan-kaja indrindra amin'ny hetsika ny trio Senegaley Daara J. Nahazo fankasitrahana tamin'ny olona maneran-tany noho ny zava-bitan'izy ireo tsara indrindra tamin'ny taona 2004, Boomerang ( Wrasse Records ), afaka mitrandraka ny fifandraisana eo amin'ny tontolo taloha sy ny vaovao i MCs Faada Freddy, N'Dongo D sy Aladjiina any Dakar, ary anisan'ny antsoin'izy ireo hoe ” sivilizasiona hip-hop vaovao” ny mozikan'izy ireo .
Manome rohy mankany amin'ny resadresaka niaraka amin'i Faada Freddy sy rohy mankany amin'ny mozikan'izy ireo sasany ( kexp seattle ) ny bilaogin'i Bob.
Mandeha ny Amboara Afrikaninin'ny Firenena ary mampatsiahy antsika ny tsy fahombiazan'i Nizeria handray anjara amin'ny amboara manerantany i Naija Jams . Andro mialoha ny lalao fanokafana hifanandrinana amin'i Ghana , avy amin'ilay mpihira Amerikanina sady milaza fa mpilalao baolina kitra, Pa-J ny teny fampaherezana:
“When it comes to Nations Cup, Ghana Go Hear Wien… Na den, them go sabi what’s up Ghana Go Hear Wien… Shebi na 3-0 dem go chop Ghana Go Hear Wien… When the green white green enter the green grass Show time, make we skata anything dey waka pass”
“Raha mikasika ny Amboaram-pirenena, Alefa Ghana … Na den, them go sabi what’s up Alefa Ghana… Shebi na 3-0 dem go chop Alefa Ghana… Rehefa miditra ao amin'ny bozaka maitso ny maitso fotsy maitso Asehoy ny fotoana, ataovy skata anything dey waka pass”
Miandrandra mafy baolina kitra mahafinaritra sasany i Naija Jams ary nanome fifandraisana mp3 mankany amin'ny hiran'i Pa-J , Ghana go hear wein ..
Ny bilaogy Best Ambiance kosa manolotra antsika:
“New music tonight from Ladysmith Black Mambazo and the Mahotella Queens from South Africa, as well as music from Brazil, Madagascar, Angola, Cameroon, Guinea-Bissau, Nigeria, Senegal, Ethiopia, Eritrea, and much more.”
“Mozika vaovao androany alina avy amin'i Ladysmith Black Mambazo sy Mahotella Queens avy any Afrika Atsimo, ary koa mozika avy any Brezila, Madagasikara, Angola, Kamerona, Guinea-Bissau, Nizeria, Senegaly, Etiopia, Eritrea ary ny maro hafa. “
Nandefa rohy mankany amin'ny fandaharana antserasera amin'ny onjam-peo ( kexp seattle ) ary manome raki-tsarin'ny mozika ny bilaogy Best Ambiance . Afaka mahita rohy mankany amin'ireo fampisehoana voatahiry ao amin'ny bilaogy ihany koa ianao. Mahita aho fa ny rohy ao amin'ny Real Radio no tsara indrindra. Mozika tsara dia tsara.
Mamoaka fanadihadiana mahaliana miaraka amin'i Thomas Turino , profesora momba ny mozika sy ny anthropôlôjia ao amin'ny Oniversiten'i Illinois ao Urbana ny bilaogin'ny BluePie Artists .
After conducting extensive field work in Zimbabwe during the 1990s, he published “Nationalists, Cosmopolitans, and Popular Music in Zimbabwe” (University of Chicago Press, 2000). A complex work examining the role of music in Zimbabwe’s liberation struggle and establishment of statehood, Turino’s book provides an excellent account of the social, political, and historical circumstances in which Thomas Mapfumo rose as a composer, singer, and bandleader.
Rehefa avy nanao asa maro ifotony tany Zimbaboe, namoaka ny “Hira Nasionalista, Kosmopolitana sy malaza ao Zimbaboe” (Oniversite any Chicago Press, 2000) izy. Asa goavana mandinika ny anjara asan'ny mozika tamin'ny tolon'ny fanafahana tao Zimbabwe sy fananganana fanjakana iray, manome fitantarana mahatalanjona momba ny toe-javatra ara-tsosialy, ara-politika sy ara-tantara ny bokin'i Turino, izay nanandratana an’ i Thomas Mapfumo ho mpamoron-k ny hira, mpihira ary lehiben'ny orkesitra.
Nalaza ary mbola malaza foana noho ny mozikany manohitra ny governemanta tamin'ny vanim-potoana Rhodeziana i Thomas Mapfumo . Tamin'ny resadresaka natao, dia miresaka momba ny asa fikarohana nataony sy ny fijanonany tany Zimbaboe ny profesora Turino.
Manasongadina tetikasa mozika mahaliana ataon'ny DJ Doug Schulking , antsoina hoe Culture Shock ny WFMU's Beware of the blog .
“Dont pass up this amazing collection of jaw-dropping, mind jarring cross-cultural music hybrids. Eighty minutes of melodious map-melters that set the world on its ears”
“Aza avela handalo fotsiny ity angona mahatalanjona amin'ny fifangaroan'ny mozika ara-kolontsaina mahagaga ity. Feon-kira valopolo minitra izay hampihaino ny olona manerantany”
Manolotra mozika avy amin'ireo mpanakanto Afrikana ( Ali Farka Toure , Babba Maal), mpanakanto Indianina sy Shinoa ny Culture Shock . Nanolotra ny mp3 rehetra azo trohana maimaim-poana miaraka amin'ny fampahalalana momba ny hira tsirairay i Doug ho fanomezana ho an'ireo mpihaino azy. Manana fampisehoana mozika an-tserasera antsoina hoe “ Give the Drummer Some ” koa izy. Voatahiry ao amin'ny pejiny ireo fampisehoana taloha. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/07/143682/ | Famorian-tanora ao Shina hampitsarahana ny fahaverezam-pimaroamboary sy mampiroborobo ny firindrana miaraka amin'ny natiora | 2019-10-07T16:18:32 | Unknown | Lanonam-panokafana MAB Youth Forum. Saripikan'i Ines Hirata, nahazoana alalana.
Notontosaina tao amin'ny Tahirin-tontolovoary Changbaishan ao Shina, tamin'ny 15-18 Septambra, ny tsenankevitry ny tanora na Man and Biosphere (MAB) Youth Forum momba ny Olona sy ny Tontolovoary taona 2019, nampiray toerana tanora miisa 176 avy amin'ny firenena miisa 82, hiresahana ny mahalaharam-pahamehana ny krizy ara-pimaroamboary nateraky ny fiovan'ny toetrandro.
Farafahakeliny firenena afrikana 15 no voasolo tena ary asongadin'ireny delegasiona ireny ny tsy fahampian'ny loharanombola sy ny fahazoam-baovao toy ireo fanamby lehibe hiatrehana ny fiovan'ny toetrandro. Manome hirika ho an'ny tanora rehetra (18-35) hirotsaka an-tsehatra hita maso amin'ny COP 15 [kaoferansa momba ny toetrandro] ho avy izany amin'ny Convention on Biological Diversity (CBD na Dinan'ny Fimaroana biolojika) ny tsenan-kevitra.
Ny lohahevitry ny tsenankevitry ny tanora MAB dia ny “mirotsaka ao amin'ny hamaroamboary” izay mifanaraka amin'ny lohahevitry ny CoP 15: hoe “Ecological Civilization: Building a Shared Future for All Life on Earth,” [Sivilizasiona ekolojika: manangana hoavy ifampizarana ho an'ny manana aina rehetra eto ambonin'ny tany] izay hotontosaina ao Shina amin'ny taona 2020 izany. Ao amin'ny CoP 15, antenaina handray lasitrasa manerantany amin'ny hamaroamboary izay mety hamoaka ny vina 2050 ho an'ny hamaroamboary ny vondrompiarahamonina iraisampirenena, “Miaina mirindra miaraka amin'ny natiora”.
Mifantoka amin'ny fomba hampiasana hampitsaharana ny fahaverezam-pimaroamboary aorian'ny Lasitrasam-Pimaroamboary taona 2020 ihany koa ireo fotoana ifanoloran-kevitra ireo:
PEOPLE! Day 3 of the MAB Youth Forum. During interactive sessions, the #MABYouth community discussed it's perspective on how we can use the Post 2020 biodiversity framework towards solving the current biodiversity crisis. #UNESCO #Changbaishan #Biosphere … pic.twitter.com/NMv1iRC3Df
— People and Biosphere (@UNESCO_PAB) September 17, 2019
Ry vahoaka! andro fahatelon'ny tsenankevitry ny tanora MAB. Mandritra ny fotoana ifanolorankevitra, hiresaka izay fomba fijeriny amin'ny fomba hampiasantsika ny aorian'ny lasitrasam-pimaroamboary taona 2020 amin'ny famahana ny krizin'ny fimaroamboary amin'izao fotoana izao ny tsenankevitry ny tanora.
Navoitran'ny tsenankevitra fa mila fohazina amin'ny fanahoana fahaverezan'ny fimaroamboary ny zanak'olombelona.
Porofo siantifika no nampiseho fa hitondra fiantraikany mitera-boina tsy roa aman-tany ho an'ny planeta ny fiovan'ny toetrandro — ao anatin'izany ny biby sy ny zavamaniry — raha mbola mizotra amin'ny fisaina “fihariana araka ny mahazatra” ny olombelona.
Manasongadina ny maha-maika ny fanaovana vaiandohandraharaha ireo hetsika hamoahana ny Dinan'i Paris ny tatitry iraisan'ny governemanta taona 2018 momba ny fiovan'ny toetrandro . Ampitandreman'ny tatitry ny IPPC ny fiantraikan'ny fitomboan-kafanana manerantany 1,5°C talohan'ny vanim-potoana indostrialy ka nandrisika ny vahoaka sy ny governemanta izy hiatrika tsy misy hataka andro ny krizin'ny toetrandro.
Climate change does not only affect human beings but also animals. Many species are at risk of extinction. To learn more about the impact of climate change on living creatures check out this series narrated by David Attenborough. pic.twitter.com/iShXO90Qxr
— YEPP EUROPE (@YEPPEUROPE) September 23, 2019
Tsy ny olombelona ihany no tratran'ny fikorontanan'ny toetrandro fa ny biby ihany koa. Maro ireo karazana ahiana ho fongana. Raha te-hahalala bebe kokoa ny fiantraikan'ny fiovan'ny toetrandro amin'ny voary dia jereo ny andian-tanta nosoratan'i David Attenborough
Delegsioan'ny tsenankevitry ny tanora MAB mianika ny tendrombohitra Changbai ao amin'ny tahirin-ttontolovoarin'i Changbaishan, Shina, 2019. Saripikan'i Ines Hirata, nahazoana alalana.
Filazan'ny tanora mifantoka amin'ny karaza-mananaina rehetra
Nanangana filazana misy fizarana efatra izay miompana amin'ireo olona isankarazany amin'ny fimaroamboary, fiovan'ny toetrandro ary fifandraisan'ny zanak'olombelona amin'ny tontolovoary ireo tanora ao amin'ny tsenankevitra. Voalaza ao amin'ny fanambaràna ihany koa ny filàna manandrateny tsy ho an'ny olombelona ihany fa ho an'ireo karazana zava-mananaina rehetra. Tsy maintsy maharaka haingana ny fiovaovan'ny toetrandro ireo biby marefo, indrindra fa ireo biby mpirenireny, na an-tanety na an-drano.
Mpihinam-biby monina ao anatin'ny faribolana arktika ny orsa an-tendrotany, izany hoe izay tafiditra ao amin'ny Riaka Arktika, sy ireo ranomasina mbamin'ny vondron-tany manodidina azy. Noho ny mety hisian'ny fahaverezam-ponenana ateraky ny fiovan'ny toetrandro, dia efa nosokaniana ho karazam-biby marefo ny orsa an-tendrontany, ary farafahakeliny telo karazana amin'ireo sobamponina orsa miisa 19 no mihena ny isany. Tompon'ny sary: Robert Linsdell via Flickr, CC BY 2.0.
Norafetin'ny tanora ny fanambaràna taorian'ny resadresaka lalina amin'ny fiainana mirindra miaraka amin'ny natiora, fiainana azo zakaina, fiovan'ny toetrandro ary ny fanadihadiana momba ireo fitahirizan-tontolo voary, mijery ny tanjaka, ny fahalemena, hirika ary fandrahonana (SWOT amin'ny teny anglisy). Fanahiana hafa hita ao amin'ny fanambaràna ny tsy fahampian'ny fahavononana ara-politika, ny filàna rariny eo amin'ny taranaka mifandimby, ny fitovian'ny lahy sy ny vavy, ny fankatoavana ny zon'ny vahoaka tompotany sy vondrom-piarahamonina ao an-toerana.
Tany alohaloha tany tamin'ity taona ity, tamin'ny volana mey, namoaka tatitra ny Sehatra fanaovana Siansa Politika ao amin'ny Servisim-Pimaroamboary sy ny Rafiboary (IPBES) fa karazana iray tapitrisa no ahiana ho ringana noho ny fiovana eo amin'ny fampiasana ny tany sy ny ranomasina. Tany aloha tany ara-nanahary ny faharinganan'ny karazana. Ny fahasamihafany amin'izao fotoana dia ny olombelona no miteraka ny faharinganana noho ny fitomboan-kafanana sy ny fakàna ny ny fonenan'ny biby ary ny fanjonoana tafahoatra.
Raha eo amin'ny resaka fiovan'ny toetrandro, i Afrika no ao amin'ny mason'ny tadio . Ny tsikaritra indrindra, mihamanjavona ny fonenana mifanaraka indrindra sady tsy hita any an-kafa ho an'ireo biby mpirenirenin'i Afrika ary vao maika mihamarefo ireny biby ireny manoloana ny fiovan'ny toetrandro noho ny fihakelezan'ny sehatra ahafahany mihetsika. Mampihena haingana ny sehatra ho an'ny fiainan-drenireny ny fampiasan'ny olombelona ny tany noho ny fitomboan'ny mponina, ny tinadim-vokatra avy amin'ny fambolena, ny fitrandrahana ankibon'ny tany ary ny rafi-pampandrosoana raki-tapisaka.
Fanampin'izany, miatrika fahasarotana maro ihany koa ny biby an-dranomasina noho ny fitomboan'ny asidra sy ny fitomboan'ny hafanan'ny rano. Mihamafana ny riaka ary mamono ny rafi-piainana an-driaka (ranomasina) izany.
The @IPCC_CH report is clear ? Global warming is drastically changing #OurOcean . Warmer, more acidic, less oxygen. Devastating for marine life. Also underlined by @IPBES , the call by Science is: #ActNow We in ?? agree: https://t.co/TJstIj07u6 #Biodiversity2020 #OceanEU pic.twitter.com/AL7yoegrXU
— EU Environment (@EU_ENV) September 25, 2019
Mazava ny tatitry ny IPCC_CH Manova be dia be ny riakantsika ny fitomboan-kafanana ankapobeny Mihamafana, Mihabetsaka asidra, Mihakely oksizena. Fahapotehan'ny fiainana ambany ranomasina. Ary asongadin'ny IPBES ihany koa, ny antson'ny siasa dia hoe Mihetseha izao. Mitovy hevitra amin'izany izahay ato ??
Tamin'ny faramparan'ny Septambra ny IPCC namoaka tatitra manokana momba ny Riaka sy ny “Cryosphere” (tontolo mangatsiaka dia mangatsiaka) ao amin'ny toetrandro mikorontana. Asehon'ny tatitra fa raha mbola mitohy ny fandefasana etona mampitombo hafanana, hanimba ny riaka sy ny cryosphere ny fikorontanan'ny toetrandro. Mety hoe tsy monina any an-dranomasina na any amin'ny tontolo tena mangatsiaka ny olona, fa hisy fiantraikany amin'ny olombelona sy ny biby ny fikorontan'ny toetrandro any amin'ireny faritra ireny. Hampifangaroharo ny vondran-dranomandry ary hampisondrotra ny haavon'ny ranomasina ka handrahona ny zava-miaina rehetra eto amin'ny planeta.
Tena mafy ny toe-draharaha fa tsy mahavery fanantenana, satria mbola manohy mampanome vahana sy manangona fahalalàna siantifika tsy nosaintsainina akory ampolony taona vitsivitsy izay ny tanora. Asehon'ny tatitra siantifika fa ankoatra ny tafahoatra ataon'olombelona mahatonga ny fikorontanan'ny toetrandro dia efa hainy tsara ihany koa ny karazam-boina efa miandry. Raha miasa haingana ny tanora ary mamaly ny maha-laharam-pahamehana azy ny fahavononana politika, dia mety mbola afaka misoroka ny voina ihany ny olombelona. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/07/143251/ | Kamerona: Manao fanadiovana i Yaoundé mialohan'ny fahatongavan'ny Papa | 2019-10-07T13:00:32 | Unknown | (Fanamarihana: lahatsoratra nivoaka tamin'ny Martsa 2009)
Ho any Kamerona ny Papa Benoit XVI ny 17 ka hatramin'ny 24 Martsa 2009. Manosika an'ireo tomponandraikitra handray fepetra ifotony mikasika ny fanadiovana izany, hoy ny fanamarihan'ny blaogy Griet,Thorsten, Jara and Lisa [teny anglisy]:
1 Ireo tranotranokely rehetra, ireo trano, sy ireo tranohazon'ny mpivarotra ka tsy dia tsara rafitra loatra dia narodana tamin'ny fiarabe mpitrongy tany ‘bulldozer’ avokoa. Mandalo ilay fitaovana goavam-be, manadihady ny misy anao tranohazo/trano/na zavatra hafa, ary rehefa tsy azoazon'ny mpamily ilay fiarabe izany, dia potehany fotsiny miaraka amin'izay rehetra ao anatiny. Herinandro no nanombohan'io tao afovoan-tanàna. Tampotampoka teo, tsy nahitana an'ireo mpivarotra mandehandeha intsony ny arabe, nanjavona avokoa ireo tranotranokely teo an-toerana, sy ny sisa… Amin'izao fotoana izao [ny asa] dia miitatra hatrany amin'ny seranam-piaramanidina. 2 Misy jiro vaovao be mitaratra ny làlana mankany amin'ny seranam-piaramanidina. Saingy amin'ny faritra mitondra mankany amin'ny afovoan-tanàna irery ihany. 3 Amin'ny Talata, azo antoka – mbola ho fantarina ny an'ireo andro hafa – dia ho tapaka ny làlana miala eny amin'ny seranam-piaramanidina hatreny afovoan-tanàna. Fanamarihana: ny hariva no ho tonga ny papa, saingy tsy maintsy vao maraina dia efa akatona ny làlana. Noho izany dia tsy ho afaka handeha hiasa ny olona na miverina, na handeha an-tsekoly, sy ny sisa….
Misy rohy mankamina blaogy hafa ihany koa ao anatin'ilay lahatsoratra, dia ny an'ny fianakaviana iray mpila ravinahitra, Sander Elke en Milan [néerlandais] izay mampiseho ny sary fandrodanana ireo tranotranokely manamorona ireo arabe ao Yaoundé.
Nitarika adihevitra teo amin'ireo bilaogy roa tantanina mpila ravnahitra ao Kamerona ireo fandrodanana ireo. Συγκακοπαθησον , bilaogy iray amin'ny teny anglisy soratan'ny Amerikàna misionera iray, nanoratra mikasika ireo fiovàna endrika tao Yaoundé vokatry ny fandolavan'ny papa ao Kamerona.
Koa, ahoana ny fahatsapako manoloana izany rehetra izany? Tsara ny hoe mahazo ainga vao amin'izany ny tanàna – azo antoka fa vokatr'izany dia toy ny hoe tsara kokoa ny fahitàna ny zavatra rehetra, ary ho mora sy tsy hampidi-doza ny fifamoivoizana na ny fikarohana taxi noho ny fisian'ireo jiro be mitaratra eny an-dalambe amin'ny alina – saingy tena mampalahelo fa tsy maintsy mandalo amin'ny fandravàna ny fombam-piainan'ny olona ity fanadiovana ity. Indrisy fa tsy mahalala n'inon'inona momba izay “fitsipika” ireo olona ireo, ny sasantsasany ninia fotsiny izao, ary dia mizaka ny vokany izy ireo ankehitriny. Ny mampalahelo dia toy namela ny gaboraraka hisy (mety hatramin'ny 10 taona na mahery aza) ireo tomponandraikitra, mandrapitrangan'ny zavatra tena manan-danja, sahala amin'ny fahatongavan'ny papa. Raha nalàn'izy ireo arakaraka ny nipoirany ireo endriny ireo, dia tsy hisy mihitsy ny karazana famotehana ny fiveloman'ny olona tahaka izao. Hatrany hatrany, heveriko fa ny lalàna dia hijanona ho lalàna hatrany, eny fa na dia tsy ampiharina aza izy.
Io fijery io dia tsy niraisana, izay no farafahakeliny azo lazaina, ho an'ilay solontena britanika iray izay manoratra blaogy ao amin'ny Our Man in Cameroun . Tsotra ny fanehoankeviny ao anatin'ny lahatsoratra iray mitondra ny lohateny hoe Missionnaire Impossible [anglisy].
Ireo talantalana teny an'arabe dia tafiditra anatin'ny endri-piainana eto. Misy izany na aiza na aiza. Mora ny mikiry biby milaza fotsiny fa tsy ara-dalàna izy ireo, nefa mety ho fotodrafitrasa vita tamina akora mafy izy ireny . Fanampin'izany, raha toa izy ireo tsy ara-dalàna, azoko sary an-tsaina fa navela hijanona sy hiasa izy ireny satria nisy , tany ho any, olona nandray tsolotra mahazatra nitentina farantsa an'aliny. Mifofotra ny olona eto. Afaka matoky ianao fa tsy dia miova tanana matetika ireo fotodrafitrasa ireo, ary ao anatin'ny firenena ahitànay orinasa sy ny mpandraharaha mpanamaivan-javatra… fomba iray hampaherezana azy ireo ity. Raha miombona hevitra amin'izay rehetra nosoratako ianareo ary hitanareo, sahala amin'izay hitako, fa ny fijerin'ity misionera ity dia mitovy amin'ny an'ny olona iray tsy mahalala na inona na inona akory, azafady manorata fanehoankevitra. Tsy eto aorian'ity, fa any amin'ny blaogin'ilay misionera.
Na izany aza, naneho ny heviny teo amin'ny blaogy Our Man in Cameroon mikasika ity tantara ity ihany ireo mpamaky. Nitranga ireo fanehoankevitra, tamin'ny fotoana izay nidiran'i Karis, vadin'ilay misionera, an-tsehatra mba hiaro ny vadiny [teny anglisy]:
Oadraaay! Tsy noeritreritiko mihitsy fa ny vadiko no mety hiteraka sahoa tahaka izao. Mihevitra aho fa indraindray dia ireo mahalala anay irery ihany no mamaky ny blaoginay, ary izy ireo no mahalala hoe ahoana no handraisana izay soratanay, fa tsy potipotehana anatina andalana isan'andalana, nefa tsy mahafantatra anay akory.
Trav, misaotra tamin'ireo teny tsara nataonao. Papa A, misaotra tamin'ny hatsikana. Vitanao foana ny mampitsiky ahy. Iriako raha ianareo rehetra izay naneho hevitra teto sy teo amin'ny blaoginy no mahalala ny vadiko – dia tsy ho henjana ianareo amin'ny fandrasarasàna ireo fehezanteny. Imbetsaka izahay mivady no niady hevitra mikasika ny mampaharikoriko ny fanesorana amin'ireo olona ny antom-pivelomany, izany rehetra izany dia atao noho ireo andro vitsy monja andalovan'ny papa. Raha nandalo tany an-tanandehibe izahay tamin'ny Alatsinainy ka nahita ireo entana natsipy tany anatin'ireo fiarabe, naloiloy aho. Efa imbetsaka no nilazanay hoe : “Ahoana no fomba hisakafoanan'ireo olona ireo anio alina? Ary rahampitso, ary raha afaka ampitso?” Mety mbola hihoatra lavitra an'izay aza… Ary androany, hitako izy nanampy olona tamin'ny famindràna ireo milina fanjairan-dry zareo, ny latabatra, harona fasiany ny entany, tery lavidavitra kokoa tamin'ny làlanay, raha ireo tomponandraikitra kosa nandalo miaraka amin'ny fiarabe mpitrongy tany ‘bulldozer’. Tsia, tsy mbola nanisy tsindrim-peo loatra tato anatin'ity lahatsoratra ity mihitsy mikasika an'ireo adihevitra rehetra nifanaovanay na ireo asanay, fa tsy hita moa… tsy midika akory izany fa hoe tsy miraharaha ny olona eto akory ny vadiko an! Azoko atao ny mandresy lahatra azy hanoratra lahatsoratra iray hafa, saingy tsy azoko antoka, satria tsara kokoa ny mijanona hatreo, mba tsy ho rotika fanindroany indray. Vady iray izay manohana mafy ny vadiny mahafinaritra anefa tsy ho afaka hanova ny fisainana akory.
sy nitsahatra hatreo ireo fifanakalozana. Naka endrika tsy nampoizina teny anaty tontolon'ny bilaogy ity fitsidihan'ny papa ity… |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/05/142899/ | Tompondaka erantany i Etiopia amin'ny fambolena hazo, saingy mbola ho ela ny fiantraikany | 2019-10-05T16:47:16 | Unknown | Namboly hazo avaokà ny vahoaka ao Katbare, Etiopia, ny 23 Jona 2011. Sary avy amin'ny Trees for the Future ao amin'ny Flickr CC BY 2.0.
Fanamarihan'ny toniandahatsoratra: Nosoratan'ny vahiny mpandray anjara Sheila Halder ity tantara ity, izay mpandrindra ny rafi-piompiana ao amin'ny Send a Cow.
Tsy misy isalasalàna — tsara ho an'ny planeta ny hazo. Nanjaka ireo lohateny vaventy ny herin'ny hazo nandritra ny fahavaratra manontolo.
Tany amin'ny lohandohan'ny volana Aogositra, nametraka ny tenany ho tompondaka vaovao manerantany i Etiopia tamin'ny fambolena zanakazo 350 tapitrisa tanatin'ny iray andro. Ampahanà pôlitika goavana kokoa momba ny fambolena hazo io hetsika io, izay natomboky ny Praiminisitra Etiopiana Abiy Ahmed, ny fitantanany izay mikendry ny hanohitra ny fandripahana ny ala sy ny fiovan'ny toetrandro amin'ny fambolena hazo miisa 4.7 lavitrisa ny volana Oktobra amin'ity taona ity.
Tamin'ny Jolay, namoaka fandinihana iray ny Crowther Lab ao amin'ny ETH Zurich izay nahita fa ny fambolena hazo an-davitrisa manerana ny tany no fomba mahomby sy takatry ny vola indrindra hanoherana ny fiovan'ny toetrandro.
Tsy vitan'ny hoe manadio ny rivotra iainantsika sy miady amin'ny fiovan'ny toetrandro fotsiny ihany ny hazo — fa mampiroborobo ny fahasamihafan'ny valanjavaboary ihany koa izy ireo. Nisy fandinihana natao tao Costa Rica nahitàna fa ny fambolena hazo iray monja dia mety hampiakatra ny isan'ny karazam-borona miainga manakaiky ny haotra ka hatramin'ny 80.
Ny hazo ihany koa dia manome tombontsoa tsy tamby isaina sy hita maso ho an'ireo mpiompy sy mpamboly. Manatsara ny kalitaon'ny tany izy ireny, mampihena ny fihotsahan'ny tany, ary manome fialofana ho an'ireo biby fiompy sy ireo voly. Zava-dehibe izany raha jerena ny haben'ny tany lonaka ananan'ny mpamboly sy mpiompy eran-tany – maro be ny hazo azo volena amin'izany.
Fahombiazana tsy mampino izany mamboly zanakazo 350 tapitrisa izany, kanefa mila fotoana ny fitomboany ho hazo lehibe sy ny hahatrarany ny fahafahany feno hihazona ny karbaonina.
Ny Send a Cow , fikambanana iray tsy miankina miasa manerana firenena Afrikanina enina, dia mandrisika ireo mpamboly sy mpiompy madinika mba hamboly hazo ahavitàna zavatra maro samihafa izay afaka hanome vokatra mihoatra ny iray. Ohatra, mamboly karazan-kazo izay manome voany hohanina sy hamidy nefa koa manome kitay na mampiditra azota anatin'ny tany. Manome antony bebe kokoa ho an'ireo mpamboly sy mpiompy hamboly sy hikarakara hazo ireo tombontsoa ireo, na dia anaty faritra voafetra aza.
Nanaraka ny dian'ireo hetsika fambolena hazo marobe natao tao Sina sy Inde i Etiopia. Mampientanentana ireo tetikasa fambolena hazo marobe, kanefa tsy mora araka izay eritreretina foana ny vahaolana. Mandritra ity fotoana sarobidy hitomboany ity, tsy maintsy arovana amin'ny fanaisorana sy ny fanimbàna ireo hazo no sady tsy maintsy arovana koa ireo ala efa lehibe misy.
Tena ilaina ireo zavaboary hafa, isan'izany ny hazo, amin'ny fihazonana ny karbaonina. Niteraka famotsorana gazy karbonika maro mampanahy eny amin'ny rivotra iainana ny fandorana ireo angovo ambanin'ny tany sy ny fandringanana ny ala, miteraka fiovàna haingana, tsy azo ihodivirana eo amin'ny toetrandro.
Manala ny gazy karbonika eny amin'ny rivotra ny hazo, mitahiry izany ao anatiny sy anatin'ny tany, ary mamotsotra oksizena eny amin'ny rivotra iainana. Ny “ permafrost “, sy ny fompotra ary ny saha maitso midadasika, (izay samy ahitàna azy na any amin'ireo faritra misy tendrombohitra na ireo faritra maina ao Etiopia) koa anefa dia mahavita mihazona io gazy karbonika io ary ilaina harovana sy harenina koa.
Hazo inona no tsara indrindra?
Nampitandrina ny amin'ireo loza azo avy amin'ny fambolena karazan-kazo tsy avy ao an-toerana, izay mety hanimba ny zavaboary fa tsy hanatsara azy akory, ireo mpanakiana ilay hetsika “Green Legacy” an'i Etiopia.
Ara-tantara, nampiasa hazo kininina avy any Aostralia i Etiopia mba hamerenana haingana ireo ala any amin'ireo faritra nofoanana mba hanaovana fambolena. Nampidirina tany amin'ny faran'ny taonjato faha19 tany io hazo io ary karazan-kazo kininina ampolony mahery no nambolena tao Etiopia tanatin'ny taonjato lasa — nampiasaina indrindra ho loharanon-tsolika sy ho an'ny asa fananganana. Na dia haingana aza ny fitombony, mitroka rano be io karazana fampiasa io, manafaingana ny fihotsahan'ny tany ary mandritra ny otrikaina anatin'ny tany.
Tamin'ity indray mitoraka ity kosa anefa dia namboly masombolinà karazan-kazo kininina zanatany na tsia ary hazo avaokà ireo olompirenena. Nivoatra tao amin'ny firenena niaviany tanatin'ny arivo taona ireo karazana hazo zanatany ireo ary nahazo tanjaka hiadiana amin'ireo aretina misy amin'izao fotoana. Toa mitaratra ny fihemorana amin'ny fambolena hazo kininina bebe kokoa ny fomba fiasan'ny governemanta Etiopiana.
Na izany aza anefa, indraindray dia toa mitombona ihany ny fampiasàna ireo karazan-kazo tsy avy ao an-toerana. Ohatra, misy karazan- k azo botry iray antsoina hoe calliandra, avy any Amerika Afovoany , tena mandaitra amin'ny famokarana vilona feno proteinina fatao sakafom-biby ao Afrika Atsinanana. Hita aminà toerana maro ny masomboly Calliandra ary takatry ny fahefa-mividin'ireo mpamboly sy mpiompy madinika. Toy izany koa, rehefa mila hazo amin'ny fanamboarana sy hatao kitay ny olona, mety tsy ho ireo ao an-toerana no mety kokoa, sy mitombo haingana indrindra. Amin'ireo tranga ireo, tsy maintsy mieritreritra izay hampiasainy ny hazo amboleny sy ny tontolo iainany ao an-toerana ireo mpamboly sy mpiompy, no tsy maintsy miankina amin'ny drafitra ekolojika tsara ihany koa.
Misoroka ireo toejavatra ratsy ho an'ny zavamaniry hafa ireo lohasaha mora difotry ny tondradrano misy hazo mitróka ny rano. Afaka rantsanana ihany koa ny hazo kininina mafy — teknika fitantanana izay mahakasika ny fanapahana hazo any amin'ny fotony sy ny famelàna azy ireo haniry indray. Noho izany, safidy malaza io ho an'ny fanaovana kitay noho ny fahafahany mamatsy mandavan-taona.
Tsy manana vahaolana milatsaka avy any an-danitra ny krizin'ny toetrandro, saingy kosa ampahany amin'ny vahaolana ny fambolena hazo.
Mitovy amin'ny lanjan'ny fambolena hazo vaovao ny fiarovana ireo ala sy zavaboary hafa efa misy. Afaka mandray anjara ihany koa ireo mpandrindra tanàndehibe amin'ny fifehezana ny fivelaran'ny tanàna sy ny fiarovana ny tany tsy hivadika ho fotodrafitrasa vitan'ny tànan'olombelona. Tsy maintsy mahita hoavy mahavelona amin'ny fambolena sy ny fiompiana ny tanora any ambanivohitr'i Afrika Atsinanana ary manolo-tena hiaro ny tany.
Tsy maintsy atao ihany koa ny fanenàna ireo solika misy entona karbaonina toy ny arintany, ny menaka ary ny gazy.
Mety hisy fiantraikany be eo amin'izao tontolo izao ny fambolen-kazo: Vao haingana izay no nisy vondrompiarahamonina iray mahatsapa tena ho tomponandraikitra tao Etiopia ka nanolotra ny fotoanany sy nanome vola hamelomana indray ny tany mirefy valo hekitara. Nandany ora maro ireo mpikambana niasa ny tany ary niara-namboly hazo miisa 5.000 sy tapatapakà bozaka miisa 1.200 narahin-dry zareo fikasàna hampiditra hazo fihinam-boa tsy ho ela.
Halaivo sary an-tsaina ny fiantraikany raha toa ka notrandrahana eran'izao tontolo izao ny toetsain'ity vondrona ity. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/01/143259/ | Lasa malaza maneran-tany i Samuel Eto'o, Kameroney kintan'ny baolina kitra, ary handeha hisotro ronono amin'ny faha-38 taonany | 2019-10-01T11:59:18 | Unknown | Eto'o niaraka tamin'i Anzhi Makhachkala nandritra ny lalao Tompondakan'i Rosia nifanandrinany tamin'ny FC Dynamo Moscow, Septambra 2011, avy tao amin'ny Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
“Nanajanona” ny asany namirapiratra izay naharitra 22 taona tao anatina klioba niisa 13 nanerana ny firenena enina ilay Kameroney malaza, Samuel Eto'o – izay nahazoany loka miisa efatra tamn(ny maha Afrikanina mpilalao mahay indrindra ho an'ny taona ary amboara roa avy tamin'ny Ligin'ny Mpandresin'ny Firaisan'ireo Ligin'ny Baolina Kitra Eoropeana.
Nankao amin'ny Twitter haingana ireo mpampiasa aterineto mba hankalazàna ilay maherifon'ny baolina kitra:
Just had confirmation from Samuel Etoo’s representatives that the 4-time African player of the year and 3 time UEFA champions league winner has decided to retire from football.
Probably one of Africa’s greatest footballers @ESheriff237 @oluwashina @UsherKomugisha pic.twitter.com/xJnw8SUym5
— Njie Enow: Mr Razzmatazz (@NjieEnow) 6 Septambra 2019
ZZZZZZZ Ny Farany ?
Vao avy nahazo fanamafisana avy tamin'ireo mpisolo tena an'i Samuel Etoo hoe nanapaka hevitra ny hitsahatra tsy hilalao baolina kitra ilay in-4 nahazo ny lokan'ny Afrikana mpilalao ho an'ny taona ary in-3 mpandresy tamin'ny Ligin'ny tomponadakan'ny UEFA.
Angamba iray amin'ireo Afrikana mpilalao baolina kitra lehibe indrindra @ESheriff237 @oluwashina @UsherKomugisha pic.twitter.com/xJnw8SUym5
The famous African Player, 2 times nominated for the FiFa Ballon D'OR, 4 Times CAF Ballon D'OR, 2 African Cup of Nations and Highest Goal Score in Africa #Samuel_Etoo has taken his Retirement in Football today. Don't Scroll without RT, Like and a Word for Him. ???????? pic.twitter.com/GsLtuTOZY2
— Nelson Diaz ?? ???? (@NelsonD13255387) 6 Septambra 2019
ZZZZZ Naka ny fisotroan-drononony tamin'ny Baolina Kitra androany i #Samuel_Etoo , ilay Afrikana Mpilalao malaza izay in-2 voatendry ho an'ny Ballon D'OR-n'ny FiFa, in-4 tamin'ny Ballon D'OR-n'ny CAF, in-2 tamin'ny Tompondaka Afrikana an'ireo Firenena ary nahazo ny Isana Baolina Maty Betsaka Indrindra tao Afrika
Aza mandalo fotsiny tsy hamerina bitsika, hanisy “tiako” ary hamela Teny ho azy. ???????? pic.twitter.com/GsLtuTOZY2
Fa ahoana no nahatongavany tamin'izany?
Mpilalao tanora indrindra tamin'ny Fiadiana izay ho Tompondaka Erantany 1998 tany Frantsa, nahavita fahombiazana tsara be i Eto'o tany amin'ny nisy azy niaraka tamin'ny klioba niofanany, ny Akademia Kaji Sports, talohan'ny nifindrany tao amin'ny Real Madrid ho toy ny mpilalao tanora, tamin'ny faha-15 taonany.
“Tamin'ny naha-tanora azy indrindra… tamin'ny 11 Febroary 1996, [mpianatra] tao amin'ny KSA [Akademia Kaji Sports] i Eto'o talohan'ny nifindrany nankao amin'ny Real Madrid,” hoy ilay Kameroney mpilalao afovoan-kianja, Samson Che, tamin'ny Global Voices tao anatin'ny tafatafa fanadihadiana tamin'ny 7 Septambra, tany Buea, Kamerona.
Nanampy tamin'ny fampiakarana ny ekipa nasionalin'ny baolina kitra Kameroney i Che tenany, ireo Liona Tsy Azo Folahana, tamin'ny Lalao Olaimpikan'ny Fahavaratra 2000 tany Sydney, Aostralia. Izy ihany koa no mpandresy niaraka tamin'ireo Kumbo Strikers tamin'ny fiadiana izay ho Tompondakan'i Kamerona tamin'ny 2000, ary mpandresy niaraka tamin'ny Armée Patriotique Rwandaise Football Club (APRFC) tamin'ny fiadiana ny ho Tompondakan'i Roandà tamin'ny 2006.
“Nanana ny fahafahana hifanandrina taminy aho nandritra ny lalao am-pirahalahiana tao anivon'ny klioba; tamin'izany fotoana izany, nilalao ho an'ny PWD Bamenda aho [kliobam-paritra any Avaratra Andrefana] raha nisolo tena ny KSA kosa izy,” hoy i Che. Nanohy toy izao izy:
“Zara raha… 16 taona monja izy tamin'izany, satria dia teraka tamin'ny 1981 izy… nanome olana maro samihafa ho an'ireo mpiaron'ny afovoan'ny kianjanay izy — tamin'ny fihazakazahany, ny fahaizany ara-teknika sy ny fahamatorany ara-tetika tamin'izany taona izany – Tena nahagaga izany — na dia tsy nilalao afa-tsy 45 minitra ihany aza izy. Teo amin'ny roa taona taty aoriana teo, tafakatra tamin'ny Fiadiana izay ho Tompondaka Maneran-tany izy, ho toy ny mpilalao tanora indrindra.
Nanolotra ny tenany tamin'i Afrika i Eto’o
Nampitolagaga dieny fahatanorany, nilalao anjara asa lehibe tamin'ny fiakaran'i Kamerona tamin'ny Lalao Olaimpikan'ny Fahavaratra 2000 izay nifanandrinany tamin'i Ghana tamin'ny i Eto'o.
“Nantsoina hitoby tao amin'ny ekipa Olaimpika nasionaly izahay — Novambra1999 tamin'izay. Tonga herinandro ho amin'ilay lalao niarahana tamin'i Ghana i Eto'o sy i Pierre Nlend Womé . Resin'i Ghana izahay, 2-1 fa resinay 2-0 tany Yaoundé izy ireo,” hoy i Che nanazava. Nanohy izy:
Nanerana ny kianja iray manontolo i Eto'o — izany no andro nisehoany tamin'ny vahoaka Kameroney teo ambanin'ny maso malina an'i Pierre Lechantre [mpanazatra ireo Liona Tsy Azo Folahana tamin'izany]. … Heveriko fa izay lalao izay no nahazoany tapakila ho any amin'ny fiadiana izay ho Tompondakan'ny Firenena Afrikana 2000 [nokarakarain'i] Ghana sy Nizerià.
Lasa mpampiditra baolina mahay indrindra tao Kamerona niaraka tamin'i Patrick M’Mboma i Eto'o, ilay mpanafika Barseloney taloha, raha toa ka niady mafy mba handresena an'i Nizeria tamin'ny lalao famaranana ireo Liona Tsy Azo Folahana.
? @setoo9 ? ?? 2004-2009
? We take a look back at his career with Barça including the most important stats and images ? https://t.co/UJUVjh9HeY
— FC Barcelona (@FCBarcelona) 7 Septambra 2019
ZZZZZZZ ? @setoo9 ? ?? 2004-2009
?Miverina mijery ny asany tao amin'ny Barca izay ahitana ireo antontanisa sy sary lehibe indrindra isika ? https://t.co/UJUVjh9HeY
Tamin'ny 2002 tany Mali, niaro ny toerana naha-mpandresy tao Afrika azy i Kamerona niaraka tamin'i Samuel Eto'o izay nijanona tamin'ny isa iray ihany, fa hahatafititra baolina in-18 izy, lasa mpampiditra isa betsaka idnrindra tamin'ilay fifaninanana.
Eto'o amin'ny sehatra maneran-tany
Ho tsaroina foana i Samuel Eto'o tamin'ireo fanolorany baolina taminà fotoana lehibe fampidiram-baolina.
Nampiditra baolina nandritra ny Ligin'ny Mpandresin'ny UEFA ho an'ny FC Barcelona tamin'ny 2006 sy 2009 ilay mpilalao 38 taona raha toa ka azon'ireo Kataloniana goavana ny volamena tamin'ireo hetsika ireo.
Toy ny mbola tsy ampy izany, nahazo amboara iray tao amin'ny Ligin'ny Mpandresy niarahany tamin'ny Inter-Milan ihany koa izy – nilalao anjara asa nasiam-panovàna teo ambanin'ny fifehezan'i Jose Mourinho, mpanazatra ny Manchester United :
Samuel Etoo retires at 38,one of the best African footballer of all time. Handeha hisotro ronono eo amin'ny faha-38 taonany i Samuel Etoo, iray amin'ireo Afrikana Mpilalao Baolina Kitra mahay indrindra.
2 AFCONS ?? 1 Olympic Gold ? / 1 Volamena Olaimpika? 2 Copa del Rey ?? 3 UCL ??? 3 La Liga ??? 1 Serie A ? 2 Coppa Italia ?? AFCON all-time top scorer ⚽ / Mpanana ny isa ambony indrindra tamin'ny AFCON⚽ 4 African Player of the Year ? / in-4 Mpilalao Ho An'ny Taona ?
Best African of all time? pic.twitter.com/FlXMW9f21s
Afrikana tsara indrindra hatrizay? pic.twitter.com/FlXMW9f21s
— YangaWin (@yanga_win) 7 Septambra 2019
Handeha hisotro ronono eo amin'ny faha-38 taonany i Samuel Etoo, iray amin'ireo Afrikana Mpilalao Baolina Kitra mahay indrindra.
2 AFCONS ?? 1 Volamena Olaimpika? 2 Copa del Rey ?? 3 UCL ??? 3 La Liga ??? 1 Serie A ? 2 Coppa Italia ?? Mpanana ny isa ambony indrindra tamin'ny AFCON⚽ hatrizay in-4 voafidy ho Afrikàna Mpilalao Ho An'ny Taona ?
Afrikana tsara indrindra hatrizay? pic.twitter.com/FlXMW9f21s
Nahatonga azy ho Afrikana malaza ny fahaizan'i Eto'o mampitoetra ny marikany ho toy ny mpampiditra baolina mahay indrindra tao amin'ny klioban'i Mallorca sy FC Barcelona taloha tamin'ny alalan'ny 108 baolina tafiditra tao anatina fifanandrinana 144. |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/26/143472/ | Olona folo no maty tany Mozambika nandritra ny fihetsiketsehan'ny FRELIMO | 2019-09-26T03:20:03 | Unknown | Fampielezan-kevitry ny Frelimo tamin'ny fifidianana tany Maputo, Mozambika. Saripikan'i Dércio Tsandzana, nahazoana alalana.
Olona folo no maty ary farafahakeliny 85 no naratra tamin'ny fifandonana nandritra ny fihetsiketsehana nataon'i Filipe Nyusi, filohan'ny Mozambika sady kandida indray amin'ny fifidianana. Ny 11 septambra teo no nitrangan'ny fihetsiketsehana tao an-tanàndehiben'i Nampula, any avaratry ny firenena.
Nahatonga ny fisavoritahana ny tsy fahatomombanan'ny fandaminana teo am-pivoahana tamin'ny vavahady iray tamin'ireo vavahady miisa telo taorian'ny fiafaran'ny fihetsiketsehan'i Nyusi izay natao tao amin'ny kianja ny 25 Jona .
Hifidy filoham-pirenena, governoran'ny faritany ary hifidy mpikambana ao amin'ny Antenimieran'ny Repoblika i Mozambika amin'ny 15 Oktobra 2019.
Namoaka fanamarihana mikasika ny zava-nitranga ny FRELIMO, antokon'i Nyusi ny alin'ny faha-11 Septambra .
Neste momento de dor, o partido FRELIMO solidariza-se e lamenta a perda de vida e apresenta as sentidas condolências às famílias enlutadas dos seus membros e simpatizantes.
Deste incidente, 95 membros e simpatizantes do partido FRELIMO foram afetados. Destes, 85 ficaram feridos, 74 tiveram alta, estando ainda em cuidados onze pacientes. Infelizmente, registou-se a perda de vida de dez militantes do partido, sendo seis mulheres e quatro homens.
Miara-miory noho ny fahaverezan'aina sy miombona alahelo ary mamangy amin'ny fahoriana ho an'ireo fianakavian'ireo mpikambana ao aminy sy ireo mpanohana azy ny antoko FRELIMO amin'izao fotoana mangidy izao.
Mpikambana sy mpanohana miisa 95 tao amin'ny antoko FRELIMO no niharan'izany tamin'ity zava-tranga ity. 85 tamin'izany no naratra, 74 no nalefa nody, ary mbola misy maratra iraika ambin'ny folo hafa no omena fitsaboana. Indrisy anefa fa maty ny mpikatroka miisa folo, izay vehivavy miisa enina ary lehilahy miisa efatra.
Naneho hevitra tao amin'ny Facebook ny fikambanan'ny fiarahamonim-pirenena Sala de Paz, izay manara-maso ny fifidianana :
A situação está a gerar uma movimentação anormal no Hospital Central de Nampula, onde pelo menos um operador de câmeras foi espancado por tentar colher imagens.
Niteraka fihetsika tsy ara-dalàna tao amin'ny Hopitaly foiben'i Nampula ity toe-javatra ity, izay nahitana farafahakeliny mpaka sary iray voadaroka noho ny fikasany haka sary.
Taorian'ny voina nitranga, nanapa-kevitra ny hanala amin'ny toerany ny Komandin'ny Faritany PRM ao Nampula, Joaquim Sive ny minisitry ny atitany Basilio Monteiro. Nambara nandritra ny valandresaka ho an'ny mpanao gazety nataon'ny Tale Jeneralin'ny Inspekteran'ny Kômandy Jeneraly PRM, Moses Gueves ilay fanapaha-kevitra :
Face ao incidente ocorrido no dia 11 de setembro de 2019, em que dez membros e simpatizantes do partido FRELIMO perderam a vida a saída do showmicio dessa formação politica, havido no campo 25 de junho na cidade de Nampula, o ministro do Interior, Basílio Monteiro, ordenou a suspensão do senhor Joaquim Sive, (…) das funções de comandante provincial de Nampula.
Manoloana ny zava-nitranga tamin'ny 11 Septambra 2019, izay nahitana mpikambana sy mpanohana tao amin'ny antoko FRELIMO miisa folo namoy ny ainy taorian'ny fivoahana tamin'ny fihetsiketsehana izay nataon'ity fikambanana politika ity tao amin'ny kianjan'ny 25 Jona tao Nampula dia nanome baiko ny hampiatoana an'Andriamatoa Joaquim Sive, (…) amin'ny andraikitry ny kaomandin'ny faritany ao Nampula ny Minisitry ny Atitany Basilio Monteiro.
Nanokana iray minitra fahanginana ho an'ny niharam-boina i Filipe Nyusi raha niverina nanao fanentanam-pifidianana indray araka ny nasongadin'i Julião Arnaldo , mpikambana ao amin'ny antoko FRELIMO:
A família Frelimo está de luto!
Um minuto de silêncio, em memória dos camaradas ontem perecidos, no trágico incidente ocorrido no Campo 25 de Junho na Cidade de Nampula.
Misaona ny fianakaviana Frelimo!
Iray minitra fahanginana ho fahatsiarovana ireo namana namoy ny ainy omaly nandritra ny voina nitranga tao an-kianjan'ny 25 Jona tao an-tanàndehiben'i Nampula. |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/19/143332/ | Mpivarotra lamba ‘kanga’ mampiavaka an'i Zanzibar nandritra ny 30 taona nasaina niala eny amoron'ny arabe | 2019-09-19T14:21:37 | Unknown | Mohammed Abdallah Moody mivarotra kanga, lamba nentim-paharazana, eny an-tsenan'i Darajani, Stone Town, Zanzibar. Saripikan'i Amanda Leigh Lichtenstein, nahazoana alalana.
Isan'andro ao Zanzibar, mankao Stone Town, renivohitra manan-tantara ny vehivavy sy ny lehilahy manerana ny nosy mba hividy kanga — lamba maroloko sy miravaka amidy tsiroaroa miaraka amin'ny hafatra amin'ny teny Swahili.
Tamin'ny volana Aogositra, tezitra ireo mpanjifa kanga raha nahita fa nofoanan'ny manampahefanan'i Stone Town ny toeram-pivarotana kanga ao an-tsenan'i Darajani. Mpivarotra kanga mavitrika 25 farafahakeliny – miaraka amin'ny toeram-pivarotana efa ho 30 taona – no noterena hiala, nanajanona tampoka ny fiharian'izy ireo eny amoron-dalana.
Voarary tanteraka ao amin'ny kolontsaina amorontsiraka Swahili ny kanga — mila mahay fomba fiteny misy lanjany sy filôzôfy ny mpivarotra kangas ao an-tsenan'i Darajani. Nahoana? Atakalo eo amin'ireo namana, fianakaviana sy mpifankatia ny kanga mba hifandraisana sy hanehoana “fomba fiteny” misemo na Swahili izay indraindray sarotra na fady; manana traikefa amin'ny fifantenana izay tena izy mifanaraka amin'ny filàna na zava-misy ireo mpivarotra kanga. Nanao tsianjerin-kafatra Swahili an-jatony ireo mpivarotra kanga ary afaka manavaka tsara ny kanga amin'ny ravaka sy ny hafatra ao aminy.
Kanga maroloko eny an-tsena. Sary avy amin'i Pernille Bærendtsen,, nahazoana alalana.
Araka ny filazan'ilay mpivarotra kanga ela nihetezana, Mohammed Abdallah Moody, nahazo taratasy avy amin'ny Fahefana Misahana ny Fikajiana sy ny Fampandrosoana an'i Stone Town ireo mpivarotra kanga manamorona ny Lalana Chavda-Mkunazini, fantatra amin'ny hoe “tsenan'ny kanga” tamin'ny 26 Jolay 2019, taratasy manazava fa manana roa andro ireo mpivarotra kanga hanala ny fivarotan'izy ireo ary miala eo.
Matetika miaraka amin'ny hafatra amin'ny teny Swahili ny Kanga ary atakalo mba hanehoana fihetseham-po. Hoy ity hafatra ity hoe “Mimi si mgomvi wako” na “Tsy fahavalonao aho”.
Milaza i Moody fa tsy nanan-tsafidy afa-tsy ny mandeha miafina ireo mpivarotra sasany ary mivarotra ny kanga amin'ny alalan'ny fivarotana hafa no sady mandamina ny antsipirihany amin'ireo manampahefana. Rehefa tratra mivarotra kanga eny an-dalambe, dia mety hiatrika onitra hatramin'ny 500.000 shillings Tanzaniana (eo amin'ny 250 dolara Amerikana) hatramin'ny enim-bolana an-tranomaizina izy ireo.
Taratasy avy amin'ny fahefana misahana ny fikajiana sy ny fampandrosoana an'i Stone Town milaza fa manana roa andro ry zareo hialana. Saripikan'i Amanda Leigh Lichtenstein, nahazoana alalana.
Milaza ny taratasy fa nangatahana ireo mpivarotra kanga mba hiala noho ny “toeran'izy ireo tsy nahazoana alalana hanaovana fihariana tsy ara-dalàna eny amin'ny rindrina, vavahady ary ny filankevitra anatiny ao amin'ny faritr'i [Stone Town].”
Ary mitohy hoe:
This has led to the destruction of walls [due to] nailing it to hang products, cluttering of the passageways, and impinging on the charm of Stone Town's original doorways. Similarly, it reduces their original value.
Nitarika ny fahasimban'ny rindrindra izany noho ny fandavahana azy mba hanantonana entana, manelingelina ny lalana sy ny endriky ny varavarana orizinalin'ny Stone Town. Ary koa mampihena ny lanjany tany am-boalohany
Nanazava i Moody fa mandoa vola 2000 Tanzaniana shillings (.90 dolara Amerikana) isan'andro na eo ho eo amin'ny 60 000 TZS isam-bolana (29 dolara Amerikana) any amin'ny lapan'ny tanàna izy ireo mba hampandehanana ny trano heva ankalamanjana fivarotana kanga. Nilaza izy fa nanana fahazoan-dàlana izy ireo mandra-pijanon'ny STCDA tamin'ny taona 2015.
Nilaza i Said Juma Khamis, mpivarotra kanga iray hafa, fa tamin'ny taona 2016, nanangana fikambanana ofisialy antsoina hoe “Mpivarotra Kanga ao Chavda” ny vondron'izy ireo ahitana mpivarotra kanga 30 mba hiaro ny zon'izy ireo hivarotra ny entany ary hanamafy orina ny fihariany amin'ny mahakoperativa. Hoy izy:
We've lost a lot of customers since we were told to leave. More than a lot. Some have heard that we can't sell our kangas anymore. Some still come here expecting us to have kanga to sell. It's unsettling.
Very mpanjifa betsaka izahay nanomboka tamin'izahay nasaina niala teto. Mbola betsaka noho izany. Nahare ny sasany fa tsy afaka mivarotra kanga intsony izahay. Ny hafa mbola tonga eto, manantena anay hivarotra kanga. Tena manahirana izany.
Fiarovana ny vakoka ara-kolontsaina — misanda hatraiza?
Tamin'ny taona 2001, nanendry ny tanàna tranainy manan-tantara Stone Town ho toerana Vakoka Iraisampirenena ny UNESCO, manandratra azy hitovy sata amin'ny piramidan'i Ejipta, na Taj Mahal any India. Nilaza i Amina Ahmada, miaraka amin'ny Zanzibar Stone Town Heritage Society , fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana fa nandalo andiam-panovana nandritra ny taona vitsy lasa ny tanàna tamin'ny ezaka manerana ny nosy mba hanamafisana ny fiarovana ny lova ara-kolontsaina - miaraka amin'ny fifantohana manokana amin'i Stone Town, toerana fihaonan-dalan'ny fizahan-tany:
We work with the community to help them understand the value of their collective inheritance. Some of the [Stone Town] residents are living in very valuable, old buildings but have no idea of their historic value.
Miara-miasa amin'ny fokonolona izahay mba hanampy azy ireo hahatakatra ny lanjan'ny lova iraisan'izy ireo. Miaina anaty tranobe tranainy sarobidy tokoa ny sasany amin'ireo mponina ao [Stone Town] ary tsy mahalala ny lanjany ara-tantara.
Amin'ny fanamafisana mafy ny famerenana amin'ny laoniny sy ny fiarovana ireo toerana sy maritrano manan-tantara, dia nandray fepetra hanasazy izay heveriny fa fihariana tsy ara-dalàna manakantsakana ny fidirana mazava amin'ny hakanton'ny maritrano tsy manam-paharoa sy ny lova ara-kolontsaina ao amin'ny Tanàna Taloha.ny fiadidiana ny tanàna
Tamin'ny taona 1830, namindra ny sezam-pahefany avy ao Muscat ho any Stone Town ny mpanjaka tany Oman ary nanjaka tao amin'ny faritra mandra-pahatongan'ny taona 1963, nanara-maso ny varotra fidiram-bola amin'ny jirofo izay novelomin'ny asam-panandevozana amin'ny ankapobeny.
Araka ny filazan'ny UNESCO, arovan'ny Lalàna 2002 momba ny Fiarovana ny Tsangambato Fahiny ny maritranon'i Stone Town – fitambaran'ny firafitra Arabo, Indiana ary Afrikanina izay taratry ny fifanakalozana ara-barotra Ranomasimbe Indiana teo amin'ny Hoala, India sy ny morontsiraka Swahili. Tamin'ny taona 1985, natsangana ny STCDA ary avy eo namoaka ny Lalàna 1994 mifehy ny fikajiana sy fampandrosoana an'i Stone Town, izay nitarika tamin'ny famolavolana drafitra lehibe mba “hikolokoloana, hitehirizana ary hampandrosoana ny lanjan'i” Stone Town. Manaraka ny lalànan'ny Fahefan'ny Fiarovana sy ny fampandrosoana ny Stone Town ny STCDA ankehitriny, izay manome torolàlana momba ny fanarahan-dalàna, ny fanafoanana ny fampanofàna, ny fampiharana ny lalàna sy olana lehibe hafa.
Ny zoma 23 aogositra, namoaka taratasy ho an'ireo mpivarotra tapakila sambo ao amin'ny faritr'i Malindi ny manampahefana ary nilaza tamin'izy ireo fa “tsy ara-dalàna sy” maloto “ny fivarotan'izy ireo. Tamin'ny alatsinainy, fihariana maro no noravàna. Nilaza i Mwanjabu Mohamad, mpivarotra tapakila fa tany an-trano izy rehefa nahazo antso fa voakasika ny biraony, araka ny fijoroany vavolombelona tao amin'ny KTV-TV.
Nilaza i Ahmada fa feno tranoben'ny taonjato faha-18 sy taonjato faha-19 i Stone Town, ary olon-tsotra no monina sy tompon'ny sasany amin'izany, izay tsy mahalala ny lanjany ara-tantara. Ny tranobe misy ny sata “wakf” , araka ny lalàna silamo, dia fananana fanaovana asa soa ara-panahy izay tsy azo havaozina na ovaina raha tsy manaraka ny lalàna nampidirin'ny Zanzibar Waqf and Trust Commission, niaraka tamin'ny STCDA, ao anatin'izany ireo tranom-pianakaviana tsy miankina.
Tsy azo amidy, vidiana na lovaina hahazoana tombony ny tranobe misy ny sata Wakf. Tsy maintsy manaraka ny torolàlana hentitra avy amin'ny manampahefanan'i Stone Town ny fanamboarana na ny fanavaozana rehetra. Saripikan'i Amanda Leigh Lichtenstein, nahazoana alalana.
Manizingizina i Moody, mpivarotra kanga fa tsy misy tranobe na dia iray aza manana sata Wakf ao amin'ny tsenan'ny kanga aza, araka ny fahalalany, ary manana ny fankatoavan'izy ireo ihany koa ireo tranoben'ny olon-tsotra eo anoloan'ny toerana nametrahan'izy ireo ny fivarotana an-tsisin-dalana efa ho 30 taona izay. Hoy i Moody:
We're hungry. We need to eat. We have families to feed. So, we've had to move back [to the market] little by little.
Noana izahay. Mila misakafo izahay. Manana fianakaviana velomina izahay. Noho izany, voatery niverina [fivarotana] tsikelikely izahay.
Nilaza izy fa nanoratra taratasy ho an'ny STCDA ny koperativa, mangataka fihaonana hiresahana momba ny toe-javatra iainan'izy ireo mba hahafahan'ny kolontsaina kanga hiroborobo hatrany.
Ny fanantenana dia hankatoa ireo mpivarotra kanga ho endrika lehibe amin'ny vakoka sy kolontsaina Swahili ny manampahefanan'i Stone Town ary hitady vahaolana hahasoa ny rehetra.
Kanga miaha amin'ny tady. Sary avy amin'i Pernille Bærendtsen, nahazoana alalana. |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/18/143171/ | Matahotra ny handefa ny ankizy hiverina an-tsekoly ao anatin'ny ady mitam-piadiana ireo ray aman-dreny Kameroney | 2019-09-18T05:37:08 | Unknown | Efitrano fianarana foana any Kamerona , 17 Jona 2007, avy amin'ny Pixabay CC BY 2.0 .
Nandritra ny fahavaratra, nanatontosa fanentanana faobe ireo manampahefana any Kamerona mba hanokafana indray ireo sekoly any amin'ny faritra avaratra andrefana sy atsimo andrefan'ny firenena izay tratran'ny krizy, raha mbola mihahenjana ny toe-draharaha eo amin'ny governemanta Frankôfôna sy ny mpisintaka Anglôfôna.
Nakatona nanomboka ny taona 2016 ny ankamaroan'ny sekoly, indrindra any amin'ny faritra ambanivohitra raha nanomboka ny hetsika hanangana fanjakana mpanohitra antsoina hoe Ambazonia ry zareo Anglôfôna mpisintaka avy amin'ny faritra mampiasa ny teny frantsay maro an'isa ao amin'ny firenena. Niantso ny fanaovana ankivy ny sekoly izy ireo ho ampahany amin'ny ezaka ataon'izy ireo hanoherana ny tsy rariny ao amin'ny rafi-pampianarana izay tantanann'ny Frankôfôna, araka ny The Guardian .
Nilaza ny Kameroney Anglôfôna fa tsy mitsahatra manavakavaka ny faritra misy azy ireo, ny fiteniny ary ny kolontsainy ny governemanta tarihin'ny frankôfôna.
Nanamafy ireo Anglôfôna mpikomy fa hisy “ tanàna maty ” manomboka ny 2 Septambra izay daty hanombohan'ny taom-pianarana vaovao, raha toa ka hikasa hisokatra indray ny sekoly ka hitohy noho izany ny fanaovan'izy ireo ankivy an'i Kamerona miteny frantsay. Mitranga izany taorian'ny fampidirana am-ponja mandrapahafaty ilay mpitarika mpisintaka Sisiku Julius Ayuk Tabe sy ny olona miisa sivy hafa any amin'ny fonjan'i Kondengui, renivohitr'i Kamerona, Yaoundé.
Saingy nanome toky ny vahoaka amin'ny famerenana indray ny fidirana an-tsekoly am-pilaminana sy mahomby ny governora ao amin'ny faritra atsimo andrefan'i Kamerona, Bernard Okalia Bilia.
“Efa napetraka ny fepetra fiarovana. Azontsika atao ny maka ny ohatra tamin'ny herintaona; nahavita nikarakara fanadinana tamin'ity faritra ity isika ary maro ireo kandidà nahomby no noarahabaina. Fantatrareo fa afaka miaro anareo ny olona tsirairay ao amin'ity faritra ity; tsy azo antoka ny fiarovana raha tsy miara-miasa amin'ny mpitandro ny filaminana ianareo,” hoy Bilia niresaka tamin'ny Global Voices tamin'ny antsafa ny volana Aogositra teo nandritra ny fanentanana famerenana hampiditra an-tsekoly indray tany Buea, Kamerona.
Nanamaivana ny ady mitam-piadiana nitovy tamin'izany ihany koa ny mpiara-miasa amin'i Bilia any amin'ny faritra avaratra-andrefana, Adolf Lele L'Afrique. “Efa noraisina ny fepetra fiarovana, ka tokony handeha any an-tsekoly ny ankizy amin'ny Alatsinainy,” hoy L'Afrique tamin'ny fampitam-baovao-panjakana Cameroon Radio TV (CRTV).
Na dia teo aza ny toky nomen'ny governemanta dia efa saika ho 80 isan-jaton'ny sekoly tany amin'ny faritra nahitana korontana no nikatona vokatry ny fandrahonana sy ny fanafihan'ny mpioko. Nitatitra ny Sampan-draharahan'ny UNICEF ao amin'ny Firenena Mikambana Mikarakara ny Reny sy ny Zaza fa sekoly maherin'ny 4.400 no nakatona ka tsy nahafahan'ny ankizy maherin'ny 600.000 nianatra tany Kamerona.
Voalaza fa namono sy naka an-keriny ireo mpampianatra tany amin'ny faritra Anglisy ireo mpiady mpisintaka ho ampahany tamin'ny hetsik'izy ireo mba hanohizana ny fanakatonana ny sekoly sy ho fanamafisana ny hetsik'izy ireo.
Nilaza tamin'ny CRTV tamin'ny 28 Aogositra i Hannah Etonde Mbua, solontena avy any atsimo andrefana ho an'ny fampianarana ambaratonga faharoa:
Many of our teachers were kidnapped and taken to the bushes; they were only released after ransoms were paid. A good number of them were shot in their offices, some died and others were amputated. Students and staff were so frightened because of these. But we succeeded to have some children in classes, thanks to the education ministry.
Maro tamin'ireo mpampianatra anay no nalaina an-keriny ary nentina tany anaty ala; tsy nafahana izy ireo raha tsy voaloa ny vidin'ny takalon'aina. Betsaka tamin'izy ireo no voatifitra tany amin'ny biraony, ny sasany maty ary ny sasany kosa notapahan-tanana na tongotra. Matahotra mafy ireo mpianatra sy ireo mpiasa noho izany. Saingy nahavita niantso ankizy vitsivitsy ho tonga tany am-pianarana ihany izahay noho ny minisiteran'ny fampianarana.
Nanohy ny fanentanana ho an'ny famerenana ny fisokafan'ny sekoly indray manerana ny firenena tamin'ny fandaharan'ny fahitalavitra sy ny onjam-peo ary ny tambajotra sosialy ny fiarahamonim-pirenena sy ny tompon'andraikitra ao amin'ny governemanta. Nanome ohatra ny Praiminisitra Anglôfôna Joseph Dion Ngute tamin'ny volana Mey raha nitsidika ireo faritra niharan'ny krizy izy ary nanao kabary tao Buea, izay nampitaina tamin'ny onjam-peo:
I am a prime minister today because my father sent me to school. Is that not so? If my father did not send me to school, I wouldn’t have become prime minister.
Praiminisitra aho ankehitriny satria nandefa ahy tany an-tsekoly ny raiko. Tsy marina ve izany? Tsy ho lasa Praiminisitra aho raha tsy nandefa ahy tany an-tsekoly ny raiko.
Nilaza ny Governora Bilia fa mbola vao eo an-dalam-panombohana amin'ny fianarana ny mponina ao amin'ny faritra misy azy:
The entire population in the southwest region are determined to resume school [this September]. … Three years of sacrificing our children’s generation should stop.
Tapa-kevitra ny hanohy ny fampianarana [amin'ity volana Septambra ity] ny mponina iray manontolo ao amin'ny faritra atsimo andrefana… Tokony hajanona amin'izay ny telo taona nanaovana sorona ny taranaky ny zanatsika.
Saingy nampitandrina ny ray aman-dreny, matetika amin'ny alàlan'ny tambajotra sosialy, mba tsy handefa ny zanany any am-pianarana, ireo Anglôfôna mpisintaka, izay mihevitra ny fanaovana ankivy ny sekoly ho fomba iray hanerena ny governemanta.
Nanoratra tao amin'ny Facebook i Tapang Ivo Tanku, izay mipetraka any ivelany :
More bullets have been ordered to protect our civilians [of Ambazonia] as they boycott schools next week. If you dare their rights to boycott, you will face forces.
Bala betsaka no nafarana mba hiarovana ireo sivily [ao Ambazonia] satria mbola hanao ankivy ny sekoly izy ireo amin'ny herinandro hoavy. Raha sahy miady ny zon'izy hanao ankivy ianareo dia hisedra hery.
Nanontany momba ny fanokafana indray ny sekoly any amin'ny faritra izay nofaritan'ny mpisera Twitter Rebecca Enonchong ho “faritra miady” ireo mpisera aterineto nanana ahiahy:
We all want our children to go to school. The height of hypocrisy is this government launching a ‘back to school’ campaign in a war zone while killing continues daily and where the root cause of crisis isn’t dealt with and in fact has been exacerbated. #Cameroon .
— Rebecca Enonchong (@africatechie) September 1, 2019
Samy tiantsika mba hianatra avokoa ny zanatsika. Ny fanaovan'ny governemanta fanentanana ‘hiverina any an-tsekoly’ any amin'ny faritra mi ady no tena fihatsarambelatsihy izay mbola ahitana ny famonoana olona mitohy isan'andro ary izay tsy mbola voavaha ny olana fototry ny krizy ary niharatsy indrindra aza raha ny marina.
Nisioka i Derick Deci ho setrin'izany:
On carrying out a back to school campaign last week, I met this mother who told me (in pidgin) “I rather have an illiterate child than a dead child”. This statement made me rethink what I was doing. We need peace, mutual understanding and #InclusiveDialogue first b4 #backtoschool
— DERICK (@DerickDeci) September 1, 2019
Rehefa nanao ny fanentanana fiverenana any an-tsekoly tamin'ny herinandro lasa teo, dia nihaona tamin'ity renim-pianakaviana ity aho izay nilaza tamiko (amin'ny fitenim-paritra) hoe “Aleoko kokoa manan-janaka tsy mahay mamaky teny sy manoratra toy izay maty zanaka”. Nahatonga ahy hahatsiaro ny zavatra nataoko izany fanambarana izany. Mila fandriampahalemana, fifankahazoana ary fifanakalozan-kevitra iraisana aloha izay vao miverina any an-tsekoly.
Iray tamin'ireo olona teo am-pisalasalana i Matanga Hans Hilary Hamza, raim-pianakaviana manan-janaka roa sady mpanabe izay naniry ny hisian'ny fifanakalozan-kevitra hamahana ny olana mba hahafahan'ireo zanany mianatra any an-dakilasy am-pilaminana.
Niresaka tamin'ny Global Voices tamin'ny faraparan'ny volana lasa teo i Hamza, nandritra ny Eid al-Adha raha nivory tao Buea ny Miozolomana miteny Anglisy miisa 100 hiantso ho amin'ny fandriampahalemana.
Hoy i Hamza tamin'ny Global Voices:
I am begging both parties to understand the importance of education. Our children are not animals, so they have to go to school.
Miangavy ny roa tonta aho mba hahatakatra ny maha-zava-dehibe ny fanabeazana. Tsy biby ny zanatsika, noho izany, mila mandeha mianatra izy ireo. |
https://mg.globalvoices.org/2019/10/01/143560/ | Mety tsy hiatrika ny fifanitsanana iraisam-pirenena izay atrehany voalohany ny ekipan'ny mpilalao baolina kitra manana fahasembanana any Kamerona | 2019-10-01T05:29:57 | Unknown | Manantena ny ho any Angola amin'ny fifaninanana iraisam-pirenena voalohany ny ekipa mpilalao baolina kitra tapa-tongotra Kameroney . Saripikan'i Giovanni Wanneh, Kick442.com, nahazoana alalana.
Mety tsy ho afaka hiatrika ny fifanitsanana iraisam-pirenena izay vao voalohany indrindra ho azy ireo any Angola ny ekipa mpilalao baolina kitra tapa-tongotra Kameroney noho ny tsy fahampian'ny fanohanana ara-bola .
During the football match, the players who will represent #Cameroon in an amputee football match in Angola come September 2019 launched an appeal for support from people or organizations of good will to enable them to persuade their dreams . @CBMAustralia @lilianefonds #ANCP
— CBC Health Services (@CBCHSORG) August 27, 2019
Nandritra ny lalao baolina kitra dia niantso ny olona sy ny fikambanana mpanao asa soa mba hanohana azy ireo ahafahany manatanteraka ny nofinofiny ireo mpilalao izay hisolo tena an'i Kamerona amin'ny fifanitsanana lalao baolina kitra ho an'ny mpilalao tapa-tongotra any Angola ny volana septambra 2019.
Milalao ao amin'ny ekipam-pirenena ho an'ny mpilalao baolina kitra tapa-tongotra ireo mpilalao baolina kitra manam-pahasembanana ary manohana azy ireo ny Federasionan'ny Baolina Kitra ho an'ny Mpilalao Tapa-tongotra Maneran-tany ho toy ny sampana eran-tany ho an'ny fanatanjahantena. Mpilalao miisa fito avy no milalao amin'ny andaniny roa – mpiandry tsatokazo ny iray ary mpilalao eny an-kianja ny enina fa tsy toy ny ekipa izay tsy manana fahasembanana miisa 11 avy ny mpilalao tsirairay.
Ahitana an'i Angola, Ghana, Kenya, Liberia, Nizeria, Rwanda, Sierra Leone, Tanzania, Togo ary Kamerona ny lalao hiadiana ny tompon-dakan'i Afrika fahadimy ho an'ny Baolina Kitran'ny Tapa-tongotra , CANAF saingy manahy anefa ireo Kameroney fa mety tsy ho afaka hanatrika ny lalao izy ireo:
Cup of African Nations Amputee Football (CANAF) begins on September 30 to October 14 in Benguela, Angola. 10 teams participating in the tournament Nigeria, Angola, Cameroon, Ghana, Kenya, Liberia, Tanzania, Togo, Rwanda and Sierra Leone. @Iam_Jyde @hardz15 @BayoPsalm @HonseyjMr pic.twitter.com/UXSFFOBcu1
— 9aijasport (@9aijasoccer) September 9, 2019
Hanomboka ny 30 Septambra ka hatramin'ny 14 Oktobra any Benguela, Angola. ny lalao hiadiana ny tompon-dakan'i Afrika fahadimy ho an'ny Baolina Kitran'ny Tapa-tongotra (CANAF). Ekipa 10 no handray anjara amin'ny fifaninanana: Nizeria, Angola, Kamerona, Ghana, Kenya, Liberia, Tanzania, Togo, Rwanda ary Sierra Leone.
“Tsy manana loharano ara-bola izahay handoavana ny saran'ny fiaramanidinay ary mety tsy handeha hisolo tena ny firenena,” hoy i Fon Dieudonné, mpilalao eo afovoan'ny kianja sady lehibe mpanatanteraka ao amin'ny ekipa Kameroney tamin'ny fampitam-baovao tao an-toerana ny Alatsinainy 23 Septambra.
Vao niforona tamin'ny volana Martsa tamin'ny taon-dasa ny ekipan'ny mpilalao tapa-tongotra Kameroney ary mila ny fandraisana anjara iraisam-pirenena mba hahazoany fankatoavana avy amin'ny Federasionan'ny Baolina Kitra ho an'ny Mpilalao Tapa-tongotra Maneran-tany. Tsy mbola misy antenaina anefa ny momba dian'izy ireo mankany amin'ny lalao famaranana any Angola.
Training session in Bamenda. Next stop, Yaounde. Cameroon amputee football is getting better. Good job guys. Follow us to know more about amputee football in Cameroon/Africa. No one is left out pic.twitter.com/NYzfzt0jhg
— Amputee Football Cameroon (@AmputeeCameroon) May 28, 2019
Fanazaran-tena tao Bamenda. Fiatoana manaraka, Yaounde. Mihatsara ny lalao baolina kitra any Kamerona ho an'ny tapa-tongotra . Mahafinaritra ry zalahy . Araho izahay raha te hamantatra bebe kokoa momba ny baolina kitran'ny tapa-tongotra any Kamerona/Afrika. Tsy misy avela na iray aza
“Mizotra tsara ny fiofanana saingy ao anatin'ny toe-java-tsarotra; tsy manana kianja izahay. Tsy manana fitaovana izahay fa baolina miisa telo monja fotsiny », hoy ny vodilaharana François Dim Baring tamin'ny fampitam-baovaom-panjakana CRTV ny 13 Septambra.
Tsy resaka lalao fotsiny ihany ny fahombiazana mankany Angola fa ny mba hanitarana ny fampahafantarana ny ekipa sy zon'ny olona manana fahasembanana . Namorona hetsika manerantany ny Tanjona Fampandrosoana Maharitra ho an'ny Firenena Mikambana sy ny fandaharan'asa “ aza misy olona hadinoina ” mba hahazoana antoka fa afaka mandray anjara amin'ny lafi-piainana rehetra tsy misy fanavakavahana ny olona manana fahasembanana..
Mankalaza ny ekipa Kameroney noho izany antony izany ilay mpisera Twitter Njobati Sylvie:
#leavenoonebehind is coming to a reality as the amputees National football club comes to live in Cameroon. Social inclusion is very important in reducing inequalities #SDG10 . #camputeefootballteam #sdgs4all . I am glad to be a part of this positive development. pic.twitter.com/pZZIYgJdK4
— Njobati Sylvie (Sysy) (@njobatisylvie) June 4, 2019
Ho tanteraka ny hetsika “Aza misy olona avela” rehefa tonga eto Kamerona ny klioban'ny baolina kitra nasionaly ho an'ny tapa-tongotra. Zava-dehibe ny fifampikasohana ara-tsosialy amin'ny fampihenana ny tsy fitoviana. Faly aho fa tafiditra ao anatin'ity fampandrosoana miabo ity.
Na dia teo aza ny fandresen'i Angola tamin'ny Tompondaka Erantany 2018 ho an'ny Manana Fahasembanana tany Meksika dia mbola maro ireo firenena Afrikanina no miady mafy mba hahazoana loharanom-bola ho an'ny fanatanjahantenan'ny sembana. Nandray anjara tamin'ny fanohanana ara-bola handraisana anjara ny ekipan'ny tapa-tongotra ao Nizeria tamin'ny herintaona mba ahafahany mandray anjara tamin'ny Fiadiana ny Tompondaka Eran-tany, rehefa avy niatrika ny fifaninana tamin'ny taona 2010, 2012 ary 2014 izy ireo.
Believe pic.twitter.com/lqFoHB7VxN
— Amputee Football Cameroon (@AmputeeCameroon) June 2, 2019
Minoa fotsiny ihany! |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/21/143389/ | Madagasikara: Mianara aloha, “Afaka manampy anay hahita asa any Eoropa ve ianao?” | 2019-09-21T04:05:59 | Unknown | Tanora 16 ka hatramin'ny 22 taona no manaraka fiofanana ara-teknika mandritra ny 2 hatramin'ny 3 taona, miaraka amin'ny fahaizana manokana isan-karazany tahaka ny teknika fampangatsiahana, fiofanana be mpitady ao amin'ity faritra manana toetr'andro mafana ity. Nividy milina glasy ity sampan-draharahan'ny sekoly ity ary mivarotra glasy any amin'ireo mpanjono eo an-toerana. Zava-dehibe ho an'ny fitohizan'ity fampiofanana ity ny fidiram-bola azo amin'izany.
Fivavahana, saina ary fitiavana
Manazava ny fitsipi-pampianaran'ny sekoly Don Bosco i Bruno Ratsimanohatra, «ny rafitra fisorohana» mifototra amin'ny andry telo lehibe: ny fivavahana, ny saina sy ny fitiavana. «Miara-miaina ny mpampianatra sy ny mpianatra eto». Tsy manakana ny fitsipika ireo soatoavina fototra ireo, ary mampiseho fanajana lehibe amin'ireo mpampianatra ny mpianatra. Manana ny anjara toerany ihany koa ny fanatanjahatena sy ny lalao, manampy tokoa amin'ny fampivondronana ny herin'ny mpianatra.
Miresaka amin'ny fomba esoeso momba ny rafitra manasazy eo amin'ireo sekolim-panjakana ny tale, saingy mahita fivoarana mampandrisika. Satria efa miasa eo amin'ny fampianarana ara-panjakana ankehitriny ny mpianatra taloha maherin'ny 2 500, eo an-dalam-piovana ny rafitra manontolo.
© Jago Kosolosky Amin'izao fotoana izao, dia mila mandoa 18 000 ariary isam-bolana (latsaky ny 5 euros) ny mpianatra vao afaka mianatra. « 80.000 francs malgaches », hoy i M. Ratsimanohatra. Nosoloina ariary malagasy tamin'ny taona 2005 ny franc nampiasaina herintaona taorian'ny fahaleovantenan'ny firenena tamin'ny taona 1960 2005.
© Jago Kosolosky
Aloa isam-bolana ny ankamaroan'ny vidin-javatra ao Madagasikara, na amin'ny saram-pisoratana anarana any an-tsekoly aza. Ao amin'ny firenena iharan'ny fahantrana (tamin'ny taona 2012, maherin'ny 70 isanjaton'ny mponina no miaina ao an-tokonan'ny fahantrana), rendrarendra izany vina lovainjafy izany. Iray amin'ireo firenena 10 mahantra indrindra manerantany i Madagasikara, izay 400 euro ny hari-karena anatiny (PIB) isan'olona tamin'ny taona 2017. Raha ampitahaina, dia 38 700 euros ny harikarena anatiny isaky ny mponin'ny Belzika tamin'io taona io.
Tsy takatra izany saram-pisoratana anarana somary ambany izany raha tsy misy fanampiana avy any ivelany. Mahazo fanohanana avy any Belzika ireo sekoly Don Bosco eto Madagasikara amin'ny alalan'ny VIA Don Bosco, fikambanana tsy miankina (ONG) izay namatsy vola 445 000 euros mahery tamin'ny tetikasa manerana ny firenena tamin'ny taona 2017. Avy amin'ny governemanta Belza sy ny loharanom-bolany manokana toy ny fanomezana sy lova izany vola izany. Miezaka ny sekoly ary manao asa kely hamenoana ny vola tsy ampy indraindray ireo izay tsy mahavita mandoa ny vola manontolo, na dia voatery mandroaka mpianatra sasany aza ny sekoly indraindray. Mikasa ny hanangana lalam-piofanana fohy kokoa, izay haharitra volana vitsivitsy monja ny mpitantana” satria te hahazo vola ny ankamaroan'ny mpianatra ary noho izany dia te-hiasa haingana.”
“Mianatra aho mba ho afaka hiaraka amin'ny zanako”
Efa manaraka fiofanana haingana kokoa ao amin'ny sekoly tsy miankina Don Bosco, tantanin'ireo Maseran'ny Don Bosco any Mahajanga ary tohanan'ny VIA Don Bosco ihany koa i Bahadouraly Christiana Haingonirina. Mianatra momba ny fanamboarana mofomamy izy mba hahafahany hivarotra paty.
Mpianatra miavaka Ramatoa Haingonirina. 35 taona izy ary mamelona irery ny zanany telo. Maharitra telo volana ny fiofanana ary mianatra roa andro isan-kerinandro izy. “Mianatra teoria adiny roa ary fampiharana adiny efatra isaky ny andro iray. Mianatra aho mba hahafahako miasa ao an-trano, miaraka amin'ny zanako. ” Mitentina 25 000 Ariary ny fiofanana ataony, izany hoe 6,50 euros mahery kely isam-bolana.
Bahadouraly Christiana Haingonirina sy ny zanany. © Jago Kosolosky Bahadouraly Christiana Haingonirina avec ses enfants. © Jago Kosolosky Inona no nitranga tamin'ny Ramatoa Haingonirina sy ny vadiny? Nihomehy izy toy ny hoe tsy mahazatra ilay fanontaniana. Tsy efa niteny ve izy fa mitaiza irery ny zanany? “Nanapa-kevitra ny hiala izy (ny vadiny), ka tsy afaka nanakana azy aho.” Satria manjaka ny fahantrana, dia mandositra ny andraikiny amin'ny maha raim-pianakaviana ny lehilahy, toy ny hoe lalàna voajanahary izany. Nahazo rariny tamin'ny tribonaly izy fa mandoa vola ho an'ny zanany ny vadiny. Ny vola 65 euro aloany isam-bolana no manampy ilay fianakaviana hivelona araka izay tratra. “Handeha hianatra koa aho mba ho afaka mampianatra ny zanako koa avy eo.”
Bahadouraly Christiana Haingonirina sy ny zanany. © Jago Kosolosky Bahadouraly Christiana Haingonirina avec ses enfants. © Jago Kosolosky
Baolina fandaka sy piano
Ao ambadiky ny iray amin'ireo fitoeran'entana lehibe hianaran'ireo mpianatr'i Bruno Ratsimanohatra no misy an'i Amsine (roapolo taona ) sy Elersene (21 taona). Samy avy amin'ny tanàna iray ihany izy roa ireo, tanàna kely mandeha sambo tontolo andro avy any Mahajanga, ary manaraka fiofanana mitovy momba ny teknika fampangatsiahana. Nilaza ny mpianatra fa faly amin'ny fiofanana, ary manomboka miala voly. “Tsy afaka manampy anay hahita asa any Eoropa ve ianao? Mpilalao baolina kitra mahay aho ary izy indray mahay piano,” hoy ny iray.
Mampanahy ahy ny tsy fifandanjan-kery eo amin'izy ireo sy ny tenako, izay zokiny kokoa noho izy ireo. Amin'ny maha-mpanao gazety vahiny ahy, miavaka amin'ny fitenenako frantsay aho ary koa amin'ny vatako. Andro vitsy taty aoriana, mandositra amin'ny fahitana ahy ny kamboty nandositra. Kely sy mahia ny mponin'i Madagasikara, ary matahotra ahy ny olona sasany. “Afaka manampy anay ve ianao? “. Manazava amin'i Amsine sy Elersene aho fa hevitra tsara ny mianatra any amin'ny oniversite.Tsy tadidiko akory hoe iza no mpilalao baolina kitra ary iza ilay mpitendry piano.
© Jago Kosolosky
© Jago Kosolosky
Het bezoek aan Madagaskar werd mogelijk gemaakt door VIA Don Bosco , een Belgische ngo die in het land projecten steunt om kansarme jongeren te begeleiden naar waardig werk en een beter leven.
Tontosa ny fitsidihana an'i Madagasikara tamin'ny alàlan'ny ONG Belza VIA Don Bosco , izay manohana tetikasa mikendry ny hanampy ireo tanora sahirana hahita asa mendrika ary hanana fiainana tsara kokoa. |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/17/143205/ | Mety hiatrika “sazy ho faty” ny Kameroney satria mandrahona hanala ny fanafody antiretroviral ny Global Fund | 2019-09-17T12:20:07 | Unknown | Marika “Fantaro ny sata VIH anao” hita any Zambia. Saripikan'i Jon Rawlinson tao amin'ny Wikimedia Commons CC BY 2.0.
Nampitandrina ny Global Fund fa hanala ny fanampiany iraisam-pirenena hiadiana amin'ny VIH amin'ny fanafody antiretroviral (ARV) maimaim-poana any Kamerona, raha manohy midify amin'ny fandoavana ny ampaham-pamatsiany io firenena io.
Tokony handoa 20 isanjaton'ny vidiny i Kamerona mba hahazoana ny fanafody, saingy efa tafakatra 47 tapitrisa dolara ny trosany amin'ny famatsiam-bola, araka ny filazan'ny BBC tamin'ny 4 Septambra .
Nilaza tamin'ny Global Voices ny loharanom-baovao miara-miasa amin'ny programam-pirenena momba ny VIH/SIDA izay tsy te-hitonona anarana fa “nolazaina avy any Yaoundé [renivohitra] izahay mba hijery ny tahirin'ny ARV [ary] hahafantatra ny zava-misy.” tsy namoaka valiny ofisialy ny governemanta, na izany aza.
Hanajanona ny fifanarahana amin'i Kamerona ihany koa ny Tahiry Iraisam-pirenena (Global Fund), izay mamatsy vola amin'ny ady amin'ny tazomoka sy ny raboka manerana izao tontolo izao manomboka amin'ny volana Janoary 2020. Noho izany dia tsy maintsy mandoa ny volam-panafodiny ry zareo mba ho afaka miaina ara-dalàna ireo mitondra ny otrikaretina VIH .
Vehivavy iray no nilaza tamin'ny BBC fa “sazy ho faty ho an'ny olona voan'ny VIH” ny tsy fahazoana ireo fanafody ireo. Dokotera iray mitantana toeram-pitsaboana nilaza tamin'ny BBC fa nihena ny famatsiana ARV nanomboka tamin'ny volana jona. Efa zatra nanome fitsaboana ARV hatramin'ny telo volana izy kanefa dia lasa iray volana sisa no azony omena ankehitriny noho ny tsy fahampian'ny famatsiana sy ny ahiahy fa mety hifarana ny famatsiana.
Cameroon has made good progress in fighting HIV AIDS but now patients may start buying ARV drugs which have been given free of charge for over a decade due to a default payment by the government to Global Fund
— Ikote Brian (@IkoteBrian) September 4, 2019
Nisy ny fivoarana tsara nataon'i Kamerona amin'ny ady amin'ny SIDA saingy ankehitriny dia mety manomboka mividy fanafody ARV izay nomena maimaim-poana nandritra ny folo taona mahery ny marary noho ny tsy fandoavan'ny governemanta vola tany amin'ny Global Fund.
Nilaza tamin'ny Global Voices ny solontenan'ny minisitry ny fahasalamana any Kamerona, Ebongo Zacchaeus fa misy antony mampanahy.
“Hisy fivoriana lehibe ao amin'ny Minisiteran'ny fahasalamana mba hiresaka momba io olana io. Manao izay ho afany ny minisitra mba hahazoana antoka fa hitohy ny famatsiana, ”hoy i Ebongo, manala ny tahotra amin'ny mety tsy hisian'ny fanafody ARV any Kamerona.
“Tsy misy intsony ny tahiry; any amin'ny hopitaly ihany no ahitana ny ARV – manana olana izahay amin'ny fizarana azy ireo any amin'ny faritra iharan'ny krizy, ”hoy izy.
Manondro ireo faritra atsimo-andrefana sy avaratra andrefana Anglôfônina any Kamerona izay niharan'ny ady mitam-piadiana teo amin'ireo mpikomy Anglôfônina sy ny miaramila frankôfônina tao anatin'ny hetsika fisintahana Anglôfônina i Ebonge. Vokatry ny ady naharitra, notombanan'ny Firenena Mikambana ho olona 1.800 farafahakeliny no maty ary maherin'ny 530.000 no nafindra toerana, miampy olona 1,3 tapitrisa mihoatra mila fanampiana.
Noho ny fihenan'ny tahan'ny VIH ho 3,4 isan-jato tamin'ny taona 2018 raha 4,3 isanjato tamin'ny taona 2011, hoy ny BBC, dia hampihemotra ny fandrosoana lehibe vitan'i Kamerona amin'ny ady amin'ny VIH sy SIDA indray ity fanapahan-kevitra ity.
Amin'izao krizy mitohy any amin'ny faritra avaratra-andrefana sy atsimo andrefana izao, dia misy ny risika lehibe amin'ny “fitomboan'ny otrikaretina VIH haingana taorian'ny fampiatoana ny fanafody ARV”:
Humanitarian situation is fast deteriorating in Cameroon's North & South-west regions
-1.3M pp in need of assistance – 437,000+ pp fled their homes – 80%+ of children no longer go to school – high risk of rapid increase in new HIV infections after interruption of ARV medication pic.twitter.com/sYpM9m9bsg
— Hajer Naili (@H_NAILI) February 21, 2019
Miharatsy haingana ny toe-piainan'ny olombelona any amin'ny faritra avaratra sy atsimo-andrefan'i Kamerona
-Olona 1,3 tapitrisa mila fanampiana – Olona maherin'ny 437.000 nandositra ny tranony – Maherin'ny 80% ny ankizy tsy mankany an-tsekoly intsony – mety hitombo vetivety ny otrikaretina VIH vaovao aorian'ny fampiatoana ny fanafody ARV
Tamin'ny taona 2013, nanambara programa vaovao fitsaboana VIH ny Global Fund sy Kamerona; nanambara famatsiam-bola 20 tapitrisa dolara ny Global Fund raha nanolo-tena hanamafy orina ny fiarahamiasa kosa i Kamerona amin'ny alàlan'ny fametrahana izany ho laharam-pahamehana ao amin'ny tetibolam-panjakana.
Ankehitriny, miatrika fanjavozavoana amin'ny hoavy ny maherin'ny antsasaky ny olona miaina miaraka amin'ny VIH any Kamerona:
Uncertainty looms the around the survival of more than half a million persons living with HIV in Cameroon https://t.co/wu7tAP0z1d pic.twitter.com/2ge6nI73y3
— Shabir Moosa (@ShabirMoosa) September 1, 2019
Mihaodihaody eo amin'ny fahaveloman'ny olona antsasaky ny tapitrisa miaina miaraka amin'ny VIH any Kamerona ny fanjavozavoana amin'ny hoavy |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/15/143266/ | Mandranitra Fifanenjanana ara-poko sy fivavahana ny volavolam-pisarahana ao amin'ny Fiangonana Ethiopiana Orthodoksa | 2019-09-15T05:42:49 | Unknown | Pretra iray avy ao amin'ny Fiangonana Ethiopiana Orthodoksa Tewahedo maka aina ao amin'ny Fiangonana nolavahana tamin'ny vatolampy ao amin'ny Fiangonan'i Bet Giorgis, Lalibela, Ethiopia, 1 Novambra 2007. Saripikan'i A. Davey via Flickr, CC BY 2.0.
Tamin'ny 1 septambra 2019 lasa teo, nisy ny komity vonjimaika natsangan'ny mpitondra fivavahana Oromo avy ao amin'ny Eglizy Ethiopiana Orthodoksa Tewahedo (EOTC), nanambara ny fikasan'izy ireo hanangana fitantanam-paritra paroasialy vaovao ao amin'ny Fanjakam-Paritra Oromia. Te-hanangana “fahefana episkopaly” — amin'ny fomba fitenim-piangonana— ao amin'ny faritra izy ireo izay mamaly ny filàna ara-panahy, ara-pitantanan-draharaha ary amin'ny fitenim-bahoaka Orthodoksa Oromo.
Manana mpikambana mihoatra ny 50 tapitrisa avy ao Ethiopia iray manontolo ny EOTC amin'izao fotoana izao.
Nilaza ny Oromo mpikambana ao amin'ny fiangonana fa ny tsy fahombiazana sy ny kolikoly no manakana ny EOTC tsy hamaly ny filàn'izy ireo ara-panahy, ara-piteny ary ara-pitantanana ary mandrahona ireo mpikambana ao amin'ny komity vonjimaika fa handray ny fepetra eo ampelatanany — ao anatin'izany ny fametrahana antokon-draharaha miavaka sy misaraka — raha tsy mandre setriny ao anatin'ny 30 andro avy amin'ny andrim-pitantanan'ny EOTC, fantatra amin'ny anarana hoe Synaoda Masina sy raim-piangonana.
Manana ny rafi-pitantananany manokana izay tsy mifanandrify amin'ny firafitry ny governemanta federaly ao Ethiopia, rafetin'ny faritra ara-poko sivy samy mizaka tena — ka i Oromia no lehibe indrindra — ny EOTC. Te-handamina indray ny firafitry ny fiangonana hifanaraka amin'ny rafitra politika federaly federaly ny Oromo mpitondra fivavahana.
Manana fiangonana manodidina ny 35000 ny EOTC manerana an'i Ethiopia. Misy ny tatitra milaza fa 7000 ny isan'ny fiangonana ao Oromia. Manodidina ny 20 isanjaton'ny fiangonana rehetra izany.
Raha manangana rafi-pitantanam-paritra paroasialy tsy nahazo fankatoavana avy amin'ny Synaoda Masina ny Oromos, dia mety hiteraka fifandirana ara-pitantanana izany.
Mino ny mpitondra fivavahana fa hanampy amin'ny famelomana indray ireo fiangonana foana tsy misy olona sy lasa tsy noraharahiana izay nilaozan'ny mpanara-dia azy ireo ka nanitatra ny fiangonana protestanta ao Oromia ny fandrafetana indray ny rafit-pitantanan'ny fiangonana.
Raha ny filazan'ny filohan'ny komity vonjimaika, lehiben'ny mampianatra ambony, Belay Mekonen , dia efa nisy ny toe-javatra teo aloha ka nahatonga ny fanaovana izao. Nilaza izy fa efa nanova ny rafit-pitantanana ny fiangonana tao amin'ny tantara mba hifanaraka amin'ny fiovan'ny rafitry ny governemanta izany.
Nanizingizina ihany koa izy fa hanampy ny EOTC ny vondrom-pitantanana vaovao hanatanteraka ny iraka napetraky ny apôstôly taminy amin'ny alàlan'ny fanakaikezan'ny fiangonana ny vahoakan'i Oromia, miaraka amin'ny kinasa hanamafisana sy hametrahana ho ofisialy ny fampiasana ny Afan Oromo (ny fiteny Oromo) ao amin'ny EOTC.
Tsy toa ny fiangonana protestanta izay manatontosa ny fotoana amin'ny fiteny Afan Oromo, milaza ny Oromo mpitondra fivavahana fa antenain'ny EOTC ny Oromo mpandeha any am-piangonana hivavaka amin'ny fiteny Ge’ez , fiteny litorjikan'ny fiangonana, na Amharika, fitenim-piasana ao amin'ny governemanta federalin'i Ethiopia. Saingy fiteny taloha izay tsy azon'ny ankamaroan'ny olona ny Ge'ez — tsy any Oromia ihany fa manerana an'i Ethiopia. Ary ny Amharika dia fiteny ampiasain'ny olona monina ao amin'ny tanàna salatsalany sy lehibe any Oromia, fa tsy misy mampiasa loatra any amin'ireo faritra ambanivohitra izay manjaka kosa ny Afan Oromo.
Nilaza ny mpikambana iray hafa ao amin'ny komity vonjimaika fa hanampy ny olona mahatsapa ho voahosihosy mba hiverina any ampiangonana ny vondrom-pitantanana vaovao .
Moanina mamaky amin'ny teny Ge'ez, fiteny litorjika ao amin'ny Fiangonana Orthodoksa Tewahedo ao Ethiopia, 15 Oktobra 2018. Saripikan'i Rod Waddington via Flickr, CC BY 2.0 .
Faminganana, fitsipahana masina
Miteraka tosika fitsipahana avy amin'ny Synaoda Masina ny tsindrin'ny komity, mametraka fifandirana ara-pitantanana avy ao anatiny.
Misy fanoherana ny komity ihany koa avy amin'ny mpino Orthodoksa mazoto , izay mahatsapa fa tena manohintohina ny fanerena hanangana vondrom-pitantanan-draharaha misaraka. Lazain'izy ireo fa andry masina noho ny sitrapon'Andriamanitra irery ihany ny fiangonany.
Ny hafa indray nanisy marika ilay hetsika ho fanararaotana na fikasana hamotika ny singa mamaritra ny mari-panondroana nasionaly, kolontsaina ary fivavahana azy:
This why I think these new rebels aren’t EOC institutionalists who seek greater inclusiveness. They are cultural vandals who have suddenly got the opportunity to economically and politically profit from the chaos and crisis in one of humanity’s greatest institutions. https://t.co/zyvHonOC9V
— Abiye Teklemariam Megenta (@abiyetk) September 1, 2019
Izany no mahatonga ahy mihevitra fa tsy mpandala ny andry EOC izay mitady fampiatiana bebe kokoa ireo mpioko vaovao ireo. Mpandroba ara-kolontsaina izay nanana hirika tombontsoa ara-toekarena sy ara-politika avy amin'ny korontana sy krizy ao amin'ny andrin'olombelona lehibe indrindra fotsiny ry zareo
I don’t think I will ever identify with any specific religion anymore but I have a soft spot for EOTC [ which I used to taunt in my college days when I was “ woke” ] It’s historic and was nurtured and protected by our forefathers. I am proud of EOTC and its wisdom. https://t.co/5ZUOBPiDEX
— Mady Yonas (@Madyyon) September 2, 2019
Tsy nihevitra intsony aho hoe haka mari-panondroana amin'ny fombam-pivavahana iray manokana saingy mandrimandry maso amin'ny EOTC aho [izay nahazatra ahy ny manadrohadro azy tamin'ny androm-pianarako tany amin'ny kolejy]. Nana-tantara izany ary notorontoronina sy narovan'ny razanay. Mirehareha amin'ny EOTC aho sy ny fahendreny.
Fikambanana maro ao amin'ny EOTC sy mpitantana paroasialy maro ao Addis Ababa no nanomana famoriam-bahoaka hotontosaina amin'ny alahady 15 septambra 2019, ho fanoherana ny firongatry ny herisetra amin'ny mpitondra fivavahana Ortodoksa, amin'ny laika ary fanoherana ny famotehana fiangonana .
Nilaza ny mpikarakara ny famoriam-bahoaka fa novolavolaina ny fihetsiketsehana hitaky amin'ny governemanta hanome fiarovana ny Kristiana Orthodoksa manerana an'i Ethiopia. Nasongadin'izy ireo fa tsy misy ifandraisany amin'ny mpitondra fivavahana Oromo ny famoriam-bahoaka ary azo foanana raha mahazo valiny azo ampiharina.
Saingy nahazo lanjany fanampiny ny famoriam-bahoaka nokasaina satria milaza ny mpikarakara fa manohana ny valin'ny nomen'ny Synaoda Masina ho an'ny Oromo mpitondra fivavahana ry zareo.
Tao amin'ny lahatsoratra bilaogy lava be, nanoratra izy fa na dia manaiky ny famakafakan'ny mpitondra fivavahana amin'ny olana ao amin'ny EOTC aza izy dia nanoratra ihany koa fa diso ny vahaolana nataon'ny mpitondra fivavahana.
Saingy manizingizina ny mpikambana ao amin'ny komity vonjimaika fa tsy te-hampisintana ny EOTC any Oromia ry zareo. Tsy namolavola singa teolojika miavaka izy ireo ary tsy nampiditra kanôna sy fombam-pivavahana vaovao, hoy ry zareo .
Fihenjanana ara-pivavahana, fifaninanana ara-poko
Lasa fanehoana lehibe amin'ny fifandroritana ara-pivavahana entin'ny fifangarihana ara-poko eo amin'ireo sangany ara-politika ao amin'ireo vondrom-poko maro ao Ethiopia ihany koa ny fifamaliana..
Ao amin'ny media sosialy, vao maika nampitombo ny fifanenjanana ara-poko, noho ny fifanenjanana naharitra teo amin'ny vahoaka Amhara sy Oromo, roa amin'ireo vondrom-poko lehibe indrindra ao Ethiopia ny fihetsik'ireo mpitondra fivavahana: Nihabetsaka ny adin-tany, tantara, toekarena ary kolontsaina, efa ho herintaona taorian'ny firaisankina befikafika tao anatin'ny Antoko Revolisioneran'ny Vahoaka Ethiopiana (EPRDF) mba handravana ny fanjakazakan'ny Sangany Tigryana izay nitondra nandritra ny 27 taona.
Samy manana karazam-pivavahana maro arahana ny Amharas sy ny Oromos. Ny kristianisma sy ny finoana silamo no tena be mpanaraka.
Raha araka ny antontanisa , 30,4% amin'ny Oromos 25 tapitrisa no manaraka ny EOTC, raha 82,5% amin'ny Amharasa 19 tapitrisa kosa no mpino Ortodoksa.
Manana fifandraisana mivaingana amin'ny EOTC ny Amharas. Mamaritra ny Amharas eo anilan'ny Tigrayana ho mpandova sy sarintavan'ny Kristianisma Orthodoksa ny mpahay tantara malaza Harold Marcus .
Mifanohitra tanteraka amin'ny fifandraisan'ny Oromos amin'ny EOTC izany. Na dia misy Oromo Orthodoksa marobe aza, dia misy sasantsasany mandresy lahatra fa misy Oromos nasionalista mirona mampiroborobo ny nasionalisma Oromo laika ho ideolojia mampiray.
Raha ny marina, ny finoana niorina efa hatry ny ela ao amin'ny nasionalista Oromo dia manamafy fa rehefa nampidirina tao Ethiopia maoderina ny Oromos sy ny vahoaka hafa tany atsimo ao Ethiopia, dia niasa mavitrika amin'ny fandraisana ny politikam-panjakan'ny amperora ethiopiana mifandimby ny EOTC .
Mihevitra izy ireo fa ny ankamaroan'ny eveka sy pretra notendrena ara-tantara ho any Oromia dia mpiteny Amharika teratany izay mikendry ny haha-“Amhara” ny Oromos amin'ny fanakiviana ny fampiasana ny fiteny Afan Oromo ao am-piangonana.
Fiverenan'ny fifanolanana maharitra ao anatin'ny rafi-pitantanan'ny EOTC indray izao fifamaliana misy eo amin'ny Oromo mpitondra fivavahana Oromo sy ny Synaoda-Masina izao — na dia amin'ny endrika sy mpilalao hafa aza no isehoany amin'izao fotoana izao.
Tamin'ny taona 1991, taorian'ny fifehezan'ny Mandam-panafahan'ny vahoaka Tigray (TPLF) ny firenena, dia vaky ny fifanolanana anatiny tao amin'ny rafi-pitantanan'ny EOTC, rehefa nanao izay hevitra hanesorana ny Patriarka fahefatra, Abune Merkorios ny fitondrana tarihin'ny TPLF.
Taorian'ny fanesorana ny Patriarka, nanangana Synaoda-Masina an-tsesitany ny hetsika iray tohanan'ny mpikambana diaspora ethiopiana any Etazonia tamin'ny taona 1996.
Niteraka fisaratsarahana teo amin'ny mpitondra fivavahana sy ny mpanaraka izay nateraky ny fifanenjanana ara-poko sy ara-politika teo amin'i Amhara sy ny Tigray izany.
Tamin'ny jolay 2018, nanatrika ny fampitambarana indray ny Synaodan'ny EOTC sy ny Synaodan'ny EOTC an-tsesitany ny praiminisitra Abiy.
Raha tsy jerena ny fiavian'ny foko sy ny fifandirana ara-pitantanana mitranga amin'izao fotoana izao, mihevitra ny ankamaroan'ny mpivavaka Orthodoksa fa singa mamaritra ny maha-firenena ethiopianina ny fiangonana. Na ny olona mamaritra ny fifandraisany amin'ny fiangonana ho kolontsaina kokoa fa tsy araka ny finoana aza dia mahatsapa fifandraisana.
Saingy manantitrantitra ny Ethiopiana mipetraka any amin'ny faritra fehezin'ny finoana tsy Orthodoksa fa tsy miorina ao amin'ny fombam-pivavahana Orthodoksa ny mari-panondroan-dry zareo. |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/10/142770/ | Nanao fangatahana tany amin'ny Firenena Mikambana sy ny Vondrona Afrikanina ireo mpiaro ny zon'olombelona noho ny fitazonana ilay Nizeriana mpitarika hetsi-panoherana | 2019-09-10T05:34:55 | Unknown | Omoyele Sowore. Pikantsary avy amin'ny antsafa tao amin'ny CNBCAfrica, 13 Desambra 2018.
Ny 23 Aogositra, fikambanana mpiaro ny zon'ny fampitam-baovao sy ny fahalalahan'ny asa fanoratan-gazety miisa 48 no nanao fitarainana tany amin'ny Firenena Mikambana (ONU) sy ny Vaomiera Afrikana misahana ny Zon'olombelona sy ny Zon'ny Vahoaka noho ny fitazonana am-ponja tsy ara-drariny ilay mpikatroka Nizeriana Omoyele Sowore.
Nanamafy ny vondrom-pikambanana iraisampirenena sy Afrikana, izay ahitana ny Global Voices any Afrika Atsimon'i Sahara, ny Open Society ho an'ny Afrika Andrefana, Tondro amin'ny Sivana, ary ny Article 19 Afrika Andrefana fa nanitsakitsaka ankitsirano ny zon'olombelona ananany sady nanitsakitsaka ny fahalalahan'ny asa fanoratan-gazety sy ny fanadihadiana an-gazety any Nizeria ny fitazonana an'i Sowore.
Kandidà ho filoham-pirenena tamin'ny fifidianana tany Nizeria natao ny 23 Febroary tamin'ity taona ity i Sowore izay mpamoaka vaovao avy amin'ny tranokalam-baovao an-tserasera mpanao fanadihadiana Sahara Reporters . Nosamborina araka ny andinin-dalàna faha 27 (1) ao amin'ny Lalànan'ny Fampihorohoroana 2011 i Sowore . Mety higadra mandrapahafaty, handoa lamandy na izy roa miaraka izy raha voampanga sy meloka .
Nosamborin'ny Sampan-draharahan'ny Fiarovam-pirenena (SSS) tany Lagos, Nizeria i Sowore ny 3 Aogositra taorian'ny niantsoany ny fihetsiketsehana “#RevolisionaAnkehitriny” hanoherana ny tsy fahaiza-mitantan'ny governemanta .
Ireo vondrom-pikambanana mpiaro ny zon'olombelona sy ny fahalalahan'ny asa fanoratan-gazety miisa 48 dia nangataka tany amin'ny Vondronasa ONU misahana ny Fanagadrana tsy Ara-drariny , ny Iraka Manokan'ny Firenena Mikambana momba ny fampiroboroboana sy ny fiarovana ny zon'ny fahalalahana maneho hevitra sy miteny, ny Iraka Manokan'ny Firenena Mikambana misahana ny zon'ny fahalalahana manatanteraka fivoriambe am-pilaminana sy ny zo (hanangana) fikambanana, ary ny Iraka Manokan'ny Firenena Mikambana misahana ny toe-javatra iainan'ny mpiaro ny zon'olombelona amin'ny “ fiantohana ny famoahana avy hatrany an'i Sowore”. Hoy izy ireo tao anatin'ny fangatahan'izy ireo—izay nomena ihany koa ny iraka manokana misahana ny zon'ny fahalalaham-pitenenana sy ny zon’ ireo mpiaro ny zon'olombelona avy amin'ny Vaomiera Afrikana momba ny Zon'olombelona sy ny Zon'ny Vahoaka—hoe :
We request that you urgently intervene to secure the immediate release of Mr Sowore and declare his arrest and detention a gross violation of his human rights, including the right not to be arbitrarily detained as protected by Article 9(1) of the International Covenant on Civil and Political Rights (ICCPR) and Article 6 of the African Charter on Human and Peoples’ Rights (the Banjul Charter); the right to a fair trial as protected by Article 14 ICCPR and Article 7 of the Banjul Charter; the right to freedom of expression as protected by Article 19 ICCPR and Article 9 of the Banjul Charter; the right of freedom of peaceful assembly and of association as protected by Articles 21 and 22 ICCPR and Articles 10 and 11 of the Banjul Charter; and his rights as a human rights defender as outlined in the 1999 UN Declaration on Human Rights Defenders and 2017 African Commission Cotonou Declaration on strengthening and expanding the protection of all Human Rights Defenders in Africa.
Mangataka izahay mba hidiranareo an-tsehatra haingana mba hiantohana ny famotsorana avy hatrany an'Atoa Sowore ary hanambara ny fisamborana sy ny fitazonana azy ho fanitsakitsahana tanteraka ny zon'olombelona, anisan'izany ny zo tsy tokony hotànana am-ponja tsy ara-drariny araka ny voalazan'ny Andininy faha-9 (1) amin'ny Fifanarahana Iraisam-pirenena momba ny Zo Sivily sy Ara-politika (ICCPR) sy ny Andininy faha-6 amin'ny Sata Afrikanina momba ny Zon'olombelona sy ny Zon'ny Vahoaka (ny Satan'ny Banjul); ny zo hahazo fitsarana ara-drariny araka ny voalazan'ny Andininy faha-14 amin'ny ICCPR sy ny Andininy faha-7 amin'ny Sata Banjul; ny zo amin'ny fahalalaham-pitenenana araka ny Andininy faha-19 amin'ny ICCPR ary ny Andininy faha-9 amin'ny sata Banjul; ny zo amin'ny fahalalahana amin'ny fivoriana am-pilaminana araka ny andininy faha-21 sy 22 amin'ny ICCPR sy ny Andininy faha-10 sy faha-11 amin'ny Sata Banjul; ary ny zony amin'ny maha mpiaro ny zon'olombelona azy araka ny voasoritra ao amin'ny Fanambarana nataon'ny ONU tamin'ny taona 1999 momba ireo Mpiaro ny Zon'olombelona sy ny Fanambaran'ny Komisiona Afrikanina tany Cotonou momba ny fanamafisana sy ny fanitarana ny fiarovana ny Mpiaro ny Zon'olombelona rehetra aty Afrika.
Anisan'ny nanao sonia ireo fifanarahana ireo i Nizeria ka manitsakitsaka mivantana ny lalàna iraisampirenena noho izany ny fanagadrana an'i Sowore.
Nanambara ihany koa ny fikambanana iraisampirenena sy eo an-toerana momba ny zon'olombelona sy ny fahalalahan'ny asa fanaovan-gazety fa “tsy mari-pototra ny fisamborana an'i Sowore noho ny antony filazana fa nohahiahiana tamin'ny fampihorohoroana izy”:
Sowore did what he has done throughout his career as a journalist and human rights activist: exercise his right to freedom of expression and seek to bring about change through peaceful means, in this case a peaceful protest. The use of the emotive term “revolution” merely underlines his desire for transformative change in what he considers the shortcomings of the current government. There are strong suspicions that Sowore’s arrest stems from other motives than suspicions of terrorism. This is further highlighted by the fact that the authorities failed to define a charge against him for the first few days after his arrest; the investigations that were subsequently instigated against him under the Terrorism Act were clearly only created to serve the purpose of silencing Sowore.
Nanao izay tokony nataony nandritra ny asany i Sowore amin'ny maha-mpanao gazety azy sy amin'ny maha-mpikatroka mpiaro ny zon'olombelona azy tamin'ny fampiharana ny zony amin'ny fahalalahana maneho hevitra sy ny fikatsahana ny hitondra fanovana amin'ny fomba milamina, izay hetsika am-pilaminana amin'ity tranga ity. Manasongadina fotsiny ny faniriany hanao fanovana lalina amin'izay heveriny fa lesoka ataon'ny governemanta ankehitriny ny fampiasana ilay teny mampihetsi-po hoe “revolisiona” . Ahiana mafy fa avy amin'ny antony hafa ny fiahiahiana azy hanao asa fampihorohoroana nisamborana an'i Sowore. Mbola nasongadin'ny zava-misy tamin'ny tsy fahombiazan'ny tompon'andraikitra tamin'ny famaritana ny fiampangana azy nandritra ny andro maromaro izany taorian'ny nisamborana azy; hita mazava fa noforonina mba hampanginana an'i Sowore ny fanadihadihana natao taty aoriana araka ny Lalàna miady amin'ny Fampihorohoroana .
Mbola tsy notsaraina manoloana ny fitsarana mahefa sady tsy mbola voapanga tamin'ny fomba ofisialy i Sowore. Saingy, nanaiky ny fangatahana avy amin'ny SSS ny fitsarana tao Abuja tamin'ny 8 Aogositra amin'ny hitazonana azy mandritra ny 45 andro mba hanaovana fanadihadiana araka ny Lalànan'ny Fampihorohoroana. Mbola tsy nahomby hatreto ny ezaka nataon'ny mpisolovava an'i Sowore, Femi Falana izay mpisolovava matihanina ao Nizeria, amin'ny fangatahana ny famotsorana azy. |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/09/142912/ | Manome voninahitra an'i Remmy Ongala, mariky ny sekoly mozika fahiny ny klioban'ny fiara tranainy voalohany sy tokana ao Tanzania | 2019-09-09T05:16:38 | Unknown | George Joseph Msambure, mpanorina sady filoha tale jeneralin'ny Oldschool Rides Tanzania, nalaina sary teo anoloan'ireo fiara fahiny milahatra eo ivelan'ny Fetiben'ny Mozika Ongala 2019, Bagamoyo, Tanzania, 24 Aogositra 2019. Sary avy amin'i Amanda Leigh Lichtenstein, nahazoana alalana.
Ao amin'ny lalana be vovoka ao amin'ny tanàna amoron-tsiraka mangingina ao Bagamoyo, Tanzania, manintona ireo mpamonjy ny fetibe eny an-dalana hamonjy ny Fetiben'ny Mozika Ongala faha-2 fanao isan-taona, natao tao amin'ny Ivon-toeran'ny Zava-kanto sy Kolontsaina (TASUBA) tamin'ity taona ity ireo fiara fahiny nalahatra.
“Nanana fiara raitra ireo zokintsika! Miezaka ny hamerina ny fitiavana ireo fiara tranainy izahay,” hoy i George Joseph Msambure, mpanorina sady tale jeneralin'ny Oldschool Rides Tanzania, fikambanana iray natokana hamerenana sy hankalazana ireo fiara antitra ao Tanzania sy ny faritra. Manana mpikambana 109 izay miha-mitombo, mamory ireo mpankafy fiara tranainy ary miara-miresaka momba ny fiaran'izy ireo tranainy miisa 51, anisan'izany ny 1938 Škoda . Mikarakara fihaonana ihany koa ny vondrona ary mampiseho ny fiarany amin'ny hetsika isan-karazany, toy ny Fetiben'ny mozika Ongala – nomena ny anaran'ilay mpiangaly mozika Tanzaniana malaza Ramadhani “Remmy” Ongala , izay maty tamin'ny taona 2010, tamin'ny faha-63 taonany.
“Nankafy fiara tranainy i Remmy, ary te hanaja izany izahay,” hoy i Msambure. Izany no nahatonga ny fikambanana nitodi-doha nankany amin'ny fetin'ny mozika telo andro mba hampiseho ireo mahafinaritra vitsivitsy nangonin'izy ireo, manomboka amin'ny sekoly fahiny Volkswagen Beetles hatramin'ny fiara fitsangatsanganana Volkswagen Kombi 1979 sy ny BMW 1970s.
Vondronà mpikambana 10 tao amin'ny Oldschool Rides no nitondra ireo fiara avy any amin'ny tanàna maresaka Dar es Salaam nankany Bagamoyo, tanàna feno tantara ihany koa.
Volkswagon Kombi maintso 1979 sy Volkswagon manga 1977 fitsangatsanganana aseho ao amin'ny fampiratiana fiara tranainy ao amin'ny Fetiben'ny mozika Ongala, 2019, nokarakarain'ny Oldschool Rides Tanzania. Saripikan'i Amanda Leigh Lichtenstein, nahazoana alalana.
Volkswagen Beetle 1973 aseho ao amin'ny Fetiben'ny Mozika Ongala, 2019, nokarakarain'ny Oldschool Rides Tanzania. Saripikan'i Amanda Leigh Lichtenstein, nahazoana alalana.
Zatra nitondra fiara Renault fotsy manodidina an'i Dar es Salaam, renivohitra ara-kolontsaina Tanzania i Ongala tenany, hoy i Msambure. Nanoratra andalana avy amin'ny hirany malaza indrindra “Mambo Kwa Soksi,” (Resaka bàn-kiraro|fimailo) aorian'ny fiarany Renault, mampiroborobo ny fampiasana fimailo ho fisorohana ny VIH, araka ny pejy Facebook-n'ny fetibe i Ongala, fantatra am-pitiavana amin'ny hoe “Dokotera” noho ny mozikany rumba Kongoley feno hafatra.
Nalain'i Remmy Ongala tamin'ny faran'ny taona 80 niaraka tamin'ny Renault-ny taloha ity sary ity. Eo amin'ny vatan'ny fiara, nolokoina ity hafatra ity: “Sukari yetu imeingia sumu mambo kwa soksi” na “Niditra tao amin'ny siramamintsika ny poizintsika, anaovy ny fimailo!” – tononkira avy amin'ny hirany malaza indrindra sy mampiady hevitra. Sary avy amin'ny Ongala Music Festival (fetiben'ny mozika Ongala) tamin'ny alàlan'ny Facebook.
Teratany avy any Repoblika Demaokratikan'i Kongo, nifindra tany Tanzania i Ongala tamin'ny taona 1978 ary nanatevin-daharana ny tariky ny dadatoany. Lasa mpiangaly mozika rumba be mpankafy indrindra tany Tanzania izy, mamely ireo sangany eo amin'ny fahefana no sady manasitrana ireo manana fanaintainana amin'ny teny fanantenana amin'ny tononkirany.
Pikantsarin'i Remmy Ongala miaraka amin'ny Renault manga araka ny hita ao amin'ny horonantsary fanadihadiana “Bongo Beat,” notarihin'i Jan Röed ary nalaina tamin'ny taona 1995/1996 tao Dar Es Salaam, Tanzania.
Lehilahy tia olona i Ongala izay nanana fanintonana nitondra azy avy tany amin'ny trano fandihizana amin'ny alina sy toeram-pisakafoanana tao Dar es Salaam nankany amin'ny sehatra iraisam-pirenena World of Music, Arts and Dance (WOMAD) tany amin'ny Fanjakana Britanika (UK), miaraka amin'ny hira toy ny hoe “Songs for the Poor Man,” sy “The Poor Have No Rights,” , izay nanintona ny saina momba ny ny hantsana lehibe eo amin'ny mahantra sy ny mpanankarena any Tanzania izay firenena sosialista fahiny.
Saripikan'i Remmy Ongala eny an-dalamben'i Dar es Salaam tao amin'ilay fanadihadiana, “Bongo Beat”, notarihin'i Jan Röed ary narakitra tamin'ny taona 1995/1996 tao Dar Es Salaam, Tanzania.
Ho an'i Msambure, izay nikarakara ny fampisehoana fiara Oldschool Rides tao amin'ny fetibe Ongala 2019, momba ny fanovana ny fomba fijery ny soatoavina, ny fahamendrehana sy ny sata no anton'ny fampisehoana ireo fiara tranainy mahafinaritra ireo:
“Tsy noraharahiana ireo fiara tranainy ireo talohan'izao- noheverina fa fiara ho an'ny olona mahantra tsy afaka mividy fiara vaovao. Te-hanaisotra an'io hevitra io ao an-dohan'ny vahoaka aho. Te-hilaza aho fa ireo fiara ireo no tena manandanja indrindra manerana izao tontolo izao!” – George Joseph Msambure, Oldschool Rides Tanzania
Raha ny marina, dia miverina ao Tanzania ny fiara taloha, izay karazana sata nohavaozina ny mitaingina fiara tranainy. Ity maintso maintsina, 1979 VW Kombi ity? hoy i Msambure dia mety ho mahazatra satria niseho tamin'ny horonan-tsary mozika vao haingana antsoina hoe “Nishikilie” (“Tazomy aho”) miaraka amin'ireo kintan'ny mozika Tanzaniana Ali Kiba, Willy Paul ary Omi Dimpoz.
Pikantsary mampiseho VW Kombi ao amin'ny horonantsary mozika “Nishikilie” avy amin'i Ali Kiba sy ireo mpiangaly mozika hafa Tanzaniana hafa tao amin'ny YouTube .
“Mba hahazoana ny [klasika] ho mendrika ny arabe, dia tsy maintsy mametraka vola amin'izany ianao, maka ampahany avy any Fanjakana Mitambatra, Etazonia, Kenya. Hafaranay avy any Libya na Ejypta ihany koa ny ny sasany amin'ireo fiara. Zavatra iray ny vola lany amin'ny fampidirana azy ireo eto. ary zavatra iray hafa ihany koa ny fikojakojana. Tsy ny mekanisianina rehetra no mahalala ny fanamboarana ny mahazatra tranainy. Tena lafo izany! “
Nilaza i Msambure fa ny 98 isanjaton'ny fiara novidiana dia avy any Tanzania, na dia manafatra fiara avy any Afrika Atsimo, noalefahan'ny hetra sy ny vola lany amin'ny fanafarana entana ho an'ny firenena mpikambana ao amin'ny Southern Africa Development Community (SADC), aza ireo mpikambana ao amin'ny klioba. Ny VW Beetle, ohatra, dia nandaniana 23.000.000 shilllings Tanzaniana (10.454 dolara Amerikana) tamin'ny fanafarana azy avy any Afrika Atsimo. Manafatra fiara avy any Japan sy Canada ihany koa izy ireo.
Nilaza i Msambure, izay mahatsiaro fa mankafy fiara tranainy hatramin'ny mbola kely, fa faly be izy mahita ny fitiavany mitondra hafaliana be ho an'ireo izay mankasitraka ireo zavatra tranainy naverina tamin'ny laoniny izao.
“Na ny vehivavy aza – Talohan'izay, dia tsy miraharaha mihitsy ny fiara clasika. Saingy ankehitriny, mandresy lahatra ny lehilahy izy ireo mba haka fiara klasika mandritra ny iray andro hakàna sary na horonantsary amin'ny mariazin'izy ireo. Lasa toy ny lamaody izany ankehitriny. “
Be mpanaraka ao amin'ny Instagram ny Oldschool Rides, manana mpanjohy maherin'ny 20.000, manintona ireo mankafy momba izay zavatra fahiny rehetra – tsy ny fiara ihany fa ireo zavatra tranainy toy ny zavamaneno sy ny fakan-tsary. Mikasa ny hihitatra miaraka amina drafitra lehibe amin'ny fanamoriana fiara klasika mankany Arusha sy hetsika manokana ao Dar es Salaam ny klioba.
A post shared by OLD SCHOOL RIDES ??LTD (@oldschoolrides_tz) on Jul 22, 2019 at 6:54am PDT
“Ny fiara taloha – lamaody mitohy tsy ho faty mandrakizay izany,” hoy i Msambure.
Vavahady ho an'ny fahinin'i Tanzania sy Afrika Atsinanana ireo fiara klasika ireo. “Noho ny asa lehibe [nataon'ireo zokiolona] no misy anay ankehitriny ary [ohatra] tamin'ny asa mafy nataon'izy ireo [ireo fiara ireo] ,” hoy i Msambure.
“Mino ny lova navela izahay, fa angano tsara ny tranainy ary mandrakizay ny angano tsara – ny hitoetra mandrakizay no anjaran'izy ireo,” hoy izy.
Na dia nankalaza an'i Remmy Ongala ho angano tsara aza ireo namonjy ny fetibe, anisan'ny mamerina fanembonana ny lasa ny fijerena ireo fiara taloha nohavaozina hamirapiratra ireo, ary mitondra antsika hiverina any amin'ireo feo sy hira namolavola antsika. |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/05/142968/ | Ady mafy vao nahazo anjaran-tsehatra ao amin'ny ‘Fast and Furious 9′ ity mpanao haiady avy any Kamerona ity | 2019-09-05T06:14:06 | Unknown | Mitodi-doha mankany amin'ny efijery lehibe i Francis Ngannou, mpiady amin'ny sokajy mavesatra avy any Kamerona. Nopihana tamin'ny taona 2017 avy amin'i X2o ao amin'ny Wikimedia Commons CC BY 4.0 ny sary.
Raha mbola mpiasan'ny fitrandrahana fasika tao an-tanàna nahaterahany tao Batié, tany Kamerona avaratra izy roapolo taona lasa izay, tsy hahalala mihitsy i Francis Ngannou hoe indray andro any anie izy ka hipoitra any amin'ny andian-tantara anisan'ny malaza indrindra any Etazonia.
Tafiditra ao anatin'ny “Fast and Furious 9” ity mpiadin'ny Ultimate Fighting Championship (UFC) sy ny Mixed Martial Arts (MMA) ity ary izy no Afrikana faharoa hipoitra ao amin'ny marika , aorian'ilay Beninoà Amerikana, Djimon Gaston Hounsou.
“Efa fotoana ela no niandrasako taorian'ny fihaonana hahazoana ilay anjara fiantsehatra ary somary kirikiriana sy be tebiteby aho tamin'ny fotoana nandraisana ny vaovao,” hoy i Ngannou nandritra ny tafatafa an-telefônina. “Avy eo nanamafy tamin'ny ekipako [UFC] ry zareo [Universal Studios] fa nomena anjaran-tsehatra aho, satria raha mijery ny lahatsoratro [tao amin'ny Twitter] ianareo dia avy amin'ny Universal Studios iny,” hoy i Ngannou.
The future is in the made!!! Fast and furious nine will be my first movie appearance and I can't wait for this?. pic.twitter.com/VkTzQWCfsa
— Francis Ngannou (@francis_ngannou) August 15, 2019
Eo am-pamolavolana ny hoavy!!! Fast and furious fahasivy no ivoahako an-tsarimihetsika voalohany ary tsy andriko izany ?
Ny fahombiazana tsy mbola nisy toy izany azon'i Ngannou teo amin'ny haiady mifangaro no anisan'ny nahatafiditra azy ho ao amin'ny filma, izay antenaina hivoaka amin'ny Mey 2020. Nandresy in-14 tamin'ny ady nataony im-17 tao amin'ny MMA izy.
32 years old Cameroonian Heavyweight Athlete; Francis Ngannou( @francis_ngannou ) set to make his acting debut as cast on the American Movie Franchise ‘Fast & Furious 9′
Congratulations ? #BetaTinz #BetaTinzGist #CamerCelebs pic.twitter.com/m3xnYOX59I
— Beta Tinz?? (@beta_tinz) August 16, 2019
Kameroney 32 taona athletan'ny sokajy mavesatra; vonona hanomboka hiantsehatra ao amin'ny sarimihetsika amerikana marika ‘Fast & Furious 9′ i Francis Ngannou( @francis_ngannou ). Arahabaina!
Namoaka i Ngannou, izay nisefosefo avy amin'ny fahasahiranana, fahantrana ary ny fitolomana tao Kamerona: “Hitanao, rehefa miandry zavatra ianao ary tena mientanentana izay tsy izy amin'izany, ary any amin'ny farany, dia miteny tsotra ianao ‘eny azonao ny anjaran-tsehatra,’ hoy ny fanazavany, “ somary misaritaka kely ianao; faly ianao fa tsy hitanao izay atao…faly ianao fa tsy hainao izay hanehoana izany,” hoy i Ngannou, izay nandao an'i Kamerona enin-taona lasa izay fa nankany Eoropa mba hahazoana fiainana tsara kokoa.
Ahoana ny nananganan'i Ngannou ny hoaviny?
Teraka tao amin'ny fianakaviana mpanao haiady andalambe, nanomboka niasa ho mpitatitra fasika tamin'ny faha-12 taonany i Ngannou ary indrisy fa tsy mba nahazo fanabeazana tsara mihitsy.
14 taona taty aoriana, nanapa-kevitra ny hanao ilay dia lavitra mampididoza ho any Eoropa ilay lehilahy nahazo anaram-bositra ho “Predator”.
“Nandao an'i Kamerona aho tamin'ny faha-26 taonako… Nandany herintaona tao Maraoka aho mialoha ny nifindrako ho any Espaina – helo ho ahy izany.” — Francis Ngannou, miady ho tompondakan'ny sokajy mavesatra
“Nandao an'i Kamerona aho tamin'ny faha-26 taonako, ary mihoatra ny herintaona no nanaovako ny lalana ho any Frantsa satria tamin'ny lalam-piara no nandehanako; Hatrany Kamerona ho any Nizeria, nankany Nizera izay niampitako ho any Alzeria sy Maraoka ary nanavatsava ny ranomasina Mediterranea ho any Espaina. Nandany herintaona tao Maraoka aho nialoha ny nifindrako ho any Espaina– helo ho ahy izany,” hoy i Ngannou.
Niatrika ady maharitra avy amin'ny fisian'ny Boko Haram sampan'ny ISIS hatramin'ny taona 2013 i Kamerona, sy ny krizin'ny mpiteny anglisy hatramin'ny taona 2016, rehefa nanatontosa hetsika fanoherana ny governemanta mpiteny frantsay ny Kameroney miteny anglisy, milaza fisian'ny politika fanavakavahana, fanosehana anjorom-bala ary famoretana.
Araka ny nolazain'ny Firenena Mikambana, ny ranomasina Mediterranea no “iray amin'ny ranomasina fiampitana ahafatesan'olona be indrindra eto ambonin'ny tany” ary “olona tombanana ho 2275 no rendrika na nanjavona tao” tamin'ny taona 2018, araka ny tatitry ny Firenena Mikambana.
Na izany aza anefa dia mitazona mafy i Ngannou fa nilaina natao izany. “Izany no karazana fahasarotana tao amin'ny fiainako ary tsy dia tsara loatra eritreretina. Saingy izay no sorona nilaina novitaina mba hahatongavana aty,” hoy izy nanampy.
Tsy nanan-kialofana i Ngannou raha tonga tao Paris tamin'ny voalohany. Indray andro, he “Nirenireny tao amin'ny Orinasan'ny MMA tao Paris” izy ary nahatsara vintana azy hatory ao amin'ny gym ny tompon'orinasa raha nanao fanazarantenan'ny mpiadin'ny MMA izy. Avy eo izy nanomboka ho matihanina tamin'ny taona 2013 ary niainga avy tao ny lalan'asa maha-mpiady azy.
Valim-babena ho an'ny taranaka mpiady manaraka
Taorian'ny fanantenana hiverina any an-tanànakeliny indray andro any mba hampakatra ny nofinofin'ny ankizy, nametraka ny toeram-pikotranana fanaovana haiady mifangaro voalohany tao Batie ity athletan'ny UFC ity tamin'ny janoary 2019.
Going back soon to where I'm from ? #batie #cameroon #tradition #outfit #styles #sandboy pic.twitter.com/FoV5FxuYzz
— Francis Ngannou (@francis_ngannou) July 8, 2019
Hody tsy hoela any amin'ny niaviako ? Batie, Kamerona, fombandrazana, fitafiana, boaikelin'ny fasika.
Ny fisantarandraharaha, antsoina hoe Francis Ngannou Foundation, no mampanome toky ankizy ny tenany hanohy fanazarantena matihanina ao amin'ny toeram-pikotranana izay mahazaka mpiofana hatramin'ny 100.
Midnight Mania! Watch @Francis_Ngannou teach children martial arts in Cameroon https://t.co/L5XXiwNrXv
— MMA mania (@mmamania) August 31, 2019
Fahazarana sasakalina! Jereo i @Francis_Ngannou mampianatra haiady ny ankizy ao Kamerona
“Mampatanjaka ny ankizy aho hanampy azy ireo hatoky ny tenany, tahaka ny nataoko,” hoy ilay 32 taona. “Mbola matoky aho fa ny finoana tao amiko tao no nanome hery ahy hiezaka na dia teo aza ny fahantrana. Izay no iriko homena ny ankizy.” |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/29/142838/ | Jean-Jacques Muyembe-Tamfum: ilay siantifika kôngôley nahita ny fitsaboana Ebola | 2019-08-29T05:48:30 | Unknown | Sierra Leone: Mpiasan'ny fahasalamana miomana hiditra ao amin'ny faritra hitsaboana ny marary. Sary Flickr avy amin'i EC/ECHO/Cyprien Fabre, 2 Aogositra 2014. (CC BY-NC-ND 2.0)
Tamin'ny 12 aogositra no nanambaràn'ny Fikambanana Manerantany misahana ny Fahasalamana (WHO na OMS) ny fivoarana tsara amin'ireo andrana ara-panafody vao nosedraina hitsaboana ny Ebola any amin'ny Repoblika Demokratikan'i Kongo (RD Kôngô).
Nanamafy ny OMS fa nahitana “fivoarana izay hitondra vintana tsara kokoa hahaveloman'ny marary,” ireo fanafodin'ny Ebola, ary nanamafy ihany koa fa ” mahomby kokoa amin'ny fitsaboana Ebola ny roa amin'ireo fanafody efatra voasedra.”
Iza ilay lehilahy nahita ny fitsaboana Ebola? Ny profesora hajain'ny maro Jean-Jacques Muyembe-Tamfum, tale jeneralin'ny Ivotoeram-Pirenena Amin'ny Fikarohana Biomedikaly (INRB) any RD Kôngô, izay tsy nitandro hasasarana sy vola nandritra ny fiainana maha-olon-dehibe azy hitsabo ilay viriosy.
Raha niompana matetika tamin'ny endrika mahafaty, mora mifindra ny Ebola ao RD Kôngô ny fampahalalam-baovao iraisampirenena, dia tsy nilaza betsaka momba ilay siantifika kôngôley nahita ny fanasitranana azy kosa.
Nanambara i Muyembe-Tamfum hoe : “Tsy hiteny intsony isika hoe tsy azo sitranina ny EVD [aretina viriosy Ebola].”
Raha miorina amin'ny asa tsy nitandro hasasarana an'i Muyembe-Tamfum, nisedra fanafody efatra hitsaboana Ebola ny siantifika: ZMapp, remdesivir, mAb114 ary REGN-EB3 . Ny valin'ny andrana fanomezam-panafody tamin'ny mpandray anjara miisa 499 no naneho fa ny marary nokarakaraina tamin'ny “REGN-EB3 na mAb114 no nanana vintana lehibe kokoa ho velona” raha oharina amin'ireo notsaboina tamin'ny fanafody roa hafa.
Notanterahana teo ambany fanarahamason'ny Ivontoeram-Pirenena misahana ny Fikarohana Biomedikaly(INRB), ny ministeran'ny fahasalamana ao RDKôngô ary ny fikambanana ara-panavotana olona amin'ny fanomezam-panafody miisa telo [Alliance for International Medical Action (ALIMA), ny International Medical Corps (IMC) ary ny Médecins Sans Frontières (MSF)] ny fanandramana.
Efa hatramin'ny taona 1976 tamin'ny fotoana maha mpanao fikarohana voalohany azy handeha any amin'ny faritra nisian'ny fiparitahan'ny aretina voalohany tao RDC no nanaovan'i Muyembe-Tamfum fikarohana ity Ebola ity.
Dr Jean-Jacques Muyembe, director general of the Institut National de Recherche Biomedicale in the Democratic Republic of #Congo and his team have discovered a new Ebola treatment that can cure symptoms in just an hour ✊???
— Rosebell Kagumire ♉ (@RosebellK) August 13, 2019
Dr Jean-Jacques Muyembe, tale jeneralin'ny Ivontoeram-Pirenena misahana ny Fikarohana Biomedikaly ao amin'ny Repoblika demaokratikan'i Congo sy ny ekipany nahita fomba vaovao fitsaboana ny soritr'aretina Ebola ao anatin'ny ora iray monja ✊???
Prefesoran'ny mikrobiolojia ao amin'ny Sekolim-Pitsaboana an'i Oniversiten'i Kinshasa ao RDCongo, tao anatin'ny efapolo taona no niasany ho fitsaboana ny aretina. Tamin'ny taona 1995 izy niasa niaraka tamin'ny WHO/OMS tamin'ny fametrahana arofenitra raha mahatsikaritra sy fanarahamaso ny refy tao amin'ny fiparitahan'ny aretina Ebola voalohany tany an-tanandehiben'i Kikwit, RDCongo.
Profesora Muyembe-Tamfum (mipetraka mitana mikrô) miteny mandritra ny lanonana iray tao amin'ny fanabeazam-bahoaka tao Beni, Kivu Avaratra, RDCongo, tamin'ny Septambra 2018. Saripika MONUSCO/Aqueel Khan (CC BY-SA 2.0)
Amin'ity fahitana zava-baovao ity, hatoky kokoa amin'ny fahafahana ho sitrana ny olona tratran'ny Ebola ary mety hazoto kokoa ho any amin'ny hopitaly hotsaboina.
“Amin'izao fotoana izao afa-mandeha mankany amin'ny toeram-pitsaboana ny 90 isanjaton'ny marariny ary sitranta tanteraka mivoaka avy ao, hanomboka hatoky ry zareo ary hanangana fitokisana amin'ny vahoaka sy ny vondrom-piarahamonina.” — Jean-Jacques Muyembe-Tamfum
Tamin'ny taona 1976 no nandraketana voalohany ny fisian'ny tranga Ebola tany akaikin'ny renirano Ebola any RDCongo. Araka ny Foibe Fisorohana sy Fanarahamaso (CDC), nanomboka teo ny viriosin'ny Ebola no “nipongatra isa-potoana niala tao amin'ny toerana voajanahary misy azy (izay tsy mbola fantatra ny misy izany hatramin'izao)” ka mamindra aretina amin'ny vahoakan'i Afrika.
Ireo fiparitahan'ny viriosy Ebola hatramin'ny taona 1976. Sarintany avy amin'ny Foibe Fisorohana sy Fanarahamaso ny aretina
Tanelanelan'ny taona 2014 sy 2016, nihoatra ny 28.600 ny trangan'Ebola voarakitra tao Afrika Andrefana. Araka ny tatitra navoakan'ny WHO/OMS tamin'ny taona 2015 :
Tamin'ny Oktobra 2014, nahitana trangana Ebola iray i Senegaly fa tsy nisy ny maty.
Nigeria nandraketana tranga 20 ary nahitana 8 maty. Nambaran'ny WHO/OMS ho “sombin’ asa fitsingoan-dia valan'aretina kilasy-manerantany ” ny nahafahan'i Nizeria nifehy ny viriosy
Tamin'ny Janoary 2015, nhitana tranga miisa 8 i Mali ary 6 no maty tamin'izany.
Na izany azany tranga nandravarava indrindra dia nitranga nanomboka ny marsa ka hatramin'ny jona 2016 tany amin'ny firenena anankitelo: Sierra Leone: tranga mihoatra ny 14.000 ka tokotokony ho 4.000 no maty; Liberia: nahitana tranga manodidina ny 10.000 ka 3.000 no maty; Ginea: tranga 3800 ary 2.500 no maty.
Niteraka fikoropahana sy tabataba manerantany ny fandravaravan'ny Ebola ireo firenena afrikana tamin'ny taona 2015 raha nisy marary roa maty tany Etazonia ary iray avy tany Espaina sy Alemaina. Gaby‐Fleur Böl, mpikaroka iray ao amin'ny Ivontoerana Federaly Fanombanana ny Risika ao Berlin, Alemaina, nahaavaka tranga vitsivitsy hafa tany Espaina, Alemaina, UK, Italia ary Soisa. Tamin'izany fotoana izany, ny fahatraran'ny Ebola dia noheverina ho fanamelohana ho faty noho ny tsy fisian'ny fitsaboana mahomby.
Araka ny nomarihan'i Böl, ny taham-pahafatesan'ny Ebola sy indraindray koa “ny fanitarana diso tafahoatra ny fitateran'ny fampitam-baovao” ilay valan'aretina no miteraka kiakiakam-pikorontanana manerana izao tontolo izao.
Nohamarinin'ny fanadihadiana nivoaka tamin'ny taona 2017 izany toeran-kevitra izany izay namakafakan’ i Hal Roberts, Brittany Seymour, Sands Alden Fish II, Emily Robinson ary Ethan Zuckerman tantara mihoatra ny 109.000 nivoaka tamin'ny mediam-paritra/be mpanaraka ao Etazonia sy bilaogy tanelanelan'ny Jolay ka hatramin'ny Novambra 2014, izany nifantoka tamin'ny tatitra momba ny Ebola.
Tsikaritry ry zareo fa telo miavaka tsara ny tendro nitaterana resaka Ebola tamin'ny fampitam-baovao sy bilaogy tao Etazonia “dia tamin'ny manodidina ny 27 jolay, 28 septambra ary 15 oktobra 2014″:
On July 27, reports broke of the first infections of American doctors in Liberia. On September 30, media widely reported the infection of Thomas Duncan in Texas as the first infection on US soil. On October 12, Ebola coverage intensified with the first infection of a health care worker in the United States. After October 12, a series of other US infection-related events led to continuous coverage that gradually lessened in intensity over time.
Tamin'ny 27 jolay no nitaterana ny fisian'ny dokotera Amerikana voalohany tratran'ny aretina tao Liberia. Tamin'ny 30 septambra ny fampitam-baovao niresaka betsaka ny nahatratran'ny aretina an'i Thomas Duncan tao Texas ho voalohany tratran'ny fifindran'ny aretina tao amin'ny tanin'i Etazonia. Tamin'ny 12 oktobra, nihamafy ny fitateram-baovao momba ny Ebola tamin'ny nahatratra ny aretina voalohany ny mpiasan'ny fahasalamana iray tao Etazonia. Taorian'ny 12 oktobra ireo andian-tranga mifandraika amin'ny fifindran'aretina tao Etazonia nitarika ho amin'ny fitantarana mitohy izany nihena tsikelikely ny tanjany rehefa nandia fotoana.
Nitantara mavitrika ny aretina Ebola ny fampitam-baovao tao Etazonia satria nisy lay aretina tao Etazonia. Fanampin'izany, amin'ny fahamaroan'ny fifandraisan'ny tambajotra nomerika, lasa mafy feo tany Eoropa sy Etazonia ny valan'aretina Ebola.
Na izany aza dia mbola ho hita eo hoe ny fahitana ny fomba fitsaboana ity valan'aretina “Afrikana” avyamin'ny Afrikana iray avy ao RDCongo ity ve izao hahazo fitateram-baovao betsaka toy ny tamin'ny taona 2017. |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/28/142745/ | Mialoha fifidianana ao Mozambika, niadian-kevitra ny “vaovao faikany” sy ny loza aterany | 2019-08-28T05:02:13 | Unknown | Natao tao Maputo ny fihaonambe momba ny “tambajotra sosialy, vaovao faikany, fanodikodinam-baovao ary ny fiarovana an-tserasera manodidina ny tontolon'ny fifidianana demokratika”. Saripikan'i Dércio Tsandzana, 5 Aogositra 2019, nahazoana alalana.
Ny Alatsinainy 5 Aogositra, notaterahina tao Maputo ny fihaonambe mitondra ny lohateny hoe “tambajotra sosialy, vaovao diso, fanodikodinam-baovao ary ny fiarovana an-tserasera manodidina ny tontolon'ny fifidianana demaokratika izay nokarakarain'ny ivontoerana mikarakara ny fifidianana ho an'ny demaokrasia lovain-jafy any Mozambika (EISA) .
Nanatrika ny fihaonambe ny Global Voices, izay niresahan'ny toniam-paritra avy ao amin'ny vondrom-piarahamonina miteny Paortiogey, Dércio Tsandzana, ny lohahevitra noho ny fanatonan'ny fifidianana amin'ny 15 Oktobra 2019.
Noezahan'ny EISA ny nampivory ireo mpisehatra nasionaly sy iraisampirenena ao amin'ny sehatry ny fifidianana noho ny filàna iresahana io finiavana hanaparitaka fandisoam-baovao sy vaovao diso mandritra ny fifidianana io.
Nisy ireo manampahaizana manokana momba ny zon'olombelona, ny serasera, ny fahalalahana an-gazety sy ny fiarovana an-tserasera avy any Afrika Atsimo, ary teo ihany koa ny mpikaroka Mozambikana miasa amin'ny sehatry ny serasera sosialy.
Fihaonambe tao Maputo momba ny “tambajotra sosialy, vaovao faikany, fanodikodinam-baovao ary ny fiarovana an-tserasera manodidina ny tontolon'ny fifidianana demokratika”. Saripikan'i Dércio Tsandzana, 5 Aogositra 2019, nahazoana alalana.
Nilaza i Ericino de Salema, filoha talen'ny EISA Mozambika fa mamorona tontolo mampiroborobo ny herisetra sy ny fanalam-baraka atao amin'ny olon-kafa ny fandisoam-baovao.
Mety hamorona kandida tsy misy ary hanova ihany koa ny hafatra ampitain'ny kandidà tena izy mandritra ny fifidianana ny vaovao diso hoy i Olufunto Akinduro, Talen'ny Sampan-draharaha mikarakara ny Fifidianana sy ny Dingana Ara-pôlitika any Afrika (EISA).
Fake News any Mozambika: adihevitra saro-kenatra
Nandritra ny kaoferansa, hita mazava fa tsy zava-baovao ny famoahana vaovao tsy marina sy ny fanodikodinam-baovao mandritra ny fifidianana. Na izany aza anefa, tsy dia misy resaka firy momba izany any Mozambika, indrindra moa fa tsy dia misy ny marimaritra iraisana momba ny famaritana izany ao Mozambika. Zava-dehibe ihany koa ny manamarika fa ny 18% -n'ny mponina ao amin'ny firenena monja no afaka miditra amin'ny Aterineto.
Ohatra, tsy nisy afa-tsy roa monja ny hetsika nifandraika tamin'ilay lohahevitra tato anatin'ny taona vitsivitsy, tamin'ny volana Mey 2018 ny iray ary tamin'ny volana Jolay 2019 ny iray hafa. Nokarakarain'ny Vaomiera Episkôpaly ho an'ny rariny sy ny fandriampahalemana (“Vaovao diso sy Asa Fanoratan-gazetin'ny Fandriampahalemana” ) ny voalohany, ary nokarakarain'ny Lusa Moçambique (“Fake News – olana demaokratika”) ny faharoa.
Ankoatra izany, nasongadina ihany koa ny famoaham-baovao tamin'ny 2 May tamin'ity taona ity izay mitondra ny lohateny hoe: ” Fake News: manova ny olana sasany amin'ny lisi-pifidianana ny Renamo ,” izay navoakan'ny tatitra momba ny fifidianana avy ao amin'ny Ivontoeram-bahoaka ho an'ny Fahamendrehana (CIP).
Nanadihady lalina ny valan-dresaka ho an'ny mpanao gazety notontosain'ny Fifaharam-pirenen'i Mozambika (Renamo) tamin'ny 24 Aprily momba ny lisi-pifidianana ny CIP ary nanasongadina ny fifanoheran-kevitra tamin'ny vaovao nomen'izy ireo.
Ho an'ny fifidianana amin'ny volana Oktobra dia hisy ny fanaraha-maso bebe kokoa momba ny vaovao mivezivezy, ho an'ny daholobe na dia tsy misy aza ny sehatra manokana natokana ho an'izany. Tamin'ny fifidianana tamin'ny taona 2014, nampiasa rafitra virtoaly mba hanaraha-maso ny fizotry ny fifidianana ny fikambanana sivily antsoina hoe Txeka -mijery sy mandinika amin'ny teny paortiogey. |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/23/142738/ | Mandràra ny harona plastika i Tanzania, namorona klioba 300 mitaiza tanora hiaro tontolo iainana ireo mpikatroka ao Dar es Salaam | 2019-08-23T08:05:40 | Unknown | Abdalah Nyambi (ankavia) mitsimpona ireo tavoahangy plastika izay ho avadik'izy sy ireo nàmany avy amin'ny fikambanana mpiaro tontolo iainana mba hatao làlana. Sary an'i Goodhope Amani, nahazoana alàlana
Ny 1 Jona 2019, noraràn'ny governemanta tanzaniàna ny fampiasàna harona plastika, nanatevina laharana ireo firenena afrikàna telo amby telopolo hafa miady amin'ny fampiasàna vokatra plastika tsy afaka ampiasaina afa-tsy indray mandeha monja. Saingy mbola betsaka dia betsaka ireo fako plastika ao amin'ny firenena ary ny sasany amin'ireo tanora mpikatroka ho an'ny tontolo iainana dia manantena fa indray andro any hialàn'i Tanzania tanteraka ny fampiasàna ireo vokatra plastika tsy afaka ampiasaina afa-tsy indray mandeha monja.
Liberatha Kawamala, 24 taona, vehivavy lohalaharana mpikatroka ho an'ny tontolo iainana avy ao Dar es Salam, renivohitra ara-kolontsain'i Tanzania, mpiasa ambony tao amin'ny resaka fitaterana sy fampitaovana, izy izao no lasa mpitarika ny federasiônan'ireo ivontoerana miisa 300 izay sady fialamboly no miaro ny tontolo iainana, ka ao anatin'ireny ireo tanora no entanina momba ny maha-zavadehibe ny fiarovana ny natiora, miaraka amin'ny fifantohana manokana atao amin'ny loza mitatao aterak'ireo harona plastika fanary amin'ny fifampiankinam-piainana maro, na izany anaty ranomasina, na an-tanety, ao Tanzania :
We need more efforts in making changes.. children of this century should start learning more things as entrepreneur from school practical things,and how the system changes https://t.co/n831CzhcBO
— Liberatha Kawamala (@LiberathaKawam1) July 6, 2019
Mila manao ezaka misimisy kokoa isika mba hitondra fanovàna … ny tanoran'ity taonjato ity dia tokony hanomboka hianatra zavatra misimisy kokoa toy ireo mpandraharaha, miainga avy amin'ny fihetsika mahazatra any ampianarana sy ny fomba fiovan'ny tontolo.
— Liberatha Kawamala (@LiberathaKawam1) 6 Jolay 2019
Ilay tanàna amorontsiraka ao Dar es Salam no tanàna lehibe indrindra ao Tanzania, ary ny fitomboan'ny mponina ao aminy no haingana indrindra. Tamin'ny fanisambahoaka farany tamin'ny 2012, vinavinaina ho 4,3 tapitrisa ny mponina ao. Ny fitantanana ny resaka fako no tena olana goavana ao, indrindra fa any amin'ireo faritra fonenana tsy ara-dalàna izay misy ny 70 hatramin'ny 80 % ireo mponina an-tanandehibe ao amin'ny firenena , tsy misy fotodrafitrasa fototra sy ireo tolotra rehetra ho fanangonana ny fako.
Ireo Antontanisa nasiônaly momba ny tontolo iainana tamin'ny 2017 dia maneho fa ny fako vokatra isanandro ao Dar es Salam tamin'izany taona izany dia nanodidina ny 4.600 taonina, ary io tatitra io ihany koa no efa naminavina fa hahatratra 12.000 taonina isanandro izany hatramin'ny 2025.
Moron'i Msimbazi ao Dar es Salam, tondraky ny fako plastika. Sary an'i Goodhope Amani, nahazoana alàlana
Ny Novambra 2018, natrehan'i Liberatha Kawamala ny fampirantiana Taokanto, ny fahaizamamorona ary ny zavabaovao ho an'ny fampandrosoana maharitra, nokarakarain'ny sampan'ny Firenena Mikambana ao Tanzania tao Dar es Salam, ary fanantenany tamin'izany ny hihaona amin'ireo olona hafa mitovy fahatsapàna aminy. Dia nifanenana tokoa tamin'i Abdalah Nyambi, mpianatra iray 26 taona manomana lisansa ary mamorona voninkazo plastika natao avy amin'ny akora naverina nahodina indray.
Nanapaka hevitra ny hiaraka hiasa ry zareo hanova ny fomba fisainain'ny tanora ny fako plastika.
Mba hahatanteraka izany dia niarahan'izy ireo najoro ny Fikambanan'ny Tanora sy ny Fanodinana ny Plastika (PREYO) ary kendrena ny hiterahan'izany fidirambola avy amin'ireo vokatra naverina namboarina, no sady mampianatra hatrany ireo tanora momba ny maha-zava-dehibe ny fitahirizana ny natiora amin'ny alàlan'ireo ivontoerana fialamboly miaro ny tontolo iainana. Manazava i Liberatha Kawamala :
“I studied logistics and transport management, but my passion led me to take [on the] environment. Many people ask me why [I took] logistics [because] it does not connect to [the] environment. I said if you have a passion for something, you better do it.
Nianatra ny resaka fampitaovana sy ny fitantanana ny fitaterana aho, saingy nitondra ahy ho any amin'ny resaka tontolo iainana ny zavatra tiako sy mahaliana ahy. Olona marobe no manontany ahy hoe fa maninona no fampitaovana, [satria] tsy mifandray amin'ny resaka tontolo iainana izy io. Dia valiako hoe raha toa ianareo ka liana sy tia zavatra iray, dia tsara kokoa ho anareo ny manao an'izany.
Ao Dar es Salam, Tanzania, Liberatha Kawamala (ankavanana) sy ireo nàmany mampiseho ireo ampahan-dàlana vita avy amin'ny fako plastika. Jona 2019. Sary an'i Goodhope Amani, nahazoana alàlana
Saika laniny hikatrohana ho an'ny fitahirizana ny natiora ny fotoana ananany. Nifanome tànana tamin'ireo fikambanana toy ny Ivontoerana Jane Goodall izy mba hanangana toerana telo fialamboly any anaty sekoly ambaratonga fototra, toerana ampianarany rahateo ny lanjan'ny fitahirizana ny natiora, ny fanaovana zaridaina, ny fambolena hazo, ny ady atao amin'ny fako plastika ary ny fikirakiràna sahaza atao amin'ireo fako.
Ny ivontoerana fialamboly sady miaro ny tontolo iainana ao amin'ny sekoly ambaratonga fototra ao Makumbusho, iray amin'ireo 300 ao Dar es Salam,Jona2019. Sary an'i Goodhope Amani, nahazoana alàlana
We need collective actions against plastic waste. As rural-urban migration is increasing, let's nurture our kids to see the need for conserving the environment. @LiberathaKawam1 @OlumideIDOWU @JMakamba @UNEnvironment @IGEReport @Alvaro_UNTZ @ElkanaCK pic.twitter.com/zs29Hz07Oc
— goodhope (@goodhopepraygod) July 4, 2019
Ilaintsika ny manao hetsika iarahana hanoherana ny fako plastika. Mitombo ny fandosirana ny faritra ambanivohitra, noho izany ndeha isika hampianatra ny zanatsika hijery ny filàna miaro ny natiora.
— goodhope (@goodhopepraygod) 4 Jolay 2019
Manokatra ny varavaran'ny fandraràna ny plastika i Tanzania
Tamin'ny fiandohan'ny May 2019, nambaran'ny Praiminisitra Kassim Majaliwa ny fandraràna ny plastika tsy afaka ampiasaina afa-tsy indray mandeha monja tsy ho azo ampiasaina manomboka ny 1 Jona, manaraka ny ohatra nomen'i Kenià sy Roandà. Tanzania no firenena afrikàna faha-34 nametraka fandraràna ny plastika, ary araka ny Fandaharanasan'ny Firenena Mikambana momba ny Tontolo Iainana, io tanibe (kaontinanta) io no tena mavitrika indrindra amin'ny fandraisana fepetra tahàka izany eto .
M. Kajaliwa nilaza fa tsy ara-dalàna, manomboka ny 1 Jona 2019, ny mividy, mivarotra ary manafatra ireo karazana harona plasitika rehetra, araka izay voalaza ao amin'ny Lalàna 2019 momba ireo Harona Plastika . Izay olona manamboatra na manafatra harona na fonosana plastika dia mety hiharan'ny sazy ara-bola tafakatra hatramin'ny 1 lavitrisa shillings tanzaniàna (eo amin'ny 388.000 euros) sy/na fampidirana am-ponja mandritra ny taona roa. Araka ny lazain'ny The Citizen , ny fitazonana sy fampiasàna ho an'ny tena samirery dia mety hahazoana sazy ara-bola roa hetsy shillings (eo amin'ny 89 euros) sy/na fanibohana am-ponja mandritra ny andro fito.
Nohamafisin'ny solombavambahoaka January Makamba tao amin'ny Twitter io lalàna manan-tantara io :
Official government notice to travelers planning to visit Tanzania in the wake of plastic bags ban. pic.twitter.com/uyOcJ3b7W4
— January Makamba (@JMakamba) May 15, 2019
Fanamarihana Ofisialy avy amin'ny governemanta ho an'ireo mpivezivezy mihevitra ny hitsidika an'i Tanzania, tohin'ilay fandraràna ny harona plastika.
— January Makamba (@JMakamba) 15 May 2019
Mitehaka ireo Tanzaniàna maro mpampiasa aterineto :
Proud of my home country Tanzania which has announced that a ban on single-use plastic bags will come into effect shortly. @JMakamba looking forward to more updates on this exciting development! #CleanSeas https://t.co/Dibk3aQNNr
— Joyce Msuya (@JoyceMsuya) April 9, 2019
Mirehareha amin'i Tanzania tanindrazako izay nanambara fa hihatra hanankery ny fandraràna ny harona plastika tsy mety ampiasaina afa-tsy indray mandeha monja. @JMakamba , andrasako fatratra ny fanavaozambaovao misimisy kokoa momba ity fivoarana mampientanentana ity !
— Joyce Msuya (@JoyceMsuya) 9 Aprily 2019
Monica Adam Mgata dia ankizivavy mpianatra amin'ny ambaratonga fototra, sady mpikambana ao anatin'ilay klioba mpiaro tontolo iainana ao amin'ny sekoly misy azy, ny klioba “Roots and Shoots” [Faka sy Tsiry]. Resy lahatra izy fa azon'ireo mpianatra atao ny hitondra anjara biriky betsaka ho fiarovana ny tontolo iainana ary ny fandraràna ny fampiasàna harona plastika dia efa fizorana mankamin'ny làlana tsara :
Plastic bags take a long time to decompose and also affects soil fertility. I advise fellow students not to use single plastics bags and bottles.
Fotoana ela no ilaina vao levona ny harona plastika ary miantraika amin'ny fahafahan'ny tany hamokatra. Toroako hevitra ireo mpiara-mianatra amiko mba tsy hampiasa harona na tavoahangy plastika tsy afaka ampiasaina afa-tsy indray mandeha monja.
Araka ny tatitra iray tamin'ny 2018 an'ny Fandaharanasan'ny Firenena Mikambana momba ny Tontolo Iainana, maminavina ireo manampahaizana manokana fa hatramin'ny 12 lavitrisa taonina ny fako plastika hisy hatramin'ny 2050, raha tsy misy fandraisana andraikitra apetraka mba hitantanana sy hamerana ny famokarana izany.
Tsy levona velively ny ankamaroan'ireo harona plastika tsy afaka ampiasaina afa-tsy indray mandeha monja, mandoto ary manova ny fifampiankinam-piainana an-tanety sy an-drano koa izy ireny.
Student from Canosa high school they have lernt on the history, advantage, disadvantage, types of plastic we use in our daily life, practical of upcyling waste plastic bottles into different shapes and appreciation to Tanzania @JMakamba @JoyceMsuya #BeatPlasticPollution pic.twitter.com/3gnuAErjQz
— Liberatha Kawamala (@LiberathaKawam1) June 14, 2019
Ireo mpianatry ny lisea Canosa, nianatra ny tantara, ny tombony, ny lafy ratsy, ny karazana rehetra amin'ireo plastika ampiasaintsika amin'ny fiainana andavanandro, ny fomba hamerenana manodina azy ireny sy ireo tavoahangy plastika ho amin'ny endrika hafa, ary ny fahatakarana bebe kokoa an'i Tanzania.
— Liberatha Kawamala (@LiberathaKawam1) 14 Jona 2019
Abdalah Nyambi mihevitra hoe mahaliana sy tian'ny vahoaka ny tontolo iainany, saingy ilainy ny mahazo fanabeazana momba izany, indrindra fa rehefa resaka tombontsoa azo avy amin'ny fiarovana ny natiora no resahana :
People lack knowledge. If we start educating them, I think they’ll become familiar with environmental issues and start becoming sustainable.
Tsy ampy fahalalana ny olona. Raha toa isika manomboka mampianatra an-dry zareo, heveriko fa hifankahazatra amin'ny resaka olana ara-tontolo iainana ry zareo ary ho lasa [mpandàla] ny fandrosoana lovainjafy. |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/02/142883/ | Burundi : namely olona maherin'ny 5 tapitrisa ny tazomoka, ho an'ny tapany voalohany monja tamin'ny taona 2019 | 2019-09-02T16:51:22 | Unknown | Reny iray omban-janany tsaboina noho ny aretina tazomoka, ao amin'ny hopitaly iray ao Burundi. Manome fikarakaràna ara-pahasalamana maimaimpoana ho an'ny vehivavy mitondra vohoka sy ny zaza latsaky ny dimy taona ny fanjakàna ao an-toerana. Burundi, 12 Martsa 2009. Saripika nahazoana alàlana avy amin'ny PNUD, tao amin'ny Flickr CC BY-NC-ND 2.0.
[Raha tsy misy fanamarihana manokana dia mitondra mankaminà lahatsoratra amin'ny teny anglisy ny rohy rehetra]
Ao Burundi, ny taona 2019, efa namely olona 5 738 661 sahady ny aretina tazomoka, izany hoe efa ho ny antsasaky ny mponina ao aminy, raha ny fanambaràn'ny Fikambanana Erantany misahana ny Fahasalamàna ( OMS ) sy ny Birao Mpandrindra ny Raharaha Maha-olona ao amin'ny Firenena Mikambana ( OCHA [fr] ). Hatramin'ny andron'ny 21 Jolay, 1.801 ny olona matin'ilay aretina, araka ny voalazan'ny ministeran'ny fahasalamam-bahoaka ao Burundi.
Ny tazomoka dia aretina azo avy amin'ny otrikaretina afindran'ny moka . Efa hatry ny ela izy io no mamely ny Borondey sy ny ankamaroan'ny faritra ao Afrika Atsinanana, saingy i Burundi amin'izao fotoana izao no miatrika fitomboana efa ho 97% raha oharina amin'ny vanimpotoana tahaka izao ihany tamin'ny 2018.
Ireo olona tratra dia misy fanaviana mahery, marary lamosina, mangovitra sy maloiloy te-handoa ary indraindray dia tratry ny tsy fahampian-drano sy mirediredy.
Ny OMS dia manaraka maso tsy tapaka ireo areti-mifindra. Manamarika izy hoe ny isan'ny tranganà tazomoka dia nahatratra ny fetra maha-valanaretina azy tamin'ny May teo: nanodidina ny 3 tapitrisa. Nanamarika [fr] ny OCHA fa faritra midadasika ao amin'ilay firenena no nahatratra ny sata maha-valanaretina azy ( 34 amin'ireo distrika ara-pahasalamàna miisa 46), indrindra fa ny mankany avaratra.
Araka ny tarehimarika momba ny valanaretina navoakan'ny ministeran'ny fahasalamam-bahoaka sy ny ady amin'ny aretina SIDA, dimy tapitrisa ny tranganà aretina tazomoka voarakitra nandritra ny enimbolana voalohany tamin'ity taona ity. Manome ny fisondrotana 97% izany raha ampitahaina amin'ny vanimpotoana mitovy aminy ho an'ny taona 2018. Pikantsary avy amin'ny Birao mpandrindra ny raharaha maha-olona ao amin'ny Firenena Mikambana.
Kanefa, tsy vonona hanambara ny maha-valanaretina ilay olan'ny tazomoka raha ny governemanta:
Authorities in #Burundi must swallow their pride and declare malaria as a national disaster. People are dying and no one seems to care. When will wake up, it will be late. Mark this tweet.
— Ngendakumana J. Patrick (@ngendapatrick) August 6, 2019
Mila mampirina ny hambompony ireo manampahefana ao Burundi ary manambara ny aretina tazomoka ho efa lasa loza manerana ny firenena. Maty ny olona nefa toa tsy misy miraharaha. Rehefa mifoha ny sainy, ho tara loatra. Tsarovy ity bitsika ity.
Ilay zaza borondey enina taona, namiratra tao amin'ny Youtube, Kacaman, no nisintona ny saina momba ny manjo ireo olona an'aliny mangirifiry noho ny aretina tazomoka rehefa injay izy matin'ilay aretina :
Does it have to take tragedy to drive change? The death of 6 year old YouTube star Kacaman draws attention to #Burundi , where more than 1,800+ people have died from #malaria this year according to #WHO #EndMalaria . https://t.co/ywD3ks1ylj
— Reaching the Last Mile (@RLMglobalhealth) August 12, 2019
Tsy maintsy misy zavadoza ve vao afaka hanao fanovàna? Ny fahafatesan'i Kacaman, enina taona, kintana iray tao amin'ny YouTube, dia misarika ny saina ho ao Burundi, izay toerana misy olona maherin'ny 1.800 matin'ny malaria tamin'ity taona ity, araka ny nambaran'ny OMS.
Notaterin'ny [fr] Radio France Internationale ireo tenin'ilay mpiasa iray misahana ny fahasalamàna izay nanambara tsy nitonona anarana fa tototra tamin'ilay aretina ry zareo ary, raha nambaran'ny governemanta ny nivadihany ho valanaretina, mety ho nanamora ny fanohanana ireo olona misedra sandam-pitsaboana lafo be izany.
Ny gazety Iwacu dia namaritra [fr] ny toedraharaha misy ao amin'ny klinika iray ao Giheta, any amin'ny faritanin'i Gitega, tamin'ny Jolay, izay miady miatrika ny fitomboan'ny isan'ireo trangan'aretina : 90% amin'ireo marariny no voan'ny aretina tazomoka ary ankizy ny ankamaroany. Isambolana, anjatony maro ireo marary raisin'ity klinika ity, mitambatra fandriana ary miteraka filaharambe, mahatonga ireo mpiasa ao aminy hiharan'ny tsindry .
Tanatin'ireo antony mahatonga azy, notanisain'ny OMS ny havitsian'ny fampiasàna fepetra fisorohana, toy ny lay aromoka, ny fiovaovan'ny toetrandro ahafahan'ireo moka manatratra ny faritra avo [fr] (any amin'ireo firenena be tendrombohitra), ny firoboroboan'ny tanimbary tato anatin'ny taona vitsivitsy farany (miaraka aminy ny fitomboan'ny rano mihandrona izay ahafahan'ny moka mitombo mora foana), toedraharaha iray ara-pahasalamàna miteraka olana any amin'ireo faritra an-tanandehibe sy ireo fiovaovan'ny fomba fanaon'ireo moka. Nantsoin'ny OMS ireo rehetra mpisehatra mba haka “fepetra hentitra”.
Franck Arnaud Ndorukwigira, borondey iray bilaogera ao amin'ny tranonkala Web Yaga , dia nitatitra [fr] fa singa iray manakana ny fisorohana ilay aretina ihany koa ny fahantrana raha araka ny nambaran'ireo mpitsabo ao amin'ny firenena. Notanisainy ny antontanisa iray avy amin'ny Banky Iraisampirenena izay milaza fa miaina anaty fahantrana ny 74,7% amin'ireo Borondey, antony iray mahatonga ny fahasarotan'ny fidirana hahazo fikarakaràna ara-pahasalamana. Ny tsy fahampian-tsakafo sy ny faharefoana ara-batana dia mampahasarotra kokoa ny hahatafavoaka velona amin'ny olan'ny tazomoka. Matetika ampiasaina entina manihika ny lay aromoka.
Mba hiatrehana ilay olana, nanao ezaka maro [fr] ny governemanta : nanolotra [fr] odimoka atsifotra, fanafody maimaimpoana, indrindra ho an'ireo ankizy latsaky ny dimy taona, ary ireo klinika mandehandeha any amin'ireo faritra saro-dàlana. Vinavinany ny hanatanteraka fitsinjaràna faobe ny lay aromoka amin'ny 2020. Na izany aza anefa, ny Birao mpandrindra ny raharaha maha-olona ao amin'ny Firenena Mikambana (OCHA) dia mahatsikaritra “tsy fahampian'olona, fitaovana ary vola ho entina mahita vokatra mahomby”.
Ny minisitry ny fahasalamana, Thaddée Ndikumana, anefa misoroka [fr] tsy hanambara ny maha-valanaretina azy io. Nodisoiny [fr] ireny vaovao ireny, tamin'ny nampitahàny ny toedraharaha amin'izao fotoana izao tamin'ireo tarehimarika avo be voarakitra tamin'ny 2017, fony ny governemanta nanambara [fr] fisianà hamehana. Araka izany, ilay bilaogera Honoré Mahoro sy ireo maro hafa dia nanakiana mafy [fr] ilay fahataràna. Androany, niala bala [fr] tsy hiteny ny hoe valanaretina ny minisitra.
Tamin'ny Jona, ny Tahirin'ny Firenena Mikambana ho an'ny Ankizy (UNICEF) dia nanoratra fa nisy fihatsaràna kely tamin'ny teodraharaha maha-olona, saingy mbola marefo ihany izy io na izany aza, misy olona 1,7 tapitrisa no hita fa miaina ao anaty tsy fahampiana. Mety hiharatsy ny toedraharaha raha miampy ireo loza voajanahary, indrindra fa ny tondradrano sy ny loza mitatao entin'ny viriosy ebolà ao amin'ny Repoblika Demaokratikan'i Kôngô, efa ho herintaona mahery sahady izao. Mbola eo koa ireo olana hafa, toy ny tsy fanjariana ara-tsakafo manjo ny 44% amin'ny mponina, (araka ny lazain'ny UNICEF), ary vao haingana ny valanaretina kôlerà ao [fr] à Bujumbura.
Ao anatin'ny volonandro mitondra mankany amin'ny fifidianana hatao amin'ny 2020 daholo ity olan'ny fahasalamàna ity no mitranga, ary mety mandà ny hanambara amin'ny fomba hentitra ny fisian'ny hamehana ny governemanta, toejavatra iray haharatsy fijery azy. Mbola mijanona ho mavesatra ny toedraharaha politika hatramin'ireo fifidianana noteherina tamin'ny 2015.
Marobe ireo olompirenena mandositra na mifindra toerana ao anatin'ny fireneny ihany, anisan'ireny ireo politisiana sy mpanao gazety, raha ny governemanta kosa indray voakiana mafy noho ny fikisahany any amin'ny fanaovana tsy refesi-mandidy, mifanehatra amin'ireo governemanta hafa, ireo fikambanana iraisampirenena toy ny Firenena Mikambana sy ny Fiombenambe Afrikàna, ary iharan'ny fanadihadiana ataon'ny Fitsaràna Heloka Bevava Iraisampirenena noho ny fanitsakitsahana mibaribary ny zo maha-olona.
Vao mainka manozongozona sy manaratsy ny toedraharaha ilay olan'ny tazomoka, amin'ny fanamafisana ny fahantrana, ny tsy fanjarian-sakafo ary ireo fahasahiranana ara-toekarena, toy ny tsy fisiana [fr] efa zary iainana isanandro amin'ireo vokatra fihinana sy ny sondrombidin'ny solika.
Noho ny fameperana apetraka amin'ireo mpilaza vaovao sy fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakàna, sahirana amin'ny fanatanterahana ny asany ireo mpanao gazety, izay manelingelina amin'ny firotsahana an-tsehatra amin'ireo olana sy mampananosarotra ny fahazoana vaovao sy torohay. |
https://mg.globalvoices.org/2019/09/05/142858/ | Mozambika nanasonia ny fifanaraham-pandriampahalemana fahatelo ao anatin'ny fisarahan-kevitry ny mpanohitra sy ny tsy firaharahian'ny olona | 2019-09-05T05:29:05 | Unknown | Fanasoniavana ny fifanarahana, 6 Aogositra 2019 . Pikantsary, video avy amin'ny Televisão de Moçambique
Nosoniavin'ny governemantan'i Mozambika sy ny antoko mpanohitra RENAMO, tamin'ny 6 Aogositra, tao anatin'ny tsy firaharahiam-bahoaka sy ny fisarahan-kevitra ao amin'ny antoko sy ny elatra mitam-piadiana ao aminy, ny Fifanaraham-pampihavanam-pirenena sy ny fandriampahaleman'i Maputo.
Ity no fahatelo amin'ny fifanarahana toy izao hatramin'ny taona 1992 teo amin'ireo antoko mifanandrina, namarana ny 16 taonan'ny ady an-trano teo amin'ny tafiky ny governemanta sy ny hetsika mitam-piadiana RENAMO, izay lasa antoko politika avy eo.
Ny dinam-pandriampahalemana taona 1992 no niantoka ny RENAMO alalana hitazona mpiambina mitam-piadiana hiaro ny mpitarika ny antoko tamin'izany fotoana izany, Afonso Dhlakama .
Tamin'ireo fitaovam-piadiana ireo no niteraka ny herisetra indray tamin'ny taona 2013, izay tsy nifarana raha tsy tamin'ny alalan'ny dinam -pandriampahalemana taona 2014. Avy eo, nanomboka indray ny fifandonana tamin'ny taona 2015, izay nitsahatra tamin'ny fanasoniavana ny fampitsaharana ady taona 2016.
Ireo fipoahana fifandonana ireo dia nateraky ny fitsipahan'ny RENAMO ny valim-pifidianana noho ny fiampangan'ny ny antoko mitondra FRELIMO ho manao hosoka. Efa teo amin'ny fahefana ny FRELIMO hatramin'ny nisian'ny fifidianana nandraisan'ny antoko maro tao Mozambika tamin'ny taona 1992.
Ao anatin'ny fifanarahana taona 2019 no mametraka ireo mpiady anaty akatan'ny RENAMO miisa 5000 hanatitra ny fitaovam-piadiany, ao anatin'ny fiantohana ny filaminana amin'ny fifidianan'ny Papa, voakasa hotontosaina manomboka ny 4 ka hatramin'ny 6 septambra 2019, sy ny fifidianana ankapobeny kasaina hotontosaina amin'ny 15 Oktobra.
Ny fifanarahana dia nosoniavina tao amin'ny Peace Plaza nataon'ny filoha Mozambikana, sady mpitarika ny FRELIMO, Filipe Nyusi, sy ny mpitarika ny RENAMO Ossufo Momade. Ny lanonana dia natrehi-mason'ny filoham-panjakana avy ao Afrika Atsimo, Rwanda, Tanzania, ary Namibia.
“Tianay ny hanamafy ny dianay mankany amin'ny fandriampahalemana tanteraka”, hoy i Nyusi tao amin'ny lanonana, ary nampiany hoe “ity fifanarahana ity no manaporofo fa tsy mila ady intsony izahay”. Nanamafy i Ossufo Momade fa tokony hanamarika ny fanombohan'ny vanim-potoana vaovao ny fampitsaharana ady, entin'ny fifidianana malalaka sy mangarahara ary ny fifandimbiasam-pahefana izany.
Nanolotra 60 tapitrisa euros hanampiana amin'ny fitondrana fandriampahalemana ny Vondrona Eoropeana, voasolotenan'i Federica Mogherini, Solontena Ambony amin'ny Raharaham-bahiny sy ny Politikam-Piarovana.
Mitsipaka ny fifanarahana ny mpiady anaty akata
Tao amin'ny hafatra nivoaka tamin'ny 17 Aogositra, nanambara ny milaza tena ho vaomiera miaramilan'ny RENAMO fa heveriny ho “tsinontsinona” ilay fifanarahana natao vao haingana. Nambara tao anatin'izany ihany koa fa hanaisotra an'i Ossufo Momade tsy ho mpitarika ny RENAMO ny vondrona. Nilaza ny naoty :
A Junta Militar da RENAMO determina e manda publicar oficialmente a partir de hoje a destituição imediata do atual presidente da RENAMO, Ossufo Momade, e anuncia a nulidade de todos os acordos que Momade assinou com o Governo da FRELIMO.
Nanapa-kevitra ary manambara amin'ny fomba ofisialy ny Vaomiera Miaramilan'ny RENAMO fa manomboka androany ny fialan'ny filohan'ny RENAMO amin'izao fotoana izao, Ossufo Momade, ary manambara ihany koa ny tsy mampanankery ny fifanarahana rehetra nifanaovan'i Momade tamin'ny governemantan'ny FRELIMO.
Mandresy lahatra ny vondrona, tarihan'ny Major Jeneraly Mariano Nhongo, fa “miasa ho an'ny FRELIMO” i Ossufo Momade, sady ampangainy ho “manitsakitsaka ny fotokevitry ny dinam-pandriampahalemana” nifanaovana tamin'ny filohan'ny antoko teo aloha Afonso Dhlakama, izay maty tamin'ny 3 May 2018.
João Machava, mpitondratenin'ny vondrona mitam-piadiana RENAMO, no nilaza tamin'ny gazety fa tsy nakan'i Momade hevitra momba ilay fifanarahana ny elatra miaramilan'ny RENAMO.
Tamin'ny hafatra teo aloha nivoaka tamin'ny 3 Aogositra, nampitandrina ihany koa ny vaomiera fa tsy hanolotra ny fitaovam-piadiany mandra-pifidin'ny RENAMO filoha vaovao.
Tsy nampientam-bahoaka loatra
Tsy dia niteraka fientanam-bahoaka loatra izao fifanaraham-pandriampahalemana fahatelo izao, araka ny tatitry ny @Verdade. Tsy nikatona ny fihariana isan-karazany, eny fa na dia metatra vitsivitsy avy eo amin'ny toerana nanaovana ny sonia aza. Tamin'ny fotoana nanatontosana ny lanonana mamarana ny ady an-trano fahatelo, mbola tany am-piasana ny ankamaroan'ny mponin'i Maputo, na voafandrika tao anatin'ny fitohanam-pifamoivoizana tao an-drenivohitra.
Nanoratra ny gazety breziliana Nexo Jornal:
Apesar do carácter histórico que as autoridades se esforçaram para imprimir no momento da assinatura do acordo, a verdade é que, dentro e fora de Moçambique, a notícia foi recebida com um optimismo cauteloso. A desconfiança é explicada pelo fato de esse ser ser o terceiro acordo do tipo firmado no país em quatro décadas. Nas vezes passadas, os acordos, que prometiam trazer uma paz definitiva, estabeleceram apenas tréguas temporárias.
Na dia teo aza ny sary manantantara tian'ny manampahefana naely tamin'ny fotoana nanasoniavana ny fifanarahana, ny marina, na anatiny na ivelan'i Mozambika, noraisina tao anatin'ny fahamailoana izany. Ny tsi-fitokisana moa dia hazavain'ny zavamisy hoe ity no fifanarahana fahatelo amin'ny karazany tao anatin'ny efapolo taona. Teo aloha ny fifanarahana, izay nampanantena fandriampahalemana tanteraka, no nametraka fampitsaharan'ady vetivety monja.
Ora vitsivitsy mialoha ny fifanaovan-tsonia, nisy andian'olona mitam-piadiana nanafika mpandeha bus iray sy kamiao iray tao Nhamapadza, tao afovoan'ny faritanin'i Sofala, nandratra ny mpamily sy ny mpanampy ny iray amin'ireo fiara. Tsy fantatra hoe iza no nanao izany fanafihana izany. |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/22/141236/ | Sambany hiditra ao amin'ny NBA ny Angoley iray mpilalao basikety | 2019-08-22T11:08:32 | Unknown | Pikasary YouTube avy tamin'i Bruno Fernando, A Bola TV/Youtube Bruno Fernando , ilay Angoley 21 taona mpilalao basikety no voalohany indrindra avy tao amin'ny fireneny hanatevin-daharana ny ekipa NBA iray, ligy mpilalao basikety matihanina ao Etazonia.
Pikasary YouTube avy tamin'i Bruno Fernando, A Bola TV/Youtube
Ny marainan'ny 20 Jona, voafidy ho amin'ny toerana faha-34 amin'ireo Philadelphia 76ers ilay mpilalao tamin'ny alalan'ilay rafitra fisafidianana mpilalao antsoina hoe “ vakiraoka ” any Etazonia.
Araka ny gazetim-panatanjahantena Portiogey “A Bola” (Ny Baolina), nanomboka nilalao basikety tao amin'ny klioba Angoley, Primeiro de Agosto, i Bruno Fernando ary avy eo nisidina nankany Etazonia tamin'ny faha-16 taonany.
Teo anelanelan'ny taona 2018 sy 2019 no nahazoany ny fahombiazany tena ambony indrindra, tamin'ny nilalaovany ho an'ny Oniversiten'i Maryland rehefa azony ny isa 13.6, fievotra (rebonds) 10.6, ary sakana 1.9.
Araka ny gazety Portiogey Diário de Notícias , ny basikety kely no nanombohan'i Bruno ary avy eo nikisaka tany amin'ny ekipan'ny vao manomboka, taty aoriana tany amin'ny salantsalany, tanora ary tany amin'ny ekipan'ny zandry, samy niaraka tamin'ny klioba Primeiro de Agosto tany Loandà avokoa izany rehetra ireny.
Tao amin'ny tranonkalan'ny NBA Afrika aloha no nivoahan'ilay fanambarana ofisialy, ary avy eo narahin'ny fizaràna sy fampisehoana fireharehana maro tao an-tambajotra noho ny fankatoavana an'i Bruno Fernando:
Bruno Fernando makes history as the first Angolan player ever to be drafted into the NBA! #NBADraft https://t.co/I3tRipxcU4 pic.twitter.com/WP6hBQtXuZ
— NBA Africa (@NBA_Africa) 21 Jona 2019
Miditra ao anatin'ny tantara toy ny mpilalao Angoley voalohany indrindra tafiditra tao anatin'ny NBA i Bruno Fernando ! #NBADraft https://t.co/I3tRipxcU4 pic.twitter.com/WP6hBQtXuZ
Tao anatin'ny tafatafa an-gazety niarahany tamin'ny “A Bola”, nilaza i Bruno Fernando hoe “Midika zavatra be ho ahy ity fotoana ity ary manantena aho fa ankehitriny dia mivoha ho an'ny Angoley maro ny varavarana”. Eto ambany ilay lahatsarin'ny tafatafa:
Tao amin'ny Twitter, naneho ny fisaorany tamin'ity teny ity ilay mpilalao
“Tsy noho ny tsy fahitan'ny olona iray ny hasarobidinao no hihenàn'ny lanjanao.”
Misaotra Mayland❤ An-dalana aho ry ATL ??? #CHOICESWEMAKE pic.twitter.com/KqKh5s56X8
Nilaza i Nsoki, ilay Angoley malaza amin'ny fiangaliana mozika Kizomba (karazana hira) ao Angola, fa mariky ny fireharehana ho an'ireo Angoley izany fahombiazana izany, fa ambonin'ny zavatra rehetra kosa, andraikitra lehibe ho an'ilay mpilalao:
“Nada pode derrotar aquele que Deus escolheu para vencer…” ❤???? nosso orgulho, nosso guerreiro @BrunoFernandoMV . O primeiro Angolano ?? na NBA , a carregar um país inteiro quanta responsabilidade e coragem. Estamos muito orgulhosos ???? #muchrespect #Brunofernando pic.twitter.com/gb9uZYxk9m
— Nsoki (@Nsokimusic) 21 juin 2019
“Tsy misy na inona na inona afaka mandresy izay nosafidian'Andriamanitra handresy…” Ny reharehanay, ny mahery fonay @BrunoFernandoMV . Ny Angoley voalohany indrindra ao amin'ny NBA, hitondra firenena iray manontolo, andraikitra ary herimpo lehibe toy izany. Tena mirehareha izahay |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/18/142632/ | Iza ireo kandidà filoham-pirenena any Mozambika amin'ny fifidianana volana Oktobra? | 2019-08-18T05:46:50 | Unknown | Fifidianana tany Nampula, 2013. Saripikan'i Txeka, nahazoana alalana.
Vao haingana no fantatra tao Mozambika ireo kandidà hirotsaka ho filoham-pirenena, efa-bolana latsaka tsy ahatongavan'ny fifidianana ankapobeny amin'ny 15 Oktobra.
Tamin'ny 31 Jolay, kandida miisa efatra no nankatoavin'ny Filankevitry ny Lalàm-panorenana ao Mozambika: Filipe Nyusi, Ossufo Momade, Daviz Simango ary Mário Albino.
Kandida roa lehibe no nesorina tao amin'ny fifaninanana: Hélder Mendoça sy Alice Mabota.
Mabota no vehivavy voalohany nikasa hilatsaka ho filoham-pirenena tany Mozambika. Araka ny filazan'ny Filankevitra dia tsy nahazo ny isan-tsonia ambany indrindra ilaina tamin'ny fanohanana azy hirotsaka ho hofidina izy .
Maro ireo Mozambikana no naneho ny heviny tamin'ny fanilihana azy, satria nalahelo izy ireo fa tsy nisy ny vehivavy nifaninana ho amin'ny toerana ambony indrindra ao amin'ny firenena. Hoy i Adriano Nuvunga, mpampianatra amin'ny Oniversite sady mpikatroka ara-tsosialy tao amin'ny Twitter:
A rejeição da #candidatura presidencial da Dra #Alice Mabota é manifestação de #exclusao #politica e contrário ao espírito da #paz e #reconciliacao nacional. @basiliomuhate , @fatima_f2m , @zenaidamz , @BayanoValy https://t.co/Lnokuvab7O
— Prof. Adriano Nuvunga (@adriano_nuvunga) July 31, 2019
Maneho fanilikilihana ara-politika ny fanilihana an'i Alice Mabota tsy ho kandidà filoham-pirenena ary mifanohitra amin'ny fandriampahalemana sy ny fihavanam-pirenena.
Ity fifidianana taona 2019 ity no ho voalohany hifidianan'ny Mozambikana ny governoram-paritra. Ny filoham-pirenena no manendry ny governora amin'izao fotoana izao.
Hifidy ny solombavambahoaka miisa 250 ihany koa ny olom-pirenena izay handrafitra ny Antenimieran'ny Repoblika manaraka.
Io no fifidianana ankapobeny fahenina hatramin'ny nankatoavana ny lalàm-panorenana avy amin'ny antoko maro tamin'ny taona 1992. Hanomboka ny 31 Aogositra amin'ny fomba ofisialy ny fampielezan-kevitra. Hitsidika an'i Mozambika amin'ny 4 Septambra ny Papa Fransoà.
Filipe Nyusi (Frelimo)
Hilatsaka hofidina indray i Filipe Jacinto Nyusi, filoham-pirenen'i Mozambika ankehitriny sady filohan'ny antoko Frelimo. Taorian'ny dimy taona nitondrany ny governemanta (2015-2019), nanankina ny fahatokisana tamin'i Nyusi indray ny antokon'ny fitondrana ho amin'ny dimy taona manaraka. Teraka tao Cabo Delgado, any avaratr'i Mozambika, efa Minisitry ny Fiarovana tamin'ny governemantan'i Armando Guebuza (2009-2014) teo aloha i Filipe Nyusi. Nandresy indray rehefa nilatsaka hofidiana ireo filohan'ny Frelimo rehetra izay nilatsaka teo alohany .
Ossufo Momade (Renamo)
Ossufo Momade no voafidy ho filohan'ny Renamo, antoko mpanohitra lehibe indrindra ao Mozambika, taorian'ny fahafatesan'ny filohany teo aloha Afonso Dhlakama tamin'ny taona 2018. Ity no voalohany taorian'ny fifidianana demokratika voalohany tao Mozambika (1994) izay hilatsahan'ny Renamo tsy misy ny mpitarika azy manan-tantara sady malaza. Nanery ny antoko hanondro mpitarika vaovao ny fahafatesan'i Dhlakama. Teraka tao Nampula (avaratr'i Mozambika), nitana toerana isankarazany tao amin'ny Renamo i Ossufo Momade, ary fantatra ho lehilahy tànana an-kavanan'i Dhlakama tamin'ny raharaha miaramila izy.
Daviz Simango (MDM)
Teraka tao an-tanànan'i Beira ao afovoany, hilatsaka ho fidiana filoham-pirenena fanintelony misesy i Daviz Simango. Antoko nisintaka tamin'ny Renamo izay natsangan'i Simango tamin'ny taona 2009 ny Hetsika Demokratika ao Mozambika. Ben'ny tanàna tao Beira nandritra ny ampolo taona mahery i Daviz. Tamin'ny volana Oktobra 2018 izy no voafidy farany.
Mário Albino (AMUSI)
Mario Albino no filohan'ny Fikambanan'ny Hetsika Tafakambana ho amin'ny Katroka sy ny Fanavotana Feno, miorina any amin'ny tanàndehibe avaratra any Nampula. Tamin'ny taona 2018, nilatsaka ho fidiana ben'ny tanàna tao Nampula i Albino, saingy resy rehefa tsy nahazo afa-tsy totalim-bato 4.2 isanjato monja. Antoko nisintaka avy amin'ny MDM ny antoko AMUSI. |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/18/140945/ | Taratasim-pifandraisana DigiGlot : mahita toerana any anatin'ireo sehatra tsy mitsahatra fandefasana mozika ny rock ao Galles | 2019-08-18T12:40:22 | Unknown | « Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch » dia anaran'ny vohitra iray ao Galles. Io ihany koa no toerana ao Eoropa manana anarana lava indrindra, araka ny anehoan'ny fampirantiana iray momba ny teny Galoà azy tamin'ny Fetibe Smithsonian Folklife 2009. Sary an'i Alan Kotok. Nampiasàna ny lisansa CC BY 2.0.
DigiGlot dia taratasim-pifandraisana ifandrimbonana, avoaka in-droa isambolana, momba ny fandraisana sy fampivadiana ny teknolojia any amin'ireo vondrom-piarahamonin'ny fiteny ahiana ho fongana, vitsy an'isa sy teratany. Manana tanjona roa ireny vondrom-piarahamonina ireny: hampitombo ny fisiana ara-nomerikan'ny fiteniny sy hanova ny tontolon'ny aterineto amin'ny fampitomboana ny fahamaroan-teny ety anaty tambajotra.
Capture d'écran de Spotify avec le nombre de lectures (au 29 janvier 2019)
Tamin'ny faran'ny taona 2018, ilay tarika galoà Alffa no tarika voalohany namoaka hira tamin'ny fiteny galoà, « Gwenwyn », izay nahatratra iray tapitrisa no nilalaovana azy tao amin'ny sehatra Spotify. Vao mainka tena niavaka io fahombiazana io satria tsy fantatra loatra any ivelan'ny Pays de Galles ilay tarika. Saingy noho ny Spotify izay mahatratra lavitra, ireo mpihaino any lavitra be any toa an'i Brezila sy Meksika dia nahita hira natao taminà teny iray tenenina olona maherin'ny 700.000. Rhiannon Lucy Cosslett, mpikira iray ao amin'ny gazety The Guardian, izay Galoà rahateo koa, dia niezaka nitady izay antony nahatonga hira galoà iray halaza be . Nitafa tamin'ilay mpanapariaka mozika, Alun Llwyd avy amin'ny PYST izy, izay nino ny fisokafan'ny Spotify amin'ireo mozika amin'ny fiteny rehetra. Ity farany no manazava hoe « Ny tena manja dia i Spotify mitsara ireo hira, tsy noho ny fiteny na ny tarika, fa ny lanjany amin'ny maha-mozika azy ». « Tsy nisy olona ivelan'ny faritra kely tamin'ny Pays des Galles ka hoe nahafantatra ny fisian'ny Allfa. Maneho ny tanjaky ny hira io » Hatramin'ny nivoahan'io lahatsoratra manantantara io, nahatratra 2 tapitrisa ny fihainoana azon'ilay hira galoà.
Nick Wapachee, mpianatra ho mpanao gazety avy any Nemaska, Québec, dia nandefa podcast iray vaovao amin'ny fiteny cree izay mikendry ny hanampiana ireo tanora mba hampivoatra ny fahaizan-dry zareo ny fiteny Cree. Satria tsikariny ny fironan'ireo tanora cree hiteny misimisy kokoa ny teny anglisy, dia niriany araka izany ny hanampy amin'ny fanomezana votoaty nomerika maromaro kokoa amin'ny fiteny cree, ka izany no antony nanombohany podcast iray fizaràna ireo tantaran'ny zokiolona Cree. Ilay podcast In Eeyou Istchee « dia mampiroborobo ny fahamaroana, ny fifanajàna, ary ny fahalalahana maneho hevitra » ary mandray anjara amin'ny fitondrana ilay fiteny Cree ho any amin'ireo mpamaky sy mpianatra, na aiza na aiza misy azy ireny. Afaka raisina ao amin'ny iTunes sy Soundcloud ilay podcast.
Tamin'ny 2013, ilay fampielezampeo iraisampirenena Feon'i Amerika (Voice of America, VOA) no nanomboka ny fandaharany tamin'ny fiteny bambarà, iray amin'ireo fiteny ofisialy ao Mali, teneninà olona maherin'ny 15 tapitrisa. Ny VOA dia manana ihany koa tranonkala iray amin'ny fiteny Bambarà izay vao haingana no nahasarika ny saina tamin'ny fampiasàny ny dika « nomena loko frantsay kokoa » amin'io fiteny madingue io, fa tsy ny fitsipi-panoratana ofisialy novolavolaina sy namporisihan'ny fitondrana Maliàna, ary ireo andry rehetra mpiaramiasa, toy ny Akademia Afrikàna momba ny Fiteny.
Ny KOBE Learn dia fampiharana iray narafitra mba hanampiana ireo tanora mpampiasa azy hianatra fehezanteny sy teny fampiasa matetika amin'ny fiteny Ojibway, Cree ary Oji-Cree, tenindrazan'ireo vondrom-piarahamonin'ireo Firenena Voalohany any avaratra andrefan'i Ontario, ao Kanadà. Fiarahana miasa teo amin'ny filankevitra momba ny fanabezana ao an-toerana sy mpampianatra fiteny ary ireo tranainy sy ireo mpikambana ao amin'ny vondrom-piarahamonina no nahafahana namorona ilay fampiharana. Nitady fitaovana iray maoderina ho entina mampianatra ilay filankevitra, fitaovana afaka hanampy hanohana ireo fiteny zanatany amin'ny hoavy.
« Betsaka ireo antipanahy eto amintsika no maty, isanandro, ary tena manandanja be tokoa ny hitahirizana ny zavatra ananantsika ankehitriny, » hoy i Sarah Johnson, tomponandraikitra iray avy amin'ny kaomity momba ny tenindreny. « Maro be amin'ireo zanatsika miditra an-tsekoly no tsy miteny ny tenindrenin-dry zareo. Fomba iray tsotsotra izany izy ity hitahirizana, hikajiana ny fiteny. »
Ho an'ny maro amintsika, ny telefaona finday dia lasa fanitarana ny tenantsika mihitsy – tsy maintsy eo hatrany, ary manelanelana ny betsaka amin'ny fifandraisantsika amin'ny tontolo manodidina. Ireo mpiteny ny teny iraisampirenena be mpampiasa dia zatra mahazo fampiharana sy lalao azon-dry raisina amin'ny fiteniny, fa ireo mpiteny ny fiteny vitsy an'isa kosa, toy ny cymraeg (galoà) dia zara raha misitraka zavatsoa tahaka izany. Tao anaty fandalinana iray vaovao , Daniel Cunliffe, profesora iray ao amin'ny anjerimanontolon'ny Pays des Galles Atsimo, dia mandinika ireo fampiharana galoà miisa 400 mahery misy ao amin'nhy App Store an'ny Apple. Io fikarohana io dia miezaka ny hamantatra ny fampiharana tsirairay momba ny fiteny sy hahatakatra tsaratsara kokoa ny zavatra manosika azy ireny ary ny vinavinan'ireo namorona azy. Tsikaritr'i Cunliffe fa ireo mpanorona fampiharana ho an'ny fiteny galoà dia miatrika fanamby marolafy hahafahany manakaiky ireo mpampiasa azy, indrindra fa raha resaka fahafahana mahazo ilay fampiharana novokarin-dry zareo. Nofintinin'ìlay fandalinana tamin'ireo torohevitra ho an'ireo mpamorona, ireo fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana (ONG) mpampiroborobo ny fiteny, ary ireo hafa ihany koa. Hahaliana ny vondrom-piarahamonnia rehetra momba ny fiteny izy ity, dia ireo izay mikatsaka ny hanetsika ny mpampiasa azy amin'ny alàlan'ireo fitaovana finday eny aminy.
Ny Endangered Languages Program, fandaharanasa iarahan'ny Language Documentation Training Center (LDTC) hanomezana ety anaty tambajotra konferansa isankerinandro maimaimpoana momba ny antontan-kevitra ho an'ny fiteny — Febroary sy Martsa 2019.
Fisokafan'ny fanohanana ara-bola ny lova ara-teny avy amin'ny Tahirimbolan'ny Teny Tandindonin-doza 2019. Fanohanana ahazoana hatramin'ny $4,000 USD (manodidina ny $2,000 USD eo ny salanisa) mba hanohanana ny fametrahana antontan-kevitra momba ny fiteny sy ireo ezaka fanomezana aina vao manerana izao tontolo izao. Tsy mila fahaizana akademika ambony be no ananan'ireo mpandray anjara. Nifarana tamin'ny 15 Martsa ny fisoratana
Ny PULiiMA 2019 – Kaonferansa momba ireo Teny Zanatany & Teknolojia, nalahatra ho atao any Darwin, Aostralia ny 19-22 Aogositra 2019 dia efa nanokatra ny fiantsoany ireo mpandray anjara . Fisoratana nifarana tamin'ny 9 Febroary 2019.
Misorata anarana handray ny taratasim-pifandraisan'ny DigiGlot |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/15/142500/ | Tanzaniana mpanora-baovao miatrika fiampangana foroporonina rehefa nalaina an-keriny sy nohazonina | 2019-08-15T05:20:43 | Unknown | Erick Kabendera nandritra ny fotoam-panazarana niaraka tamin'ny mpanao gazety tamin'ny taona 2012 tao Dar es Salaam. Saripikan'i Pernille Baerendtsen, nahazoana alalana.
Tamin'ny faha -29 Jolay , polisy manao fanamiana sivily miisa enina no namoaka an-katerena an'i Erick Kabendera, mpanangom-baovao, hiala ny tranony ao Dar es Salaam, Tanzania, ary nitondra azy tao amin'ny fihazonan'ny polisy. Nilaza ny polisy fa nanadino ny hankatoa ny fiantsoana azy hofotorina amin'ny sata maha-olompirenena tanzaniana azy i Kabendera.
Nandritra ny faran'ny herinandro, nikaroka an'i Kabendera indroa tao an-tranony ny polisy, nandraoka ny pasipaorony sy ny dosie hafa momba azy ary nanao famotorana ny fianakaviany.
Niova lalana indray ny manampahefana tamin'ny 5 aogositra, miampanga an'i Kabendera ho manao fanadiovam-bola, mandositra hetra mitentina $75.000 dolara Etazonia, ary maka vola tsy ara-dalàna amin'ny olona, araka ny kopian'ny fiampangana azon'ny komity mpiaro ny mpanangombaovao (CPJ). Lazain'ny polisy fa tao anatin'ny efa-taona no nanatontosan'i Kabendera ireo heloka bevava ireo nanomboka tamin'ny taona 2015.
Manoloana ireo fiampangana ireo dia mety higadra hatramin'ny 15 taona an-tranomaizina i Kabendera ary tsy afa-mahazo fanafahana vonjimaika amin'ny alalan'ny onitra solofonja.
Tanzania's Magufuli??
First they abduct a journalist, when there is an outcry they claim he is not Tanzanian, when that doesn't stick, he is charged with organised crime and tax evasion. People, meet Erick Kabendera, his crime is journalism. #FreeErickKabendera pic.twitter.com/bQ5D96lcPe
— Caroline Ariba (@CarolAriba) August 5, 2019
Magufuli an'i Tanzania ?? Voalohany naka ankeriny mpanao gazety ry zareo, rehefa misy ny kiakia-pahatezerana dia lazaina fa tsy Tanzaniana indray izy, rehefa tsy azo najoro indray izany dia voampanga ho manao fikambanan-jiolahy sy mandositra hetra indray izy. O ray olona ô, fantaro i Kabendera, fanoratan-gazety no helony.
“Simba dia simba tokoa ny fahalalaham-pampitam-baovao ao anatin'i Tanzania an'i Magufuli,” hoy ny tatitr'i CPJ.
Milaza i Muthoki Mumo solontenan'i CPJ eto Afrika atsimon'i Sahara:
It seems that for the past week, authorities have been searching for a way to justify their detention of this critical freelance journalist. First, they claimed Erick Kabendera’s citizenship was in question, today they have leveled drastically different charges, which call into question their motive for holding him.
Tsikaritra fa nitady lalana hanamarinana ny fihazonana ity mpanora-baovao mahaleotena mpitsikera ity ny manampahefana. Voalohany, milaza ry zareo fa (mampisalasala) ny mahaolompirenena azy, androany indray ry zareo nakariny avo dia avo ny fiampangana isan-karazany, izay mampiteraka ahiahy ny antony manetsika azy ireo hihazona azy.
Amin'ny maha-mpampita vaovao azy i Kabendera no nitsikera ny fitondran'ny Filoha John Magufuli ary matetika izy no mirona mankany amin'ny fahalalahan'ny fampitam-baovao. Matetika izy no mitatitra ny tsy fitovia-keviny amin'ny politikan'i Tanzania any amin'ny fampitam-baovao ao an-toerana sy iraisampirenena tahaka ny The Guardian , African Arguments ary The East African.
Nilaza ihany koa i Jebra Kambole, mpisolovavan'i Kabendera, fa nampangain'ny manampahefana ho mampisara-bazana tamin'ny filazana ho namoaka lahatsoratra mitondra ny lohateny hoe “Potipotehan'i John Magufuli ny fahalalahan'i Tanzania,” tao amin'ny The Economist izy saingy najanona io fiampangana io avy eo.
Just in: Tanzanian Journalist Erick Kabendera to be charged with sedition over an article published in the Economist titled ‘John Magufuli is bulldozing Tanzania’s Freedom’. Statement from Jebra Kambole states that Mr Kabendera has been denied bail. #FreeErickKabendera pic.twitter.com/ISgABIgCH6
— Samira Sawlani (@samirasawlani) August 2, 2019
Eo ihany: Hampangaina ho mampisara-bazana ny mpanao gazety tanzaniana Erick Kabendera tamin'ny lahatsoratra nivoaka tao amin'ny The Economist mitondra ny lohateny hoe “Potipotehan'i John Magufuli ny fahalalahan'i Tanzania”. Manondro ny fanambaràn'i Jebra Kambole fa tsy nekena ny onitra solofonjan'Atoa Kabendera.
Mahaolompirenena kendrena ho fitaovam-pamoretana
Nilaza ny fianakavian'i Kabendera fa tsy vao sambany no nanontanian'ny manampahefana ny mahaolompirenena tanzaniana an'i Kabendera. Tamin'ny taona 2013 ny manampahefana no efa nametraka fitoriana azy mitovy amin'izany saingy tsy nisy tohiny ny raharaha avy eo, araka ny nolazain'ny The Citizen . Mahatsapa i Kabendera tamin'izany fotoana izany fa nanao izay hampisalasalana ny mahaolompirenena azy ny manampahefana ho fomba iray hampanginana azy .
Tamin'ny herintaona, notaterin'ny The Citizen ihany koa ireo raharaha hafa izay nampiasain'ny governemanta ny fampisalasalana ny mahaolompirenena ho “fitaovana hampanginana ireo mpitsikera ao Tanzania”. Nilaza i Aidan Eyakuze, tale mpanatanteraky ny Twaweza, fikambanan'ny fiarahamonim-pirenena mifantoka amin'ny feon'ny olompirenena, fa noraofin'ny manampahefana ny pasipaorony ary noraràna izy tsy handeha fa hohadihadiana ny sata mahaolompirenena an'i Eyakuze.
Tapabolana talohan'io, navoakan'i Twaweza ny valin'ny fitsapan-kevitra nantsoina hoe “Speaking truth to power? Citizens’ views on politics in Tanzania.” [Milaza ny marina amin'ny fahefana? Fijerin'ny olompirenena amin'ny politika ao Tanzania] Nilaza ny Vaomieran'ny Siansa sy ny Teknolojia (Costech) fa tsy nahazoana alalana ny fitsapan-kevitra ary nandrahona fa hametraka fitoriana saingy tsy nisy tohiny ny raharaha taty aoriana, araka ny nolazain'ilay lahatsoratra ao amin'ny Citizen ihany.
Namoaka andiana fanitsiana sy lalàna i Tanzania izay mikendry ny bilaogera sy ny fampitam-baovao , fikambanana fiaraha-monim-pirenena , fikambanana ara-javakanto sy ara-kolontsaina ary mpampianatra ambony sy mpikaroka ao amin'izay jeren'ny mpanara-baovao mpitsikera ho fikasana ifehezana ny zavatra tantaraina momba an'i Tanzania sy hanemporana ny fahalalaham-pitenenana sy ny fanivahana ara-politika.
#FreeErickKabendera
Nofenoin'ny mpanora-baovao, mpanandratra ny zon'olombelona ary mpitarika olompirenena fanohanana an'i Kabendera ny media sosialy:
Antsoin'ny AFEX Africa ho “fanitsakitsahana an-karihary” ireo fiampangana ireo :
It's been nine days and Tanzanian police are still holding investigative journalist, Erick Kabendera in custody. @AFEXafrica calls for an end to this blatant act of violation: https://t.co/7UFZkzYzwV @MRA_Nigeria @FXISouthAfrica @gmpressunion #FreeErickKabendera #NoImpunity
— AFEX (@AFEXafrica) August 6, 2019
Sivy andro izao fa mbola hazonin'ny polisy tanzaniana i Erick Kabendera mpanora-baovao fanadihadiana. Miantso ny famaranana io asam-panitsakitsahana ankarohary io ny @AFEXafrica.
Nahatonga ity sioka avy amin'ny mpianany teo aloha ity i Kabendera, izay matetika mpanorolalana ireo te-ho mpanora-baovao :
I have met Erick Kabendera once in my life, and for a little less than 80 minutes. He came as a guest Tutor to my class (School of Journalism and Mass Communication- @UniofDar ). Despite the brief time he spent with us, I learned a lot from him. He truly inspired me! #100K4Erick
— 肯尼迪 Ole Mmari Snr. (@KennedyMmari) August 6, 2019
Indray mandeha teo amin'ny fiainako, ary latsaky ny 80 minitra, aho no nihaona tamin'i Erick Kabendera. Tonga teo amin'ny kilasy misy ahy amin'ny maha-vahiny mpiahy izy (Sekolin'ny famoaham-baovao sy ny fampitam-baovao ho an'ny daholobe @UniofDar ). Na dia fotoana vetivety aza no niarahany taminay, betsaka ny torohevitra azoko avy aminy. Tena nanome aingam-panahy ho ahy tokoa izy !
Nanamarika ny mpiserasera iray hafa fa fampitandremana hoan'ny olom-pirenena hafa ny fisamborana sy ny fiampangana foroporonina azon'i Kabendera :
SIMTETEI Kabendera Kwasababu Ni Mtanzania Au Sababu Ni Mwanahabari NAMTETEA Kwasababu Naishi Tanzania Anayoishi Erick. Haki Isipotendeka Kwake Leo Na Nikanyamaza, Inaweza Kesho Kutotendeka Kwangu VileVile. Hakuna Aliye Salama ‘Udhalimu Unapotawala’ #10k4Erick #FreeErickKabendera pic.twitter.com/fHX1K99Uzn
— LoveBites (@MasaiMudy) August 6, 2019
Tsy miaro an'i Kabendera noho izy Tanzaniana azy na amin'ny maha-mpanora-baovao azy aho. Miaro azy aho satria monina eto Tanzania izay onenako i Erick. Raha tsy nomena azy ny zony androany, ary mangina aho, mety ho avy koa ny fanalana ny zoko rahampitso. Tsy misy voaaro rehefa “manjaka ny tsy rariny.” |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/12/142493/ | Mandrahona ny hanakana an'ireo karatra SIM tsy fanta-tompo ny mpandrindra fifandraisandavitra ao Mozambika | 2019-08-12T03:21:10 | Unknown | mCel, iray amin'ireo mpandraharaha telo nahazo fahefana ara-dalàna handrakitra an'ireo karatra ao Mozambika. Sary: Dércio Tsandzana, 16 jolay 2019, navoaka nahazoana alalana.
Tranga efa tamin'ny taona 2010 no niseho, rehefa nitranga ireo hetsika mahery setra tao Maputo [teny frantsay] nanohitra ny halafon'ny vidim-piainana. Tamin'io taona io, farafahakeliny 13 no isan'ireo maty nandritra ireo fihetsiketsehana ireo ary namafy alahelo lalimpàka tao an-drenivohitra Mozambikana.
Ny tena nanamarika an'ireo fihetsiketsehana ireo dia noho izy hoe nokarakaraina tamin'ny alalan'ireo fitaovana efa mahazatra ho an'ny vanim-potoana, anisan'izany ireo telefona finday sy ireo tambajotra sosialy.
Nitarika ny governemantan'i Mozambika, notarihan'ny filoha Armando Guebuza tamin'izany fotoana izany, hamoaka lalàna ireo hetsika ireo ka hanerena an'ireo mpampiasa finday hanao filazana momba ny karatra SIM-n'izy ireo ao anatin'ny fe-potoana iray volana, lalàna iray nofenoin'ny didim-panjakana iray mivelatra kokoa tamin'ny taona 2015.
Marobe no nahita fanehoana fampihorohoroana miharihary tao anatin'io hetsika io noho ireo fihetsiketsehana tamin'io taona io, toy izay lazain'ny blaogy “Réflexions sur le Mozambique” manao hoe:
A pergunta que temos que fazer é porquê só depois de uma manifestação convocada por sms, o governo corre para bloquear os serviços da telefonia móvel? Porquê não fez isso quando o deputado José Mascarenhas foi ameaçado por sms e posteriormente assassinado?
Ny fanontaniana izay tsy maintsy apetratsika amin'ny tenantsika dia izao manaraka izao: nahoana no tao aoriana kelin'ny fihetsiketsehana nokarakaraina tamin'ny alalan'ny sms ny governemanta no nihazakazaka hisakana an'ireo tolotra amin'ny finday? Nahoana no tsy natao izany fony voarahona tamin'ny alalan'ny sms ny solombavambahoaka José Mascarenhas mialohan'ny namonoana azy?
Ny niafaràny dia nampiana iray volana ilay fe-potoana, hatramin'ny 7 janoary 2011, saingy tsy maintsy fantatra fa hatreto, valo taona aty aoriana, tsy nisy mpandraharaha na iray aza tao Mozambika (Vodacom, Tmcel sy Movitel) nanafoana ireo karatra SIM tsy voarakitra any an-tanan'ireo mpampiasa azy.
Ny 28 jona 2019, Nanome folo andro ho fe-potoana farany ny Tomponandraikitra misahana ny fifandraisana ao Mozambika (ARECOM) mba hanaovan'ireo mpandraharaha ny fandraketana ireo rehetra mpampiasa ilay tolotra. Araka ny voalazan'ny gazety “O País” :
Em três cartas enviadas pela Autoridade das Comunicações de Moçambique à Vodacom, Tmcel e Movitel, o regulador acusa as operadoras de telefonia móvel de terem violado o regulamento de registos e activação do módulos de identificação do subscritor de cartões SIM, aprovado pelo decreto nº 18/2015, de 28 de Agosto.
Nos ofícios, o regulador emitiu cinco avisos às operadoras, mediante as queixas de clientes e das Forças de Defesa e Segurança de que existem no mercado cartões SIM não registados e/ou com registo irregular.
1-Bloquear todos números não registados e com registos irregulares no prazo de 10 dias a contar data da recepção desta carta, pelo facto de incorrer na violação das alíneas a) e b) do artigo 6 do regulamento acima citado.
2-Garantir o cumprimento do nº 1 do artigo 11 que estipula que “os operadores e prestadores de serviços públicos de telecomunicações, bem como agentes ou distribuidores de venda estão autorizados a comercializar cartões SIM”.
3-Recolher todos cartões SIM que se encontrem fora dos estabelecimentos oficiais das operadoras, agentes e distribuidores, pelo facto de não se encontrarem nas condições previstas no nº 2 do regulamento.
4-Bloquear todos números que violam o preconizado no nº 3 do artigo 10, do diploma acima citado.
5-Informar os subscritores para regularizarem suas situações.
Tao anatin'ireo taratasy nalefan'ny Tomponandraikitry ny fifandraisana ao Mozambika tamin'ireo telo mpandraharaha ny finday, Vodacom, Tmcel ary ny Movitel, ampangain'ilay mpandrindra izy ireo ho nanitsakitsaka ny fitsipika mifehy ny fandraketana sy ny fandefasana an'ireo modiola famantarana an'ireo mpanjifa mampiasa karatra SIM, neken'ny lalàna 18/2015, tamin'ny 28 aogositra.
Tao anatin'ireny taratasy ireny, nalefan”ny mpandrindra tamin'izy ireo ny hafatrafatra dimy tohin'ireo fitarainana napetrak'ireo mpanjifa sy ireo Hery fiarovana sy fitandroana filaminana mikasika ny fiparitahan'ireo karatra SIM tsy voarakitra/na noraketina tamin'ny fomba tsy araka ny lalàna eny an-tsena.
1. Ao anatin'ireo 10 andro manaraka ny daty nandraisana an'ity hafatra ity, sakano ireo laharana rehetra tsy voarakitra sy voarakitra tamin'ny fomba tsy ara-dalàna, manitsakitsaka ireo andalana a) sy b) ao amin'ny artikla 6 amin'ny fitsipika voalaza eo ambony.
2. Araho ny fampanajàna ny andininy faha 11, andalana 1, izay milaza fa “ireo mpandraharaha sy ireo mpamatsy tolotra fifandraisana ho an'ny daholobe ary koa ireo mpiasa na mopaninjara dia omena alalana hivarotra karatra SIM”.
3. Gihazo avokoa ireo karatra SIM rehetra izay hita ivelan'ireo toerana ofisialy an'ireo mpandraharaha, mpiasa ary mpaninjara, satria izy ireny tsy mahafeno ireo fepetra voalaza ao amin'ny andalana 2 amin'ny fitsipika.
4. Sakano avokoa ireo laharana rehetra izay mandika ny artikla 10, andalana faha 3 amin'ny fitsipika voalaza eo ambony.
5. Ilazao ireo mpanjifa fa tokony ataony ara-dalàna ny momba azy.
Farafahakeliny, roa tamin'ireo mpandraharaha telo no nanaiky ilay fe-potoana farany napetraky ny ARECOM ary nisakana an'ireo laharana vitsivitsy tsy voarakitra, toy izay voalazan'ny “O País” .
Miomana ho amin'ireo fifidianana solombavambahoaka i Mozambika amin'ity taona ity, kasaina atao ny 15 oktobra.
Tamin'ny 2014, nahafahana nanara-maso ny fizotran'ireo fifidianana ny fampiasana ny finday noho ireo vovonana nomerika sy finday toy ny Olho do Cidadão et Txeka-lá .
Nandritra ireo fifidianana monisipaly tamin'ny 2018, ny vovonana “Voter Mozambique” dia nampiasa ireo mpanaramaso ny fifidianana mba hijery akaiky ireo fifidianana tany amin'ireo faritra maro isankarazany ao amin'ny firenena.
Amin'ity taona ity, marobe ireo fikambanana avy amin'ny fiarahamonia sivily no miezaka ihany koa hanara-maso ireo fanisana vato amin'ny alàlan'ireo vovonana nomerika, toy ny Ivontoerana ho an'ny demokrasia sy ny fampiroboroboana , Olho do Cidadão (ny mason'ny olom-pirenena) sy ny Ivo-toerana ho an'ny fahamendrehan'ny Vahoaka.
Olho do Cidadão et Txeka-lá dia nampiasa ny vovonana Ushahidi (izay midika hoe “fijoroana vavolombelona” amin'ny teny swahili), izay ahafahan'ireo olom-pirenena mandefa fanairana mikasika ny fizotran'ny fifidianana, amin'ny alalan'ny feo sy amin'ny alalan'ny hafatra a-ntsoratra, any amin'ny birao foibe iray atao hoe “Sala de Situación”. Ireo olom-pirenena mpanara-maso no asaina handefa sary sy lahatsary izay mety hampiseho an'ireo olana amin'ny andron'ny fandatsaham-bato ary handray anjara amin'ny fampangaraharàna ny zotran'ny fifidianana.
Amin'ny alalan'ny fanakanana an'ireo karatra tsy voarakitra sy ireo fanapahana fifandraisana vokatr'izany, dia efa andrasana fa ho very ny fahafahan'ireo olona sasantsasany miditra amin'ireo vovonan'ny fanarahamaso ny fifidianana.
Na dia fantantsika aza fa tato anatin'ireo taona vitsivitsy, dia nisy fitomboana fampiasana Aterineto tao Mozambika , mbola mitoetra ho ambany io (6,6%) araka ny voalazan'ny Institut national des statistiques (INE) (Ivontoerana nasionaly misahana ny antontanisa). 51% no salam-pidirana amin'ny Aterineto ho an'i Afrika atsimo, ny tena ambony indrindra ao amin'ilay tanibe araka ny voalazan'ny tatitra Hootsuite 2018 .
Ny tena marina, ny fahitalavitra sy ny onjampeo ankehitriny no fomba fifandraisana tena hita ao Mozambika. 75% amin'ny vahoaka Mozambikana no voakasiky ny onjampeo, araka ny voalazan'ny Ivontoeran'ny Fifandraisana ao Mozambika .
Vokatr'izany, fantatra fa tonga tsy nampoizina ny fangatahan'ny ARECOM raha toa mbola mitohy mitoetra foana ireo fanahiana momba ny famantarana an'ireo tomponandraikitra amin'ireo fanafihana any amin'ny faritanin'i Cabo Delgado, avaratr'i Mozambika, taorian'ny fipoiran’ ireo kaonty fako Facebook, noforonina avy tamin'ny alalan'ireo finday tsy voarakitra , izay faly amin'ireny fanafihana ireny, araka ny voalazan'ny Polisin'ny Repoblika ao Mozambika
Ny 15 jolay, notsiahivin'ny gazety elektronika “A Carta” fa ho nohenoin'ny Sampandraharaha nasionaly misahana ny fanadihadiana heloka bevava ao Nampula ireo mpandraharaha telo, momba ny fanadihadiana mikasika ny tsy fetezana araka ny lalàna hita any anatin'ny failon'ireo karatra.
Fanampin'izany, ny fampiasana an'ireo karatra ireo ihany koa mba hanatanterahana heloka bevava toa ireo halatra sy fisandohana any anaty aterineto atao amin'ireo mpampiasa ao Mozambika sy any ivelany dia arahana maso akaiky. Mikasika an'io, notakian-d Rtoa Lehiben'ny Fampanoavanan'ny Repoblikan'i Mozambika ihany koa ny hanaovana ireo fandraketana araka izay haingana indrindra. Tamin'ny 2015, ny Minisitry ny Fifandraisana ao Mozambika mihitsy no nitaky an'io tamin'ireo mpandraharaha. |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/06/142481/ | Sokajian'i Mozambika ho heloka bevava ny fampanambadiana ankizy | 2019-08-06T19:50:11 | Unknown | Sekolin-jazavavy Mozambikana. Sary an'i Mr.Fink's Finest, CC BY-NC-SA 2.0
Tamin'ny 18 jolay, nolanian'ny Antenimieran'ny Repoblian'i Mozambika ny lalàna iray manameloka ny fanambadiana olon-dehibe iray sy ankizy latsaky ny 18 taona.
Manamarika mazava tsara ilay lalàna vaovao fa ny olon-dehibe iray manambady ankizy sy adolantsento dia iharan'ny sazy fanagadrana mety hahatratra hatramin'ny 12 taona ary ny fianakaviana iray izay manery ny zaza hanaiky ilay fanambadiana dia ho saziana hatramin'ny valo taona an-tranomaizina.
Miaraka amin'ny fankatoavana ilay lalàna, nifamihimpihina sy feno tsiky ireo mpikambana anatina fikambanana fiarahamonina sivily, izay an-taona marobe no efa nangataka io karazan-dalàna io.
Anisan'ny manana taha tena avo be amin'ny resaka sendikà tanora erantany i Mozambika. Fanadihadiana iray nataon'ny Tambajotra Afriàna Tatsimo manohitra ny Fanondranana Ankizy no manakilasy an'i Mozambika ho eo amin'ny laharana faha-11 manerantany miaraka amin'ny taha-na fanaovana sendikà tena avobe tahaka izany ary ho eo amin'ny laharana faha-2 amin'ireo firenena any atsimon'i Afrika.
Lazain'ireo antontanisa ofisialy fa manodidina ny 500 000 ireo vehivavy Mozambikana 20 ka hatramin'ny 24 taonano manambady alohan'ny faha 18 taonany ary manodidina ny 57 000 kosa ireo manambady alohan'ny 15 taona.
Araka ny voalazan'ireo fanadihadiana marobe, ny fampanambadiana aloha loatra no antony voalohany mahatonga ireo ankizivavy handao ny sekoly. Mahatonga azy ireo ho voan'ireo aretina vokatry ny firaisana ara-nofo toy ny SIDA na ny famaniana lava ihany koa izany, izay mitarika ho amin'ny fahafatesan'ny reny sy ny zaza.
Ny Filohan'ny Parlementan'ireo ankizy – fikambanana sivily iray miasa miaraka amin'ireo ankizy sy adolantsento ao Mozambika – Kino Fernando Caetano dia nanambara fa:
A lei recentimente aprovada constitui uma grande alegria e vitória para as crianças e a sociedade moçambicana no geral. A lei é resultado de um verdadeiro esforco conjunto, que envolveu o Governo de Moçambique (MGCAS), a Assembleia da República e a Sociedade Civi (CECAP).
Fandresena ho an'ireo ankizy sy ny fiarahamonina Mozambikana amin'ny ankapobeny ilay lalàna vao avy nankatoavina. Ilay lalàna dia tena vokatry ny ezaka nataon'ny governemanta Mozambikana (MGCAS), ny Antenimieran'ny Repoblika sy ny Fiarahamonina Sivily (CECAP).
Fanamby aorian'ny nankatoavana ilay lalàna
Raha niresaka tamin'ny Global Voices, Dércio Chiemo , mpampianatra sy mpikatroka sosialy ao an-toerana, dia manipika fa, raha toa ily lalàna ka fandresena ho an'ireo rehetra mpisehatra miasa ho famongorana ny fanambadiana aloha loatra, dia hila ny fanohanana hatrany kosa ireo vondrom-piarahamonina izay mbola manohy mirotsaka ao anatin'io fomba fanao io.
É uma vitoria para as organizações que se uniram e lutaram para que essa proposta de lei fosse aprovada. É também uma grande vitoria para todas aquelas vozes e gritos que não se faziam ouvir: gritos de raparigas que foram obrigadas a se casar prematuramente, sem a sua vontade sem o seu consentimento, sem ser ouvidas. […]
[Mas] Não podemos pensar que [pelo] facto de existir essa lei os casamentos prematuros vão parar, isso demostra que a partir de hoje temos que começar a trabalhar para que as pessoas tenham o conhecimento da lei e com isso ajudar a diminuir ou mesmo acabarmos com os casamentos prematuros.
Fandresena io ho an'ireo fikambanana izay niray hina sy nitolona mba hankatoavana an'ity lalàna ity. Fandresena goavana ihany koa io ho an'ireo rehetra feo sy hiakiaka tsy re. hikakiak'ireo ankizivavy izay noterena hanambady mialohan'ny fotoana, tsy fidiny sy tsy nakàna ny faneken-dry zareo, tsy nisy fihainoana azy ireo akory. […]
[Saingy] Tsy afaka hihevitra [fotsiny] isika hoe satria misy ity lalàna ity, dia hifarana hatreo ireo fampanambadiana mialoha, io dia mampiseho fa manomboka hatreto dia tokony hanomboka hiasa isika hahafantaran'ny olona ilay lalàna ary mihoatra noho izay, hanampy amin'ny fampihenana, eny fa hatramin'ny fampitsaharana ny fanambadiana aloha loatra aza. […]
Ho an'i Júlio Mutisse , manana maripahaizana lisansa amin'ny Lalàna, tao amin'ny Anjerimanontolon'i Eduardo Mondlane, ny olan'ireo fanambadiana aloha loatra dia lasa lavitra noho ny olana tsotra ara-pitsarana, satria ilaina ny mahatakatra ny zavamitranga manontolo:
O desafio é grande gente. Ultrapassa a aprovação da lei. Tal como eu vocês estão cientes que o país tem muitas e boas leis com medidas sérias sobre determinados comportamentos mas continuamos a assistir a esses comportamentos recorrentemente.
É um bom passo sim, mas há que entender este fenômeno e atacar suas causas. Por que é que o casamento estava regulado do jeito que estava antes? Como era a sociedade? Este fenômeno é novo? Temos que trabalhar nas causas e com muita acuidade.
Goavana ny fanamby. Mihoatra lavitra noho ny fankatoavana ilay lalàna izany. Araka ny efa fantatsika, manana lalàna tsara marobe ny firenentsika izay mitsinjo an'ireo fepetra matotra mikasika an'ireo fitondrantena sasantsasany, saingy mbola mitohy mahitamaso tsy mitsahatra ireny fitondrantena.
Dingana iray tsara izany, saingy tsy maintsy takarinao io trangan-javatra io ary iadianao ireo antony mahatonga azy. Nahoana ny fanambadiana tany aloha no narindra araka ny nanaovana azy? Toy ny ahoana ny fiarahamonina tamin'izany? Vaovao ve io trangan-javatra io? Tsy maintsy iasantsika ny momba ireo antony ary miaraka amin'ny hakingantsaina be.
Mandritra izany fotoana izany, nambaran'i Fernando Moiane fa ny tena olana goavana dia mitoetra ao anatin'ireo fombandrazana sy ireo fahazarana ara-kolontsaina ananan'ireo Mozambikàna.
Precisamos sim combater os casamentos prematuros mas eu acho que o parlamento fez pouco o tpc pos [sic] esta lei nao encontra suporte naquilo que é a cultura , usos e custumes dos Mocambicanos [sic]. Para me [sic] esta lei esta condenada ao fracasso pos [sic] nao [sic] reflete nada ao conjunto de usos e custumes seculares do povo africano no geral e Mocambicano [sic] em particular.
PS: preparem as cadeias para irem recolher todos os homens de Chibuto, Homuine, mutarara, macomia etc.
Eny, ilaintsika ny miady manohitra ireo fanambadiana mialohan'ny fotoana, saingy heveriko fa zara raha nisy ny asa nataon'ny Parlemantera ary tsy mahita fahonanana na kely aza ao anatin'ny kolontsaina uio lalàna io, ny fomba amam-panao Mozambikana ity lalàna ity. Amiko, mankamin'ny tsy fahombiazana ity lalàna ity satria tsy mahasahana manontolo ireo fomba amam-panao tranainy ananan'ireo vahoaka afrikàna amin'ny ankapobeny sy ny an'i Mozambikàna manokana.
PS: Omano ireo fitohitohizàna mba hamondronana ireo lehilahy ao Chibuto, Homuine, Mutarara, Macomia, sy ny sisa. |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/06/142465/ | Nahazo alàlana hitifitra raha vao mahita ireo miaramila gineàna | 2019-08-06T17:09:46 | Unknown | Ny antenimieran'ny Repoblikan'i Ginea CC BY 2.5
Ny 25 Jona 2019 teo, nolanian'ny Antenimieram-pirenena gineàna ny lalàna iray niteraka fanehoankevitra mivaivay mifandraika amin'ny fampiasàn'ny mpitandro filaminana ny fitaovampiadiana. Avy amin'ireo ONG sy ny mpanohitra ireo fanehoankevitra. Ny tranonkalam-baovao gineàna visionguinee.info no manazava :
Io lalàna io dia manome rariny ny fampiasan'ny mpitandro filaminana fitaovampiadiana – indrindra ho fiarovana ny toerana ifaharan'ireo zandary – nefa tsy manipika mazava tsara hoe tsy azo ampiasaina ireo basy ireo raha tsy misy fandrahonana ho faty na fandratràna goavana.
Tamin'ny 2017, nivoaka ny tatitra niraisan'ireo fikambanana tsy miankina amin'ny fanjakana mpiaro zon'olombelona ao Ginea, niarahany namoaka tamin'ny fanohanan'ireo ONG frantsay “Associations des Chrétiens pour l’Abolition de la Torture ( ACAT-France ) et la Ligue Française de Défense des Droits de l’Homme ( LDH) “, izay niaiky ny fisian'ny fandrosoana azo refesina raha momba ny resaka zon'olombelona, saingy miahiahy ihany koa noho ny fahabangàna eo aminìny lalàna misy amin'ny famaritana ny filàna mampiasa ny fiarovantena:
Ny ketrika vaovao amin'ny Lalàna Famaizana ao Ginea dia tsy mamaritra mazava tsara ny filàna mampiasa ny fiarovantena sy ny antony ilàna fampiasana hery. Ireo tantara ratsy momba ny maha-olona nisesisesy noho ny fampiasàna hery tsy mifandanja dia efa mateti-pitranga ao Ginea, raha tsy hilaza afa-tsy ireo tranga nisy tamin'ny 16 Aogositra 2016 tao Conakry (diabe am-pilaminana izay niafara tamin'ny fahafatesan'ny tovolahy iray ).
Marobe ireo mpanaramaso no mamerina mametraka fanontaniana ny amin'ny fizorana mankany amin'ny fampiasàna lalàna iray tahaka izany ao anaty firenena iray izay ireo mpitandro filaminana ao aminy dia fantatra amin'ny fampiasàna matetika sy tafahoatra ny heriny.
Velona ahiahy momba ny ho vokatr'io lalàna io, ireo ONG iraisampirenena mpiaro zon'olombelona, ny Amnesty International ny Human Rights Watch, tao anaty fanambaràna iray niraisany dia nanao fanombànana amin'ny ampahany ireo mpanao fihetsiketsehana sy ireo olon'ny mpitandro filaminana maty nandritra ireo hetsipanoherana tato anatin'ny taona faramparany lasa teo:
Ampolony ireo mpanao hetsipanoherana ary roa ireo olona natao hitandro ny fampiharana ny lalàna no namoy ny ainy tamin'ny 2012-2013, teo am-piomanana hiatrika ireo fifidianana solombavambahoaka. Raha kely indrindra dia olona 12 no maty, ka 6 tamin'ireo no voatifitra tamin'ny basy, ary hafa marobe no naratra, teo am-piomanana sy taorian'ny fifidianana izay ho filohampirenena tamin'ny 2015 . Raha kely indrindra dia olona 21 no maty nandritra ireo fihetsiketsehana tamin'ny 2018, izay raha kely indrindra dia 12 tamin'ireo no voan'ny tifitra nahafaty nataon'ny mpitandro filaminana tetsy andaniny, ary polisy iray sy zandary iray maty voan'ny tifitra nataon'ireo mpanao hetsipanoherana tetsy ankilany.
Ary na teo aza ny fampanantenana nataon'i Ginea nanoloana ny fianakaviambe iraisampirenena momba ny fampiasana fitaovampiadiana, toy ny fampahatsiahivan'ilay Gineàna mpanao gazety, Alpha Amadou Diallo azy ao amin'ny tranonkala gineàna mpanome vaovao sy fandalinana ramatoulaye.com izay mitanisa ny fanambaràna iray avy amin'ny fikambanana Cellule Balai Citoyen :
Ireo fenitra erantany amin'ny resaka zon'olombelona dia milaza fa ny fitaovampiadiana (zava-mipoaka) dia tsy tokony ho ampiasaina velively hanaparitahana fotsiny fivoriambahoaka iray.
Raha tsy azo ialàna ny tsy maintsy hampiasàna hery mba hanaparitahana hetsipanoherana iray mahery setra, dia izay fatran-kery faran'izay ambany indrindra no hany azon'ny mpitandro filaminana ampiasaina mba hifehezana ny toedraharaha, amin'ny fitazonana hatrany ny fampiasàna voalanjalanja ireo fitaovampiadiana tsy dia mahafaty
Fanampin'izay, ny fankatoavana io lalàna io dia tonga indrindra nialoha ireo fifidianana izay ho filohampirenena hatao amin'ny 2020 , ao anaty vanimpotoana izay mahabe ny mety hipongaran'mny herisetra satria ny Filoha Alpha Condé dia misisika mafy amin'ny faniriany hizotra mankany amin'ny fanitsiana ny Lalàm-panorenana hahafahany mbola midongy hikatsaka fepotoam-piasana fanintelony indray, izay voararan'ny andininy faha-27 amin'ny Lalam-panorenana amin'izao fotoana izao.
Ilay Kameroney mpanao gazety sady mpikatroka ho an'ny zon'olombelona, J. Rémie NGONO, dia mitanisa ao amin'ilay tranonkalam-baovao kameroney coupsfrancs.com fa
Ho fiomanana amin'ireo ho fihetsiketsehana hanoherana ny fepotoana fanintelo hitondràny, nasain'i Alpha Condé nolaniana ny lalàna iray mba hanomezana alalàna ireo zandary hitifitra toy ny akoho ireo mpanohitra.
Io lalàna andrandrain'ny maro an'isa mpiaradia amin'ny filoha io dia misedra fanoherana mafy ihany koa avy amin'ny mpanohitra. Ilay Gineàna mpanao gazety, Mamadou Baïlo Keïta, mitatitra ao amin'ny tranonkalam-baovao guineematin.com :
Niteraka resabe tokoa teo amin'ireo solombavambahoaka tao amin'ny Antenimieram-pirenena ilay andinin-dalàna. Ny vondrona parlemantera misy ireo Liberaly sy Demaokraty, iarahan'ireo olomboafidy UFDG [ Union des forces démocratiques de Guinée ] dia nandà ilay volavolan-dalàna napetraky ny governemanta tao amin'ny Antenimiera.
Araka ny fanamarihan'ireo marobe mpanaramaso, ny loza mitatao voalohany indrindra dia ireo mpitandro filaminana mampiseho fiheverana ho tsimatimanota. Araka izany, ho an'i Jim Wormington mpikaroka ao amin'ny rantsana Afrique ao amin'ny Human Rights Watch, manao fandrakofana ny faritra Afrika Andrefana:
La Guinée a une nouvelle loi qui vise à protéger les gendarmes qui utilisent les armes à feu des poursuites judiciaires.
Avec la Guinée au bord d’une crise politique, la loi pourrait favoriser l’impunité en cas de nouvelles violations des droits humains. https://t.co/oDBB7XDju6
— Jim Wormington (@jwormington) July 4, 2019
Manana lalàna iray vaovao i Ginea. Lalàna mikendry ny hiaro ireo zandary mampiasa basy mba tsy hiharan'ny fanenjehana eny amin'ny fitsaràna. Miaraka amin'i Ginea efa eo ambivitry ny olana politika, mety hampitombo ny tsimatimanota ilay lalàna raha misy tranga vaovao fanitsakitsahana zon'olombelona
Ahiahy ifampizaran'ilay mpitarika politika avy amin'ny mpanohitra, Bah Oury :
Les tragédies récurrentes que la Guinée a enregistrées tout au long de son histoire devraient pousser à réglementer plus strictement l’utilisation des armes à feu dans le cadre du maintien d’ordre. Cette loi laxiste est un danger et elle va dans la mauvaise direction. https://t.co/ktg21oHe4A
— Bah Oury (@bahourykigna) July 8, 2019
Ireo zava-mahatsiravina tsy tapaka voarakitra ao Ginea tao anatin'ny tantarany dia tokony hanosika mankany amin'ny fandrindràna henjana ny fampiasàna basy ao anatin'ny fitandroana filaminana. Ity lalàna ity dia tena loza iray ary mandeha mankany amin'ny làlana tsy izy
Ho an'i Nouhou Baldé, mpanao gazety sady mpandalina ny resaka politika, toekarena ary sosialy, mazava ny mety hisian'ny fihoaram-pefy:
#Loi dangereuse en #Guinée : les #gendarmes autorisés à tirer (avec des #armes de #guerre ), @guineematin , @FrancoisPatuel , @Amnesty , @hrw , #Guinea , https://t.co/WPVM8ELmCm
— Nouhou Baldé (@Nouhoubalde) June 27, 2019
#Lalàna mampididoza ao #Ginea: mahazo alàlana hitifitra ireo #zandary (amin'ny #basy fitondra #miady) @guineematin , @FrancoisPatuel , @Amnesty , @hrw , #Guinea , https://t.co/WPVM8ELmCm
Miaraka amina Commission électorale nationale indépendante (CENI) tsy eken'ny rehetra, sy rafi-pitsarana eo ambany vahohon'ny filoha Alpha Condé, ny fampidirana io lalàna io no hetsika farany natao handemena izay rehetra mpanohitra ireo andrana ataon'ny fanjakana hanery ny fametrahana ao Ginea ny fisiana fepotoam-pitondrana fanintelony . |
https://mg.globalvoices.org/2019/08/06/142078/ | Togo : Nandresy ny fahalalahan’ny fampahalalam-baovao, saingy mitohy ny fifandonana | 2019-08-06T12:11:21 | Unknown | (Lahatsoratra nivoaka ny 29 Martsa 2013) Nosoratan’i Madeleine Bair, tompon’andraikitry ny fantsona ho an'ny zon’olombelona ao amin’ny fikambanana WITNESS ity lahatsoratra ity.
Natambatra sy navoaka tao amin’ny kaonty YouTube sy Twitter ireo lahatsarin’olon-tsotra momba ny hetsi-panoherana tamin’ny volana Febroary sy Martsa 2013 tany Togo, izay amin’ny teny Frantsay avokoa. Azo jerena ao amin’ny Fantson'ny Zon'Olombelona ao amin’ny YouTube ny fifantenana feno ireo lahatsary ireo.
Faly tamin’ny fanapahan-kevitry ny Fitsarana Avo momba ny Lalampanorenana tamin’ny fandàvana ny lalàna izay nametra ny fahalalahan’ny fampahalalam-baovao ireo mpanao gazety avy ao Togo, firenena iray any Afrika Andrefana. Hanome ny fahefana ho an'ny sampandraharaha mpandrindra ny fampahalalam-baovao ao amin’ny firenena hanasazy ireo mpanao gazety, ny fanasivanana sy ny fanakatonana ireo sampam-baovao tsy manana didy avy any amin'ny fitsarana ity lalàna ity.
Naneho hevitra momba ny lalana nankatoavina tamin’ny volana Febroary (2013) ireo mpanao gazety Togoley tamin’ny alalan'ny fanapahana ny fampahalalam-baovao sy ny fitokonana teo anoloan’ny lapam-panjakana ny volana Martsa (2013). Nandrakitra ireo fihetsiketsehana sy ny fihetsik’ireo manampahefana ny lahatsary nataon’ireo olon-tsotra mpanao gazety sy ny vondrona mpiaro ireo mpikatroka. Nahitana ny fampiasana herisetra tafahoatra tao anatin'izany, izay nitarika fahasemporana tamin’ny alalan’ny etona mandatsa-dranomaso sy ireo ratra vokatr’ireo bala fingotra.
Satria efa nanakaiky ny fifidianana dia nitohy ny fahazarana nataon'ireo mpitondra Togoley amin'ny famoretana ny asa fanaovan-gazety sy ireo mpanohitra izay ao anatin'ny fikasana hanakana mandrakariva ny dingana ara-demokratika sy ny fifikirana amin’ny fahefana.
Nandritra ny taompolo dimy, antoko tokana ihany, ny Fivondronan'ny Vahoaka Togoley (RTP) no nitondra io firenena kely io. Tany amin’ny taompolo 1990, nankatoa ny fanavaozana demokratika i Togo, anisan’izany ny fifidianana ahitana antoko politika maro. Saingy tsy mbola nahavita nanatanteraka ireo fanovana ireo izy, nomarihin’ny fifandirana ara-politika sy ny herisetra ary ny famoretana ny antoko mpanohitra ny fifidianana rehetra nisy.
Nitovy tsy nisy hafa tamin'izany ihany koa no nitranga tamin’io taona io. Ho an’ireo fifidianana nokasaina natao ny faran’ny volana Martsa (2013), mpikambana miisa 27 avy amin’ny fiaraha-mitantan’ny mpanohitra, anisan’izany ny Filohan’ny Fiaraha-mientana Nasionaly ho an’ny Fanovana , no nosamborina noho ny fiampangana nifandraika tamin’ny haintrano niseho tao an-drenivohitra Lome. Norarana ihany koa tamin’ny baomba mandatsa-dranomaso sy ny bala fingotra ireo fihetsiketsehana manohitra ireo fisamborana ireo. Nahemotra noho izany ny fifidianana.
Niatrika sakana hafa ireo mpanao gazety tany Togo na dia teo aza ny fanapahan-kevitry ny fitsarana tamin'ny fanafoanana ny famerana ny asa fanaovan-gazety. Namaritra ny gazety Togoley ho ‘’tsy malalaka’’ ny fikambanana Freedom House , tsy noho ny famerana araky ny lalàna, fa noho ny fandrahonana sy ny tsimatimanota amin’ny fanafihana ny gazety. Nahatonga ny fanaovan-gazety an-tserasera ho manandanja kokoa ny sivana ofisialy na ny fampiharana azy tsisatry. Araka ny voalazan’ilay mpanao gazety Noel Tadégnon hoe: inoana fa hitodika any amin’ny aterineto ireo mpanao gazety mba hialana amin’ny sivana ataon’ny governemanta raha mbola mitohy ihany ny ady.
Tsidiho ny lisitry ny famakiana lahatsary ao amin’ny fantson'ny zon’olombelona raha te hahita ireo lahatsary handraisana anjara maromaro momba ny famoretana ny fahalalahan’ny asa fanaovan-gazety sy ny mpanohitra any Togo ianao . Vokatry ny fiaraha-miasa teo amin’ny fikambanana Witness sy ny Storyful , nampiantranoana tao amin’ny YouTube ireo lahatsarin’ny Human Rights Channel (Fantson'ny Zon'Olombelona). |
Subsets and Splits
No community queries yet
The top public SQL queries from the community will appear here once available.