Upload 29 files

nagananda_clean.csv

@@ -0,0 +1,124 @@
+id,sanskrit,sanskrit_devanagari
+nā_1.1,# Text prathamo 'ṅkaḥ dhyānavyājamupetya cintayasi kāmunmīlya cakṣuḥ kṣaṇaṃ padhyānaṅgaśarāturaṃ janamimaṃ trātā 'pi no rakṣasi / mithyākāruṇiko 'si nirghṛṇātarastvattaḥ kuto 'nyaḥ pumān serṣyaṃ māravadhūbhirityabhihito bodhau jinaḥ pātu vaḥ,# तेxत् प्रथमो ऽङ्कः ध्यानव्याजमुपेत्य चिन्तयसि कामुन्मील्य चक्षुः क्षणं पध्यानङ्गशरातुरं जनमिमं त्राता ऽपि नो रक्षसि / मिथ्याकारुणिको ऽसि निर्घृणातरस्त्वत्तः कुतो ऽन्यः पुमान् सेर्ष्यं मारवधूभिरित्यभिहितो बोधौ जिनः पातु वः
+nā_1.2,api ca- kāmenākṛṣya cāpaṃ hatapaṭuhāvalgibhirmāravīrair bhrabhaṅgotkalpajṛmbhāsmitacalitaddṛśā divyanārījanena / siddhaiḥ prahvottamāṅgaiḥ pulakitavapuṣā vismayād vāsavena dhyāyan bodheravāptāvacalita iti vaḥ pātu dṛṣṭo munīndraḥ,अपि च- कामेनाकृष्य चापं हतपटुहावल्गिभिर्मारवीरैर् भ्रभङ्गोत्कल्पजृम्भास्मितचलितद्दृशा दिव्यनारीजनेन / सिद्धैः प्रह्वोत्तमाङ्गैः पुलकितवपुषा विस्मयाद् वासवेन ध्यायन् बोधेरवाप्तावचलित इति वः पातु दृष्टो मुनीन्द्रः
+nā_1.3,śrīharṣo nipuṇaḥ kaviḥ pariṣadapyeṣā guṇāgrāhiṇī loke hāri ca bodhisattvacaritaṃ nāṭye ca dakṣā vayam / vastvekaikamapīha vāñchitaphalaprāpteḥ padaṃ kiṃ puna- rmadūbhāgyopacayādayaṃ samuditaḥ sarvo guṇānāṃ gaṇaḥ,श्रीहर्षो निपुणः कविः परिषदप्येषा गुणाग्राहिणी लोके हारि च बोधिसत्त्वचरितं नाट्ये च दक्षा वयम् / वस्त्वेकैकमपीह वाञ्छितफलप्राप्तेः पदं किं पुन- र्मदूभाग्योपचयादयं समुदितः सर्वो गुणानां गणः
+nā_1.4,dvijaparijanabandhuhite madbhavanataṭākahaṃsi mṛduśīle / parapuruṣacandrakamalinyārye kāryāditastāvat,द्विजपरिजनबन्धुहिते मद्भवनतटाकहंसि मृदुशीले / परपुरुषचन्द्रकमलिन्यार्ये कार्यादितस्तावत्
+nā_1.5,pitrorvidhātuṃ śuśrūṣāṃ tyaktvaiśvarya kramāgatam / vanaṃ yāmyahamadyaiva yathā jīmūtavāhanaḥ,पित्रोर्विधातुं शुश्रूषां त्यक्त्वैश्वर्य क्रमागतम् / वनं याम्यहमद्यैव यथा जीमूतवाहनः
+nā_1.6,rāgasyāspadamityavaimi na hi me dhvaṃsīti na pratyayaḥ kṛtyākṛtyavicāraṇāsu vimukhaṃ ko vā na vetti kṣitau / evaṃ nindyamapīdamindriyavaśaṃ prītyai bhaved yauvanaṃ bhaktyā yāti yadītthameva pitarau śuśrūṣamāṇasya me,रागस्यास्पदमित्यवैमि न हि मे ध्वंसीति न प्रत्ययः कृत्याकृत्यविचारणासु विमुखं को वा न वेत्ति क्षितौ / एवं निन्द्यमपीदमिन्द्रियवशं प्रीत्यै भवेद् यौवनं भक्त्या याति यदीत्थमेव पितरौ शुश्रूषमाणस्य मे
+nā_1.7,tiṣṭhan bhāti pituḥ puro bhuvi yathā siṃhāsane kiṃ tathā? yat saṃvāhayataḥ sukhaṃ tu caraṇau tātasya kiṃ rājake? kiṃ bhukte bhuvanatraye dhṛtirasau bhuktojjhite yā guroḥ? āyāsaḥ khalu rājyamujjhitagurustatrāsti kaścid guṇaḥ?,तिष्ठन् भाति पितुः पुरो भुवि यथा सिंहासने किं तथा? यत् संवाहयतः सुखं तु चरणौ तातस्य किं राजके? किं भुक्ते भुवनत्रये धृतिरसौ भुक्तोज्झिते या गुरोः? आयासः खलु राज्यमुज्झितगुरुस्तत्रास्ति कश्चिद् गुणः?
+nā_1.8,nyāyye vartmani yojitāḥ prakṛtayaḥ santaḥ sukhaṃ sthāpitā nīto bandhujanastathātmasamatāṃ rājye ca rakṣā kṛtā / datto dattamanorathādhikaphalaḥ kalpadrumo 'pyarthine kiṃ karttavyamataḥ paraṃ kathaya vā yatte sthitaṃ cetasi,न्याय्ये वर्त्मनि योजिताः प्रकृतयः सन्तः सुखं स्थापिता नीतो बन्धुजनस्तथात्मसमतां राज्ये च रक्षा कृता / दत्तो दत्तमनोरथाधिकफलः कल्पद्रुमो ऽप्यर्थिने किं कर्त्तव्यमतः परं कथय वा यत्ते स्थितं चेतसि
+nā_1.9,mādyaddiggajagaṇḍabhittikaṣaṇairbhanasravaccandanaḥ krandatkandaragahvaro jalanidherāsphālito vīcibhiḥ / pādālaktakaraktamauktikaśilaḥ siddhāṅganānāṃ gataiḥ sevyo 'yaṃ malayācalaḥ kimapi me cetaḥ karotyutsukam,माद्यद्दिग्गजगण्डभित्तिकषणैर्भनस्रवच्चन्दनः क्रन्दत्कन्दरगह्वरो जलनिधेरास्फालितो वीचिभिः / पादालक्तकरक्तमौक्तिकशिलः सिद्धाङ्गनानां गतैः सेव्यो ऽयं मलयाचलः किमपि मे चेतः करोत्युत्सुकम्
+nā_1.10,dakṣiṇaṃ spandate cakṣuḥ phalākāṅkṣā na me kvacit / na ca mithyā munivacaḥ kathayiṣyati kiṃ nvidam,दक्षिणं स्पन्दते चक्षुः फलाकाङ्क्षा न मे क्वचित् / न च मिथ्या मुनिवचः कथयिष्यति किं न्विदम्
+nā_1.11,vāso 'rthaṃ dayayaiva nātipṛthavaḥ kṛttāstarūṇāṃ tvaco bhagnālakṣyajaratkamaṇḍalu nabhaḥsvacchaṃ payo nairjharam / dṛśyante truṭitojjhitāśca baṭubhiormauñjyaḥ kvacinmekhalā nityākarṇanayā śukena ca padaṃ sāmnāmidaṃ paṭhayate,वासो ऽर्थं दययैव नातिपृथवः कृत्तास्तरूणां त्वचो भग्नालक्ष्यजरत्कमण्डलु नभःस्वच्छं पयो नैर्झरम् / दृश्यन्ते त्रुटितोज्झिताश्च बटुभिओर्मौञ्ज्यः क्वचिन्मेखला नित्याकर्णनया शुकेन च पदं साम्नामिदं पठयते
+nā_1.12,madhuramiva vadanti svāgataṃ bhṛṅgaśabdai- rnatimiva phalanamraiḥ kurvate 'mī śirobhiḥ / mama dadata ivārghyaṃ puṣpavṛṣṭīḥ kirantaḥ kathamatithisaparyyāṃ śikṣitāḥ śākhino 'pi,मधुरमिव वदन्ति स्वागतं भृङ्गशब्दै- र्नतिमिव फलनम्रैः कुर्वते ऽमी शिरोभिः / मम ददत इवार्घ्यं पुष्पवृष्टीः किरन्तः कथमतिथिसपर्य्यां शिक्षिताः शाखिनो ऽपि
+nā_1.13,sthānaprāptyā dadhānaṃ prakaṭitagamakāṃ mandratāravyavasthāṃ nirhrādinyā vipañcyā militamaliruteneva tantrīsvareṇa / ete dantāntarālasthitatṛṇakavalacchedaśabdaṃ niyamya vyājihyāṅgāḥ kuraṅgāḥ sphuṭalalitapadaṃ gītamākarṇayanti,स्थानप्राप्त्या दधानं प्रकटितगमकां मन्द्रतारव्यवस्थां निर्ह्रादिन्या विपञ्च्या मिलितमलिरुतेनेव तन्त्रीस्वरेण / एते दन्तान्तरालस्थिततृणकवलच्छेदशब्दं नियम्य व्याजिह्याङ्गाः कुरङ्गाः स्फुटललितपदं गीतमाकर्णयन्ति
+nā_1.14,ulphullakalamalakesaraparāgagauradyute ! mama hi gauri ! abhivāñchitaṃ prasidhyatu bhagavati ! yuṣmatprasādena,उल्फुल्लकलमलकेसरपरागगौरद्युते ! मम हि गौरि ! अभिवाञ्छितं प्रसिध्यतु भगवति ! युष्मत्प्रसादेन
+nā_1.15,vyaktirvyañcanadhātunā daśavidhenāpyatra labdhāmunā vispaṣṭo drutamadhyalambitaparicchinnastridhāyaṃ layaḥ / gopucchapramukhāḥ krameṇa yatayastistro 'pi sampāditā- stattvaughānugatāśca vādyavidhayaḥ samyak trayo darśitāḥ,व्यक्तिर्व्यञ्चनधातुना दशविधेनाप्यत्र लब्धामुना विस्पष्टो द्रुतमध्यलम्बितपरिच्छिन्नस्त्रिधायं लयः / गोप���च्छप्रमुखाः क्रमेण यतयस्तिस्त्रो ऽपि सम्पादिता- स्तत्त्वौघानुगताश्च वाद्यविधयः सम्यक् त्रयो दर्शिताः
+nā_1.16,svargastrī yadi tatkṛtārthamabhavaccakṣuḥsahastra hare- rnāgī cenna rasātalaṃ śaśabhṛtā śūnyaṃ mukhe 'syāḥ sthite / jātirnaḥ sakalānyajātijayinī vidyādharī cediyaṃ syātsiddhānvayajā yadi tribhuvane siddhā prasiddhāstataḥ,स्वर्गस्त्री यदि तत्कृतार्थमभवच्चक्षुःसहस्त्र हरे- र्नागी चेन्न रसातलं शशभृता शून्यं मुखे ऽस्याः स्थिते / जातिर्नः सकलान्यजातिजयिनी विद्याधरी चेदियं स्यात्सिद्धान्वयजा यदि त्रिभुवने सिद्धा प्रसिद्धास्ततः
+nā_1.17,tanuriyaṃ taralāyatalocane ! śvasitakampitapīnaghanastani ! śramamalaṃ tapasaiva gatā punaḥ kimiti sambhramakāriṇi ! khidyate,तनुरियं तरलायतलोचने ! श्वसितकम्पितपीनघनस्तनि ! श्रममलं तपसैव गता पुनः किमिति सम्भ्रमकारिणि ! खिद्यते
+nā_1.18,uṣṇīṣaḥ sphuṭa eṣa mūrddhani vibhātyūrṇeyamantarbhruvo- ścakṣustāmarasānukāri hariṇā vakṣaḥsthalaṃ sparddhate / cakrāṅkañca yathā padadvayamidaṃ manye tathā ko 'pyayaṃ no vidyādharacakravarttipadavīmaprāpya viśrāmyati,उष्णीषः स्फुट एष मूर्द्धनि विभात्यूर्णेयमन्तर्भ्रुवो- श्चक्षुस्तामरसानुकारि हरिणा वक्षःस्थलं स्पर्द्धते / चक्राङ्कञ्च यथा पदद्वयमिदं मन्ये तथा को ऽप्ययं नो विद्याधरचक्रवर्त्तिपदवीमप्राप्य विश्राम्यति
+nā_1.19,ekkato guruvaaṇaṃ aṇṇato daiadaṃsaṇasuhāiṃ / gamaṇāgamaṇādhirūḍhaṃ ajja bi dolaedi me hiaaṃ,एक्कतो गुरुवअणं अण्णतो दैअदंसणसुहाइं / गमणागमणाधिरूढं अज्ज बि दोलएदि मे हिअअं
+nā_1.19,ekato guruvacanamanyato dayitadarśanasukhāni / gamanāgamanādhirūḍhamadyāpi dolāyate me hṛdayam,एकतो गुरुवचनमन्यतो दयितदर्शनसुखानि / गमनागमनाधिरूढमद्यापि दोलायते मे हृदयम्
+nā_1.20,anayā jaghanābhogamantharayānayā / anyato 'pi vrajantyā me hṛdaye nihitaṃ padam,अनया जघनाभोगमन्थरयानया / अन्यतो ऽपि व्रजन्त्या मे हृदये निहितं पदम्
+nā_1.21,tāpāt tatkṣaṇaghṛṣṭacandanarasāpāṇḍū kapālau vahan saṃsavaktairnijakarṇatālapavanaiḥ saṃvijyamānānanaḥ / sampratyeṣa viśeṣasiktahṛdayā hastojjhitaiḥ śīkarai- rgāḍhāyallakaduḥsahāmiva daśāṃ dhatte gajānāṃ patiḥ,तापात् तत्क्षणघृष्टचन्दनरसापाण्डू कपालौ वहन् संसवक्तैर्निजकर्णतालपवनैः संविज्यमानाननः / सम्प्रत्येष विशेषसिक्तहृदया हस्तोज्झितैः शीकरै- र्गाढायल्लकदुःसहामिव दशां धत्ते गजानां पतिः
+nā_2.1,iti prathamo 'ṅkaḥ / dvitīyo 'ṅkaḥ kuṇasi ghaṇacandaṇaladāpallavasaṃsaggasīalaṃ pi imaṃ / ṇīsāsehiṃ tumaṃ evva kaalīdalamāruaṃ uṇhaṃ,इति प्रथमो ऽङ्कः / द्वितीयो ऽङ्कः कुणसि घणचन्दणलदापल्लवसंसग्गसीअलं पि इमं / णीसासेहिं तुमं एव्व कअलीदलमारुअं उण्हं
+nā_2.2,vyāvṛtyaiva sitāsitekṣaṇarucā tānāaśrame śākhinaḥ kurvatyā viṭapāvasaktavilasatkṛṣṇājinaudhāniva / yad dṛṣṭosmi tayā munerapi purastenaiva mayyāhate puṣpeṣo ! bhavatā mudhaiva kimiti kṣipyanta ete śarāḥ?,व्यावृत्यैव सितासितेक्षणरुचा तानाअश्रमे शाखिनः कुर्वत्या विटपावसक्तविलसत्कृष्णाजिनौधानिव / यद��� दृष्टोस्मि तया मुनेरपि पुरस्तेनैव मय्याहते पुष्पेषो ! भवता मुधैव किमिति क्षिप्यन्त एते शराः?
+nā_2.3,nītāḥ kiṃ na niśāḥ śaśāṅkadhavalā nāghrātamindīvaraṃ? kiṃ nonmīlitamālatīsurabhayaḥ soḍhāḥ pradoṣānilāḥ? jhaṅkāraḥ kamalākare madhulihāṃ kiṃ vā mayā na śruto? nirvyājaṃ vidhureṣvadhīra iti māṃ yenābhidhatte bhavān?,नीताः किं न निशाः शशाङ्कधवला नाघ्रातमिन्दीवरं? किं नोन्मीलितमालतीसुरभयः सोढाः प्रदोषानिलाः? झङ्कारः कमलाकरे मधुलिहां किं वा मया न श्रुतो? निर्व्याजं विधुरेष्वधीर इति मां येनाभिधत्ते भवान्?
+nā_2.4,strīhṛdayena na soḍhāḥ kṣiptāḥ kusumeṣavo 'pyanaṅgena / yenādyaiva purastava vadāmi dhīra iti sa kathamaham?,स्त्रीहृदयेन न सोढाः क्षिप्ताः कुसुमेषवो ऽप्यनङ्गेन / येनाद्यैव पुरस्तव वदामि धीर इति स कथमहम्?
+nā_2.5,candanalatāgṛhamidaṃ sacandramaṇiśilamapi priyaṃ na mama / candrānanayā rahitaṃ candrikayā mukhamiva niśāyāḥ,चन्दनलतागृहमिदं सचन्द्रमणिशिलमपि प्रियं न मम / चन्द्राननया रहितं चन्द्रिकया मुखमिव निशायाः
+nā_2.6,śaśimaṇiśilā seyaṃ yasyāṃ vipāṇḍuramānanaṃ karakisalaye kṛtvā vāme ghanaśvasitodgamā / cirayati mayi vyaktākūtā manāk sphuritairbhruvo- rviramitamanomanyurdṛṣṭā mayā rudatī priyā,शशिमणिशिला सेयं यस्यां विपाण्डुरमाननं करकिसलये कृत्वा वामे घनश्वसितोद्गमा / चिरयति मयि व्यक्ताकूता मनाक् स्फुरितैर्भ्रुवो- र्विरमितमनोमन्युर्दृष्टा मया रुदती प्रिया
+nā_2.7,niṣyandata ivānena mukhacandrodayena te / etad vāṣpāmbunā siktaṃ candrakāntaśilātalam,निष्यन्दत इवानेन मुखचन्द्रोदयेन ते / एतद् वाष्पाम्बुना सिक्तं चन्द्रकान्तशिलातलम्
+nā_2.8,akliṣṭabimbaśobhādharasya nayanotsavasya śaśina iva / dayitāmukhasya sukhayati rekhāpi prathamadṛṣṭayem,अक्लिष्टबिम्बशोभाधरस्य नयनोत्सवस्य शशिन इव / दयितामुखस्य सुखयति रेखापि प्रथमदृष्टयेम्
+nā_2.9,priyā sannihitaiveyaṃ saṅkalpasthāpitā puraḥ / dṛṣṭvā dṛṣṭvā likhāmyenāṃ yadi tat ko 'tra vismayaḥ !,प्रिया सन्निहितैवेयं सङ्कल्पस्थापिता पुरः / दृष्ट्वा दृष्ट्वा लिखाम्येनां यदि तत् को ऽत्र विस्मयः !
+nā_2.10,yaddhidyādhararājavaṃśatilakaḥ prājñaḥ satāṃ sambhato rūpeṇāpratimaḥ parākramadhano viddhān vinīto yuva / yaccasūnapi santyajet karuṇayā sattvārthamabhyudyata- stenāsmai dadataḥ svasāramatulāṃ tuṣṭirviṣādaśca me,यद्धिद्याधरराजवंशतिलकः प्राज्ञः सतां सम्भतो रूपेणाप्रतिमः पराक्रमधनो विद्धान् विनीतो युव / यच्चसूनपि सन्त्यजेत् करुणया सत्त्वार्थमभ्युद्यत- स्तेनास्मै ददतः स्वसारमतुलां तुष्टिर्विषादश्च मे
+nā_2.11,na khalu na khalu mugdhe ! sāhasaṃ kāryamīdṛk vyapanaya karametaṃ pallavābhaṃ latāyāḥ / kusumamapi vicetuṃ yo na manye samarthaḥ kalayati sa kathaṃ te pāśamudbandhanāya?,न खलु न खलु मुग्धे ! साहसं कार्यमीदृक् व्यपनय करमेतं पल्लवाभं लतायाः / कुसुममपि विचेतुं यो न मन्ये समर्थः कलयति स कथं ते पाशमुद्बन्धनाय?
+nā_2.12,kaṇṭhe hāralatāyogye yena pāśastvayārpitaḥ / gṛhītaḥ sāparādho 'yaṃ kathaṃ te mucyate karaḥ?,कण्ठे हारलतायोग्ये येन पाशस्त्वयार्पितः / गृहीतः सापराधो ऽयं कथं ते मुच्यते करः?
+nā_2.13,vṛṣṭayā piṣṭātakasya dyutimiha malaye meyutulyāṃ dadhānaḥ sadyaḥ sindūradūrīkṛtadivasasamārambhasandhyātapaśrīḥ / udūgitairaṅganānāṃ calacaraṇaraṇannūpurahrādahṛdyai- rūdvāhasnānavelāṃ kathayati bhavataḥ siddhaye siddhalokaḥ,वृष्टया पिष्टातकस्य द्युतिमिह मलये मेयुतुल्यां दधानः सद्यः सिन्दूरदूरीकृतदिवससमारम्भसन्ध्यातपश्रीः / उदूगितैरङ्गनानां चलचरणरणन्नूपुरह्रादहृद्यै- रूद्वाहस्नानवेलां कथयति भवतः सिद्धये सिद्धलोकः
+nā_2.14,anyonyadarśanakṛtaḥ samānarūpānurāgakulavayasām / keṣāñcideva manye samāgamo bhavati puṇyavatām,अन्योन्यदर्शनकृतः समानरूपानुरागकुलवयसाम् / केषाञ्चिदेव मन्ये समागमो भवति पुण्यवताम्
+nā_3.1,iti dvitiyo 'ṅkaḥ / tṛtīyo 'ṅkaḥ ṇiccaṃ jo pibai suraṃ jaṇassa piasagamaṃ ca jo kuṇai / maha de do abi devā baladeo kāmadeo a,इति द्वितियो ऽङ्कः / तृतीयो ऽङ्कः णिच्चं जो पिबै सुरं जणस्स पिअसगमं च जो कुणै / मह दे दो अबि देवा बलदेओ कामदेओ अ
+nā_3.2,vacchatthalamhi daiā diṇṇuppalavāsiā muhe mairā / sīsammi a seharao ṇiccaṃ via saṃṭhiā jassa,वच्छत्थलम्हि दैआ दिण्णुप्पलवासिआ मुहे मैरा / सीसम्मि अ सेहरओ णिच्चं विअ संठिआ जस्स
+nā_3.3,hariharapidāmahāṇaṃ pi gavvido jo ṇa jāṇai ṇamiduṃ / so seharao calaṇesu tujja ṇomālie padai,हरिहरपिदामहाणं पि गव्विदो जो ण जाणै णमिदुं / सो सेहरओ चलणेसु तुज्ज णोमालिए पदै
+nā_3.4,dṛṣṭā dṛṣṭimadho dadāti kurute nālāpamābhāṣitā śayyāyāṃ parivṛtya tiṣṭhati balādāliṅgitā vepate / niryantīṣu sakhīṣu vāsabhavanānnirgantumevehate jātā vāmatayaiva me 'dya sutarāṃ prityai navoḍhā priyā,दृष्टा दृष्टिमधो ददाति कुरुते नालापमाभाषिता शय्यायां परिवृत्य तिष्ठति बलादालिङ्गिता वेपते / निर्यन्तीषु सखीषु वासभवनान्निर्गन्तुमेवेहते जाता वामतयैव मे ऽद्य सुतरां प्रित्यै नवोढा प्रिया
+nā_3.5,huṅkāraṃ dadatā mayā prativaco yanmaunamāsevitaṃ yad dāvānaladīptibhistanuriyaṃ candrātapaistāpitā / dhyātaṃ yat subahūnyanamanasā naktandināni priye ! tasyaitat tapasaḥ phalaṃ mukhamidaṃ paśyāmi yatte 'dhunā,हुङ्कारं ददता मया प्रतिवचो यन्मौनमासेवितं यद् दावानलदीप्तिभिस्तनुरियं चन्द्रातपैस्तापिता / ध्यातं यत् सुबहून्यनमनसा नक्तन्दिनानि प्रिये ! तस्यैतत् तपसः फलं मुखमिदं पश्यामि यत्ते ऽधुना
+nā_3.6,khedāya stanabhāra eva kimu te madhyasya hāro 'paraḥ? śrāmyatyūruyugaṃ nitambabharataḥ kāñcyānayā kiṃ punaḥ? śaktiḥ pādayugatya norupugalaṃ voḍhu kuto nūpurau? svāṅgaireva vimūṣitāsi vahasi kleśāya kiṃ maṇḍanam?,खेदाय स्तनभार एव किमु ते मध्यस्य हारो ऽपरः? श्राम्यत्यूरुयुगं नितम्बभरतः काञ्च्यानया किं पुनः? शक्तिः पादयुगत्य नोरुपुगलं वोढु कुतो नूपुरौ? स्वाङ्गैरेव विमूषितासि वहसि क्लेशाय किं मण्डनम्?
+nā_3.7,niṣyandaścandanānāṃ śiśirayati latāmaṇḍape kuṭṭimāntā- nārād dhārāgṛhāṇāṃ dhvanimanu tatute tāṇḍavaṃ nolakaṇṭhaḥ / yantronmuktaśca vegād calati viṭapināṃ pūrayannālavālā- nāpātotpīḍahelāhṛta kusumarajaḥpiñjaro 'yaṃ jalaughaḥ,नि���्यन्दश्चन्दनानां शिशिरयति लतामण्डपे कुट्टिमान्ता- नाराद् धारागृहाणां ध्वनिमनु ततुते ताण्डवं नोलकण्ठः / यन्त्रोन्मुक्तश्च वेगाद् चलति विटपिनां पूरयन्नालवाला- नापातोत्पीडहेलाहृत कुसुमरजःपिञ्जरो ऽयं जलौघः
+nā_3.8,api ca- amī gītārambhaimukharitalatāmaṇḍapabhuvaḥ parāgaiḥ puṣpāṇāṃ prakaṭapaṭavāsavyatikarāḥ / pibantaḥ paryyāptaṃ saha sahacarībhirmaghurasaṃ samantādāpānotsavamanabhavantīva madhupāḥ,अपि च- अमी गीतारम्भैमुखरितलतामण्डपभुवः परागैः पुष्पाणां प्रकटपटवासव्यतिकराः / पिबन्तः पर्य्याप्तं सह सहचरीभिर्मघुरसं समन्तादापानोत्सवमनभवन्तीव मधुपाः
+nā_3.9,digdhāṅgā haricandanena dadhataḥ santānakānāṃ srajo māṇikyābharaṇaprabhāvyatikaraiścitrīkṛtācchāṃśukāḥ / sārddha siddhajanairmadhūni dayitāpītāvaśiṣṭānyamī miśrībhūya pibanti candanatarucchāyāsu vidyādharāḥ,दिग्धाङ्गा हरिचन्दनेन दधतः सन्तानकानां स्रजो माणिक्याभरणप्रभाव्यतिकरैश्चित्रीकृताच्छांशुकाः / सार्द्ध सिद्धजनैर्मधूनि दयितापीतावशिष्टान्यमी मिश्रीभूय पिबन्ति चन्दनतरुच्छायासु विद्याधराः
+nā_3.10,etanmukhaṃ priyāyāḥ śaśinaṃ jitvā kapolayāḥ kāntyā / tāpānurktamadhunā kamalaṃ dhruvamīhate jetum,एतन्मुखं प्रियायाः शशिनं जित्वा कपोलयाः कान्त्या / तापानुर्क्तमधुना कमलं ध्रुवमीहते जेतुम्
+nā_3.11,etatte bhrulatollāsi pāṭalādharapallavam / mukhaṃ nandanamudyānamato 'nyatkevalaṃ vanam,एतत्ते भ्रुलतोल्लासि पाटलाधरपल्लवम् / मुखं नन्दनमुद्यानमतो ऽन्यत्केवलं वनम्
+nā_3.12,smitapuṣpodgamo 'yaṃ te dṛśyate 'dharapallave / phalaṃ tvanyatra mugdhākṣi ! cakṣuṣormama paśyataḥ,स्मितपुष्पोद्गमो ऽयं ते दृश्यते ऽधरपल्लवे / फलं त्वन्यत्र मुग्धाक्षि ! चक्षुषोर्मम पश्यतः
+nā_3.13,dinakarakarāmṛṣṭaṃ bibhrat dyutiṃ paripāṭalāṃ daśanakiraṇauḥ saṃsarpadbhiḥ sphuṭīkṛtakesaram / ayi makhamidaṃ mugdhe ! satyaṃ samaṃ kamalena te madhu madhukaraḥ kintvetasmin pibbanna vibhāvyate?,दिनकरकरामृष्टं बिभ्रत् द्युतिं परिपाटलां दशनकिरणौः संसर्पद्भिः स्फुटीकृतकेसरम् / अयि मखमिदं मुग्धे ! सत्यं समं कमलेन ते मधु मधुकरः किन्त्वेतस्मिन् पिब्बन्न विभाव्यते?
+nā_3.14,anihatya taṃ sapatnaṃ kathamiva jīmūtavāhanasyāham / kathayiṣyāmi hṛtaṃ tava rājyaṃ rīpuṇeti nirlajjaḥ?,अनिहत्य तं सपत्नं कथमिव जीमूतवाहनस्याहम् / कथयिष्यामि हृतं तव राज्यं रीपुणेति निर्लज्जः?
+nā_3.15,saṃsarpadbhiḥ samantāt kṛtasakalaviyanmārgayānairvimānaiḥ kurvāṇāḥ prāvṛṣīva sthagitaravirucaḥ śyāmatāṃ vāsarasya / ete yātāśca sadyastava vacanamitaḥ prāpya yuddhāya siddhāḥ siddhañcodvṛttaśatrukṣayabhayavinamudrājakaṃ te svarājyam,संसर्पद्भिः समन्तात् कृतसकलवियन्मार्गयानैर्विमानैः कुर्वाणाः प्रावृषीव स्थगितरविरुचः श्यामतां वासरस्य / एते याताश्च सद्यस्तव वचनमितः प्राप्य युद्धाय सिद्धाः सिद्धञ्चोद्वृत्तशत्रुक्षयभयविनमुद्राजकं ते स्वराज्यम्
+nā_3.16,ekākināpi hi mayā rabhasāvakṛṣṭanistriṃśadīdhitisaṭābharabhāsureṇa / ārānnipatya hariṇeva mataṅgajendramājau mataṅgahatakaṃ viddhi,एकाकिनापि हि मया रभसावकृष्टनिस्त्रिंशदीधितिसटाभरभासुरेण / आरान्निपत्य हरिणेव मतङ्गजेन्द्रमाजौ मतङ्गहतकं विद्धि
+nā_3.17,svaśarīramapi parārthe yaḥ khalu dadyādayācitaḥ kṛpayā / rājyasya kṛte sa kathaṃ prāṇivadhakrauryamanumanute,स्वशरीरमपि परार्थे यः खलु दद्यादयाचितः कृपया / राज्यस्य कृते स कथं प्राणिवधक्रौर्यमनुमनुते
+nā_3.18,nidrāmudrāvabandhānmadhukaramaniśaṃ padmakāśādapāsya- nnāśāpūraikakarmapravaṇanijakaraprīṇitāśeṣaviśvaḥ / dṛṣṭaḥ siddhaiḥ prasaktastutimukharamukhairastamapyeṣa gacchan ekaḥ ślāghyo vivasvān parahitakaraṇāyaiva yasya prayāsaḥḥ,निद्रामुद्रावबन्धान्मधुकरमनिशं पद्मकाशादपास्य- न्नाशापूरैककर्मप्रवणनिजकरप्रीणिताशेषविश्वः / दृष्टः सिद्धैः प्रसक्तस्तुतिमुखरमुखैरस्तमप्येष गच्छन् एकः श्लाघ्यो विवस्वान् परहितकरणायैव यस्य प्रयासःः
+nā_4.1,iti tṛtīyo 'ṅka / caturtho 'ṅkaḥ kañcukī- antaḥpurāṇāṃ vihitavyavasthaḥ pade pade 'haṃ skhalanāni rakṣan / jarāturaḥ samprati daṇḍanītyā sarvāṃ nṛpasyānukaromi vṛttim,इति तृतीयो ऽङ्क / चतुर्थो ऽङ्कः कञ्चुकी- अन्तःपुराणां विहितव्यवस्थः पदे पदे ऽहं स्खलनानि रक्षन् / जरातुरः सम्प्रति दण्डनीत्या सर्वां नृपस्यानुकरोमि वृत्तिम्
+nā_4.2,śayyā śādvalamāsanaṃ śuciśilā sadma drumāṇāmadhaḥ śītaṃ nirjharavāri pānamaśanaṃ kandāḥ sahāyā mṛgāḥ / ityaprārthitalabhyasarvavibhave doṣo 'yameko vane duṣprāpārthini yat parārthaghaṭanāvandhyairvṛthā sthīyate,शय्या शाद्वलमासनं शुचिशिला सद्म द्रुमाणामधः शीतं निर्झरवारि पानमशनं कन्दाः सहाया मृगाः / इत्यप्रार्थितलभ्यसर्वविभवे दोषो ऽयमेको वने दुष्प्रापार्थिनि यत् परार्थघटनावन्ध्यैर्वृथा स्थीयते
+nā_4.3,unmajjajjalakuñjarendrarabhasāsphālānubandhoddhataḥ sarvāḥ parvatakandarodarabhuvaḥ kurvan pratidhvānitāḥ / uccairuccarati dhvaniḥ śrutipathonmāthī yathāyaṃ tathā prāyaḥ preṅkhadasaṃkhyaśaṅkhadhavalā veleyamāgachati,उन्मज्जज्जलकुञ्जरेन्द्ररभसास्फालानुबन्धोद्धतः सर्वाः पर्वतकन्दरोदरभुवः कुर्वन् प्रतिध्वानिताः / उच्चैरुच्चरति ध्वनिः श्रुतिपथोन्माथी यथायं तथा प्रायः प्रेङ्खदसंख्यशङ्खधवला वेलेयमागछति
+nā_4.4,kavalitalavaṅgapallakarimakarodūgārisurabhiṇā payasā / eṣā samudravelā ratnadyutirañjitā bhāti,कवलितलवङ्गपल्लकरिमकरोदूगारिसुरभिणा पयसा / एषा समुद्रवेला रत्नद्युतिरञ्जिता भाति
+nā_4.5,jihvāsahasradvitayasya madhye naikāpi sā tasya kimasti jihvā / ekāhirakṣārthamahidviṣe 'dya datto mayātmeti yayā bravīti,जिह्वासहस्रद्वितयस्य मध्ये नैकापि सा तस्य किमस्ति जिह्वा / एकाहिरक्षार्थमहिद्विषे ऽद्य दत्तो मयात्मेति यया ब्रवीति
+nā_4.6,ityeṣa bhogipatinā vihitavyavastho yān bhakṣayatyahipatīn patagādhirājaḥ / yāsyanti yānti ca gatāśca dinairbivṛddhiṃ teṣāmamī tuhinaśailaruco 'sthikūṭāḥ,इत्येष भोगिपतिना विहितव्यवस्थो यान् भक्षयत्यहिपतीन् पतगाधिराजः / यास्यन्ति यान्ति च गताश्च दिनैर्बिवृद���धिं तेषाममी तुहिनशैलरुचो ऽस्थिकूटाः
+nā_4.7,sarvāśucinidhānasya kṛtaghnasya vināśinaḥ / śarīrakasyāpi kṛte mūḍhāḥ pāpāni kurvate !,सर्वाशुचिनिधानस्य कृतघ्नस्य विनाशिनः / शरीरकस्यापि कृते मूढाः पापानि कुर्वते !
+nā_4.8,kroḍīkaroti prathamaṃ yadā jātamanityatā / dhātrīva jananī paścāttadā śokasya kaḥ kramaḥ?,क्रोडीकरोति प्रथमं यदा जातमनित्यता / धात्रीव जननी पश्चात्तदा शोकस्य कः क्रमः?
+nā_4.10,mūḍhāyā muhuraśrusantatimucaḥ kṛtvā pralāpān bahūn kastrātā tava putraketi kṛpaṇaṃ dikṣu kṣipantyā dṛśam / aṅke māturavasthitaṃ śiśumimaṃ tyaktvā ghṛṇāmaśnataḥ cañcurnaiva khagādhipasya hṛdayaṃ vajreṇa manye kṛtam/9 // yairatyantadayāparairna vihitā vandhyārthināṃ prārthanā yaiḥ kāruṇyaparigrahānna gaṇitaḥ svārthaḥ parārtha prati / ye nityaṃ paraduḥkhaduḥkhitadhiyaste sādhavo 'staṃ gatā mātaḥ ! saṃhara bāṣpavegamadhunā kasyāgrato rudyate?,मूढाया मुहुरश्रुसन्ततिमुचः कृत्वा प्रलापान् बहून् कस्त्राता तव पुत्रकेति कृपणं दिक्षु क्षिपन्त्या दृशम् / अङ्के मातुरवस्थितं शिशुमिमं त्यक्त्वा घृणामश्नतः चञ्चुर्नैव खगाधिपस्य हृदयं वज्रेण मन्ये कृतम्/९ // यैरत्यन्तदयापरैर्न विहिता वन्ध्यार्थिनां प्रार्थना यैः कारुण्यपरिग्रहान्न गणितः स्वार्थः परार्थ प्रति / ये नित्यं परदुःखदुःखितधियस्ते साधवो ऽस्तं गता मातः ! संहर बाष्पवेगमधुना कस्याग्रतो रुद्यते?
+nā_4.11,ārtta kaṇṭhagataprāṇaṃ parityaktaṃ svabandhubhiḥ / trāye nainaṃ yadi tataḥ kaḥ śarīreṇa me guṇaḥ,आर्त्त कण्ठगतप्राणं परित्यक्तं स्वबन्धुभिः / त्राये नैनं यदि ततः कः शरीरेण मे गुणः
+nā_4.12,asyā vilokya manye putrasnehena viklavatvamidam / akaruṇahṛdayaḥ karuṇāṃ kurvīta bhujaṅgaśatrurapi,अस्या विलोक्य मन्ये पुत्रस्नेहेन विक्लवत्वमिदम् / अकरुणहृदयः करुणां कुर्वीत भुजङ्गशत्रुरपि
+nā_4.13,mahāhimastiṣkavibhedamuktaraktacchaṭācarccitacaṇḍacañcuḥ / kvāsau garutmān kva ca nāma saumyasvabhāvarūpākṛtireṣa sādhuḥ?,महाहिमस्तिष्कविभेदमुक्तरक्तच्छटाचर्च्चितचण्डचञ्चुः / क्वासौ गरुत्मान् क्व च नाम सौम्यस्वभावरूपाकृतिरेष साधुः?
+nā_4.14,mamaitadambārpaya vadhyacihnaṃ prāvṛtya yāvadvinatātmajāya / putrasya te jīvitarakṣaṇāya svadehamāhārayituṃ dadāmi,ममैतदम्बार्पय वध्यचिह्नं प्रावृत्य यावद्विनतात्मजाय / पुत्रस्य ते जीवितरक्षणाय स्वदेहमाहारयितुं ददामि
+nā_4.15,viśvāmitraḥ śvamāṃsaṃ śvapaca iva purābhakṣayadyannimittaṃ nādijaṅgho nijadhne kṛtatadupakṛtiryatkṛte gautamena / putro 'yaṃ kaśyapasya pratidinamuragānatti tārkṣyo yadarthaṃ prāṇāṃstāneṣa sādhustṛṇamiva kṛpayā yaḥ parārtha dadāti,विश्वामित्रः श्वमांसं श्वपच इव पुराभक्षयद्यन्निमित्तं नादिजङ्घो निजध्ने कृततदुपकृतिर्यत्कृते गौतमेन / पुत्रो ऽयं कश्यपस्य प्रतिदिनमुरगानत्ति तार्क्ष्यो यदर्थं प्राणांस्तानेष साधुस्तृणमिव कृपया यः परार्थ ददाति
+nā_4.16,jāyante ca mriyante ca mādṛśāḥ kṣudrajantavaḥ / parārthebaddhakakṣāṇāṃ tvādṛśāmudbhavaḥ kutaḥ?,जायन्ते च म्रियन्ते च मादृ��ाः क्षुद्रजन्तवः / परार्थेबद्धकक्षाणां त्वादृशामुद्भवः कुतः?
+nā_4.17,mriyate mriyamāṇe yā tvayi jīvati jīvati / tāṃ yadīcchasi jīvantīṃ rakṣātmānaṃ mamāsubhiḥ,म्रियते म्रियमाणे या त्वयि जीवति जीवति / तां यदीच्छसि जीवन्तीं रक्षात्मानं ममासुभिः
+nā_4.18,cañcaccañcūddhṛtārddha cyutapiśitalavagrāsasaṃvṛddhagarddhai- rgṛddhairārabdhapakṣadvitayavidhutibhirbaddhasāndrāndhakāre / vaktroddhāntāḥ patantyaśchamiti śikhiśikhāśreṇayosmin śivānā- masrasrotasmajasrasru tabahalavasāvāsavisre svananti,चञ्चच्चञ्चूद्धृतार्द्ध च्युतपिशितलवग्राससंवृद्धगर्द्धै- र्गृद्धैरारब्धपक्षद्वितयविधुतिभिर्बद्धसान्द्रान्धकारे / वक्त्रोद्धान्ताः पतन्त्यश्छमिति शिखिशिखाश्रेणयोस्मिन् शिवाना- मस्रस्रोतस्मजस्रस्रु तबहलवसावासविस्रे स्वनन्ति
+nā_4.19,pratidinamaśūnyamahikāhāreṇa vināyakāhitaprīti / śaśidhavalāsthikapālaṃ vapuriva raudraṃ śmaśānamidam,प्रतिदिनमशून्यमहिकाहारेण विनायकाहितप्रीति / शशिधवलास्थिकपालं वपुरिव रौद्रं श्मशानमिदम्
+nā_4.20,samutpasyāmahe mātaryasyāṃ yasyāṃ gatau vayam / tasyāṃ tasyāṃ priyasute ! mātā bhūyāstvameva naḥ,समुत्पस्यामहे मातर्यस्यां यस्यां गतौ वयम् / तस्यां तस्यां प्रियसुते ! माता भूयास्त्वमेव नः
+nā_4.21,vāsoyugamidaṃ raktaṃ prāpte āle samāgatam / mahatīṃ prītimādhatte parārthe dehamujjhataḥ,वासोयुगमिदं रक्तं प्राप्ते आले समागतम् / महतीं प्रीतिमाधत्ते परार्थे देहमुज्झतः
+nā_4.22,tulyāḥ saṃvarttakābhraīḥ pidadhati gaganaṃ paṅktayaḥ pakṣatīnāṃ tīre vegānilo 'mbhaḥ kṣipati bhuva iva lāvanāyāmburāśeḥ / kurvan kalpāntaśaṅkāṃ sapadi ca sabhayaṃ vīkṣito digdvipendrai- rdehodyoto daśāśāḥ kapiśayati muhurdvādaśādityadīptiḥ,तुल्याः संवर्त्तकाभ्रईः पिदधति गगनं पङ्क्तयः पक्षतीनां तीरे वेगानिलो ऽम्भः क्षिपति भुव इव लावनायाम्बुराशेः / कुर्वन् कल्पान्तशङ्कां सपदि च सभयं वीक्षितो दिग्द्विपेन्द्रै- र्देहोद्योतो दशाशाः कपिशयति मुहुर्द्वादशादित्यदीप्तिः
+nā_4.23,na tathā sukhayati manye malayavatī malayacandanarasārdrā / abhivāñchitārthasiddhatyai vadhyaśileyaṃ yathāśliṣṭā,न तथा सुखयति मन्ये मलयवती मलयचन्दनरसार्द्रा / अभिवाञ्छितार्थसिद्धत्यै वध्यशिलेयं यथाश्लिष्टा
+nā_4.24,śayitena māturaṅke visrabdhaṃ śaiśave na tat prāptam / labdhaṃ sukhaṃ mayāsyā vadhyaśilāyā yadutsaṅge,शयितेन मातुरङ्के विस्रब्धं शैशवे न तत् प्राप्तम् / लब्धं सुखं मयास्या वध्यशिलाया यदुत्सङ्गे
+nā_4.25,kṣiptvā bimbaṃ himaṃśorbhayakṛtavalayāṃ saṃmarañcheṣamūrtti sānandaṃ syandanāśvatrasanavicalite pūṣṇi dṛṣṭo 'grajena / eṣa prāntāvasajjajjaladharapaṭalaiarāyatībhūtapakṣaḥ prāpto velāmahīdhraṃ malayamahigrāsagṛdhnuḥ kṣaṇena,क्षिप्त्वा बिम्बं हिमंशोर्भयकृतवलयां संमरञ्छेषमूर्त्ति सानन्दं स्यन्दनाश्वत्रसनविचलिते पूष्णि दृष्टो ऽग्रजेन / एष प्रान्तावसज्जज्जलधरपटलैअरायतीभूतपक्षः प्राप्तो वेलामहीध्रं मलयमहिग्रासगृध्नुः क्षणेन
+nā_4.26,saṃrakṣatā pannagamadya puṇyaṃ mayārjitaṃ yatsvaśarīradānāt / bhave bhave tena mamaivamevaṃ bhūyāt parārthaḥ khalu dehalābhaḥ,संरक्षता पन्नगमद्य पुण्यं मयार्जितं यत्स्वशरीरदानात् / भवे भवे तेन ममैवमेवं भूयात् परार्थः खलु देहलाभः
+nā_4.27,asminvadhyaśilātale nipatitaṃ śeṣānahīn rakṣituṃ nirbhidyāśanidaṇḍacaṇḍatarayā cañcvādhunā vakṣasi / bhoktuṃ bhoginamuddharāmi tarasā raktāmbaraprāvṛtaṃ digdhaṃ madbhayadīryyamāṇahṛdayaprasyandinevāsṛjā,अस्मिन्वध्यशिलातले निपतितं शेषानहीन् रक्षितुं निर्भिद्याशनिदण्डचण्डतरया चञ्च्वाधुना वक्षसि / भोक्तुं भोगिनमुद्धरामि तरसा रक्ताम्बरप्रावृतं दिग्धं मद्भयदीर्य्यमाणहृदयप्रस्यन्दिनेवासृजा
+nā_4.28,āmodānanditālirnipatati kimiyaṃ puspavṛṣṭirnabhastaḥ? svarge kiṃ vaiṣa cakraṃ mukharayati diśāṃ dundubhīnāṃ ninādaḥ? āṃ jñātaṃ ! so 'pi manye mama javamarutā kampitaḥ pārijātaḥ sarvaiḥ saṃvarttakābhrairidamapi rasitaṃ jātasaṃhāraśaṅkaiḥ,आमोदानन्दितालिर्निपतति किमियं पुस्पवृष्टिर्नभस्तः? स्वर्गे किं वैष चक्रं मुखरयति दिशां दुन्दुभीनां निनादः? आं ज्ञातं ! सो ऽपि मन्ये मम जवमरुता कम्पितः पारिजातः सर्वैः संवर्त्तकाभ्रैरिदमपि रसितं जातसंहारशङ्कैः
+nā_4.29,nāgānāṃ rakṣitā bhāti gurureṣa yathā mama / tathā sarpāśinākāṅkṣāṃ vyaktamadyāpaneṣyati,नागानां रक्षिता भाति गुरुरेष यथा मम / तथा सर्पाशिनाकाङ्क्षां व्यक्तमद्यापनेष्यति
+nā_5.1,iti caturtho 'ṅkaḥ / pañcamo 'ṅkaḥ pratīhāraḥ- svagṛhodyānagate 'pi snigdhe pāpaṃ viśaṅkyate snehāt / kimu dṛṣtavahvapāyapratibhayakāntāramadhyasthe?,इति चतुर्थो ऽङ्कः / पञ्चमो ऽङ्कः प्रतीहारः- स्वगृहोद्यानगते ऽपि स्निग्धे पापं विशङ्क्यते स्नेहात् / किमु दृष्तवह्वपायप्रतिभयकान्तारमध्यस्थे?
+nā_5.2,kṣaume bhaṅgavatīi taraṅgitadaśe phenāmbutulye vahan jāhnavyeva virājitaḥ savayasā devyā mahāpuṇyayā / dhatte toyanidherayaṃ susadṛśīṃ jīmūtaketuḥ śriyaṃ yasyaiṣāntikavarttinī malayavatyābhāti velā yathā,क्षौमे भङ्गवतीइ तरङ्गितदशे फेनाम्बुतुल्ये वहन् जाह्नव्येव विराजितः सवयसा देव्या महापुण्यया / धत्ते तोयनिधेरयं सुसदृशीं जीमूतकेतुः श्रियं यस्यैषान्तिकवर्त्तिनी मलयवत्याभाति वेला यथा
+nā_5.3,bhuktāni yauvanasukhāni yaśo 'vakīrṇaṃ rājye sthitaṃ sthiradhiyā caritaṃ tapo 'pi / ślādhyaḥ sutaḥ susadṛśānvayajā snuṣeyaṃ cintyo māya nanu kṛtārthatayādya mṛtyuḥ,भुक्तानि यौवनसुखानि यशो ऽवकीर्णं राज्ये स्थितं स्थिरधिया चरितं तपो ऽपि / श्लाध्यः सुतः सुसदृशान्वयजा स्नुषेयं चिन्त्यो माय ननु कृतार्थतयाद्य मृत्युः
+nā_5.4,sphurasi kimu dakṣiṇetara ! muhurmuhuḥ sūcayanmamāniṣṭam / hatacakṣurapahataṃ te sphuritaṃ mama putrakaḥ kuśalī,स्फुरसि किमु दक्षिणेतर ! मुहुर्मुहुः सूचयन्ममानिष्टम् / हतचक्षुरपहतं ते स्फुरितं मम पुत्रकः कुशली
+nā_5.5,ālokyakyamānamatilocanaduḥkhadāyiraktacchaṭānijamarīciruco vimuñcat / utpātavātatalīkṛtatārakābhametatpuraḥ patati kiṃ sahasā nabhastaḥ?,आलोक्यक्यमानमतिलोचनदुःखदायिरक्तच्छटानिजमरीचिरुचो विमुञ्चत् / उत्���ातवाततलीकृततारकाभमेतत्पुरः पतति किं सहसा नभस्तः?
+nā_5.6,tārkṣyeṇa bhakṣyamāṇānāṃ pannagānāmanekaśaḥ / ulkārūpāḥ patantyete śiromaṇaya īdṛśāḥ,तार्क्ष्येण भक्ष्यमाणानां पन्नगानामनेकशः / उल्कारूपाः पतन्त्येते शिरोमणय ईदृशाः
+nā_5.7,gokarṇamarṇavataṭe tvaritaṃ praṇamya prāpto 'smi tāṃ khalu bhujaṅgamavadhyabhūmim / āḍhāya taṃ nakhamukhakṣatasañca vidyādharaṃ gaganamutpatito garutmān !,गोकर्णमर्णवतटे त्वरितं प्रणम्य प्राप्तो ऽस्मि तां खलु भुजङ्गमवध्यभूमिम् / आढाय तं नखमुखक्षतसञ्च विद्याधरं गगनमुत्पतितो गरुत्मान् !
+nā_5.8,nāhitrāṇatkīrtirekā mayāptā nāpi ślāghyā svāmino 'nuṣṭhitājñā / dattvātmānaṃ rakṣito 'nyena śocyo hā dhik ! kaṣṭaṃ ! vañcito vañcito 'smi,नाहित्राणत्कीर्तिरेका मयाप्ता नापि श्लाघ्या स्वामिनो ऽनुष्ठिताज्ञा / दत्त्वात्मानं रक्षितो ऽन्येन शोच्यो हा धिक् ! कष्टं ! वञ्चितो वञ्चितो ऽस्मि
+nā_5.9,ādāvutpīḍapṛthvīṃ praviralapatitāṃ sthūlabinduṃ tato 'gre grāvasvāpātaśīrṇaprasṛtatanukaṇāṃ kīṭakīrṇā sthalīṣu / durlakṣyāṃ dhātubhittau ghatanaruśikhare styānanīlasvarūpā- menāṃ tākṣya didṛkṣurnipuṇamanusaran raktadhārāṃ vrajāmi,आदावुत्पीडपृथ्वीं प्रविरलपतितां स्थूलबिन्दुं ततो ऽग्रे ग्रावस्वापातशीर्णप्रसृततनुकणां कीटकीर्णा स्थलीषु / दुर्लक्ष्यां धातुभित्तौ घतनरुशिखरे स्त्याननीलस्वरूपा- मेनां ताक्ष्य दिदृक्षुर्निपुणमनुसरन् रक्तधारां व्रजामि
+nā_5.10,āvedaya mamātmīyaṃ putra ! dukhaṃ suduḥsaham mayi saṅkrāntametatte yena sahyaṃ bhaviṣyati,आवेदय ममात्मीयं पुत्र ! दुखं सुदुःसहम् मयि सङ्क्रान्तमेतत्ते येन सह्यं भविष्यति
+nā_5.11,vidyādhareṇa kenāpi karuṇāviṣṭacetasā / mama saṃrakṣitāḥ prāṇā dattvātmānaṃ garutmatte,विद्याधरेण केनापि करुणाविष्टचेतसा / मम संरक्षिताः प्राणा दत्त्वात्मानं गरुत्मत्ते
+nā_5.12,cūḍāmaṇiṃ caraṇayormama pātayatā tvayā / lokāntaragatenāpi nojjhito vinayakramaḥ !,चूडामणिं चरणयोर्मम पातयता त्वया / लोकान्तरगतेनापि नोज्झितो विनयक्रमः !
+nā_5.13,bhaktyā sudūramavanāmitanamramauleḥ śaśvattava praṇamataścaraṇau madīyau / cūḍāmaṇirnikaṣaṇaurmasṛṇo 'pyahiṃstraḥ gāḍhaṃ vidārayati me hṛdayaṃ kathaṃ nu?,भक्त्या सुदूरमवनामितनम्रमौलेः शश्वत्तव प्रणमतश्चरणौ मदीयौ / चूडामणिर्निकषणौर्मसृणो ऽप्यहिंस्त्रः गाढं विदारयति मे हृदयं कथं नु?
+nā_5.14,kurvāṇo rudhirārdracañcukaṣaṇairdroṇīrivādrestaṭīḥ pluṣṭopāntavatāntaraḥ svanayanajyotiḥśikhāśreṇibhiḥ / sajjadvajrakaṭhoghoranakharaprāntāvagāḍhāvaniḥ śrṛṅgāgre malayasya pannagaripurdūrādayaṃ dṛśyate,कुर्वाणो रुधिरार्द्रचञ्चुकषणैर्द्रोणीरिवाद्रेस्तटीः प्लुष्टोपान्तवतान्तरः स्वनयनज्योतिःशिखाश्रेणिभिः / सज्जद्वज्रकठोघोरनखरप्रान्तावगाढावनिः श्रृङ्गाग्रे मलयस्य पन्नगरिपुर्दूरादयं दृश्यते
+nā_5.15,glānirnādhikapīyamānarudhirasyāpyasti dhairyyodadhe- rmāsotkarttanajā rūjo 'pi vahataḥ prasannaṃ mukham / gātraṃ yanna viluptameṣa pulakastatra sphuṭo lakṣyate dṛṣṭirmayyupakāriṇīva nipatatyasyāpakāri��yapi,ग्लानिर्नाधिकपीयमानरुधिरस्याप्यस्ति धैर्य्योदधे- र्मासोत्कर्त्तनजा रूजो ऽपि वहतः प्रसन्नं मुखम् / गात्रं यन्न विलुप्तमेष पुलकस्तत्र स्फुटो लक्ष्यते दृष्टिर्मय्युपकारिणीव निपतत्यस्यापकारिण्यपि
+nā_5.16,śirāmukhaiḥ syandata eva raktamadyāpi dehe mama māṃsabhasti / tṛptiṃ na paśyāmi tavāpi tāvat kiṃ bhakṣaṇāttvaṃ virato garutman!,शिरामुखैः स्यन्दत एव रक्तमद्यापि देहे मम मांसभस्ति / तृप्तिं न पश्यामि तवापि तावत् किं भक्षणात्त्वं विरतो गरुत्मन्!
+nā_5.17,āvarjitaṃ mayā cañcvā hṛdayāt tava śoṇitam / anena dhairyyeṇa punastvayā hṛdayameva naḥ,आवर्जितं मया चञ्च्वा हृदयात् तव शोणितम् / अनेन धैर्य्येण पुनस्त्वया हृदयमेव नः
+nā_5.18,āstāṃ svastikalakṣma vakṣasi tanau nālokyate kañcukaḥ jihve jalpata eva me na gaṇite nāma tvayā dve api ! tistrastīvraviṣāgnidhūmapaṭalavyājihyaratnatviṣo naitā duḥsahaśokaśūtkṛtamarutsphītāḥ phaṇāḥ paśyasi !,आस्तां स्वस्तिकलक्ष्म वक्षसि तनौ नालोक्यते कञ्चुकः जिह्वे जल्पत एव मे न गणिते नाम त्वया द्वे अपि ! तिस्त्रस्तीव्रविषाग्निधूमपटलव्याजिह्यरत्नत्विषो नैता दुःसहशोकशूत्कृतमरुत्स्फीताः फणाः पश्यसि !
+nā_5.19,merau mandarakandarāsu himavatsānau mahendrācale / kailāsasya śilātaleṣu malayaprāgbhāradeśeṣvapi / uddeśeṣvapi teṣu teṣu bahuśo yasya śrutaṃ tanmayā / lokālokavicāraṇagaṇairudugīyamānaṃ yaśaḥ,मेरौ मन्दरकन्दरासु हिमवत्सानौ महेन्द्राचले / कैलासस्य शिलातलेषु मलयप्राग्भारदेशेष्वपि / उद्देशेष्वपि तेषु तेषु बहुशो यस्य श्रुतं तन्मया / लोकालोकविचारणगणैरुदुगीयमानं यशः
+nā_5.20,svaśarīreṇa śarīraṃ tārkṣyāt parirakṣatā madīyamidam / yuktaṃ netuṃ bhavatā pātālatalādapi talaṃ mām?,स्वशरीरेण शरीरं तार्क्ष्यात् परिरक्षता मदीयमिदम् / युक्तं नेतुं भवता पातालतलादपि तलं माम्?
+nā_5.21,ātmīyaḥ para ityayaṃ khalu kutaḥ satyaṃ kṛpāyāḥ kramaḥ? kiṃ rakṣāmi bahūn kimekamiti te jātā na cintā katham? tārkṣyāttrātumahiṃ svajīvitaparityāgaṃ tvayā kurvatā yenātmā pitarau vadhūriti hataṃ niḥśeṣametatkulam,आत्मीयः पर इत्ययं खलु कुतः सत्यं कृपायाः क्रमः? किं रक्षामि बहून् किमेकमिति ते जाता न चिन्ता कथम्? तार्क्ष्यात्त्रातुमहिं स्वजीवितपरित्यागं त्वया कुर्वता येनात्मा पितरौ वधूरिति हतं निःशेषमेतत्कुलम्
+nā_5.22,jvālābhaṅgaistrikagrasanarasacalatkālajihvāgrakalpaiḥ sarpadbhiḥ sapta sarpiṣkaṇamiva kavalīkarttumīśe samudrān / svairevotpātavātaprasarapaṭutarairdhukṣite pakṣavātai- rasmin kalpāvasānajvalanabhayakare vāḍavāgnau patāmi,ज्वालाभङ्गैस्त्रिकग्रसनरसचलत्कालजिह्वाग्रकल्पैः सर्पद्भिः सप्त सर्पिष्कणमिव कवलीकर्त्तुमीशे समुद्रान् / स्वैरेवोत्पातवातप्रसरपटुतरैर्धुक्षिते पक्षवातै- रस्मिन् कल्पावसानज्वलनभयकरे वाडवाग्नौ पतामि
+nā_5.23,viluptaśeṣāṅgatayā prayātān nirāśrayatvādiva kaṇṭhadeśam / prāṇāṃstyajantaṃ tanayaṃ nirīkṣya kathaṃ na pāpaḥ śatadhā vrajāmi,विलुप्तशेषाङ्गतया प्रयातान् ���िराश्रयत्वादिव कण्ठदेशम् / प्राणांस्त्यजन्तं तनयं निरीक्ष्य कथं न पापः शतधा व्रजामि
+nā_5.24,medosthimāṃsamajjāsṛksaṅghāte 'smiṃstvacāvṛte / śarīranāmni kā śobhā sadā bībhatsadarśane?,मेदोस्थिमांसमज्जासृक्सङ्घाते ऽस्मिंस्त्वचावृते / शरीरनाम्नि का शोभा सदा बीभत्सदर्शने?
+nā_5.25,nityaṃ prāṇābhighātāt prativirama kuru prākkṛtasyānutāpaṃ yatnāt puṇyapravāhaṃ samupacinu diśann sarvasattveṣvabhītim / magnaṃ yenātra nainaḥ phalati pariṇataṃ prāṇihiṃsāsamutthaṃ durgādhe vāripūre lavaṇapalamiva kṣiptamantarhradasya,नित्यं प्राणाभिघातात् प्रतिविरम कुरु प्राक्कृतस्यानुतापं यत्नात् पुण्यप्रवाहं समुपचिनु दिशन्न् सर्वसत्त्वेष्वभीतिम् / मग्नं येनात्र नैनः फलति परिणतं प्राणिहिंसासमुत्थं दुर्गाधे वारिपूरे लवणपलमिव क्षिप्तमन्तर्ह्रदस्य
+nā_5.26,ajñānanidrāśayito bhavatā pratibodhitaḥ / sarvaprāṇivadhādeṣa virato 'dya prabhṛtyaham,अज्ञाननिद्राशयितो भवता प्रतिबोधितः / सर्वप्राणिवधादेष विरतो ऽद्य प्रभृत्यहम्
+nā_5.27,kvacidūdvīpākāraḥ pulinavipulairbhoganivahaiḥ kṛtāvarttabhrāntirvalayitaśarīraḥ kvacidapi / vrajan kūlāt kūlaṃ kvacidapi ca setupratisamaḥ samājo nāgānāṃ viharatu mahodanvati sukham,क्वचिदूद्वीपाकारः पुलिनविपुलैर्भोगनिवहैः कृतावर्त्तभ्रान्तिर्वलयितशरीरः क्वचिदपि / व्रजन् कूलात् कूलं क्वचिदपि च सेतुप्रतिसमः समाजो नागानां विहरतु महोदन्वति सुखम्
+nā_5.28,srastānāpādalambān ghanatimiranibhān keśapāśān vahantyaḥ sindūreṇeva digdhaiḥ prathamaravikarasparśatāmraiḥ kapolaiḥ / āyāsenālasāṅgayo 'pyavagaṇitarujaḥ kānane candanānā- masmin gāyantu rāgāduragayuvatayaḥ kīrtimetāṃ tavaiva,स्रस्तानापादलम्बान् घनतिमिरनिभान् केशपाशान् वहन्त्यः सिन्दूरेणेव दिग्धैः प्रथमरविकरस्पर्शताम्रैः कपोलैः / आयासेनालसाङ्गयो ऽप्यवगणितरुजः कानने चन्दनाना- मस्मिन् गायन्तु रागादुरगयुवतयः कीर्तिमेतां तवैव
+nā_5.29,utprekṣamāṇā tvāṃ tārkṣyacañcukoṭivipāṭitam / tvadūduḥkhaduḥkhitā nūnamāste sā jananī tava,उत्प्रेक्षमाणा त्वां तार्क्ष्यचञ्चुकोटिविपाटितम् / त्वदूदुःखदुःखिता नूनमास्ते सा जननी तव
+nā_5.30,gātrāṇyamūni na vahanti sacetanatvaṃ śrātraṃ sphuṭākṣarapadāṃ na diraṃ śrṛṇoti / kaṣṭaṃ nimītilamidaṃ sahasaiva cakṣurhā tāta ! yānti vivaśasya mamāsavo 'mī,गात्राण्यमूनि न वहन्ति सचेतनत्वं श्रात्रं स्फुटाक्षरपदां न दिरं श्रृणोति / कष्टं निमीतिलमिदं सहसैव चक्षुर्हा तात ! यान्ति विवशस्य ममासवो ऽमी
+nā_5.31,nirādhāraṃ dhairyya kamiva śaraṇaṃ yātu vinayaḥ? kṣamaḥ kṣāntiṃ voḍhuṃ ka iha viratā dānaparatā / hataṃ satyaṃ satyaṃ vrajatu kṛpaṇā kvādya karuṇā? jagajjātaṃ śūnyaṃ tvayi tanaya lokāntaragate,निराधारं धैर्य्य कमिव शरणं यातु विनयः? क्षमः क्षान्तिं वोढुं क इह विरता दानपरता / हतं सत्यं सत्यं व्रजतु कृपणा क्वाद्य करुणा? जगज्जातं शून्यं त्वयि तनय लोकान्तरगते
+nā_5.32,pakṣotkṣiptāmbunāthaḥ paṭutarajavanaiḥ preryyamāṇaiḥ samīraiḥ netrāgniploṣamūrcchāvidhuravinipatatsānaladvādaśārkaḥ / cañcvā sañcūrṇya śakrāśanidhanadagadāpretalokeśadaṇḍān ājau nirjatya devān kṣaṇamamṛtamayīṃ vṛsṭimabhyutsṛjāmi,पक्षोत्क्षिप्ताम्बुनाथः पटुतरजवनैः प्रेर्य्यमाणैः समीरैः नेत्राग्निप्लोषमूर्च्छाविधुरविनिपतत्सानलद्वादशार्कः / चञ्च्वा सञ्चूर्ण्य शक्राशनिधनदगदाप्रेतलोकेशदण्डान् आजौ निर्जत्य देवान् क्षणममृतमयीं वृस्टिमभ्युत्सृजामि
+nā_5.33,uṣṇīṣaḥ sphuṭa eṣa mūrdhani vibhātyūrṇoyamantarbhruvo- ścakṣustāmarasānukāri hariṇā vakṣaḥsthalaṃ spardhate / cakrāṅkau caraṇau tathāpi hi kathaṃ hā vatsa madūduṣkṛtai- stvaṃ vidyādharacakravartipadavīmaprāpya viśrāmyasi,उष्णीषः स्फुट एष मूर्धनि विभात्यूर्णोयमन्तर्भ्रुवो- श्चक्षुस्तामरसानुकारि हरिणा वक्षःस्थलं स्पर्धते / चक्राङ्कौ चरणौ तथापि हि कथं हा वत्स मदूदुष्कृतै- स्त्वं विद्याधरचक्रवर्तिपदवीमप्राप्य विश्राम्यसि
+nā_5.34,nijena jīvitenāpi jagatāmupakāriṇaḥ / parituṣṭāsmi te vatsa ! jīva jīmūtavāhana,निजेन जीवितेनापि जगतामुपकारिणः / परितुष्टास्मि ते वत्स ! जीव जीमूतवाहन
+nā_5.35,abhilaṣitādhikavarade ! praṇipatitajanārttihāriṇi ! śaraṇye ! caraṇau namāmyahaṃ te vidyāvarapūjite ! gauri !,अभिलषिताधिकवरदे ! प्रणिपतितजनार्त्तिहारिणि ! शरण्ये ! चरणौ नमाम्यहं ते विद्यावरपूजिते ! गौरि !
+nā_5.36,samprāptākhaṇḍadehāḥ sphuṭaphaṇamaṇibhirbhāsurairuttanāṅgai- rjihvākoṭidvayena kṣitimamṛtarasāsvādalobhāllihantaḥ / sampratyābaddhavegā malayagirisaridvāripūrā ivāmī vakraiḥ prasthānamārgerviṣadharapatayastoyarāśiṃ viśanti,सम्प्राप्ताखण्डदेहाः स्फुटफणमणिभिर्भासुरैरुत्तनाङ्गै- र्जिह्वाकोटिद्वयेन क्षितिममृतरसास्वादलोभाल्लिहन्तः / सम्प्रत्याबद्धवेगा मलयगिरिसरिद्वारिपूरा इवामी वक्रैः प्रस्थानमार्गेर्विषधरपतयस्तोयराशिं विशन्ति
+nā_5.37,haṃsāsevitemapaṅkajarajaḥsamparkapaṅkojjhitai- rutpannairmama mānasādupanataistoyairmahāpāvanaiḥ / svecchānirmitaratnakumbhanihitaireṣābhiṣicya svayaṃ tvāṃ vidyādharacakravarttinamahaṃ prītyā karomi kṣaṇāt,हंसासेवितेमपङ्कजरजःसम्पर्कपङ्कोज्झितै- रुत्पन्नैर्मम मानसादुपनतैस्तोयैर्महापावनैः / स्वेच्छानिर्मितरत्नकुम्भनिहितैरेषाभिषिच्य स्वयं त्वां विद्याधरचक्रवर्त्तिनमहं प्रीत्या करोमि क्षणात्
+nā_5.38,agresarībhavatu kāñcanakrametadeṣa dvipaśca dhavalo daśanaiścaturbhiḥ / śyāmo harirmalayavatyapi cetyamūni ratnāni te samavalokya cakravarttin !,अग्रेसरीभवतु काञ्चनक्रमेतदेष द्विपश्च धवलो दशनैश्चतुर्भिः / श्यामो हरिर्मलयवत्यपि चेत्यमूनि रत्नानि ते समवलोक्य चक्रवर्त्तिन् !
+nā_5.39,trāto 'yaṃ śaṅkhacūḍaḥ patagapatimukhādvainateyo vinīta- stena prāgbhakṣitā ye viṣadharapatayo jīvitāste 'pi sarve / matprāṇāptyā vimuktā na gurubhirasavaścakravarttitvamāptaṃ sākṣāttvaṃ devi ! dṛṣṭā priyamaparamataḥ kiṃ punaḥ prārthyate yat,त्रातो ऽयं शङ्खचूडः पतगपतिमुखाद्वैनतेयो विनीत- स्तेन प्राग्भक्षिता ये विषधरपतयो जीवितास्ते ऽपि सर्वे / मत्प्राणाप्त्या विमुक्त��� न गुरुभिरसवश्चक्रवर्त्तित्वमाप्तं साक्षात्त्वं देवि ! दृष्टा प्रियमपरमतः किं पुनः प्रार्थ्यते यत्
+nā_5.40,vṛṣṭiṃ hṛṣṭaśikhaṇḍatāṇḍavabhṛto muñcantu kāle dhanāḥ kurvantu pratirūḍhasantataharicchasyottarīyāṃ kṣitim / cinvānāḥ sukṛtāni vītavipado nirmansarairmānisai- rmodantāṃ satataṃ ca bāndhavasuhṛdgoṣṭhipramodāḥ prajāḥ,वृष्टिं हृष्टशिखण्डताण्डवभृतो मुञ्चन्तु काले धनाः कुर्वन्तु प्रतिरूढसन्ततहरिच्छस्योत्तरीयां क्षितिम् / चिन्वानाः सुकृतानि वीतविपदो निर्मन्सरैर्मानिसै- र्मोदन्तां सततं च बान्धवसुहृद्गोष्ठिप्रमोदाः प्रजाः
+nā_5.41,śivamastu sarvajagatāṃ parahitaniratā bhavantu bhūtagaṇāḥ / doṣāḥ prayāntu nāśaṃ sarvatra sukhī bhavatu lokaḥ,शिवमस्तु सर्वजगतां परहितनिरता भवन्तु भूतगणाः / दोषाः प्रयान्तु नाशं सर्वत्र सुखी भवतु लोकः

pavanaduta_clean.csv

@@ -0,0 +1,105 @@
+verse,sanskrit,sanskrit_devanagari
+pd_1,# Text asti śrīmatiakhilavasudhāsundare candanādrau gandharvāṇāmkanakanagarī nāma ramyasnivāsas| haimaislīlābhavanaśikharaisambaramvyālikhadbhis dhatte śākhānagaragaṇanāmyassurāṇāmpurasya,# तेxत् अस्ति श्रीमतिअखिलवसुधासुन्दरे चन्दनाद्रौ गन्धर्वाणाम्कनकनगरी नाम रम्यस्निवासस्। हैमैस्लीलाभवनशिखरैसम्बरम्व्यालिखद्भिस् धत्ते शाखानगरगणनाम्यस्सुराणाम्पुरस्य
+pd_2,tasminekā kuvalayavatī nāma gandharvakanyā manye jaitrammṛdu kusumatasapiāyudhamyā smarasya| dṛṣṭvā devambhuvanavijaye lakṣmaṇamkṣoṇipālam bālā sadyaskusumadhanuṣassaṃvidheyībabhūva,तस्मिनेका कुवलयवती नाम गन्धर्वकन्या मन्ये जैत्रम्मृदु कुसुमतसपिआयुधम्या स्मरस्य। दृष्ट्वा देवम्भुवनविजये लक्ष्मणम्क्षोणिपालम् बाला सद्यस्कुसुमधनुषस्संविधेयीबभूव
+pd_3,bālyeṣuālīṣuapi manasijamsāanabhivyañjayantī pāṇḍukṣāmā katicitanayatkātarā vāsarāṇi| gantumdeśāntaramatha madhauanyathāeva pravṛttam gāḍhotkaṇṭhā malayapavanamsapraṇāmamyayāce,बाल्येषुआलीषुअपि मनसिजम्साअनभिव्यञ्जयन्ती पाण्डुक्षामा कतिचितनयत्कातरा वासराणि। गन्तुम्देशान्तरमथ मधौअन्यथाएव प्रवृत्तम् गाढोत्कण्ठा मलयपवनम्सप्रणामम्ययाचे
+pd_4,tvattasprāṇāssakalajagatāmdakṣiṇastvamprakṛtyā jaṅghālamtvāmpavana manasasanantaramvyāharanti| tasmāteva tvayi khalu mayā sampraṇītasarthibhāvas prāyasbhikṣā bhavati viphalā naeva yuṣmadvidheṣu,त्वत्तस्प्राणास्सकलजगताम्दक्षिणस्त्वम्प्रकृत्या जङ्घालम्त्वाम्पवन मनससनन्तरम्व्याहरन्ति। तस्मातेव त्वयि खलु मया सम्प्रणीतसर्थिभावस् प्रायस्भिक्षा भवति विफला नएव युष्मद्विधेषु
+pd_5,vīkṣyaavasthāmvirahavidhurāmrāmacandrasya hetos yātaspārampavana saritāmpatyusapiāñjaneyas| tattātasyaapratihatagatesyāsyataste madartham gauḍī kṣoṇī kati nu malayakṣmādharātyojanāni,वीक्ष्यअवस्थाम्विरहविधुराम्रामचन्द्रस्य हेतोस् यातस्पारम्पवन सरिताम्पत्युसपिआञ्जनेयस्। तत्तातस्यअप्रतिहतगतेस्यास्यतस्ते मदर्थम् गौडी क्षोणी कति नु मलयक्ष्माधरात्योजनानि
+pd_6,tatraavaśyamkusumasamaye sa tvayā śīlanīyas sāndrodyānasthagitagaganaprāṅgaṇasgauḍadeśas| tatmeavasthāmkathaya nṛpatesjīvanatrāṇahetos prādurbhāvastrijagati khalu tvādṛśānāmparārthas,तत्रअवश्यम्कुसुमसमये स त्वया शीलनीयस् सान्द्रोद्यानस्थगितगगनप्राङ्गणस्गौडदेशस्। तत्मेअवस्थाम्कथय नृपतेस्जीवनत्राणहेतोस् प्रादुर्भावस्त्रिजगति खलु त्वादृशानाम्परार्थस्
+pd_7,hṛtvāanarghyamparimalamitascandanānokahānām tūrṇamtāvatvisṛja malayopatyakākānanāni| yāvatnaete nidhuvanakalākelibhājasbhujaṅgās bhogavyājātculukaculukammatsarāstvāmpibanti,हृत्वाअनर्घ्यम्परिमलमितस्चन्दनानोकहानाम् तूर्णम्तावत्विसृज मलयोपत्यकाकाननानि। यावत्नएते निधुवनकलाकेलिभाजस्भुजङ्गास् भोगव्याजात्चुलुकचुलुकम्मत्सरास्त्वाम्पिबन्ति
+pd_8,śrīkhaṇḍādresparisaramatikramya gavyūtimātram gantavyaste kimapi jagatīmaṇḍanampāṇḍyadeśas| tatra khyātampuramuragamitiākhyayā tāmrapārṇyās tīre mugdhakramukatarubhisbaddharekhe bhajethās,श्रीखण्डाद्रेस्परिसरमतिक्रम्य गव्यूतिमात्रम् गन्तव्यस्ते किमपि जगतीमण्डनम्पाण्ड्यदेशस्। तत्र ख्यातम्पुरमुरगमितिआख्यया ताम्रपार्ण्यास् तीरे मुग्धक्रमुकतरुभिस्बद्धरेखे भजेथास्
+pd_9,sambhogānte ślathabhujalatāniḥsahānāmvadhūnām vyādhunvantasanucitakavarībhāramavyājamugdham| asminsadyasśramajalanudassaudhajālaisupetya pratyāsannāsmalayamarutastālavṛntībhavanti,सम्भोगान्ते श्लथभुजलतानिःसहानाम्वधूनाम् व्याधुन्वन्तसनुचितकवरीभारमव्याजमुग्धम्। अस्मिन्सद्यस्श्रमजलनुदस्सौधजालैसुपेत्य प्रत्यासन्नास्मलयमरुतस्तालवृन्तीभवन्ति
+pd_10,krīḍāśailambhujaganagarīyoṣitāmkautukamcet setumyāyāsjaladhikariṇasśṛṅkhalādāma dīrgham| bhāti snehātavanitanayājīvanāśvāsahetos laṅkādvīpamprahitasiva yasbāhusekaspṛthivyās,क्रीडाशैलम्भुजगनगरीयोषिताम्कौतुकम्चेत् सेतुम्यायास्जलधिकरिणस्शृङ्खलादाम दीर्घम्। भाति स्नेहातवनितनयाजीवनाश्वासहेतोस् लङ्काद्वीपम्प्रहितसिव यस्बाहुसेकस्पृथिव्यास्
+pd_11,krudhyadgaurīkarakiśalayākṛṣṭacūḍāsudhāṃśos drakṣyasiuccaiskulamakaluṣamtatra rāmeśvarasya| madhyamyatra trivaliviṣamamvārasīmantinīnām hastotkampamkathayati vidhessṛṣṭakāñcīpadasya,क्रुध्यद्गौरीकरकिशलयाकृष्टचूडासुधांशोस् द्रक्ष्यसिउच्चैस्कुलमकलुषम्तत्र रामेश्वरस्य। मध्यम्यत्र त्रिवलिविषमम्वारसीमन्तिनीनाम् हस्तोत्कम्पम्कथयति विधेस्सृष्टकाञ्चीपदस्य
+pd_12,līlāgāraisamaranagarasyaapi garvamharantīm gaccheskāñcīpuramatha diśasbhūṣaṇamdakṣiṇasyās| naktamyatra praharikasivaujjāgaramnāgarāṇām kurvanpāṇipraṇihitadhanusjāyate pañcabāṇas,लीलागारैसमरनगरस्यअपि गर्वम्हरन्तीम् गच्छेस्काञ्चीपुरमथ दिशस्भूषणम्दक्षिणस्यास्। नक्तम्यत्र प्रहरिकसिवौज्जागरम्नागराणाम् कुर्वन्पाणिप्रणिहितधनुस्जायते पञ्चबाणस्
+pd_13,ābhramlīlāvihasitamiva śyāvatāmabhyupete sadyasphenavyatikaramiṣādarpayatiaṃśukāntam| ambhaḥkrīḍākutukarabhasabhraṣṭacīnottarīye yannārīṇāmurasi subalā vīcihastaissakhīiva,आभ्रम्लीलाविहसितमिव श्यावतामभ्युपेते सद्यस्फेनव्यतिकरमिषादर्पयतिअंशुकान्तम्। अम्भःक्रीडाकुतुकरभसभ्रष्टचीनोत्तरीये यन्नारीणामुरसि सुबला वीचिहस्तैस्सखीइव
+pd_14,manye mokṣaskaṭhinasuratāyāsalabdhasya tūrṇam duṣprāpaste pavana bhavitā colasīmantinībhyas| ke vā tāsāmalakaracanālīnanīlīsanāthe gaṇḍābhoge malayajapayaḥpicchile na skhalanti,मन्ये मोक्षस्कठिनसुरतायासलब्धस्य तूर्णम् दुष्प्रापस्ते पवन भविता चोलसीमन्तिनीभ्यस्। के वा तासामलकरचनालीननीलीसनाथे गण्डाभोगे मलयजपयःपिच्छिले न स्खलन्ति
+pd_15,hitvā kāñcīmavinayavatībhaktarodhonikuñjām tāmkāverīmanusara khagaśreṇivācālakūlām| kāntāśleṣātapi khalu sukhasparśamindutviṣasapi svacchambhikṣāpravaṇamanasasapiambu yasyāslaghīyas,हित्वा काञ्चीमविनयवतीभक्तरोधोनिकुञ्जाम् ताम्कावेरीमनुसर खगश्रेणिवाचालकूलाम्। कान्ताश्लेषातपि खलु सुखस्पर्शमिन्दुत्विषसपि स्वच्छम्भिक्षाप्रवणमनससपिअम्बु यस्यास्लघीयस्
+pd_16,yā gaṅgāiva prakṛtisubhagā jāyate keralīnām kelisnāne kucamalayajaispāṇḍimānamdadhānā| śaśvadgotraskhalanajanitatrāsalolasya sindhos udvīcibhruscaraṇapatanapremavācāmrasajñā,या गङ्गाइव प्रकृतिसुभगा जायते केरलीनाम् केलिस्नाने कुचमलयजैस्पाण्डिमानम्दधाना। शश्वद्गोत्रस्खलनजनितत्रासलोलस्य सिन्धोस् उद्वीचिभ्रुस्चरणपतनप्रेमवाचाम्रसज्ञा
+pd_17,tasyāslīlāsaritasiva tāssrotasi śroṇidaghne toyakrīḍāmyadi vidadhate dākṣiṇātyāstaruṇyas| vīcikṣepaisstanaparisareṣuastahāreṣu tāsām muktājālamracaya tatapāmbindubhiskundagaurais,तस्यास्लीलासरितसिव तास्स्रोतसि श्रोणिदघ्ने तोयक्रीडाम्यदि विदधते दाक्षिणात्यास्तरुण्यस्। वीचिक्षेपैस्स्तनपरिसरेषुअस्तहारेषु तासाम् मुक्ताजालम्रचय ततपाम्बिन्दुभिस्कुन्दगौरैस्
+pd_18,snigdhaśyāmamgurubhisupalaisparvatammālyavantam paśyesuttambhitamiva puraskeśapāśampṛthivyās| tatraadyaapi pratijharajalaisjarjarāsprasthabhāgās sītābhartuspṛthutaraśucassūcayantiaśrupātān,स्निग्धश्यामम्गुरुभिसुपलैस्पर्वतम्माल्यवन्तम् पश्येसुत्तम्भितमिव पुरस्केशपाशम्पृथिव्यास्। तत्रअद्यअपि प्रतिझरजलैस्जर्जरास्प्रस्थभागास् सीताभर्तुस्पृथुतरशुचस्सूचयन्तिअश्रुपातान्
+pd_19,ramyopāntamsaralatarubhismāṇḍakarṇassarastat gacchespañcāpsarasiti hṛtaprauḍhatāpammaghonas| yatraadyaapi tridaśataruṇīmugdhasaṃgītimālā pūrvapremopagatahariṇaśreṇimutkaṇṭhayanti,रम्योपान्तम्सरलतरुभिस्माण्डकर्णस्सरस्तत् गच्छेस्पञ्चाप्सरसिति हृतप्रौढतापम्मघोनस्। यत्रअद्यअपि त्रिदशतरुणीमुग्धसंगीतिमाला पूर्वप्रेमोपगतहरिणश्रेणिमुत्कण्ठयन्ति
+pd_20,krīḍāśokakramukabahulārāmaramyopakaṇṭhās sampatsyante pathi pathi tava prītaye prasthitasya| pīnottuṅgastanabharanamatpāmarīpremalobhāt nirvicchedabhramitapathikāspallayaspalvalinyas,क्रीडाशोकक्रमुकबहुलारामरम्योपकण्ठास् सम्पत्स्यन्ते पथि पथि तव प्रीतये प्रस्थितस्य। पीनोत्तुङ्गस्तनभरनमत्पामरीप्रेमलोभात् निर्विच्छेदभ्रमितपथिकास्पल्लयस्पल्वलिन्यस्
+pd_21,andhrānhitvā janapadavadhūgāḍhagodāvarīkān kāliṅgasyaanusara nagarīmnāma tāmrājadhānīm| sambhogānte mukulitadṛśāmtatra vārāṅganānām aṅgaglānimhara paripatankelivātāyaneṣu,अन्ध्रान्हित्वा जनपदवधूगाढगोदावरीकान् कालिङ्गस्यअनुसर नगरीम्नाम ताम्राजधानीम्। सम्भोगान्ते मुकुलितदृशाम्तत्र वाराङ्गनानाम् अङ्गग्लानिम्हर परिपतन्केलिवातायनेषु
+pd_22,kheladvīcipracayaracitānekasopānarekham tīramyāyāsphalabharanamatpūgamālampayodhes| gāyantīnāmśravaṇasubhagamtatra siddhāṅganānām sthāne sthāne janaya śanakaistānaśabdānuvādān,खेलद्वीचिप्रचयरचितानेकसोपानरेखम् तीरम्यायास्फलभरनमत्पूगमालम्पयोधेस्। गायन्तीनाम्श्रवणसुभगम्तत्र सिद्धाङ्गनानाम् स्थाने स्थाने जनय शनकैस्तानशब्दानुवादान्
+pd_23,kuñjakrīḍattridaśataruṇīkeliniśvāsavātais glāyadvallīkiśalayarucasnirviśesvindhyapādān| paśyanvaktrāṇianaticaturavyādhasīmantinīnām mādyadgandhadviradarasitatrāsalolekṣaṇāni,कुञ्जक्रीडत्त्रिदशतरुणीकेलिनिश्वासवातैस् ग्लायद्वल्लीकिशलयरुचस्निर्विशेस्विन्ध्यपादान्। पश्यन्वक्त्राणिअनतिचतुरव्याधसीमन्तिनीनाम् माद्यद्गन्धद्विरदरसितत्रासलोलेक्षणानि
+pd_24,svecchāramyamvihara vihagavyākulottuṅgavṛkṣe vindhotsaṅgapraṇayini vane mānavatyasapi yatra| saṃjāyante rahasi kariṇāmkrūramākarṇya śabdam bhartuskaṇṭhe praṇihitabhujāvallayasbhillayoṣās,स्वेच्छारम्यम्विहर विहगव्याकुलोत्तुङ्गवृक्षे विन्धोत्सङ्गप्रणयिनि वने मानवत्यसपि यत्र। संजायन्ते रहसि करिणाम्क्रूरमाकर्ण्य शब्दम् भर्तुस्कण्ठे प्रणिहितभुजावल्लयस्भिल्लयोषास्
+pd_25,svairakrīḍārasikaśabarīsiktarodhonikuñjām gacchesrevāmabhinavaśukaśyāmavaṃśīvanena| manyante yatparisarabhuvi prauḍhasīmantinīnām līlāmānagrahamapi ratesantarāyamyuvānas,स्वैरक्रीडारसिकशबरीसिक्तरोधोनिकुञ्जाम् गच्छेस्रेवामभिनवशुकश्यामवंशीवनेन। मन्यन्ते यत्परिसरभुवि प्रौढसीमन्तिनीनाम् लीलामानग्रहमपि रतेसन्तरायम्युवानस्
+pd_26,līlāmnetumnayanapadavīmkeralīnāmratescet gaccheskhyātāmjagati nagarīmākhyayā tāmyayātes| gāḍhāśliṣṭakramukataravasprāṅgaṇe nāgavallyas bālāmyatra priyatamaparīrambhamadhyāpayanti,लीलाम्नेतुम्नयनपदवीम्केरलीनाम्रतेस्चेत् गच्छेस्ख्याताम्जगति नगरीमाख्यया ताम्ययातेस्। गाढाश्लिष्टक्रमुकतरवस्प्राङ्गणे नागवल्ल्यस् बालाम्यत्र प्रियतमपरीरम्भमध्यापयन्ति
+pd_27,gaṅgāvīciplutaparisarassaudhamālāvataṃsas yāsyatiuccaistvayi rasamayasvismayamsuhmadeśas| śrotrakrīḍābharaṇapadavīmbhūmidevāṅganānām tālīpatramnavaśaśikalākomalamyatra yāti,गङ्गावीचिप्लुतपरिसरस्सौधमालावतंसस् यास्यतिउच्चैस्त्वयि रसमयस्विस्मयम्सुह्मदेशस्। श्रोत्रक्रीडाभरणपदवीम्भूमिदेवाङ्गनानाम् तालीपत्रम्नवशशिकलाकोमलम्यत्र याति
+pd_28,tasminsenānvayanṛpatinā devarājyābhiṣiktas devassuhme vasati kamalākelikārasmurāris| pāṇau līlākamalamasakṛtyatsamīpe vahantyas lakṣmīśaṅkāmprakṛtisubhagāskurvate vārarāmās,तस्मिन्सेनान्वयनृपतिना देवराज्याभिषिक्तस् देवस्सुह्मे वसति कमलाकेलिकारस्मुरारिस्। पाणौ लीलाकमलमसकृत्यत्समीपे वहन्त्यस् लक्ष्मीशङ्काम्प्रकृतिसुभगास्कुर्वते वाररामास्
+pd_29,yātasyaūrdhvamdhanapatiganenaeva gauraisagārais paśyestasminnagaramanaghamcāru candrārdhamaules| yatraanekapriyanakhapadavyājatasvārarāmās bhartusbhūṣāśaśadharakalācihnamaṅke vahanti,यातस्यऊर्ध्वम्धनपतिगनेनएव गौरैसगारैस् पश्येस्तस्मिन्नगरमनघम्चारु चन्द्रार्धमौलेस्। यत्रअनेकप्रियनखपदव्याजतस्वाररामास् भर्तुस्भूषाशशधरकलाचिह्नमङ्के वहन्ति
+pd_30,tatraanarghyamraghukulagurumsvarṇadītīradeśe natvā devamvraja girisutāsaṃvibhaktāṅgaramyam| yāte yasminnayanapadavīmsundarabhrūlatānām prauḍhastrīṇāmgalati ramaṇapremajanmābhimānas,तत्रअनर्घ्यम्रघुकुलगुरुम्स्वर्णदीतीरदेशे नत्वा देवम्व्रज गिरिसुतासंविभक्ताङ्गरम्यम्। याते यस्मिन्नयनपद��ीम्सुन्दरभ्रूलतानाम् प्रौढस्त्रीणाम्गलति रमणप्रेमजन्माभिमानस्
+pd_31,tatkṣetramca tridivasaritamcaantarā sevanīyas śrīballālakṣitipatiyaśobāndhavassetubandhas| ārūḍhānāmtridivataṭinīsnānahetosjanānām yatra dvedhāapiamaranagarī sannikṛṣṭā vibhāti,तत्क्षेत्रम्च त्रिदिवसरितम्चअन्तरा सेवनीयस् श्रीबल्लालक्षितिपतियशोबान्धवस्सेतुबन्धस्। आरूढानाम्त्रिदिवतटिनीस्नानहेतोस्जनानाम् यत्र द्वेधाअपिअमरनगरी सन्निकृष्टा विभाति
+pd_32,gaṅgāmphenastabakamukuramvīcihaste vahantīm sevethāstāmatha parisaraprauḍhahaṃsāvataṃsām| pratyāvṛtya vrajati jaladhau preyasi premalolā kartumkeśagrahamiva kimapiuddhatā yā vibhāti,गङ्गाम्फेनस्तबकमुकुरम्वीचिहस्ते वहन्तीम् सेवेथास्तामथ परिसरप्रौढहंसावतंसाम्। प्रत्यावृत्य व्रजति जलधौ प्रेयसि प्रेमलोला कर्तुम्केशग्रहमिव किमपिउद्धता या विभाति
+pd_33,toyakrīḍāsarasanipatatsuhmasīmantinīnām vīcīdhautaisstanamṛgamadasśyāmalībhūya bhūyas| bhāgīrathyāstapanatanayā yatra niryāti devī deśamyāyāstamatha jagatīpāvanambhaktinamras,तोयक्रीडासरसनिपतत्सुह्मसीमन्तिनीनाम् वीचीधौतैस्स्तनमृगमदस्श्यामलीभूय भूयस्। भागीरथ्यास्तपनतनया यत्र निर्याति देवी देशम्यायास्तमथ जगतीपावनम्भक्तिनम्रस्
+pd_34,saṃsarpantīmprakṛtikuṭilāmdarśitāvartacakrām tāmālokya tridaśasaritasnirgatāmambugarbhāt| mā nirmuktāsitaphaṇivadhūśaṅkayā kātarasbhūs bhītassarvasbhavati bhujagātkimpunastvādṛśasyas,संसर्पन्तीम्प्रकृतिकुटिलाम्दर्शितावर्तचक्राम् तामालोक्य त्रिदशसरितस्निर्गतामम्बुगर्भात्। मा निर्मुक्तासितफणिवधूशङ्कया कातरस्भूस् भीतस्सर्वस्भवति भुजगात्किम्पुनस्त्वादृशस्यस्
+pd_35,krīḍantīnāmpayasi rabhasāttatra līlāvatīnām vīcīhastaisracaya kucayosaṃśukasraṃsanāni| sadyastāsāmapi ca ramaṇālokanavyākulānām yāntu krīḍāmasṛṇahasitāniuttarīyāñcalatvam,क्रीडन्तीनाम्पयसि रभसात्तत्र लीलावतीनाम् वीचीहस्तैस्रचय कुचयोसंशुकस्रंसनानि। सद्यस्तासामपि च रमणालोकनव्याकुलानाम् यान्तु क्रीडामसृणहसितानिउत्तरीयाञ्चलत्वम्
+pd_36,skandhāvāramvijayapuramitiunnatāmrājadhānīm dṛṣṭvā tāvatbhuvanajayinastasya rājñasadhigacches| gaṅgāvātastvamiva caturasyatra paurāṅganānām sambhogānte sapadi vtanotiaṅgasaṃvāhanāni,स्कन्धावारम्विजयपुरमितिउन्नताम्राजधानीम् दृष्ट्वा तावत्भुवनजयिनस्तस्य राज्ञसधिगच्छेस्। गङ्गावातस्त्वमिव चतुरस्यत्र पौराङ्गनानाम् सम्भोगान्ते सपदि व्तनोतिअङ्गसंवाहनानि
+pd_37,yatsadhānāmupari vaḍabhīśālabhañjīṣu līnās susnigdhāsu prakṛtimadhurāskelikautūhalena| unnīyante kathamapi rahaḥpāṇipaṅkeruhāgrasparśodgacchatpulakamukulāssubhruvasvallabhena,यत्सधानामुपरि वडभीशालभञ्जीषु लीनास् सुस्निग्धासु प्रकृतिमधुरास्केलिकौतूहलेन। उन्नीयन्ते कथमपि रहःपाणिपङ्केरुहाग्रस्पर्शोद्गच्छत्पुलकमुकुलास्सुभ्रुवस्वल्लभेन
+pd_38,snigdhaśyāmāramaṇamaṇibhisbaddhamundhālavālās paurastrībhiskramukataravasropitāsprāṅgaṇeṣu| yatraayatnopagatasalilaisnaktamāsiktamūlās naapekṣante parijanavadhūpāṇiviśrāṇitāmbhas,स्निग्धश्यामारमणमणिभिस्बद्धमुन्धालवालास् पौरस्त्रीभिस्क्रमुकतरवस्रोपितास्प्राङ्गणेषु। यत्रअयत्नोपगतसलिलैस्नक्तमासिक्तमूलास् नअपेक्षन्ते परिजनवधूपाणिविश्राणिताम्भस्
+pd_39,gaṅgāśleṣaprakṛtivimale pālite tena rājñā jātā lokadvitayavigaladbhītayasyatra paurās| bālābhyasatha praṇayakalahaisrūḍhakopāṅkurābhyas vicasyanti bhrukuṭiracanācārubhīmānanābhyas,गङ्गाश्लेषप्रकृतिविमले पालिते तेन राज्ञा जाता लोकद्वितयविगलद्भीतयस्यत्र पौरास्। बालाभ्यसथ प्रणयकलहैस्रूढकोपाङ्कुराभ्यस् विचस्यन्ति भ्रुकुटिरचनाचारुभीमाननाभ्यस्
+pd_40,āttamkarṇātpraṇihitapadamsāñjanaisaśruleśais baddhamtāpaglapitabisinītantunā bandhanena| yatra strīṇāmadhararucakanyastasindūramudram tālīpatrampraṇayini jane premalekhatvameti,आत्तम्कर्णात्प्रणिहितपदम्साञ्जनैसश्रुलेशैस् बद्धम्तापग्लपितबिसिनीतन्तुना बन्धनेन। यत्र स्त्रीणामधररुचकन्यस्तसिन्दूरमुद्रम् तालीपत्रम्प्रणयिनि जने प्रेमलेखत्वमेति
+pd_41,bhartussvairamsuratajanitasvedabindūnvinetum yatra snehātagaṇitajinaglānibhismugdhadārais| sīdhotsaṅge śaśadhararucastantujālapraviṣṭās vyākṛṣyante ruciracamarībālabhārabhrameṇa,भर्तुस्स्वैरम्सुरतजनितस्वेदबिन्दून्विनेतुम् यत्र स्नेहातगणितजिनग्लानिभिस्मुग्धदारैस्। सीधोत्सङ्गे शशधररुचस्तन्तुजालप्रविष्टास् व्याकृष्यन्ते रुचिरचमरीबालभारभ्रमेण
+pd_42,vṛddhoṣmāṇasstanaparisarāskuṅkumasyaaṅgarāgās dolāskelivyasanarasikāssundarīṇāmsamūhās| krīḍāvāpyaspratanusalilāsmālatīdāma rātris styānajyotsnā mudamaviratamkurvate yatra yūnām,वृद्धोष्माणस्स्तनपरिसरास्कुङ्कुमस्यअङ्गरागास् दोलास्केलिव्यसनरसिकास्सुन्दरीणाम्समूहास्। क्रीडावाप्यस्प्रतनुसलिलास्मालतीदाम रात्रिस् स्त्यानज्योत्स्ना मुदमविरतम्कुर्वते यत्र यूनाम्
+pd_43,bhrāmyantīnāmtamasi nibiḍe vallabhākāṅkṣiṇīnām lākṣārāgāscaraṇagalitāspaurasīmantinīnām| raktāśokastabakalalitaisbālabhānosmayūkhais naālakṣyante rajanivigame pauramārgeṣu yatra,भ्राम्यन्तीनाम्तमसि निबिडे वल्लभाकाङ्क्षिणीनाम् लाक्षारागास्चरणगलितास्पौरसीमन्तिनीनाम्। रक्ताशोकस्तबकललितैस्बालभानोस्मयूखैस् नआलक्ष्यन्ते रजनिविगमे पौरमार्गेषु यत्र
+pd_44,ratnaismuktāmarakatamahānīlasaugandhikādyais śaṅkaisbālāvalayaracanābandhubhisvidrumaisca| lopāmudrāramaṇamuninā pītaniḥśeṣavāras śrīḥsarvasvamharati vipadamyatra ratnākarasya,रत्नैस्मुक्तामरकतमहानीलसौगन्धिकाद्यैस् शङ्कैस्बालावलयरचनाबन्धुभिस्विद्रुमैस्च। लोपामुद्रारमणमुनिना पीतनिःशेषवारस् श्रीःसर्वस्वम्हरति विपदम्यत्र रत्नाकरस्य
+pd_45,mūkībhūtāmmarakatamayīmhārayaṣṭimdadhānās yasminbālāsmṛgamadamasīpicchileṣu staneṣu| cetovartismarahutavahamdīpitamsnehapūrais kṛtvā yānti priyatamagṛhānandhakāre ghaneapi,मूकीभूताम्मरकतमयीम्हारयष्टिम्दधानास् यस्मिन्बालास्मृगमदमसीपिच्छिलेषु स्तनेषु। चेतोवर्तिस्मरहुतवहम्दीपितम्स्नेहपूरैस् कृत्वा यान्ति प्रियतमगृहानन्धकारे घनेअपि
+pd_46,nītamyatnātavinayalipespatratāmāyatākṣyā nirgacchantyassapadi hṛdayamkṣālayitvāiva yatra| kānte pādapraṇayini milatkajjalaśyāmalānām unmucyante nayanapayasāmśreṇayasmāninībhis,नीतम्यत्नातविनयलिपेस्पत्रतामायताक्ष्या निर्गच्छन्त्यस्सपदि हृदयम्क्षालयित्वाइव यत्र। कान्ते पादप्रणयिनि मिलत्कज्जलश्यामलानाम् उन्मुच्यन्ते नयनपयसाम्श्रेणयस्मानिनीभिस्
+pd_47,agre teṣāmvyapagatamadassthātumevaasamarthas dṛṣṭvā kāntimkusumadhanuṣaskā kathā vikramasya| subhrūlīlācaturanayanakṣeparamyaisvilāsais yasminyātāstatapi sudṛśāmkiṃkaratvamyuvānas,अग्रे तेषाम्व्यपगतमदस्स्थातुमेवअसमर्थस् दृष्ट्वा कान्तिम्कुसुमधनुषस्का कथा विक्रमस्य। सुभ्रूलीलाचतुरनयनक्षेपरम्यैस्विलासैस् यस्मिन्यातास्ततपि सुदृशाम्किंकरत्वम्युवानस्
+pd_48,tvayiāsīni manasijagurau yatra sāraṅganetrās saṃdṛśyante racitacaturodyānadolāvilāsās| abhyasyantyassarabhasamiva vyomakāntārayānam kandarpasya tridivayuvatīmjetukāmasya senās,त्वयिआसीनि मनसिजगुरौ यत्र सारङ्गनेत्रास् संदृश्यन्ते रचितचतुरोद्यानदोलाविलासास्। अभ्यस्यन्त्यस्सरभसमिव व्योमकान्तारयानम् कन्दर्पस्य त्रिदिवयुवतीम्जेतुकामस्य सेनास्
+pd_49,prāsādānāmdinapariṇatau garbhamdagdhāgurūṇām jālodgīrṇassajalajaladaśyāmalasyatra dhūmas| sadyaḥkrīḍākutukarabhasārūḍhapaurīmukhendujyotsnāsaṃgaprasṛmaratamaḥśreṇiśaṅkāmtanoti,प्रासादानाम्दिनपरिणतौ गर्भम्दग्धागुरूणाम् जालोद्गीर्णस्सजलजलदश्यामलस्यत्र धूमस्। सद्यःक्रीडाकुतुकरभसारूढपौरीमुखेन्दुज्योत्स्नासंगप्रसृमरतमःश्रेणिशङ्काम्तनोति
+pd_50,vyarthībhūtapriyasahacarīcāruvācāmniśīthe roṣātastrīkṛtakuvalayottaṃsavisraṃsimālyam| yūnāmyatra praṇayakalahamkeliharmyāgrabhājām induspratyādiśati savidhībhūya śaśvatkareṇa,व्यर्थीभूतप्रियसहचरीचारुवाचाम्निशीथे रोषातस्त्रीकृतकुवलयोत्तंसविस्रंसिमाल्यम्। यूनाम्यत्र प्रणयकलहम्केलिहर्म्याग्रभाजाम् इन्दुस्प्रत्यादिशति सविधीभूय शश्वत्करेण
+pd_51,tatra svecchārativinimaye caeav sīmantinīnām karṇasraṃsi prakṛtisubhagamketakīgarbhapatram| utpaśyanti vyatikaracalatkuṇḍalāghaṭṭanābhis bhinnamsākṣātiva mukhavidhoskhaṇḍamekamvidagdhās,तत्र स्वेच्छारतिविनिमये चएअव् सीमन्तिनीनाम् कर्णस्रंसि प्रकृतिसुभगम्केतकीगर्भपत्रम्। उत्पश्यन्ति व्यतिकरचलत्कुण्डलाघट्टनाभिस् भिन्नम्साक्षातिव मुखविधोस्खण्डमेकम्विदग्धास्
+pd_52,vācasśrotrāmṛtamanugatabhrūvilāsāskaṭākṣās rūpamhastoccayasamucitamsnigdhamugdhāsca hāvās| yātamlīlāñcitamakṛtakamyatra nepathyametat paurastrīṇāmdraviṇasulabhā prakriyā bhūṣaṇamca,वाचस्श्रोत्रामृतमनुगतभ्रूविलासास्कटाक्षास् रूपम्हस्तोच्चयसमुचितम्स्निग्धमुग्धास्च हावास्। यातम्लीलाञ्चितमकृतकम्यत्र नेपथ्यमेतत् पौरस्त्रीणाम्द्रविणसुलभा प्रक्रिया भूषणम्च
+pd_53,puñjībhūtamjagativa tatassaptakakṣyāniveśais ramyamyāyāsbhavanamavanīmaṇḍalākhaṇḍalasya| yatsaudhānāmśikharisuhṛdāmmūrdhni viśrāntameghe vidyullekhā vitarati muhusvaijayantīvilāsam,पुञ्जीभूतम्जगतिव ततस्सप्तकक्ष्यानिवेशैस् रम्यम्यायास्भवनमवनीमण्डलाखण्डलस्य। यत्सौधानाम्शिखरिसुहृदाम्मूर्ध्नि विश्रान्तमेघे विद्युल्लेखा वितरति मुहुस्वैजयन्तीविलासम्
+pd_54,snigdhaśyāmaisiva viracitā dāritaisindranīlais vyāpī tasminavanivanitāramyaromāvalīiva| yasyāstīre viharadanatiprauḍhasīmantinīnām manye līlāgatiṣu guravasrājahaṃsāsbhavanti,स्निग्धश्यामैसिव विरचिता दारितैसिन्द्रनीलैस् व्यापी तस्मिनवनिवनितारम्यरोमावलीइव। यस्यास्तीरे विहरदनतिप्रौढसीमन्तिनीनाम् मन्ये लीलागतिषु गुरवस्राजहंसास्भवन्ति
+pd_55,devamsākṣātmanasijamiva prāptarājyābhiṣekam sevethāstvamvyathitasamaye cāmaragrāhiṇībhis| yasya snigdhasphuradasilatāsphāragatyā jalānām labdhassakhye ripukulavadhūlocanaissaṃvibhāgas,देवम्साक्षात्मनसिजमिव प्राप्तराज्याभिषेकम् सेवेथास्त्वम्व्यथितसमये चामरग्राहिणीभिस्। यस्य स्निग्धस्फुरदसिलतास्फारगत्या जलानाम् लब्धस्सख्ये रिपुकुलवधूलोचनैस्संविभागस्
+pd_56,yasyaautsukyātasamasamarālokanonmādabhājām svargastrīṇāmaparigaṇitasrastacelāñcalānām| manye dhārācaturaturagotkhātareṇupratānas sadyolagnasstanakalaśayosantarīyatvameti,यस्यऔत्सुक्यातसमसमरालोकनोन्मादभाजाम् स्वर्गस्त्रीणामपरिगणितस्रस्तचेलाञ्चलानाम्। मन्ये धाराचतुरतुरगोत्खातरेणुप्रतानस् सद्योलग्नस्स्तनकलशयोसन्तरीयत्वमेति
+pd_57,bhugnagrīvambhujabisalatāsaktavaktrāmbujābhis sasayamsenānvayanṛpasiti trāsakautūhalābhyām| viṣvakpītaskuvalayadalaśreṇidīrghaiskaṭākṣais paurastrībhissapadi nagarīvidrave vidviṣāmyas,भुग्नग्रीवम्भुजबिसलतासक्तवक्त्राम्बुजाभिस् ससयम्सेनान्वयनृपसिति त्रासकौतूहलाभ्याम्। विष्वक्पीतस्कुवलयदलश्रेणिदीर्घैस्कटाक्षैस् पौरस्त्रीभिस्सपदि नगरीविद्रवे विद्विषाम्यस्
+pd_58,baddhākrāndāsvihagaruditaisbibhratī caitasīiva krīḍāgāre suciralikhitāmākṛtimvallabhasya| prauḍhārāmā yadarinagarī saudhasaṃjātadūrvājālavyājātalakapaṭalīmdūranamrāmbibharti,बद्धाक्रान्दास्विहगरुदितैस्बिभ्रती चैतसीइव क्रीडागारे सुचिरलिखितामाकृतिम्वल्लभस्य। प्रौढारामा यदरिनगरी सौधसंजातदूर्वाजालव्याजातलकपटलीम्दूरनम्राम्बिभर्ति
+pd_59,krīḍāroṣe sutanucaraṇāhanyamānasya patyus pratyudgacchatpulakapaṭalenaapi bādhāmdadhānā| bhrāmyasiadresvanabhuvi kathamkrūradarbhāṅkurāyām evaṃprāyasyadarinagarīśārikāṇāmvilāpas,क्रीडारोषे सुतनुचरणाहन्यमानस्य पत्युस् प्रत्युद्गच्छत्पुलकपटलेनअपि बाधाम्दधाना। भ्राम्यसिअद्रेस्वनभुवि कथम्क्रूरदर्भाङ्कुरायाम् एवंप्रायस्यदरिनगरीशारिकाणाम्विलापस्
+pd_60,tasminkāle kvacitapi sa cetvāsarasya tribhāgam rājā śaktasgamayati rahascintayanantarāyān| saṃdeśasme na pavana tadā kiṃcitāvedanīyas kāryottapte manasi labhate naavakāśamvilāsas,तस्मिन्काले क्वचितपि स चेत्वासरस्य त्रिभागम् राजा शक्तस्गमयति रहस्चिन्तयनन्तरायान्। संदेशस्मे न पवन तदा किंचितावेदनीयस् कार्योत्तप्ते मनसि लभते नअवकाशम्विलासस्
+pd_61,āsādyaataskamapi samayamsaumya vaktumvivikte devamnīcaisvinayacaturaskāminprakramethās| apianyeṣu praṇayibhisabhivyañjitaskāryabhāgas siddhimgantumprabhusavasare kimpunaspārthiveṣu,आसाद्यअतस्कमपि समयम्सौम्य वक्तुम्विविक्ते देवम्नीचैस्विनयचतुरस्कामिन्प्रक्रमेथास्। अपिअन्येषु प्रणयिभिसभिव्यञ्जितस्कार्यभागस् सिद्धिम्गन्तुम्प्रभुसवसरे किम्पुनस्पार्थिवेषु
+pd_62,śrīkhaṇḍādresvasati śikhare kasapi gandharvalokas tatraastiekā kuvalayavatī nāma mānyāaṅganānām| dūtamtasyāskalaya malayopatyakāmārutammām kāmidvandvamghaṭayati mithasviprayuktamyasekas,श्रीखण्डाद्रेस्वसति शिखरे कसपि गन्धर्वलोकस् तत्रअस्तिएका कुवलयवती नाम मान्याअङ्गनानाम्। दूतम्तस्यास्कलय मलयोपत्यकामारुतम्माम् कामिद्वन्द्वम्घटयति मिथस्विप्रयुक्तम्यसेकस्
+pd_63,jitvā deva tvayi sarabhasamdākṣiṇātyānkṣitīśān pratyāvṛtte malayakaṭakātcittamādāya tasyās| dūramyāte kamitari vṛthā vṛttisasyaiti tasyās bāṣpotpīḍā sapadi padavīmsaṃrurodhaīkṣaṇasya,जित्वा देव त्वयि सरभसम्दाक्षिणात्यान्क्षितीशान् प्रत्यावृत्ते मलयकटकात्चित्तमादाय तस्यास्। दूरम्याते कमितरि वृथा वृत्तिसस्यैति तस्यास् बाष्पोत्पीडा सपदि पदवीम्संरुरोधईक्षणस्य
+pd_64,vinyasyaagrambhuvi caraṇayoskautukottambhitākṣī tvatsamparkaprakṛtisubhagāmunnatagrīvamāśām| utpaśyantī kimapi sutanuslakṣyate saudhaśṛṅgāt udbhinnāśrusthagitamasakṛttvatsamīpamyiyāsus,विन्यस्यअग्रम्भुवि चरणयोस्कौतुकोत्तम्भिताक्षी त्वत्सम्पर्कप्रकृतिसुभगामुन्नतग्रीवमाशाम्। उत्पश्यन्ती किमपि सुतनुस्लक्ष्यते सौधशृङ्गात् उद्भिन्नाश्रुस्थगितमसकृत्त्वत्समीपम्यियासुस्
+pd_65,yasminkāle nayanaviṣayamsāhasiniyāasi nītas sāraṅgākṣyāssakalalalanālocanānandakārin| jāne tasmātprabhṛti janitasvāntasaṃtāpakhedā sā ramyeṣu kvacitapi na viśvāsamekāntameti,यस्मिन्काले नयनविषयम्साहसिनियाअसि नीतस् सारङ्गाक्ष्यास्सकलललनालोचनानन्दकारिन्। जाने तस्मात्प्रभृति जनितस्वान्तसंतापखेदा सा रम्येषु क्वचितपि न विश्वासमेकान्तमेति
+pd_66,muṣṭigrāhyamkimapi vidhinā kurvatā madhyabhāgam manye bālā kusumadhanuṣasnirmitā kārmukāya| rājanuccaisvirahajanitakṣāmabhāvamvahantī jātā sampratiaha sutanussā ca maurvī latāiva,मुष्टिग्राह्यम्किमपि विधिना कुर्वता मध्यभागम् मन्ये बाला कुसुमधनुषस्निर्मिता कार्मुकाय। राजनुच्चैस्विरहजनितक्षामभावम्वहन्ती जाता सम्प्रतिअह सुतनुस्सा च मौर्वी लताइव
+pd_67,kīdṛkkāntaskathaya tarale vartate yastavaantar yatnātitthamsubhaga bahuśaspṛṣṭayāālījanena| niḥśvasyauccaiskathamapi tayā stambhitāśrupravāhā nyastā dṛṣṭislikhitamadane bhittibhāge gṛhasya,कीदृक्कान्तस्कथय तरले वर्तते यस्तवअन्तर् यत्नातित्थम्सुभग बहुशस्पृष्टयाआलीजनेन। निःश्वस्यौच्चैस्कथमपि तया स्तम्भिताश्रुप्रवाहा न्यस्ता दृष्टिस्लिखितमदने भित्तिभागे गृहस्य
+pd_68,dhatte sadyastvadupagamitapremalekhabhramamsā tālīpatre priyasahacarīkarṇapāśacyuteapi| kimca krīḍāśukamapi muhuspṛcchati tvatpravṛttim gāḍhodbhūtaskva khalu gaṇayatianvayamtuarthibhāvas,धत्ते सद्यस्त्वदुपगमितप्रेमलेखभ्रमम्सा तालीपत्रे प्रियसहचरीकर्णपाशच्युतेअपि। किम्च क्रीडाशुकमपि मुहुस्पृच्छति त्वत्प्रवृत्तिम् गाढोद्भूतस्क्व खलु गणयतिअन्वयम्तुअर्थिभावस्
+pd_69,nauttaṃsatvamdṛśamapi nayatiutpale baddhakopā mālyaisklāntā na bhujalatikāmapiasau saṃvṛṇoti| padmodvignāshṛdayanihitāttāpasampattihetos ālīhastātapi ca sahasā mīlitākṣī bibheti,नौत्तंसत्वम्दृशमपि नयतिउत्पले बद्धकोपा माल्यैस्क्लान्ता न भुजलतिकामपिअसौ संवृणोति। पद्मोद्विग्नास्हृदयनिहितात्तापसम्पत्तिहेतोस् आलीहस्तातपि च सहसा मीलिताक्षी बिभेति
+pd_70,abhyasyantī sarasakusumasvastarosprāntasuptā śuṣyatpaṅkaprakarasapharīsambhramodvartitāni| dhārābāṣpamnayananalinīnālatāmcaānayantī manye bālā gamayati punassā kathaṃcitdināni,अभ्यस्यन्ती सरसकुसुमस्वस्तरोस्प्रान्तसुप्ता शुष्यत्पङ्कप्रकरसफरीसम्भ्रमोद्वर्तितानि। धाराबाष्पम्नयननलिनीनालताम्चआनयन्ती मन्ये बाला गमयति पुनस्सा कथंचित्दिनानि
+pd_71,antastāpamtuhinapayasāmapianucchidyamāpya tvattasbālāsmalayajarajaḥsrotasāmapiasādhyam| dhatte nindāmkusumaviśikheatyantasādṛśyamūḍhā susthāapi syātkimuta virahavyākulāsvibhramiṇyas,अन्तस्तापम्तुहिनपयसामपिअनुच्छिद्यमाप्य त्वत्तस्बालास्मलयजरजःस्रोतसामपिअसाध्यम्। धत्ते निन्दाम्कुसुमविशिखेअत्यन्तसादृश्यमूढा सुस्थाअपि स्यात्किमुत विरहव्याकुलास्विभ्रमिण्यस्
+pd_72,dveṣaskrīḍāvipinavasatau candanāmbhoniṣedhas pratyākhyānamsarasanalinītālavṛntānilasya| jātastasyāmkathamapi sakhībuddhijastvadviyoge mūrchāvegavyapagamavidheseṣaseva prakāras,द्वेषस्क्रीडाविपिनवसतौ चन्दनाम्भोनिषेधस् प्रत्याख्यानम्सरसनलिनीतालवृन्तानिलस्य। जातस्तस्याम्कथमपि सखीबुद्धिजस्त्वद्वियोगे मूर्छावेगव्यपगमविधेसेषसेव प्रकारस्
+pd_73,dhatte dveṣamśaśini kurute na grahamkeśahaste dūre hāramkṣipati ramate nindayā candanasya| vaktumdeva tvayi paramasau svāmavasthāmkathaṃcit gāḍhodvegā nayati kavitācintayā vāsarāṇi,धत्ते द्वेषम्शशिनि कुरुते न ग्रहम्केशहस्ते दूरे हारम्क्षिपति रमते निन्दया चन्दनस्य। वक्तुम्देव त्वयि परमसौ स्वामवस्थाम्कथंचित् गाढोद्वेगा नयति कविताचिन्तया वासराणि
+pd_74,ādau yātasnayanapadavīmstambhayanpakṣmamālām cumbangaṇḍasthalabhuvamatho pītabimbādharoṣṭhas| kurvankaṇṭhagrahamapi kucotsaṅgaśayyāśayānas tasyāsbāṣpaskimiva na khalu tvadviyoge karoti,आदौ यातस्नयनपदवीम्स्तम्भयन्पक्ष्ममालाम् चुम्बन्गण्डस्थलभुवमथो पीतबिम्बाधरोष्ठस्। कुर्वन्कण्ठग्रहमपि कुचोत्सङ्गशय्याशयानस् तस्यास्बाष्पस्किमिव न खलु त्वद्वियोगे करोति
+pd_75,śāraṅgākṣyā janayati na yatbhasmasātaṅgakāni tvadviśleṣe smarahutavahasśvāsasaṃdhukṣitasapi| jāne tasyāssa khalu nayanadroṇivārāmprabhāvas yatvā śaśvatnṛpa tava manovartinasśītalasya,शारङ्गाक्ष्या जनयति न यत्भस्मसातङ्गकानि त्वद्विश्लेषे स्मरहुतवहस्श्वाससंधुक्षितसपि। जाने तस्यास्स खलु नयनद्रोणिवाराम्प्रभावस् यत्वा शश्वत्नृप तव मनोवर्तिनस्शीतलस्य
+pd_76,śāntaprāye rajanisamaye kiṃcitāmīlitākṣī prāpya svapne kathamapi purastvāmatiprauḍharāgā| śliṣyantī svāmtanumanupadamviprabuddhāatha bālā lajjālolambalayati mukhamsā sakhīnāmmukheṣu,शान्तप्राये रजनिसमये किंचितामीलिताक्षी प्राप्य स्वप्ने कथमपि पुरस्त्वामतिप्रौढरागा। श्लिष्यन्ती स्वाम्तनुमनुपदम्विप्रबुद्धाअथ बाला लज्जालोलम्बलयति मुखम्सा सखीनाम्मुखेषु
+pd_77,candrātramyāmupavanabhuvamdūratasdveṣṭi bālā naālāpamca kvacana kurute sārdhamālījanena| rakṣāhetossmaraviśikhataskevalamsā varākī dhatte līlāphalakamurasi tvatpraticchandaśobhi,चन्द्रात्रम्यामुपवनभुवम्दूरतस्द्वेष्टि बाला नआलापम्च क्वचन कुरुते सार्धमालीजनेन। रक्षाहेतोस्स्मरविशिखतस्केवलम्सा वराकी धत्ते लीलाफलकमुरसि त्वत्प्रतिच्छन्दशोभि
+pd_78,vinyasyantī śaśini nayane durdinaisaśruvārām dhārāśvāsaisbakulakusumāmodamāghrātukāmā| śuśrūṣasca bhramaravirutammūrchayā rakṣitāasau vīkṣyaavasthāmkasiva karuṇākātarassyātna tasyās,विन्यस्यन्ती शशिनि नयने दुर्दिनैसश्रुवाराम् धाराश्वासैस्बकुलकुसुमामोदमाघ्रातुकामा। शुश्रूषस्च भ्रमरविरुतम्मूर्छया रक्षिताअसौ वीक्ष्यअवस्थाम्कसिव करुणाकातरस्स्यात्न तस्यास्
+pd_79,cetovṛttissphurati karuṇā viprayoge virāgas kopāveśaskusumaviśikhe nityamātmaniavajñā| itthamsvāṅge sthitamiva samālambya citrā varākī tvayiekāntasthiraviracitambhāvamāviṣkaroti,चेतोवृत्तिस्स्फुरति करुणा विप्रयोगे विरागस् कोपावेशस्कुसुमविशिखे नित्यमात्मनिअवज्ञा। इत्थम्स्वाङ्गे स्थितमिव समालम्ब्य चित्रा वराकी त्वयिएकान्तस्थिरविरचितम्भावमाविष्करोति
+pd_80,prākālāpāspratimuhusapi premaramyāssakhīnās tvajiekāntavyapagatadaye saṃgamāśāapi naeva| tasyāscintāmvirahajanitāmnātha vismārayantī mūrchāevaekā bhavati satatamjīvitālambanāya,प्राकालापास्प्रतिमुहुसपि प्रेमरम्यास्सखीनास् त्वजिएकान्तव्यपगतदये संगमाशाअपि नएव। तस्यास्चिन्ताम्विरहजनिताम्नाथ विस्मारयन्ती मूर्छाएवएका भवति सततम्जीवितालम्बनाय
+pd_81,tasyāsrājananubhavamanāsādyahastāvarodhāt gaṇḍābhoge nayanasalilasrotasā kṣālitasapi| pratyāsannasstanaparisare cetasā tvāmvahantyās prāleyāṃśusnṛpatikakudacchatrabhaṅgīmbibharti,तस्यास्राजननुभवमनासाद्यहस्तावरोधात् गण्डाभोगे नयनसलिलस्रोतसा क्षालितसपि। प्रत्यासन्नस्स्तनपरिसरे चेतसा त्वाम्वहन्त्यास् प्रालेयांशुस्नृपतिककुदच्छत्रभङ्गीम्बिभर्ति
+pd_82,yātaskṛcchrāttuhinasamayassamprati tvatsakāśāt āgacchantīmpavanalaharīmapianāsādayantyās| kassannaddhe parabhṛtavadhūkelivācālalole caitre tasyāskathaya subhaga prāṇarakṣābhyupāyas,यातस्कृच्छ्रात्तुहिनसमयस्सम्प्रति त्वत्सकाशात् आगच्छन्तीम्पवनलहरीमपिअनासादयन्त्यास्। कस्��न्नद्धे परभृतवधूकेलिवाचाललोले चैत्रे तस्यास्कथय सुभग प्राणरक्षाभ्युपायस्
+pd_83,bhūyasbhūyaspraviśati manasdāruṇe manmathāgnau magnambāṣpāmbhasi nayanayosdvandvamindīvarākṣyās| tasyāsrājanatanuvirahavyākulāyāstapasvī jātasbhasmacchuritasiva sa kṣāmapāṇḍuskapolas,भूयस्भूयस्प्रविशति मनस्दारुणे मन्मथाग्नौ मग्नम्बाष्पाम्भसि नयनयोस्द्वन्द्वमिन्दीवराक्ष्यास्। तस्यास्राजनतनुविरहव्याकुलायास्तपस्वी जातस्भस्मच्छुरितसिव स क्षामपाण्डुस्कपोलस्
+pd_84,rājanurvīvalayavanitākāmuka tvatsakāśāt āśātantusbhavatu sudṛśasdurlabhasprematantus| kaṣṭātkaṣṭampunaridamaho svapnasaṃketadūtī nidrāapiasyāskṣaṇamapi na yatnetrasīmānameti,राजनुर्वीवलयवनिताकामुक त्वत्सकाशात् आशातन्तुस्भवतु सुदृशस्दुर्लभस्प्रेमतन्तुस्। कष्टात्कष्टम्पुनरिदमहो स्वप्नसंकेतदूती निद्राअपिअस्यास्क्षणमपि न यत्नेत्रसीमानमेति
+pd_85,pratyāvṛttāsstanaparisarātcandanasphītamūrtes śvāsāseva smarahutavahoddīpanaikapragalbhās| tāmutkaṇṭhākulitahṛdayāmkhedayanti prakāmam samprāpyante malayapavanaisevamevaayaśāṃsi,प्रत्यावृत्तास्स्तनपरिसरात्चन्दनस्फीतमूर्तेस् श्वासासेव स्मरहुतवहोद्दीपनैकप्रगल्भास्। तामुत्कण्ठाकुलितहृदयाम्खेदयन्ति प्रकामम् सम्प्राप्यन्ते मलयपवनैसेवमेवअयशांसि
+pd_86,tvadvaktrānusmaraṇarasikā kātarā ca prakāmam jyotsnāsekaisdvijapatimadhikṣepapātramkaroti| kimca dveṣṭi tridaśabhiṣajau sundara tvāmvicintya prāyeṇaevambhavati vidhurāsannamṛtyosmanīṣā,त्वद्वक्त्रानुस्मरणरसिका कातरा च प्रकामम् ज्योत्स्नासेकैस्द्विजपतिमधिक्षेपपात्रम्करोति। किम्च द्वेष्टि त्रिदशभिषजौ सुन्दर त्वाम्विचिन्त्य प्रायेणएवम्भवति विधुरासन्नमृत्योस्मनीषा
+pd_87,sā vairasyātasitanayanā hematālīdalānām pratyākhyānātprakṛtisubhagamkarṇapāśambibharti| tadgātrāṇāmkimapi sahasā durbalatvamvicintya tyaktamtrāsātguṇamiva manojanmanā kārmukasya,सा वैरस्यातसितनयना हेमतालीदलानाम् प्रत्याख्यानात्प्रकृतिसुभगम्कर्णपाशम्बिभर्ति। तद्गात्राणाम्किमपि सहसा दुर्बलत्वम्विचिन्त्य त्यक्तम्त्रासात्गुणमिव मनोजन्मना कार्मुकस्य
+pd_88,apiājanmaprabhṛtisuhṛdascandanasyaaparādhāt adhyāste sā na khalu malayopatyakākānanāni| kimca dveṣātupari madanasyaiva sarvāṅgatanvī baddhāveśā manasi rataye naavakāśamdadāti,अपिआजन्मप्रभृतिसुहृदस्चन्दनस्यअपराधात् अध्यास्ते सा न खलु मलयोपत्यकाकाननानि। किम्च द्वेषातुपरि मदनस्यैव सर्वाङ्गतन्वी बद्धावेशा मनसि रतये नअवकाशम्ददाति
+pd_89,līlodyāne vitarati dṛśamyatnasaṃruddhabāṣpā sāndre candrārciṣi niviśate candanābhyaktagātrī| krīḍāvāpīmmarutabhimukhamdhāvati vyākulāasau kimvā nāryasramaṇavirahe sāhasamnaācaranti,लीलोद्याने वितरति दृशम्यत्नसंरुद्धबाष्पा सान्द्रे चन्द्रार्चिषि निविशते चन्दनाभ्यक्तगात्री। क्रीडावापीम्मरुतभिमुखम्धावति व्याकुलाअसौ किम्वा नार्यस्रमणविरहे साहसम्नआचरन्ति
+pd_90,yātāskaṇṭhasthalamapi ghanaśvāsamātrāvaśeṣās tāmutkaṇṭhāpratanumasavassarvathā na tyajanti| labdhvā kaṇṭhapraṇayamathavā tādṛśamaṅganānām śaktastyāge kasiva bhuvane cetasā vicyutasapi,यातास्कण्ठस्थलमपि घनश्वासमात्रावशेषास् तामुत्कण्ठाप्रतनुमसवस्सर्वथा न त्यजन्ति। लब्ध्वा कण्ठप्रणयमथवा तादृशमङ्गनानाम् शक्तस्त्यागे कसिव भुवने चेतसा विच्युतसपि
+pd_91,kṣīṇastāpasvapuṣi vigatā netrayosaśrudhārā viśrāntāni kramakṛśatanosaṅgavikṣepaṇāni| itthamśānte virahajanite vyādhirāge mṛgākṣyās śvāsastasyāsparamupacitasnirvṛtesantarāyas,क्षीणस्तापस्वपुषि विगता नेत्रयोसश्रुधारा विश्रान्तानि क्रमकृशतनोसङ्गविक्षेपणानि। इत्थम्शान्ते विरहजनिते व्याधिरागे मृगाक्ष्यास् श्वासस्तस्यास्परमुपचितस्निर्वृतेसन्तरायस्
+pd_92,līlodyāne parabhṛtavadhūpañcamaispīḍyamānā tāmyanmūrtismalayamarutā kelivātāyaneṣu| sā naekatra kvacitapi padamkātarākṣī vidhatte yatsatyamna tribhuvanamapi prītaye duḥkhitānām,लीलोद्याने परभृतवधूपञ्चमैस्पीड्यमाना ताम्यन्मूर्तिस्मलयमरुता केलिवातायनेषु। सा नएकत्र क्वचितपि पदम्कातराक्षी विधत्ते यत्सत्यम्न त्रिभुवनमपि प्रीतये दुःखितानाम्
+pd_93,sā sarvatraapratihatagatisvidyayā satiapi tvām pratyākhyānātsubhaga sahasā bibhyatī naabhyupaiti| rājānashi prakṛtirasavaccetasasapianyanārīm rūḍhapremaprabalavanitābhīravasno lasanti,सा सर्वत्रअप्रतिहतगतिस्विद्यया सतिअपि त्वाम् प्रत्याख्यानात्सुभग सहसा बिभ्यती नअभ्युपैति। राजानस्हि प्रकृतिरसवच्चेतससपिअन्यनारीम् रूढप्रेमप्रबलवनिताभीरवस्नो लसन्ति
+pd_94,tasyāstīvrasmarahutabhujā dahyamānāṅgayaṣṭes nyastamsadyasstanaparisare candanamśoṣameti| uktaiskimvā bahubhisapadāropitasvāntavṛttes tvayiāyattaskuvalayadṛśasjīvarakṣāprakāras,तस्यास्तीव्रस्मरहुतभुजा दह्यमानाङ्गयष्टेस् न्यस्तम्सद्यस्स्तनपरिसरे चन्दनम्शोषमेति। उक्तैस्किम्वा बहुभिसपदारोपितस्वान्तवृत्तेस् त्वयिआयत्तस्कुवलयदृशस्जीवरक्षाप्रकारस्
+pd_95,itiākhyāte pulakitatanusmedinīpuṣpaketus pratyutthāya praṇayasubhagamgāḍhamāśliṣyati tvām| vākyaisebhiskaruṇamasṛṇaiskomalatvambhajante grāvāṇasapi prakṛtisarasaskimpunastādṛśasyas,इतिआख्याते पुलकिततनुस्मेदिनीपुष्पकेतुस् प्रत्युत्थाय प्रणयसुभगम्गाढमाश्लिष्यति त्वाम्। वाक्यैसेभिस्करुणमसृणैस्कोमलत्वम्भजन्ते ग्रावाणसपि प्रकृतिसरसस्किम्पुनस्तादृशस्यस्
+pd_96,sadyaskṛtvā pavana vinayātañjalimmūrdhni kiṃcit vaktavyasasau rahasi bhavatā madgirā gauḍarājas| tvattasśroṣyatiavahitamanāssasanuraktāṅganānām jāyante hi praṇayini sudhāvīcayasvācikāni,सद्यस्कृत्वा पवन विनयातञ्जलिम्मूर्ध्नि किंचित् वक्तव्यससौ रहसि भवता मद्गिरा गौडराजस्। त्वत्तस्श्रोष्यतिअवहितमनास्ससनुरक्ताङ्गनानाम् जायन्ते हि प्रणयिनि सुधावीचयस्वाचिकानि
+pd_97,pārśve paścātapi ca puratasdarśayanātmarūpam vyaktamdeva tvamasi jagatāmīśvarasśārṅgapāṇis| tatmāmbhaktipravaṇamanasamnaanugṛhṇāsi kasmāt kāyavyūhamracayitumalamnaaparaskaiṭabhāres,पार्श्वे पश्चातपि च पुरतस्दर्शयनात्मरूपम् व्यक्तम्देव त्वमसि जगतामीश्वरस्शार्ङ्गपाणिस्। तत्माम्भक्तिप्रवणमनसम्नअनुगृह्णासि कस्मात् कायव्यूहम्रचयितुमलम्नअपरस्कैटभारेस्
+pd_98,saudhotsaṅge mukulitadṛśamtatsakhīnāmpurastāt māmāsādya tvamayamakṛthāsgocare yatna vācām| tatkurvīthāssubhaga na satāmgarhaṇīyā yathā syām kanyāmloke na khalu sudhiyasdūṣayitvā tyajanti,सौधोत्सङ्गे मुकुलितदृशम्तत्सखीनाम्पुरस्तात् मामासाद्य त्वमयमकृथास्गोचरे यत्न वाचाम्। तत्कुर्वीथास्सुभग न सताम्गर्हणीया यथा स्याम् कन्याम्लोके न खलु सुधियस्दूषयित्वा त्यजन्ति
+pd_99,vṛtte gaurīpariṇayavidhau pīvaraprītibhājā sṛṣṭasyaiva tripurajayinā puṣpaketisnavasya| rājanastu praṇayacaturasdūrataspremabandhas puṇyena syāmtava caraṇayoskena saṃvāhaneapi,वृत्ते गौरीपरिणयविधौ पीवरप्रीतिभाजा सृष्टस्यैव त्रिपुरजयिना पुष्पकेतिस्नवस्य। राजनस्तु प्रणयचतुरस्दूरतस्प्रेमबन्धस् पुण्येन स्याम्तव चरणयोस्केन संवाहनेअपि
+pd_100,saṃdeśasayammanasi nihitaskaccitāyuṣmatā me kimvā bhūyastvayi viracitaisaṅga bhikṣāprakārais| pārārthyaikapravaṇamanasastvadvidhāsbāṣpamiśrān āpannānāmna khalu bahuśaskākuvādānsahante,संदेशसयम्मनसि निहितस्कच्चितायुष्मता मे किम्वा भूयस्त्वयि विरचितैसङ्ग भिक्षाप्रकारैस्। पारार्थ्यैकप्रवणमनसस्त्वद्विधास्बाष्पमिश्रान् आपन्नानाम्न खलु बहुशस्काकुवादान्सहन्ते
+pd_101,dantivyūhamkanakalatikāmcāmaramhaimadaṇḍam yasgauḍendrātalabhata kavikṣmābhṛtāmcakravartī| śrīdhoyīkassakalarasikaprītihetosmanasvī kāvyamsārasvatamiva mahāmantrametatjagāda,दन्तिव्यूहम्कनकलतिकाम्चामरम्हैमदण्डम् यस्गौडेन्द्रातलभत कविक्ष्माभृताम्चक्रवर्ती। श्रीधोयीकस्सकलरसिकप्रीतिहेतोस्मनस्वी काव्यम्सारस्वतमिव महामन्त्रमेतत्जगाद
+pd_102,goṣṭhībandhassakalakavibhisvāci vaidarbharītis vāsasgaṅgāparisarabhuvi snigdhabhogyā vibhūtis| satsu snehassadasi kavitācāryakambhūbhujāmme bhaktislakṣmīpaticaraṇayosastu janmāntareapi,गोष्ठीबन्धस्सकलकविभिस्वाचि वैदर्भरीतिस् वासस्गङ्गापरिसरभुवि स्निग्धभोग्या विभूतिस्। सत्सु स्नेहस्सदसि कविताचार्यकम्भूभुजाम्मे भक्तिस्लक्ष्मीपतिचरणयोसस्तु जन्मान्तरेअपि
+pd_103,yāvatśambhusvahati girijāsaṃvibhaktamśarīram yāvatjaitramkalayati dhanuskausumampuṣpaketus| yāvatrādhāramaṇataruṇīkelisākṣī kadambas tāvatjīyātkavinarapateseṣa vācāmvilāsas,यावत्शम्भुस्वहति गिरिजासंविभक्तम्शरीरम् यावत्जैत्रम्कलयति धनुस्कौसुमम्पुष्पकेतुस्। यावत्राधारमणतरुणीकेलिसाक्षी कदम्बस् तावत्जीयात्कविनरपतेसेष वाचाम्विलासस्
+pd_104,kīrtislabdhā sadasi viduṣāmśītalakṣoṇipālās vāksaṃdarbhāskaticitamṛtasyandinasnirmitāsca| tīre sampratiamarasaritaskvaapi śailopakaṇṭhe brahmābhyāse prayatamanasā netumīhe dināni,कीर्तिस्लब्धा सदसि विदुषाम्शीतलक्षोणिपालास् वाक्संदर्भास्कतिचितमृतस्यन्दिनस्निर्मितास्च। तीरे सम्प्रतिअमरसरितस्क्वअपि शैलोपकण्ठे ब्रह्माभ���यासे प्रयतमनसा नेतुमीहे दिनानि

pranabharanam_clean.csv

@@ -0,0 +1,54 @@
+id,sanskrit,sanskrit_devanagari
+jpran_1,Jagannātha: Prāṇābharaṇa with autoentary # Text vidvāṃso vasudhātale paravacaḥślāghāsu vācaṃyamā bhūpālāḥ kamalāvilāsamadironmīlanmadāghūrṇitāḥ / āsye ghāsyati kasya lāsyamadhunā dhanyasya kāmālasasvarvāmādharamādhurīmadharayanvācāṃ vilāso mama,जगन्नाथ: प्राणाभरण wइथ् औतोएन्तर्य् # तेxत् विद्वांसो वसुधातले परवचःश्लाघासु वाचंयमा भूपालाः कमलाविलासमदिरोन्मीलन्मदाघूर्णिताः / आस्ये घास्यति कस्य लास्यमधुना धन्यस्य कामालसस्वर्वामाधरमाधुरीमधरयन्वाचां विलासो मम
+jpran_2,vidvāṃsa ityādi prāyadarśanābhiprāyametat / tena sahṛdayairna manāgapi vimanāyitavyam / bhāvadhvaniścāyam / uttarārdhapratipādyārthālambanāyā etatpadyaprayogānubhāvāyāḥ kavigatacintāyāḥ prādhānyenābhivyakteḥ / anupāttobhayanimittako vyatirekaḥ sphuṭo 'laṃkāraḥ / kāmālasatvaṃ vāmāviśeṣamadharamādhurīprakarṣakam // vidrāṇaiva guṇajñatā samudito bhūyānasūyābharaḥ kālo 'yaṃ kalirājagāma jagatīlāvaṇyakukṣiṃbhariḥ / evaṃ bhāvanayā madīyakavite maunaṃ kimālambase jāgartu kṣitimaṇḍale ciramiha śrīkāmarūpeśvaraḥ,विद्वांस इत्यादि प्रायदर्शनाभिप्रायमेतत् / तेन सहृदयैर्न मनागपि विमनायितव्यम् / भावध्वनिश्चायम् / उत्तरार्धप्रतिपाद्यार्थालम्बनाया एतत्पद्यप्रयोगानुभावायाः कविगतचिन्तायाः प्राधान्येनाभिव्यक्तेः / अनुपात्तोभयनिमित्तको व्यतिरेकः स्फुटो ऽलंकारः / कामालसत्वं वामाविशेषमधरमाधुरीप्रकर्षकम् // विद्राणैव गुणज्ञता समुदितो भूयानसूयाभरः कालो ऽयं कलिराजगाम जगतीलावण्यकुक्षिंभरिः / एवं भावनया मदीयकविते मौनं किमालम्बसे जागर्तु क्षितिमण्डले चिरमिह श्रीकामरूपेश्वरः
+jpran_3,kavigatarājaviṣayakaratibhāvadhvaniścāyam / ita ūrdhvamayameva ā caramapadyamanuvartayiṣyate / asya cātra maunānubhāvito varṇanīyālambano nirvedo guṇa iti preyolaṃkārāspadam / atra cācetanāyāṃ kavitāyāṃ cetanatvādhyavasāyamūlāsaṃbandhe saṃbandhātmikātiśayoktirvivakṣitā / tena bhāvanāmaunanirvedānāṃ saṃbodhanasya ca nānupapattiḥ // pārīndrāṇāṃ ghurīṇairavanitalaguhāgarbhataḥ saṃpatadbhiḥ svāpabhraṃśāparādhapracalitanayanaprāntamākarṇyamānaḥ / tvatprasthānāntarudyatpralayajaladharadhvānadhikkāradhīro ghṛṣṭakṣīrodatīro jagati vijayate dundubhidvandvanādaḥ,कविगतराजविषयकरतिभावध्वनिश्चायम् / इत ऊर्ध्वमयमेव आ चरमपद्यमनुवर्तयिष्यते / अस्य चात्र मौनानुभावितो वर्णनीयालम्बनो निर्वेदो गुण इति प्रेयोलंकारास्पदम् / अत्र चाचेतनायां कवितायां चेतनत्वाध्यवसायमूलासंबन्धे संबन्धात्मिकातिशयोक्तिर्विवक्षिता / तेन भावनामौननिर्वेदानां संबोधनस्य च नानुपपत्तिः // पारीन्द्राणां घुरीणैरवनितलगुहागर्भतः संपतद्भिः स्वापभ्रंशापराधप्रचलितनयनप्रान्तमाकर्ण्यमानः / त्वत्प्रस्थानान्तरुद्यत्प्रलयजलधरध्वानधिक्कारधीरो घृष्टक्षीरोदतीरो जगति विजयते दुन्दुभिद्वन्द्वनादः
+jpran_4,atra rājālambanasya tādṛśanādaśravaṇoddīpitasya nayanapracalanānubhāvitasya giriguhāgarbhotpatanābhivyaktenāmarṣeṇa saṃcāriṇā paripoṣitasya pārīndragatotsāhasya sthāyino rājaviṣayakaratibhāvāṅgatvādrasālaṃkāratvam / yadāhuḥ - 'pradhāne 'nyatra vākyārthe yatrāṅgaṃ tu rasādayaḥ / kāvye tasminnalaṃkāro rasādiriti me matiḥ'; // iti / tṛtīyacaturthacaraṇayostu sphuṭāveva vyatirekātiśayau / ghṛṣṭāśabdena tādṛśanādo velācalapratibaddhatvādagre na gataḥ / anyathā lokālokācalamapi spṛśediti gamyate / eva mṛṣṭeti noktam / tathā sati śaithilyapratyayāpatteḥ // kiṃ brūmastava vīratāṃ vayamamī yasmindharākhaṇḍala krīḍākuṇḍalitabhru śoṇanayanaṃ dormaṇḍalaṃ paśyati / māṇikyāvalikāntidanturatarairbhūṣāsahasrotkarairvindhyāraṇyaguhāgṛhāvaniruhāstatkālamullāsitāḥ,अत्र राजालम्बनस्य तादृशनादश्रवणोद्दीपितस्य नयनप्रचलनानुभावितस्य गिरिगुहागर्भोत्पतनाभिव्यक्तेनामर्षेण संचारिणा परिपोषितस्य पारीन्द्रगतोत्साहस्य स्थायिनो राजविषयकरतिभावाङ्गत्वाद्रसालंकारत्वम् / यदाहुः - ऽप्रधाने ऽन्यत्र वाक्यार्थे यत्राङ्गं तु रसादयः / काव्ये तस्मिन्नलंकारो रसादिरिति मे मतिःऽ; // इति / तृतीयचतुर्थचरणयोस्तु स्फुटावेव व्यतिरेकातिशयौ / घृष्टाशब्देन तादृशनादो वेलाचलप्रतिबद्धत्वादग्रे न गतः / अन्यथा लोकालोकाचलमपि स्पृशेदिति गम्यते / एव मृष्टेति नोक्तम् / तथा सति शैथिल्यप्रत्ययापत्तेः // किं ब्रूमस्तव वीरतां वयममी यस्मिन्धराखण्डल क्रीडाकुण्डलितभ्रु शोणनयनं दोर्मण्डलं पश्यति / माणिक्यावलिकान्तिदन्तुरतरैर्भूषासहस्रोत्करैर्विन्ध्यारण्यगुहागृहावनिरुहास्तत्कालमुल्लासिताः
+jpran_5,atra vindhyāraṇyagatānāṃ guhāgṛhāṇāmavaniruhāṃ ca vindhyagatānāṃ guhāgṛhāṇāmaraṇyagatānāmavaniruhāṇāṃ vā bhūṣaṇena kāryeṇāprastutena tvadarinārīṇāṃ svanagarāṇi parityajya niśi guhāgṛheṣu tarutaleṣu ca vinyasya sakalābharaṇāni kṛtaśayanānāṃ prātastvadāgamanasaṃbhrameṇa tatkarmakaṃ vismaraṇaṃ bhāravaśātparityāgo vā prastuto gamyata ityaprastutapraśaṃsā / kāryasya yathākathaṃcitprastutatve tu paryāyoktamalaṃkāraḥ // māhātmyasya paro 'vadhirnijagṛhaṃ gambhīratāyāḥ pitā ratnānāmahameka eva bhuvane ko vāparo mādṛśaḥ / ityevaṃ paricintya mā sma sahasā garvāndhakāraṃ gamo dugdhābdhe bhavatā samo vijayate śrīprāṇanārāyaṇaḥ,अत्र विन्ध्यारण्यगतानां गुहागृहाणामवनिरुहां च विन्ध्यगतानां गुहागृहाणामरण्यगतानामवनिरुहाणां वा भूषणेन कार्येणाप्रस्तुतेन त्वदरिनारीणां स्वनगराणि परित्यज्य निशि गुहागृहेषु तरुतलेषु च विन्यस्य सकलाभरणानि कृतशयनानां प्रातस्त्वदागमनसंभ्रमेण तत्कर्मकं विस्मरणं भारवशात्परित्यागो वा प्रस्तुतो गम्यत इत्यप्रस्तुतप्रशंसा / कार्यस्य यथाकथंचित्प्रस्तुतत्वे तु पर्यायोक्तमलंकारः // माहात्म्यस्य परो ऽवधिर्निजगृहं गम्भीरतायाः पिता रत्नानामहमेक एव भुवने को वापरो मादृशः / इत्येवं परिचिन्त्य मा स्म सहसा गर्वान्धकारं गमो दुग्धाब्धे भवता समो विजयते श्रीप्राणनारायणः
+jpran_6,atropamānasya guṇaviśeṣaprayuktasādṛśyābhāvanibandhanamutkarṣaṃ parihartuṃ varṇyamānasādṛśyātmakaḥ pratīpālaṃkārabhedaḥ / sa copamāviśeṣa ityeke / vicchittivailakṣaṇyādatirikta evetyapare // tattvo janma sitāṃśuśekharatanujyotsnānimagnātmano dugdhāmbhonidhimugdhavīcivalayaiḥ sākaṃ parikrīḍanam / saṃvāsaḥ suralokasindhupuline vādaḥ sudhāṃśoḥ karaiḥ kasmānnojjvalimānamañcatutamāṃ deva tvadīyaṃ yaśaḥ,अत्रोपमानस्य गुणविशेषप्रयुक्तसादृश्याभावनिबन्धनमुत्कर्षं परिहर्तुं वर्ण्यमानसादृश्यात्मकः प्रतीपालंकारभेदः / स चोपमाविशेष इत्येके / विच्छित्तिवैलक्षण्यादतिरिक्त एवेत्यपरे // तत्त्वो जन्म सितांशुशेखरतनुज्योत्स्नानिमग्नात्मनो दुग्धाम्भोनिधिमुग्धवीचिवलयैः साकं परिक्रीडनम् / संवासः सुरलोकसिन्धुपुलिने वादः सुधांशोः करैः कस्मान्नोज्ज्वलिमानमञ्चतुतमां देव त्वदीयं यशः
+jpran_7,atra yaśasi dhavalatātiśayastaddharmisaṃbandhaprayuktatvena kathita iti samasya viṣayaḥ / aṃśukṛtaścandre tatkṛtaśca bhagavati bhagavatkṛtaśca rājanītyevamuttarottaramupacīyamāno rājagata utkarṣaḥ pratīyata iti sāraviṣayaḥ // ābadhnāsyalakānnirasyasitamāṃ colaṃ rasākāṅkṣayā laṅkāyāvaśatāṃ tanoṣi kuruṣe jaṅghālalāṭakṣatam / pratyaṅgaṃ parimardanirdayamaho cetaḥ samālambase vāmānāṃ viṣaye nṛpendra bhavataḥ prāgalbhyamadbhutam,अत्र यशसि धवलतातिशयस्तद्धर्मिसंबन्धप्रयुक्तत्वेन कथित इति समस्य विषयः / अंशुकृतश्चन्द्रे तत्कृतश्च भगवति भगवत्कृतश्च राजनीत्येवमुत्तरोत्तरमुपचीयमानो राजगत उत्कर्षः प्रतीयत इति सारविषयः // आबध्नास्यलकान्निरस्यसितमां चोलं रसाकाङ्क्षया लङ्कायावशतां तनोषि कुरुषे जङ्घाललाटक्षतम् / प्रत्यङ्गं परिमर्दनिर्दयमहो चेतः समालम्बसे वामानां विषये नृपेन्द्र भवतः प्रागल्भ्यमद्भुतम्
+jpran_8,"atra prakṛtidharmigatayoḥ prakṛtāprakṛtayoḥ prakṛtayoreva vā vṛttāntayoḥ śleṣaḥ / sa ca ṣaṭsu sthaleṣu śabdanānātvanibandhano dvayoścārthanānātvanibandhanaḥ / dvāvapyetau śabdālaṃkārāviti prāñcaḥ / ādyo jatukāṣṭhanyāyena śabdaśleṣaṇācchabdālaṃkāraḥ, dvitīyastvekavṛntagataphaladvayanyāyenārthaśleṣaṇādarthālaṃkāra iti navyāḥ // deva tvāṃ paritaḥ stavantu kavayo lobhena kiṃ tāvatā stavyastvaṃ bhavitāsi yasya taruṇaścāpapratāpo 'niśam / kroḍāntaḥ kurutetarāṃ vasumatīmāśāḥ samāliṅgati dyāṃ cumbatyamarāvatī ca sahasā gacchatyagamyāmapi","अत्र प्रकृतिधर्मिगतयोः प्रकृताप्रकृतयोः प्रकृतयोरेव वा वृत्तान्तयोः श्लेषः / स च षट्सु स्थलेषु शब्दनानात्वनिबन्धनो द्वयोश्चार्थनानात्वनिबन्धनः / द्वावप्येतौ शब्दालंकाराविति प्राञ्चः / आद्यो जतुकाष्ठन्यायेन शब्दश्लेषणाच्छब्दालंकारः, द्वितीयस्त्वेकवृन्तगतफलद्वयन्यायेनार्थश्लेषणादर्थालंकार इति नव्याः // देव त्वां परितः स्तवन्तु कवयो लोभेन किं तावता स्तव्यस्त्वं भवितासि यस्य तरुणश्चापप्रतापो ऽनिशम् / क्रोडान्तः कुरुतेतरां वसुमतीमाशाः समालिङ्गति द्यां चुम्बत्यमरावती च सहसा गच्छत्यगम्यामपि"
+jpran_9,atra pratāpagataḥ pṛthivyādisaṃbandho liṅgaviśeṣāvacchinnatattatsādhāraṇaviśeṣaṇābhivyaktakāmukavṛttāntābhinnatayā sthita iti samāsoktiḥ kāryarūpadharmaprayuktaśuddhasādhāraṇyena viśeṣaṇasāmyamālambya pravṛttā / sā ca nindotthāpakatvādadvyājastutau guṇaḥ // lokānāṃ vipadaṃ dhunoṣi kuruṣe saṃpattimatyutkaṭāmityalpetarajalpitairjaḍadhiyāṃ bhūpāla mā gā madam / yatkīrtistava vallabhā laghutarabrahmāṇḍabhāṇḍodare piṇḍīkṛtya mahonnatāmapi tanuṃ kaṣṭena hā vartate,अत्र प्रतापगतः पृथिव्यादिसंबन्धो लिङ्गविशेषावच्छिन्नतत्तत्साधारणविशेषणाभिव्यक्तकामुकवृत्तान्ताभिन्नतया स्थित इति समासोक्तिः कार्यरूपधर्मप्रयुक्तशुद्धसाधारण्येन विशेषणसाम्यमालम्ब्य प्रवृत्ता / सा च निन्दोत्थापकत्वादद्व्याजस्तुतौ गुणः // लोकानां विपदं धुनोषि कुरुषे संपत्तिमत्युत्कटामित्यल्पेतरजल्पितैर्जडधियां भूपाल मा गा मदम् / यत्कीर्तिस्तव वल्लभा लघुतरब्रह्माण्डभाण्डोदरे पिण्डीकृत्य महोन्नतामपि तनुं कष्टेन हा वर्तते
+jpran_10,atrāpi prāgvat / paraṃ tvādhārādheyānyataravistṛtatvasiddhiphalakānyataranyūnatvakalpanātsādhikālaṃkāro 'pi tasyāṃ guṇaḥ // kṣoṇīṃ śāsati mayyupadravalavaḥ kasyāpi na syāditi prauḍhaṃ vyāharato vacastava kathaṃ deva pratīmo vayam / pratyakṣaṃ bhavato vipakṣanivahairdyāmutpatadbhiḥ krudhā yadyuṣmatkulakoṭimūlapuruṣo nirbhidyate bhāskaraḥ,अत्रापि प्राग्वत् / परं त्वाधाराधेयान्यतरविस्तृतत्वसिद्धिफलकान्यतरन्यूनत्वकल्पनात्साधिकालंकारो ऽपि तस्यां गुणः // क्षोणीं शासति मय्युपद्रवलवः कस्यापि न स्यादिति प्रौढं व्याहरतो वचस्तव कथं देव प्रतीमो वयम् / प्रत्यक्षं भवतो विपक्षनिवहैर्द्यामुत्पतद्भिः क्रुधा यद्युष्मत्कुलकोटिमूलपुरुषो निर्भिद्यते भास्करः
+jpran_11,iha tvadhikasamāsoktibhyāmanāliṅgitaiva sā [vyājastutiḥ] // āsvādena raso rasena kavitā kāvyena vaṇī tayā lokāntaḥkaraṇānurāgarasikaḥ sabhyaḥ sabhā cāmunā / dāridryānaladahyamānajagatīpīyūṣadhārādhara kṣoṇīnātha tathā bhavāṃśca bhavatā bhūmaṇḍalaṃ bhāsate,इह त्वधिकसमासोक्तिभ्यामनालिङ्गितैव सा [व्याजस्तुतिः] // आस्वादेन रसो रसेन कविता काव्येन वणी तया लोकान्तःकरणानुरागरसिकः सभ्यः सभा चामुना / दारिद्र्यानलदह्यमानजगतीपीयूषधाराधर क्षोणीनाथ तथा भवांश्च भवता भूमण्डलं भासते
+jpran_12,mālādīpakametaditi prāñcaḥ / dīpakasya sādṛśyamūlakatāniyamānna mālādīpakamapi tvekāvalībheda iti tu vayam // amlāyanyadarātikairavakulānyamlāsiṣuḥ satvaraṃ dainyadhvāntakadambakāni parito neśustamāṃ tāmasāḥ / sanmārgāḥ prasaranti sādhunalinānyullāsamātanvate tanmanye bhavataḥ pratāpatapano deva prabhātonmukhaḥ,मालादीपकमेतदिति प्राञ्चः / दीपकस्य सादृश्यमूलकतानियमान्न मालादीपकमपि त्वेकावलीभेद इति तु वयम् // अम्लायन्यदरातिकैरवकुलान्यम्लासिषुः सत्वरं दैन्यध्वान्तकदम्बकानि परितो नेशुस्तमां तामसाः / सन्मार्गाः प्रसरन्ति साधुनलिनान्युल्लासमातन्वते तन्मन्ये भवतः प्रतापतपनो देव प्रभातोन्मुखः
+jpran_13,iha rūpakaniṣpāditaliṅgakamanumānaṃ nimittavirahādutprekṣāyā ayogādvācakamanumitiparam // utkṣiptāḥ kabarībharaṃ vivalitāḥ pārśvadvayaṃ nyakkṛtāḥ pādāmbhojayugaṃ ruṣā parihṛtā dūreṇa celāñcalam / gṛhṇanti tvarayā bhavatpratibhaṭakṣmāpālavāmabhruvāṃ yāntīnāṃ gahaneṣu kaṇṭakacitāḥ ke ke na bhūmīrūhāḥ,इह रूपकनिष्पादितलिङ्गकमनुमानं निमित्तविरहादुत्प्रेक्षाया अयोगाद्वाचकमनुमितिपरम् // उत्क्षिप्ताः कबरीभरं विवलिताः पार्श्वद्वयं न्यक्कृताः पादाम्भोजयुगं रुषा परिहृता दूरेण चेलाञ्चलम् / गृह्णन्ति त्वरया भवत्प्रतिभटक्ष्मापालवामभ्रुवां यान्तीनां गहनेषु कण्टकचिताः के के न भूमीरूहाः
+jpran_14,atra kaṇṭakacitatvena kabarīgrahaṇādeḥ saṃkīrṇatvātkāryadharmāntarā saṃkīrṇaśuddhasādhāraṇyena viśeṣaṇasāmyamālambya pravṛttā samāsoktiḥ // dṛṣṭiḥ saṃbhṛtamaṅgalā budhamayī deva tvadīyā sabhā kāvyasyāśrayabhūtamāsyamaruṇādhāro 'dharaḥ sundaraḥ / krodhaste 'śanimūrudāradhiṣaṇa svāntaṃ tu somāspadaṃ rājannūnamanūnavikrama bhavānsarvagrahālambanam,अत्र कण्टकचितत्वेन कबरीग्रहणादेः संकीर्णत्वात्कार्यधर्मान्तरा संकीर्णशुद्धसाधारण्येन विशेषणसाम्यमालम्ब्य प्रवृत्ता समासोक्तिः // दृष्टिः संभृतमङ्गला बुधमयी देव त्वदीया सभा काव्यस्याश्रयभूतमास्यमरुणाधारो ऽधरः सुन्दरः / क्रोधस्ते ऽशनिमूरुदारधिषण स्वान्तं तु सोमास्पदं राजन्नूनमनूनविक्रम भवान्सर्वग्रहालम्बनम्
+jpran_15,atrotprekṣyamānasarvagrahālambanatvasya samānādhikaraṇeṣu dharmeṣu tattadgrahāśritāṅgakatveṣu viśeṣaṇībhūtaistattadgrahaiḥ saha viṣayasya rājño kalyāṇāśrayatvādiṣu viśeṣaṇānāṃ kalyāṇādīnāṃ śleṣeṇābhedasaṃpādanadvārā tādṛśadharmasādhāraṇatāsaṃpattau tannimittakotprekṣāsiddhiḥ // sṛṣṭiḥ sṛṣṭibhuvā purā kila paritrātuṃ jaganmaṇḍalaṃ tvaṃ caṇḍātapanirdayaṃ tapasi yajjvālājaṭālaiḥ karaiḥ / saṃrambhāruṇalocano raṇabhuvi prasthātukāmo 'dhunā jānīmo bhavatā na hanta viditaḥ śrīkāmarūpeśvaraḥ,अत्रोत्प्रेक्ष्यमानसर्वग्रहालम्बनत्वस्य समानाधिकरणेषु धर्मेषु तत्तद्ग्रहाश्रिताङ्गकत्वेषु विशेषणीभूतैस्तत्तद्ग्रहैः सह विषयस्य राज्ञो कल्याणाश्रयत्वादिषु विशेषणानां कल्याणादीनां श्लेषेणाभेदसंपादनद्वारा तादृशधर्मसाधारणतासंपत्तौ तन्निमित्तकोत्प्रेक्षासिद्धिः // सृष्टिः सृष्टिभुवा पुरा किल परित्रातुं जगन्मण्डलं त्वं चण्डातपनिर्दयं तपसि यज्ज्वालाजटालैः करैः / संरम्भारुणलोचनो रणभुवि प्रस्थातुकामो ऽधुना जानीमो भवता न हन्त विदितः श्रीकामरूपेश्वरः
+jpran_16,atra rājavarṇanāṅgatvena raverbhayotpādane varṇyatvena prastute sākṣāttadananuguṇatvenāprastutena prasthānena sākṣāttadanuguṇaṃ ripukartṛkaṃ sūryamaṇḍalabhedanaṃ kāryaṃ gamyate // āyātā kamalāsanasya bhavanāddraṣṭuṃ trilokītalaṃ gīrvāṇeṣu dināni kānicidaho nītvā punaḥ kautukāt / bhrāntvā bhūvalaye mahākavikulopāsyā tavāsyāmbuje rājansaṃprati satyadhāmani girāṃ devī sukhaṃ vartate,अत्र राजवर्णनाङ्गत्वेन रवेर्भयोत्पादने वर्ण्यत्वेन प्रस्तुते साक्षात्तदननुगुणत्वेनाप्रस्तुतेन प्रस्थानेन साक्षात्तदनुगुणं रिपुकर्तृकं सूर्यमण्डलभेदनं कार्यं गम्यते // आयाता कमलासनस्य भवनाद्द्र���्टुं त्रिलोकीतलं गीर्वाणेषु दिनानि कानिचिदहो नीत्वा पुनः कौतुकात् / भ्रान्त्वा भूवलये महाकविकुलोपास्या तवास्याम्बुजे राजन्संप्रति सत्यधामनि गिरां देवी सुखं वर्तते
+jpran_17,atraikasyādheyasyānekādhārasaṃbandhātparyāyaḥ / tatra prathamacaraṇagatamadhikaraṇamārthaviśleṣāvadhikapañcamyā viśleṣasyopaśleṣāpekṣatvenaupaśleṣikādhikaraṇasyākṣepagamyatvāt / satyadhāmanīti śleṣabhittikābhedādhyavasānena mukhasya satyalokatāsiddhau sukhavartanasiddhiḥ // vidvaddainyatamastrimūrtirathavā vairīndravaṃśāṭavīdāvāgniḥ kimaho mahojjvalayaśaḥśītāṃśudugdhāmbudhiḥ / kiṃ vānaṅgabhujaṃgadaṣṭavanitājīvāturevaṃ nṛṇāṃ keṣāmeṣa narādhipo na janayatyalpetarāḥ kalpanāḥ,अत्रैकस्याधेयस्यानेकाधारसंबन्धात्पर्यायः / तत्र प्रथमचरणगतमधिकरणमार्थविश्लेषावधिकपञ्चम्या विश्लेषस्योपश्लेषापेक्षत्वेनौपश्लेषिकाधिकरणस्याक्षेपगम्यत्वात् / सत्यधामनीति श्लेषभित्तिकाभेदाध्यवसानेन मुखस्य सत्यलोकतासिद्धौ सुखवर्तनसिद्धिः // विद्वद्दैन्यतमस्त्रिमूर्तिरथवा वैरीन्द्रवंशाटवीदावाग्निः किमहो महोज्ज्वलयशःशीतांशुदुग्धाम्बुधिः / किं वानङ्गभुजंगदष्टवनिताजीवातुरेवं नृणां केषामेष नराधिपो न जनयत्यल्पेतराः कल्पनाः
+jpran_18,"atra koṭīnāmāropāntaramūlakatvātparamparitasaṃśayaḥ sa cāhāryaḥ, mūlāropasya tathātvāt / kavāviva kavinibaddhapramātrantare 'pyāhāryabuddheravirodhāt // nadanti madadantinaḥ parilasanti vājivrajāḥ paṭhanti birudāvalīmahitamandire bandinaḥ / idaṃ tadavadhi prabho yadavadhi pravṛddhā na te yugāntadahanopamā nayanakoṇaśoṇadyutiḥ","अत्र कोटीनामारोपान्तरमूलकत्वात्परम्परितसंशयः स चाहार्यः, मूलारोपस्य तथात्वात् / कवाविव कविनिबद्धप्रमात्रन्तरे ऽप्याहार्यबुद्धेरविरोधात् // नदन्ति मददन्तिनः परिलसन्ति वाजिव्रजाः पठन्ति बिरुदावलीमहितमन्दिरे बन्दिनः / इदं तदवधि प्रभो यदवधि प्रवृद्धा न ते युगान्तदहनोपमा नयनकोणशोणद्युतिः"
+jpran_19,atra mukhyārthasya rājaviṣayāyāḥ kaviraterupakārakasya yadaiva tava kopodayastadaiva tava ripūṇāṃ saṃpado bhasmasādbhaviṣyantīti vastuna upakārikā nayanakoṇaśoṇadyuteryugāntadahanopamā // mayi tvadupamāvidhau vasumatīśa vācaṃyame na varṇayati māmayaṃ kaviriti krudhaṃ mā kṛthāḥ / carācaramidaṃ jagajjanayato vidhermānase padaṃ na vidadhetarāṃ tava samo dvitīyo naraḥ,अत्र मुख्यार्थस्य राजविषयायाः कविरतेरुपकारकस्य यदैव तव कोपोदयस्तदैव तव रिपूणां संपदो भस्मसाद्भविष्यन्तीति वस्तुन उपकारिका नयनकोणशोणद्युतेर्युगान्तदहनोपमा // मयि त्वदुपमाविधौ वसुमतीश वाचंयमे न वर्णयति मामयं कविरिति क्रुधं मा कृथाः / चराचरमिदं जगज्जनयतो विधेर्मानसे पदं न विदधेतरां तव समो द्वितीयो नरः
+jpran_20,atra tvatsamo 'nyo nāstīti pratyayādupamānaluptopamā vyaṅgyeti prāñcaḥ / sarvathaiva sāmyasyāpratiṣṭhānānneyamupamā / anyathā vyatirekasyāpi tattvāpatteḥ / 'ḍhuṃḍhollanto marisasi kaṃṭakakaliāiṃ keaivaṇāiṃ / mālaikusumasaricchaṃ bhamara bhamaṃto ṇa pāvesi // '; ityatra tu na prāpsyasītyuktvā kvacittvadagocare sthale bhaviṣyatīti pratīteḥ sādṛśyapratiṣṭhānālluptopamāstu / tasmādasamālaṃkāra evāyamiti tu navyāḥ // bhujabhramitapaṭṭiśoddalitadṛptadantāvalaṃ bhavantamarimaṇḍalakrathana paśyataḥ saṃgare / karālakuliśāhatisphuṭavibhinnavindhyācalo na kasya hṛdayaṃ jhaṭityadhiruroha jambhāhitaḥ,अत्र त्वत्समो ऽन्यो नास्तीति प्रत्ययादुपमानलुप्तोपमा व्यङ्ग्येति प्राञ्चः / सर्वथैव साम्यस्याप्रतिष्ठानान्नेयमुपमा / अन्यथा व्यतिरेकस्यापि तत्त्वापत्तेः / ऽढुंढोल्लन्तो मरिससि कंटककलिआइं केऐवणाइं / मालैकुसुमसरिच्छं भमर भमंतो ण पावेसि // ऽ; इत्यत्र तु न प्राप्स्यसीत्युक्त्वा क्वचित्त्वदगोचरे स्थले भविष्यतीति प्रतीतेः सादृश्यप्रतिष्ठानाल्लुप्तोपमास्तु / तस्मादसमालंकार एवायमिति तु नव्याः // भुजभ्रमितपट्टिशोद्दलितदृप्तदन्तावलं भवन्तमरिमण्डलक्रथन पश्यतः संगरे / करालकुलिशाहतिस्फुटविभिन्नविन्ध्याचलो न कस्य हृदयं झटित्यधिरुरोह जम्भाहितः
+jpran_21,atra smaraṇālaṃkāraḥ paraṃtu lakṣyaḥ // yamaḥ pratimahībhṛtāṃ hutavaho 'si tannīvṛtāṃ satāṃ khalu yudhiṣṭhiro dhanapatirdhanākāṅkṣiṇām / gṛhaṃ śaraṇamicchatāṃ kuliśakoṭibhirnirmitaṃ tvameka iha bhūtale bahuvidho vidhātrā kṛtaḥ,अत्र स्मरणालंकारः परंतु लक्ष्यः // यमः प्रतिमहीभृतां हुतवहो ऽसि तन्नीवृतां सतां खलु युधिष्ठिरो धनपतिर्धनाकाङ्क्षिणाम् / गृहं शरणमिच्छतां कुलिशकोटिभिर्निर्मितं त्वमेक इह भूतले बहुविधो विधात्रा कृतः
+jpran_22,atra kavinā yamatvādinā rūpeṇa rājño rūpavataḥ karaṇādrūpakeṇa vipakṣabhūpālādīnāmetasminnāgate yamatvādinā bhrānterapi saṃbhavādbhrāntimatā tairevānekairgrahītṛbhiranekairdharmairullekhanādullekhaviśeṣeṇa ca saha saṃkīrṇo 'pi saṃbandhiṣaṣṭhyantabhedaprayuktavarṇyānekavidhatvaka ullekhaḥ // dvinetra iva vāsavo mitakaro vivasvāniva dvitīya iva candramāḥ śritavapurmanobhūriva / narākṛtirivāmbudhirgururiva kṣamāmāgato nuto nikhilabhūsurairjayati kāmarūpeśvaraḥ,अत्र कविना यमत्वादिना रूपेण राज्ञो रूपवतः करणाद्रूपकेण विपक्षभूपालादीनामेतस्मिन्नागते यमत्वादिना भ्रान्तेरपि संभवाद्भ्रान्तिमता तैरेवानेकैर्ग्रहीतृभिरनेकैर्धर्मैरुल्लेखनादुल्लेखविशेषेण च सह संकीर्णो ऽपि संबन्धिषष्ठ्यन्तभेदप्रयुक्तवर्ण्यानेकविधत्वक उल्लेखः // द्विनेत्र इव वासवो मितकरो विवस्वानिव द्वितीय इव चन्द्रमाः श्रितवपुर्मनोभूरिव / नराकृतिरिवाम्बुधिर्गुरुरिव क्षमामागतो नुतो निखिलभूसुरैर्जयति कामरूपेश्वरः
+jpran_23,atra rājagatānāṃ dvinetratvādīnāṃ vāsavāditādātmyavirodhināṃ virodhanivartanāya viṣayiṣu vāsavādiṣvāropeṇa sādhāraṇīkaraṇāttannimittakotprekṣā / sā ceha mālārūpā / na cātropamā śakyarūpaṇā / dvinetratvādyukterniṣprayojanakatvāpatteḥ / na copamāniṣpādakaṃ teṣāṃ sādhāraṇyaṃ tadabhāve 'pi paramaiśvaryādibhiḥ pratīyamānaistasyā niṣpatteḥ / asundaratvenopamāniṣpādakatayā kaveranabhipretatvācca / evaṃ dvitīyādīnāṃ candrādiṣvāropo 'pyupamāyāṃ satyāmanarthaka eva syāt // dīnavrāte dayārdrā nikhilaripukule nirdayā kiṃ ca mṛdvī kāvyālāpeṣu tarkaprativacanavidhau karkaśatvaṃ dadhānā / lubdhā dharmeṣvalubdhā vasuni paravipaddarśane kāṃdiśīkā rājannājanmaramya sphurati bahuvidhā tāvakī cittavṛttiḥ,अत्र राजगतानां द्विनेत्रत्वादीनां वासवादितादात्म्यविरोधिनां विरोधनिवर्तनाय विषयिषु वासवादिष्वारोपेण साधारणीकरणात्तन्निमित्तकोत्प्रेक्षा / सा चेह मालारूपा / न चात्रोपमा शक्यरूपणा / द्विनेत्रत्वाद्युक्तेर्निष्प्रयोजनकत्वापत्तेः / न चोपमानिष्पादकं तेषां साधारण्यं तदभावे ऽपि परमैश्वर्यादिभिः प्रतीयमानैस्तस्या निष्पत्तेः / असुन्दरत्वेनोपमानिष्पादकतया कवेरनभिप्रेतत्वाच्च / एवं द्वितीयादीनां चन्द्रादिष्वारोपो ऽप्युपमायां सत्यामनर्थक एव स्यात् // दीनव्राते दयार्द्रा निखिलरिपुकुले निर्दया किं च मृद्वी काव्यालापेषु तर्कप्रतिवचनविधौ कर्कशत्वं दधाना / लुब्धा धर्मेष्वलुब्धा वसुनि परविपद्दर्शने कांदिशीका राजन्नाजन्मरम्य स्फुरति बहुविधा तावकी चित्तवृत्तिः
+jpran_24,atra viṣayānekatvaprayuktacittavṛtteranekavidhatvamityullekhaḥ / tatra ca tadīyacittavṛttitvenaikatvādhyavasānaṃ tantram // devāḥ ke pūrvadevāḥ samiti mama naraḥ santi ke vā purastādeva jalpanti tāvatpratibhaṭapṛtanāvartinaḥ kṣatravīrāḥ / yāvannāyāti rājannayanaviṣayatāmantakatrāsimūrtermugdhāriprāṇadugdhāśanamasṛṇarucistvatkṛpāṇo bhujaṃgaḥ,अत्र विषयानेकत्वप्रयुक्तचित्तवृत्तेरनेकविधत्वमित्युल्लेखः / तत्र च तदीयचित्तवृत्तित्वेनैकत्वाध्यवसानं तन्त्रम् // देवाः के पूर्वदेवाः समिति मम नरः सन्ति के वा पुरस्तादेव जल्पन्ति तावत्प्रतिभटपृतनावर्तिनः क्षत्रवीराः / यावन्नायाति राजन्नयनविषयतामन्तकत्रासिमूर्तेर्मुग्धारिप्राणदुग्धाशनमसृणरुचिस्त्वत्कृपाणो भुजंगः
+jpran_25,atra śuddhaparamparitarūpakam // prācīsaṃdhyāsamudyanmahimadinamaṇermānamāṇikyakāntirjvālāmālā karālā kavalitajagataḥ krodhakālānalasya / āśākāntāpadāmbhoruhatalavigalanmañjulākṣārasābhā sā bhāti kṣoṇiśobhākaraṇa tava dṛśoḥ saṃgare śoṇimaśrīḥ,अत्र शुद्धपरम्परितरूपकम् // प्राचीसंध्यासमुद्यन्महिमदिनमणेर्मानमाणिक्यकान्तिर्ज्वालामाला कराला कवलितजगतः क्रोधकालानलस्य / आशाकान्तापदाम्भोरुहतलविगलन्मञ्जुलाक्षारसाभा सा भाति क्षोणिशोभाकरण तव दृशोः संगरे शोणिमश्रीः
+jpran_26,atrāpi tadeva paraṃtu mālātmakam // tvāṃ sundarīnivahaniṣṭhuradhairyagarvanirvāsanaikarasikaṃ samare nirīkṣya / kā vā ripukṣitibhṛtāṃ bata rājalakṣmīḥ svāmivratatvamapariskhalitaṃ babhāra,अत्रापि तदेव परंतु मालात्मकम् // त्वां सुन्दरीनिवहनिष्ठुरधैर्यगर्वनिर्वासनैकरसिकं समरे निरीक्ष्य / का वा रिपुक्षितिभृतां बत राजलक्ष्मीः स्वामिव्रतत्वमपरिस्खलितं बभार
+jpran_27,atra śatrūṇāṃ rājyalakṣmīstvāṃ prāpteti vivakṣito 'rthaḥ pātivratyaskhalitarūpeṇābhihita iti paryāyoktam / tacca rājyalakṣmyā nāyikātvasiddhyarthaṃ samāsoktimapekṣata iti sā tatra guṇaḥ // nāsatyayogo vacaneṣu kīrtau tathārjunaḥ karmaṇi cāpi dharmaḥ / citte jagatprāṇabhavo yadāste vaśaṃvadāste kimu pānḍuputrāḥ,अत्र शत्रूणां राज्यलक्ष्मीस्त्वां प्राप्तेति विवक्षितो ऽर्थः पातिव्रत्यस्खलितरूपेणाभिहित इति पर्यायोक्तम् / तच्च राज्यलक्ष्म्या नायिकात्वसिद्ध्यर्थं समासोक्तिमपेक्षत इति सा तत्र गुणः // नासत्ययोगो वचनेषु कीर्तौ तथार्जुनः कर्मणि चापि धर्मः / चित्ते जगत्प्राणभवो यदास्ते वशंवदास्ते किमु पान्डुपुत्राः
+jpran_28,atra pāṇḍuputreṣu viṣayeṣu rājavaśaṃvadatādātmyotprekṣāyāṃ rājāśritatvarūpo viṣayidharmaḥ śleṣeṇa viṣayāṇāṃ tadāśritānāṃ cāsatyābhāvaśuklagunapuṇyaparameśvarāṇāmabhedasaṃpādanadvārā viṣayasādhāraṇīkṛtaḥ // manthācalabhramaṇaveghavaśaṃvadā ye dugdhāmbudherudapatannaṇavaḥ sudhāyāḥ / tairekatāmupagatairvividhauṣadhībhirdhātā sasarja tava deva dayādṛgantān,अत्र पाण्डुपुत्रेषु विषयेषु राजवशंवदतादात्म्योत्प्रेक्षायां राजाश्रितत्वरूपो विषयिधर्मः श्लेषेण विषयाणां तदाश्रितानां चासत्याभावशुक्लगुनपुण्यपरमेश्वराणामभेदसंपादनद्वारा विषयसाधारणीकृतः // मन्थाचलभ्रमणवेघवशंवदा ये दुग्धाम्बुधेरुदपतन्नणवः सुधायाः / तैरेकतामुपगतैर्विविधौषधीभिर्धाता ससर्ज तव देव दयादृगन्तान्
+jpran_29,atra dṛganteṣu na kevalaṃ saṃjīvakatvādayo 'mṛtamātraguṇa eva kaverbubodhayiṣitā api tu nikhilajanavaśīkāratvādayo 'nye 'pīti sudhākaṇeṣvoṣadhīsaṃsargo 'tiśayārthamupāttaḥ // keśairvadhūnāmatha sarvakoṣaiḥ prāṇaiśca sākaṃ pratibhūpatīnām / tvayā raṇe niṣkaruṇena gāḍhaṃ cāpasya jīvā cakṛṣe javena,अत्र दृगन्तेषु न केवलं संजीवकत्वादयो ऽमृतमात्रगुण एव कवेर्बुबोधयिषिता अपि तु निखिलजनवशीकारत्वादयो ऽन्ये ऽपीति सुधाकणेष्वोषधीसंसर्गो ऽतिशयार्थमुपात्तः // केशैर्वधूनामथ सर्वकोषैः प्राणैश्च साकं प्रतिभूपतीनाम् / त्वया रणे निष्करुणेन गाढं चापस्य जीवा चकृषे जवेन
+jpran_30,atra cāpakarṣaṇakāryāṇānāṃ keśākarṣaṇādīnāṃ paurvāparyaviparyayātmanātiśayenānuprāṇitā sahoktiḥ // mahendratulyaṃ kavayo bhavantaṃ vadantu kiṃ tāniha vārayāmaḥ / bhavānsahasraiḥ samupāsyamānaḥ kathaṃ samānastridaśādhipena,अत्र चापकर्षणकार्याणानां केशाकर्षणादीनां पौर्वापर्यविपर्ययात्मनातिशयेनानुप्राणिता सहोक्तिः // महेन्द्रतुल्यं कवयो भवन्तं वदन्तु किं तानिह वारयामः / भवान्सहस्रैः समुपास्यमानः कथं समानस्त्रिदशाधिपेन
+jpran_31,atra śleṣotthāpitatridaśatvasaṃkhyāmādāya vyatireka upāttobhayanimittakaḥ // sa tu varṣatu vāri vāridastvamudārāśaya ratnavarṣaṇaḥ / sa kuhūrajanīmalīmasastvamihāntarbahireva nirmalaḥ,अत्र श्लेषोत्थापितत्रिदशत्वसंख्यामादाय व्यतिरेक उपात्तोभयनिमित्तकः // स तु वर्षतु वारि वारिदस्त्वमुदाराशय रत्नवर्षणः / स कुहूरजनीमलीमसस्त्वमिहान्तर्बहिरेव निर्मलः
+jpran_32,atrāpi sa eva paraṃ tu śleṣo 'trānutthāpako niṣidhyamānaṃ sāmyaṃ ca na śābdamiti viśeṣaḥ // katipayairniraṇāyi janādhipastadaparairudaṭaṅki dhanādhipaḥ / ajani kevalameṣa girāṃ patirbhuvi madekamate kamateśvaraḥ,अत्रापि स एव परं तु श्लेषो ऽत्रानुत्थापको निषिध्यमानं साम्यं च न शाब्दमिति विशेषः // कतिपयैर्निरणायि जनाधिपस्तदपरैरुदटङ्कि धनाधिपः / अजनि केवलमेष गिरां पतिर्भुवि मदेकमते कमतेश्वरः
+jpran_33,atra nāyaṃ rājā kiṃ tu girāṃ patirityākārāpahnutiḥ / tatra niṣedhabhāgaḥ paramatattvoktyā pūrvārdhena gamyate / āropāṃśastūttarārdhena // makarapratimairmahābhaṭaiḥ kavibhī ratnanibhaiḥ samanvitaḥ / kavitāmṛtakīrticandrayostvamihorvīramaṇāsi bhājanam,अत्र नायं राजा किं तु गिरां पतिरित्याकारापह्नुतिः / तत्र निषेधभागः परमतत्त्वोक्त्या पूर्वार्धेन गम्यते / आरोपांशस्तूत्तरार्धेन // मकरप्रतिमैर्महाभटैः कविभी रत्ननिभैः समन्वितः / कवितामृतकीर्तिचन्द्रयोस्त्वमिहोर्वीरमणासि भाजनम्
+jpran_34,atra rājño jaladhyupamāyāḥ śabdenābhidhāne 'pyaṅgopamābhirākṣepādekadeśavivartinyupamā tenottarārdha upamitasamāsa eva / viśeṣaṇasamāsavedyasya tādātmyasya prakṛte 'nupayogāt // puraḥ purastādaribhūpatīnāṃ bhavanti bhūvallabha bhasmaśeṣāḥ / anantaraṃ te bhrukuṭīviṭaṅkātpatanti roṣānalavisphuliṅgāḥ,अत्र राज्ञो जलध्युपमायाः शब्देनाभिधाने ऽप्यङ्गोपमाभिराक्षेपादेकदेशविवर्तिन्युपमा तेनोत्तरार्ध उपमितसमास एव / विशेषणसमासवेद्यस्य तादात्म्यस्य प्रकृते ऽनुपयोगात् // पुरः पुरस्तादरिभूपतीनां भवन्ति भूवल्लभ भस्मशेषाः / अनन्तरं ते भ्रुकुटीविटङ्कात्पतन्ति रोषानलविस्फुलिङ्गाः
+jpran_35,atra prayojakātiśayakṛtaḥ prayojyaśaighryātiśayo gamyaḥ / kāryakāraṇapaurvāparyaviparyayarūpā ceyamatiśayoktiḥ // bhuvanatritaye 'pi mānavaiḥ paripūrṇe vibudhaiśca dānavaiḥ / na bhaviṣyati nāsti nābhavannṛpa yaste bhajate tulāspadam,अत्र प्रयोजकातिशयकृतः प्रयोज्यशैघ्र्यातिशयो गम्यः / कार्यकारणपौर्वापर्यविपर्ययरूपा चेयमतिशयोक्तिः // भुवनत्रितये ऽपि मानवैः परिपूर्णे विबुधैश्च दानवैः / न भविष्यति नास्ति नाभवन्नृप यस्ते भजते तुलास्पदम्
+jpran_36,atropamānaluptopameti prāñcaḥ / asamākhyamalaṃkārāntaramiti tu vayam // pīyūṣayūṣakalpāmalpāmapi te giraṃ nipītavatām / toṣāya kalpate no yoṣādharabimbamadhurimodrekaḥ,अत्रोपमानलुप्तोपमेति प्राञ्चः / असमाख्यमलंकारान्तरमिति तु वयम् // पीयूषयूषकल्पामल्पामपि ते गिरं निपीतवताम् / तोषाय कल्पते नो योषाधरबिम्बमधुरिमोद्रेकः
+jpran_37,atra saṃbandhe 'pyasaṃbandha ityatiśayoktibhedaḥ / upameyopamānaviśeṣaṇābhyāmalpatvodriktatvābhyāmalpayāpi saha bhūyānapi madhurimā sāmyaṃ kartuṃ yatrānīśastatra kiṃ vācyaṃ bhūyasyeti vailakṣaṇyātmā vyatirekaśca // bhāsayati vyomasthā jagadakhilaṃ kumudinīrvikāsayati / kīrtistava dharaṇigatā sagarasutāyāsamaphalatāṃ nayate,अत्र संबन्धे ऽप्यसंबन्ध इत्यतिशयोक्तिभेदः / उपमेयोपमानविशेषणाभ्यामल्पत्वोद्रिक्तत्वाभ्यामल्पयापि सह भूयानपि मधुरिमा साम्यं कर्तुं यत्रानीशस्तत्र किं वाच्यं भूयस्येति वैलक्षण्यात्मा व्यतिरेकश्च // भासयति व्योमस्था जगदखिलं कुमुदिनीर्विकासयति / कीर्तिस्तव धरणिगता सगरसुतायासमफलतां नयते
+jpran_38,atra vyajamānacandrikārūpakasaṃkīrṇa ullekhadhvaniḥ // bhāgyena saha ripūṇāmuttiṣṭhasi viṣṭarātkṛdhāviṣṭaḥ / sahasaiva patasi teṣu kṣitiśāsana mṛtyunā sākam,अत्र व्यजमानचन्द्रिकारूपकसंकीर्ण उल्लेखध्वनिः // भाग्येन सह रिपूणामुत्तिष्ठसि विष्टरात्कृधाविष्टः / सहसैव पतसि तेषु क्षितिशासन मृत्युना साकम्
+jpran_39,'keśairvadhūnām'; ityatra karmaṇaḥ sahoktiḥ / iha tu karturiti viśeṣaḥ // tvayi pākaśāsanasame śāsati sakalaṃ vasuṃdharāvalayam / vipine vairivadhūnāṃ varṣanti vilocanāni ca dināni,ऽकेशैर्वधूनाम्ऽ; इत्यत्र कर्मणः सहोक्तिः / इह तु कर्तुरिति विशेषः // त्वयि पाकशासनसमे शासति सकलं वसुंधरावलयम् / विपिने वैरिवधूनां वर्षन्ति विलोचनानि च दिनानि
+jpran_40,atra varṣavadācarantītyācārakvibantena śleṣācchleṣamūlikā tulyayogitā / ripukāminīvarṇanaviṣayatvenopamānopameyayordvayorapi prakṛtatvāt // ahitāpakaraṇabheṣaja naranātha bhavānkarasthito yasya / tasya kuto 'hibhayaṃ syādakhilāmapi medinīṃ carataḥ,अत्र वर्षवदाचरन्तीत्याचारक्विबन्तेन श्लेषाच्छ्लेषमूलिका तुल्ययोगिता / रिपुकामिनीवर्णनविषयत्वेनोपमानोपमेययोर्द्वयोरपि प्रकृतत्वात् // अहितापकरणभेषज नरनाथ भवान्करस्थितो यस्य / तस्य कुतो ऽहिभयं स्यादखिलामपि मेदिनीं चरतः
+jpran_41,atra śleṣaniveditasya sarpabhayābhāvasyopapādakatayopāttasya rājani bheṣajatādātmyāropasyāpyupapādakatayā sthitaṃ rājasaṃbandhini dviṣadapakaraṇarūpe dharme śleṣaniveditasarpatāpakaraṇatādātmyamiti prathamacaraṇe śliṣṭaparamparitarūpakaṃ tṛtīye tu śleṣa eva / kuvalayalakṣmīṃ harate tava kīrtistatra kiṃ citram / yasmānnidānamasyā lokanamasyāṅghripaṅkajo hi bhavān,अत्र श्लेषनिवेदितस्य सर्पभयाभावस्योपपादकतयोपात्तस्य राजनि भेषजतादात्म्यारोपस्याप्युपपादकतया स्थितं राजसंबन्धिनि द्विषदपकरणरूपे धर्मे श्लेषनिवेदितसर्पतापकरणतादात्म्यमिति प्रथमचरणे श्लिष्टपरम्परितरूपकं तृतीये तु श्लेष एव / कुवलयलक्ष्मीं हरते तव कीर्तिस्तत्र किं चित्रम् / यस्मान्निदानमस्या लोकनमस्याङ्घ्रिपङ्कजो हि भवान्
+jpran_42,atrotpādakasamānaguṇatvādutpādyasyotpādakasaṃsargānurūpaḥ samālaṃkāraviśeṣaḥ / śleṣaścāsminguṇaḥ // dṛṣṭaḥ sadasi cedugrāścandracandanacandrikāḥ / atha tvaṃ saṃgare saumyāḥ śeṣakālānalāsayaḥ,अत्रोत्पादकसमानगुणत्वादुत्पाद्यस्योत्पादकसंसर्गानुरूपः समालंकारविशेषः / श्लेषश्चास्मिन्गुणः // दृष्टः सदसि चेदुग्राश्चन्द्रचन्दनचन्द्रिकाः / अथ त्वं संगरे सौम्याः शेषकालानलासयः
+jpran_43,"atra dṛṣṭaḥ sadasīti vākye tvamityasyāpakarṣaṇāt, atha tvaṃ saṃgara ityatra ca tvamityasyānuvartanādvākyayoḥ padavinimayātmālaṃkāraḥ pūrvārdhe / uttarārdhe prakṛtānekadharmasaṃbandhāttulyayogitā / upameyasyotkṛṣṭaguṇatvasiddhaya upamānasya tadviruddhaguṇakalpanātmakenālaṃkārāntareṇa śabalitā // apāre khalu saṃsāre vidhinaiko 'rjunaḥ kṛtaḥ / kīrtyā nirmalayā bhūpa tvayā sarve 'rjunāḥ kṛtāḥ","अत्र दृष्टः सदसीति वाक्ये त्वमित्यस्यापकर्षणात्, अथ त्वं संगर इत्यत्र च त्वमित्यस्यानुवर्तनाद्वाक्ययोः पदविनिमयात्मालंकारः पूर्वार्धे / उत्त���ार्धे प्रकृतानेकधर्मसंबन्धात्तुल्ययोगिता / उपमेयस्योत्कृष्टगुणत्वसिद्धय उपमानस्य तद्विरुद्धगुणकल्पनात्मकेनालंकारान्तरेण शबलिता // अपारे खलु संसारे विधिनैको ऽर्जुनः कृतः / कीर्त्या निर्मलया भूप त्वया सर्वे ऽर्जुनाः कृताः"
+jpran_44,iha śleṣamūlo vyatirekaḥ // dadhīcibalikarṇeṣu himahemācalābdhiṣu / adātṛtvamadhairyaṃ ca dṛṣṭe bhavati bhāsate,इह श्लेषमूलो व्यतिरेकः // दधीचिबलिकर्णेषु हिमहेमाचलाब्धिषु / अदातृत्वमधैर्यं च दृष्टे भवति भासते
+jpran_45,atrāpi saiva tathāvidhā / yathāsaṃkhyasaṃkarastu viśeṣaḥ // śāsati tvayi he rājannakhaṇḍāvanimaṇḍalam / na manāgapi niścinte maṇḍale śatrumittrayoḥ,अत्रापि सैव तथाविधा / यथासंख्यसंकरस्तु विशेषः // शासति त्वयि हे राजन्नखण्डावनिमण्डलम् / न मनागपि निश्चिन्ते मण्डले शत्रुमित्त्रयोः
+jpran_46,ihāpi tulyayogitā mittraśabdaśleṣotthāpitā vyājastutiśca // bhānuragniryamo vāyaṃ baliḥ karṇo 'thavā śibiḥ / pratyarthino 'rthinaścetthaṃ tvayi yānti vikalpanām,इहापि तुल्ययोगिता मित्त्रशब्दश्लेषोत्थापिता व्याजस्तुतिश्च // भानुरग्निर्यमो वायं बलिः कर्णो ऽथवा शिबिः / प्रत्यर्थिनो ऽर्थिनश्चेत्थं त्वयि यान्ति विकल्पनाम्
+jpran_47,iha tu saṃśaya ullekhāliṅgitaḥ // kamalāvāsakāsāraḥ kṣamādhṛtiphaṇīśvaraḥ / bhavānkuvalayasyendurānandayati mānavān,इह तु संशय उल्लेखालिङ्गितः // कमलावासकासारः क्षमाधृतिफणीश्वरः / भवान्कुवलयस्येन्दुरानन्दयति मानवान्
+jpran_48,iha śliṣṭaparamparitaṃ rūpakaṃ mālārūpam // gagane candrikāyante himāyante himācale / pṛthivyāṃ sāgarāyante bhūpāla tava kīrtayaḥ,इह श्लिष्टपरम्परितं रूपकं मालारूपम् // गगने चन्द्रिकायन्ते हिमायन्ते हिमाचले / पृथिव्यां सागरायन्ते भूपाल तव कीर्तयः
+jpran_49,iha mālopamāliṅgita ullekhaḥ // mṛgatāṃ harayanmadhye vṛkṣatāṃ ca paṭīrayan / nakṣatratāṃ mahīpānāṃ tvamindavasi bhūpate,इह मालोपमालिङ्गित उल्लेखः // मृगतां हरयन्मध्ये वृक्षतां च पटीरयन् / नक्षत्रतां महीपानां त्वमिन्दवसि भूपते
+jpran_50,iha śuddhaparamparitā mālārūpopamā / ācārakvibantācchatari rūpāṇi / tiṅi caikam [indavasi] // madhye sudhāsamdurasya sitāmayagṛhodare / pūrṇenduviṣṭare deva sthātuṃ yogyāstavoktayaḥ,इह शुद्धपरम्परिता मालारूपोपमा / आचारक्विबन्ताच्छतरि रूपाणि / तिङि चैकम् [इन्दवसि] // मध्ये सुधासम्दुरस्य सितामयगृहोदरे / पूर्णेन्दुविष्टरे देव स्थातुं योग्यास्तवोक्तयः
+jpran_51,atra trayāṇāṃ sudhāsamudrādīnāṃ viśeṣaṇaviśeṣyabhāvena madhurimaṇi parāṃ kāṣṭhāmadhirūḍhe tvadīyoktipadasaṃbandho yukto na tu viśakalita ityatiśāyakāsadviśeṣaṇanibandhanaḥ prauḍhoktiḥ // amṛtalaharīcandrajyotsnāramāvadanāmbujānyadharitavato nirmaryādaprasādamahāmbudheḥ / ubhayavadayaṃ deva tvattaḥ kathaṃ paramolbaṇaḥ pralayadahanajvālājālākulo mahasāṃ gaṇaḥ,अत्र त्रयाणां सुधासमुद्रादीनां विशेषणविशेष्यभावेन मधुरिमणि परां काष्ठामधिरूढे त्वदीयोक्तिपदसंबन्धो युक्तो न तु विशकलित इत्यतिशायकासद्विशेषणनिबन्धनः प्रौढोक्तिः // अमृतलहरीचन्द्रज्योत्स्नारमावदनाम्बुजान्यधरितवतो निर्मर्यादप्रसादमहाम्बुधेः / उभयवदयं देव त्वत्तः कथं परमोल्बणः प्रलयदहनज्वालाजालाकुलो महसां गणः
+jpran_52,atra kāraṇaguṇaviruddhasvaguṇasya kāryasyotpatterviṣamālaṃkāraḥ / amṛtalaharyādīnāṃ trayāṇāmadharīkaraṇātmanā vyatirekeṇa saṃjīvakatvaparamaśītalatvaviśuddhatvasaundaryāṇāmatiśayo gamyate / evameṣu padyeṣu saṃbhavanto 'pyanye 'laṃkārāḥ sphuṭatvānna vivecitāḥ / sahṛdayānāṃ prītyāvaśyakaṃ kiṃcidvyākhyātamanyattu tairevollāsanīyamityalaṃ pallavitena // tailaṅgānvayamaṅgalālayamahālakṣmīdayālalitaḥ śrīmatperamabhaṭṭasūnuraniśaṃ vidvallalāṭaṃtapaḥ / saṃtuṣṭaḥ kamatādhipasya kavitāmākarṇya tadvarṇanaṃ śrīmatpaṇḍitarājapaṇḍitajagannātho vyadhāsīdidam,अत्र कारणगुणविरुद्धस्वगुणस्य कार्यस्योत्पत्तेर्विषमालंकारः / अमृतलहर्यादीनां त्रयाणामधरीकरणात्मना व्यतिरेकेण संजीवकत्वपरमशीतलत्वविशुद्धत्वसौन्दर्याणामतिशयो गम्यते / एवमेषु पद्येषु संभवन्तो ऽप्यन्ये ऽलंकाराः स्फुटत्वान्न विवेचिताः / सहृदयानां प्रीत्यावश्यकं किंचिद्व्याख्यातमन्यत्तु तैरेवोल्लासनीयमित्यलं पल्लवितेन // तैलङ्गान्वयमङ्गलालयमहालक्ष्मीदयाललितः श्रीमत्पेरमभट्टसूनुरनिशं विद्वल्ललाटंतपः / संतुष्टः कमताधिपस्य कवितामाकर्ण्य तद्वर्णनं श्रीमत्पण्डितराजपण्डितजगन्नाथो व्यधासीदिदम्
+jpran_53,dordaṇḍadvayakuṇḍalīkṛtalasatkodaṇḍācaṇḍāśugadhvastoddaṇḍavipakṣamaṇḍalamiha tvāṃ vīkṣya madhyeraṇam / valgadgāṇḍivamuktakāṇḍavalayajvālāvalītāṇḍavabhraśyatkhāṇḍavaruṣṭapāṇḍavamaho ko na kṣitīśaḥ smaret,दोर्दण्डद्वयकुण्डलीकृतलसत्कोदण्डाचण्डाशुगध्वस्तोद्दण्डविपक्षमण्डलमिह त्वां वीक्ष्य मध्येरणम् / वल्गद्गाण्डिवमुक्तकाण्डवलयज्वालावलीताण्डवभ्रश्यत्खाण्डवरुष्टपाण्डवमहो को न क्षितीशः स्मरेत्

rtusamhara_clean.csv

@@ -0,0 +1,159 @@
+id,sanskrit,sanskrit_devanagari
+KalRs_1.1,Kālidāsa: Ṛtusaṃhāra # Text pracaṇḍasūryaḥ spṛhaṇīyacandramāḥ sadāvagāhakṣatavārisaṃcayaḥ dināntaramyo 'bhyupaśāntamanmatho nidāghakālo 'yamupāgataḥ priye,कालिदास: ऋतुसंहार # तेxत् प्रचण्डसूर्यः स्पृहणीयचन्द्रमाः सदावगाहक्षतवारिसंचयः दिनान्तरम्यो ऽभ्युपशान्तमन्मथो निदाघकालो ऽयमुपागतः प्रिये
+KalRs_1.2,niśāḥ śaśāṅkakṣatanīlarājayaḥ kvacidvicitraṃ jalayantramandiram maṇiprakārāḥ sarasaṃ ca candanaṃ śucau priye yānti janasya sevyatām,निशाः शशाङ्कक्षतनीलराजयः क्वचिद्विचित्रं जलयन्त्रमन्दिरम् मणिप्रकाराः सरसं च चन्दनं शुचौ प्रिये यान्ति जनस्य सेव्यताम्
+KalRs_1.3,suvāsitaṃ harmyatalaṃ manoharaṃ priyāmukhocchvāsavikampitaṃ madhu sutantrigītaṃ madanasya dīpanaṃ śucau niśīthe 'nubhavanti kāminaḥ,सुवासितं हर्म्यतलं मनोहरं प्रियामुखोच्छ्वासविकम्पितं मधु सुतन्त्रिगीतं मदनस्य दीपनं शुचौ निशीथे ऽनुभवन्ति कामिनः
+KalRs_1.4,nitambabimbaiḥ sadukūlamekhalaiḥ stanaiḥ sahārābharaṇaiḥ sacandanaiḥ śiroruhaiḥ snānakaṣāyavāsitaiḥ striyo nidāghaṃ śamayanti kāminām,नितम्बबिम्बैः सदुकूलमेखलैः स्तनैः सहाराभरणैः सचन्दनैः शिरोरुहैः स्नानकषायवासितैः स्त्रियो निदाघं शमयन्ति कामिनाम्
+KalRs_1.5,nitāntalākṣārasarāgarañjitair nitambinīnāṃ caraṇaiḥ sanūpuraiḥ pade pade haṃsarutānukāribhir janasya cittaṃ kriyate samanmatham,नितान्तलाक्षारसरागरञ्जितैर् नितम्बिनीनां चरणैः सनूपुरैः पदे पदे हंसरुतानुकारिभिर् जनस्य चित्तं क्रियते समन्मथम्
+KalRs_1.6,payodharāścandanapaṅkacarcitās tuṣāragaurārpitahāraśekharāḥ nitambadeśāśca sahemamekhalāḥ prakurvate kasya mano na sotsukam,पयोधराश्चन्दनपङ्कचर्चितास् तुषारगौरार्पितहारशेखराः नितम्बदेशाश्च सहेममेखलाः प्रकुर्वते कस्य मनो न सोत्सुकम्
+KalRs_1.7,samudgatasvedacitāṅgasaṃdhayo vimucya vāsāṃsi gurūṇi sāmpratam staneṣu tanvaṃśukamunnatastanā niveśayanti pramadāḥ sayauvanāḥ,समुद्गतस्वेदचिताङ्गसंधयो विमुच्य वासांसि गुरूणि साम्प्रतम् स्तनेषु तन्वंशुकमुन्नतस्तना निवेशयन्ति प्रमदाः सयौवनाः
+KalRs_1.8,sacandanāmbuvyajanodbhavānilaiḥ sahārayaṣṭistanamaṇḍalārpaṇaiḥ savallakīkākaligītanisvanair vibodhyate supta ivādya manmathaḥ,सचन्दनाम्बुव्यजनोद्भवानिलैः सहारयष्टिस्तनमण्डलार्पणैः सवल्लकीकाकलिगीतनिस्वनैर् विबोध्यते सुप्त इवाद्य मन्मथः
+KalRs_1.9,siteṣu harmyeṣu niśāsu yoṣitāṃ sukhaprasuptāni mukhāni candramāḥ vilokya nūnaṃ bhṛśamutsukaściraṃ niśākṣaye yāti hriyeva pāṇḍutām,सितेषु हर्म्येषु निशासु योषितां सुखप्रसुप्तानि मुखानि चन्द्रमाः विलोक्य नूनं भृशमुत्सुकश्चिरं निशाक्षये याति ह्रियेव पाण्डुताम्
+KalRs_1.10,asahyavātoddhatareṇumaṇḍalā pracaṇḍasūryātapatāpitā mahī na śakyate draṣṭumapi pravāsibhiḥ priyāviyogānaladagdhamānasaiḥ,असह्यवातोद्धतरेणुमण्डला प्रचण्डसूर्यातपतापिता मही न शक्यते द्रष्टुमपि प्रवासिभिः प्रियावियोगानलदग्धमानसैः
+KalRs_1.11,mṛgāḥ pracaṇḍātapatāpitā bhṛśaṃ tṛṣā mahatyā pariśuṣkatālavaḥ van��ntare toyamiti pradhāvitā nirīkṣya bhinnāñjanasaṃnibhaṃ nabhaḥ,मृगाः प्रचण्डातपतापिता भृशं तृषा महत्या परिशुष्कतालवः वनान्तरे तोयमिति प्रधाविता निरीक्ष्य भिन्नाञ्जनसंनिभं नभः
+KalRs_1.12,savibhramaiḥ sasmitajihmavīkṣitair vilāsavatyo manasi pravāsinām anaṅgasaṃdīpanamāśu kurvate yathā pradoṣāḥ śaśicārubhūṣaṇāḥ,सविभ्रमैः सस्मितजिह्मवीक्षितैर् विलासवत्यो मनसि प्रवासिनाम् अनङ्गसंदीपनमाशु कुर्वते यथा प्रदोषाः शशिचारुभूषणाः
+KalRs_1.13,ravermayūkhair abhitāpito bhṛśaṃ vidahyamānaḥ pathi taptapāṃsubhiḥ avāṅmukho jihmagatiḥ śvasanmuhuḥ phaṇī mayūrasya tale niṣīdati,रवेर्मयूखैर् अभितापितो भृशं विदह्यमानः पथि तप्तपांसुभिः अवाङ्मुखो जिह्मगतिः श्वसन्मुहुः फणी मयूरस्य तले निषीदति
+KalRs_1.14,tṛṣā mahatyā hatavikramodyamaḥ śvasanmuhur dūravidāritānanaḥ na hantyadūre 'pi gajānmṛgeśvaro vilolajihvaścalitāgrakesaraḥ,तृषा महत्या हतविक्रमोद्यमः श्वसन्मुहुर् दूरविदारिताननः न हन्त्यदूरे ऽपि गजान्मृगेश्वरो विलोलजिह्वश्चलिताग्रकेसरः
+KalRs_1.15,viśuṣkakaṇṭhodgatasīkarāmbhaso gabhastibhir bhānumato 'nutāpitāḥ pravṛddhatṛṣṇopahatā jalārthino na dantinaḥ kesariṇo 'pi bibhyati,विशुष्ककण्ठोद्गतसीकराम्भसो गभस्तिभिर् भानुमतो ऽनुतापिताः प्रवृद्धतृष्णोपहता जलार्थिनो न दन्तिनः केसरिणो ऽपि बिभ्यति
+KalRs_1.16,hutāgnikalpaiḥ saviturgabhastibhiḥ kalāpinaḥ klāntaśarīracetasaḥ na bhoginaṃ ghnanti samīpavartinaṃ kalāpacakreṣu niveśitānanam,हुताग्निकल्पैः सवितुर्गभस्तिभिः कलापिनः क्लान्तशरीरचेतसः न भोगिनं घ्नन्ति समीपवर्तिनं कलापचक्रेषु निवेशिताननम्
+KalRs_1.17,sabhadramustaṃ pariśuṣkakardamaṃ saraḥ khanann āyatapotṛmaṇḍalaiḥ ravermayūkhairabhitāpito bhṛśaṃ varāhayūtho viśatīva bhūtalam,सभद्रमुस्तं परिशुष्ककर्दमं सरः खनन्न् आयतपोतृमण्डलैः रवेर्मयूखैरभितापितो भृशं वराहयूथो विशतीव भूतलम्
+KalRs_1.18,vivasvatā tīkṣṇatarāṃśumālinā sapaṅkatoyāt saraso 'bhitāpitaḥ utplutya bhekastṛṣitasya bhoginaḥ phaṇātapatrasya tale niṣīdati,विवस्वता तीक्ष्णतरांशुमालिना सपङ्कतोयात् सरसो ऽभितापितः उत्प्लुत्य भेकस्तृषितस्य भोगिनः फणातपत्रस्य तले निषीदति
+KalRs_1.19,samuddhṛtāśeṣamṛṇālajālakaṃ vipannamīnaṃ drutabhītasārasam parasparotpīḍanasaṃhatairgajaiḥ kṛtaṃ saraḥ sāndravimardakardamam,समुद्धृताशेषमृणालजालकं विपन्नमीनं द्रुतभीतसारसम् परस्परोत्पीडनसंहतैर्गजैः कृतं सरः सान्द्रविमर्दकर्दमम्
+KalRs_1.20,raviprabhodbhinnaśiromaṇiprabho vilolajihvādvayalīḍhamārutaḥ viṣāgnisūryātapatāpitaḥ phaṇī na hanti maṇḍūkakulaṃ tṛṣākulaḥ,रविप्रभोद्भिन्नशिरोमणिप्रभो विलोलजिह्वाद्वयलीढमारुतः विषाग्निसूर्यातपतापितः फणी न हन्ति मण्डूककुलं तृषाकुलः
+KalRs_1.21,saphenalālāvṛtavaktrasampuṭaṃ viniḥsṛtālohitajihvamunmukham tṛṣākulaṃ niḥsṛtamadrigahvarād avekṣamāṇaṃ mahiṣīkulaṃ jalam,सफेनलालावृतवक्त्रसम्पुटं विनिःसृतालोहितजिह्वमुन्मुखम् तृषाकुलं निःसृतमद्रिगह्वराद् अवेक्षमा���ं महिषीकुलं जलम्
+KalRs_1.22,paṭutaradavadāhocchuṣkasasya prarohāḥ paruṣapavanavegotkṣiptasaṃśuṣkaparṇāḥ dinakaraparitāpakṣīṇatoyāḥ samantād vidadhati bhayamuccair vīkṣyamāṇā vanāntāḥ,पटुतरदवदाहोच्छुष्कसस्य प्ररोहाः परुषपवनवेगोत्क्षिप्तसंशुष्कपर्णाः दिनकरपरितापक्षीणतोयाः समन्ताद् विदधति भयमुच्चैर् वीक्ष्यमाणा वनान्ताः
+KalRs_1.23,śvasiti vihagavargaḥ śīrṇaparṇadrumasthaḥ kapikulamupayāti klāntamadrer nikuñjam bhramati gavayayūthaḥ sarvatastoyamicchañ śarabhakulamajihmaṃ proddharatyambu kūpāt,श्वसिति विहगवर्गः शीर्णपर्णद्रुमस्थः कपिकुलमुपयाति क्लान्तमद्रेर् निकुञ्जम् भ्रमति गवययूथः सर्वतस्तोयमिच्छञ् शरभकुलमजिह्मं प्रोद्धरत्यम्बु कूपात्
+KalRs_1.24,vikacanavakusumbhasvacchasindūrabhāsā prabalapavanavegodbhūtavegena tūrṇam taṭaviṭapalatāgrāliṅganavyākulena diśi diśi paridagdhā bhūmayaḥ pāvakena,विकचनवकुसुम्भस्वच्छसिन्दूरभासा प्रबलपवनवेगोद्भूतवेगेन तूर्णम् तटविटपलताग्रालिङ्गनव्याकुलेन दिशि दिशि परिदग्धा भूमयः पावकेन
+KalRs_1.25,jvalati pavanavṛddhaḥ parvatānāṃ darīṣu sphuṭati paṭuninādaiḥ śuṣkavaṃśasthalīṣu prasarati tṛṇamadhye labdhavṛddhiḥ kṣaṇena glapayati mṛgavargaṃ prāntalagno davāgniḥ,ज्वलति पवनवृद्धः पर्वतानां दरीषु स्फुटति पटुनिनादैः शुष्कवंशस्थलीषु प्रसरति तृणमध्ये लब्धवृद्धिः क्षणेन ग्लपयति मृगवर्गं प्रान्तलग्नो दवाग्निः
+KalRs_1.26,bahutara iva jātaḥ śālmalīnāṃ vaneṣu sphurati kanakagauraḥ koṭareṣu drumāṇām pariṇatadalaśākhānutpatanprāṃśuvṛkṣān bhramati pavanadhūtaḥ sarvato 'gnirvanānte,बहुतर इव जातः शाल्मलीनां वनेषु स्फुरति कनकगौरः कोटरेषु द्रुमाणाम् परिणतदलशाखानुत्पतन्प्रांशुवृक्षान् भ्रमति पवनधूतः सर्वतो ऽग्निर्वनान्ते
+KalRs_1.27,gajagavayamṛgendrā vahnisaṃtaptadehāḥ suhṛda iva sametā dvaṃdvabhāvaṃ vihāya hutavahaparikhedād āśu nirgatya kakṣād vipulapulinadeśāṃ nimnagāṃ saṃviśanti,गजगवयमृगेन्द्रा वह्निसंतप्तदेहाः सुहृद इव समेता द्वंद्वभावं विहाय हुतवहपरिखेदाद् आशु निर्गत्य कक्षाद् विपुलपुलिनदेशां निम्नगां संविशन्ति
+KalRs_1.28,kamalavanacitāmbuḥ pāṭalāmodaramyaḥ sukhasalilaniṣekaḥ sevyacandrāṃśuhāraḥ vrajatu tava nidāghaḥ kāminībhiḥ sameto niśi sulalitagīte harmyapṛṣṭhe sukhena,कमलवनचिताम्बुः पाटलामोदरम्यः सुखसलिलनिषेकः सेव्यचन्द्रांशुहारः व्रजतु तव निदाघः कामिनीभिः समेतो निशि सुललितगीते हर्म्यपृष्ठे सुखेन
+KalRs_2.1,dvitīyaḥ sargaḥ sasīkarāmbhodharamattakuñjaras taḍitpatāko 'śaniśabdamardalaḥ samāgato rājavad uddhatadyutir ghanāgamaḥ kāmijanapriyaḥ priye,द्वितीयः सर्गः ससीकराम्भोधरमत्तकुञ्जरस् तडित्पताको ऽशनिशब्दमर्दलः समागतो राजवद् उद्धतद्युतिर् घनागमः कामिजनप्रियः प्रिये
+KalRs_2.2,nitāntanīlotpalapattrakāntibhiḥ kvacit prabhinnāñjanarāśisaṃnibhaiḥ kvacitsagarbhapramadāstanaprabhaiḥ samācitaṃ vyoma ghanaiḥ samantataḥ,नितान्तनीलोत्पलपत्त्रकान्तिभिः क्वचित् प्रभिन्नाञ्जनराशिसंनिभैः क्वचित्सगर्भप्रमदास्तनप्रभै��� समाचितं व्योम घनैः समन्ततः
+KalRs_2.3,tṛṣākulaiścātakapakṣiṇāṃ kulaiḥ prayācitās toyabharāvalambinaḥ prayānti mandaṃ bahudhāravarṣiṇo balāhakāḥ śrotramanoharasvanāḥ,तृषाकुलैश्चातकपक्षिणां कुलैः प्रयाचितास् तोयभरावलम्बिनः प्रयान्ति मन्दं बहुधारवर्षिणो बलाहकाः श्रोत्रमनोहरस्वनाः
+KalRs_2.4,balāhakāścāśaniśabdamardalāḥ surendracāpaṃ dadhatastaḍidguṇam sutīkṣṇadhārāpatanograsāyakais tudanti cetaḥ prasabhaṃ pravāsinām,बलाहकाश्चाशनिशब्दमर्दलाः सुरेन्द्रचापं दधतस्तडिद्गुणम् सुतीक्ष्णधारापतनोग्रसायकैस् तुदन्ति चेतः प्रसभं प्रवासिनाम्
+KalRs_2.5,prabhinnavaiḍūryanibhais tṛṇāṅkuraiḥ samācitā protthitakandalīdalaiḥ vibhāti śukletararatnabhūṣitā varāṅganeva kṣitirindragopakaiḥ,प्रभिन्नवैडूर्यनिभैस् तृणाङ्कुरैः समाचिता प्रोत्थितकन्दलीदलैः विभाति शुक्लेतररत्नभूषिता वराङ्गनेव क्षितिरिन्द्रगोपकैः
+KalRs_2.6,sadā manojñaṃ svanadutsavotsukaṃ vikīrṇavistīrṇakalāpiśobhitam sasaṃbhramāliṅganacumbanākulaṃ pravṛttanṛtyaṃ kulamadya barhiṇām,सदा मनोज्ञं स्वनदुत्सवोत्सुकं विकीर्णविस्तीर्णकलापिशोभितम् ससंभ्रमालिङ्गनचुम्बनाकुलं प्रवृत्तनृत्यं कुलमद्य बर्हिणाम्
+KalRs_2.7,nipātayantyaḥ paritastaṭadrumān pravṛddhavegaiḥ salilair anirmalaiḥ striyaḥ suduṣṭā iva jātivibhramāḥ prayānti nadyastvaritaṃ payonidhim,निपातयन्त्यः परितस्तटद्रुमान् प्रवृद्धवेगैः सलिलैर् अनिर्मलैः स्त्रियः सुदुष्टा इव जातिविभ्रमाः प्रयान्ति नद्यस्त्वरितं पयोनिधिम्
+KalRs_2.8,tṛṇotkarair udgatakomalāṅkuraiś citāni nīlair hariṇīmukhakṣataiḥ vanāni vaindhyāni haranti mānasaṃ vibhūṣitānyudgatapallavair drumaiḥ,तृणोत्करैर् उद्गतकोमलाङ्कुरैश् चितानि नीलैर् हरिणीमुखक्षतैः वनानि वैन्ध्यानि हरन्ति मानसं विभूषितान्युद्गतपल्लवैर् द्रुमैः
+KalRs_2.9,vilolanetrotpalaśobhitānanair mṛgaiḥ samantādupajātasādhvasaiḥ samācitā saikatinī vanasthalī samutsukatvaṃ prakaroti cetasaḥ,विलोलनेत्रोत्पलशोभिताननैर् मृगैः समन्तादुपजातसाध्वसैः समाचिता सैकतिनी वनस्थली समुत्सुकत्वं प्रकरोति चेतसः
+KalRs_2.10,abhīkṣṇamuccair dhvanatā payomucā ghanāndhakārīkṛtaśarvarīṣvapi taḍitprabhādarśitamārgabhūmayaḥ prayānti rāgādabhisārikāḥ striyaḥ,अभीक्ष्णमुच्चैर् ध्वनता पयोमुचा घनान्धकारीकृतशर्वरीष्वपि तडित्प्रभादर्शितमार्गभूमयः प्रयान्ति रागादभिसारिकाः स्त्रियः
+KalRs_2.11,payodharair bhīmagabhīranisvanais taḍidbhir udvejitacetaso bhṛśam kṛtāparādhānapi yoṣitaḥ priyān pariṣvajante śayane nirantaram,पयोधरैर् भीमगभीरनिस्वनैस् तडिद्भिर् उद्वेजितचेतसो भृशम् कृतापराधानपि योषितः प्रियान् परिष्वजन्ते शयने निरन्तरम्
+KalRs_2.12,vilocanendīvaravāribindubhir niṣiktabimbādharacārupallavāḥ nirastamālyābharaṇānulepanāḥ sthitā nirāśāḥ pramadāḥ pravāsinām,विलोचनेन्दीवरवारिबिन्दुभिर् निषिक्तबिम्बाधरचारुपल्लवाः निरस्तमाल्याभरणानुलेपनाः स्थिता निराशाः प्रमदाः प्रवासिनाम्
+KalRs_2.13,vipāṇḍuraṃ kīṭarajastṛṇānvitaṃ bhujaṃgavad vakragatiprasarpitam sasādhvasairbhekakulair nirīkṣitaṃ prayāti nimnābhimukhaṃ navodakam,विपाण्डुरं कीटरजस्तृणान्वितं भुजंगवद् वक्रगतिप्रसर्पितम् ससाध्वसैर्भेककुलैर् निरीक्षितं प्रयाति निम्नाभिमुखं नवोदकम्
+KalRs_2.14,vipattrapuṣpāṃ nalinīṃ samutsukā vihāya bhṛṅgāḥ śrutihārinisvanāḥ patanti mūḍhāḥ śikhināṃ pranṛtyatāṃ kalāpacakreṣu navotpalāśayā,विपत्त्रपुष्पां नलिनीं समुत्सुका विहाय भृङ्गाः श्रुतिहारिनिस्वनाः पतन्ति मूढाः शिखिनां प्रनृत्यतां कलापचक्रेषु नवोत्पलाशया
+KalRs_2.15,vanadvipānāṃ navavāridasvanair madānvitānāṃ dhvanatāṃ muhurmuhuḥ kapoladeśā vimalotpalaprabhāḥ sabhṛṅgayūthair madavāribhiś citāḥ,वनद्विपानां नववारिदस्वनैर् मदान्वितानां ध्वनतां मुहुर्मुहुः कपोलदेशा विमलोत्पलप्रभाः सभृङ्गयूथैर् मदवारिभिश् चिताः
+KalRs_2.16,sitotpalābhāmbudacumbitopalāḥ samācitāḥ prasravaṇaiḥ samantataḥ pravṛttanṛtyaiḥ śikhibhiḥ samākulāḥ samutsukatvaṃ janayanti bhūdharāḥ,सितोत्पलाभाम्बुदचुम्बितोपलाः समाचिताः प्रस्रवणैः समन्ततः प्रवृत्तनृत्यैः शिखिभिः समाकुलाः समुत्सुकत्वं जनयन्ति भूधराः
+KalRs_2.17,kadambasarjārjunaketakīvanaṃ vikampayaṃstatkusumādhivāsitaḥ sasīkarāmbhodharasaṅgaśītalaḥ samīraṇaḥ kaṃ na karoti sotsukam,कदम्बसर्जार्जुनकेतकीवनं विकम्पयंस्तत्कुसुमाधिवासितः ससीकराम्भोधरसङ्गशीतलः समीरणः कं न करोति सोत्सुकम्
+KalRs_2.18,śiroruhaiḥ śroṇitaṭāvalambibhiḥ kṛtāvataṃsaiḥ kusumaiḥ sugandhibhiḥ stanaiḥ sahārairvadanaiḥ sasīdhubhiḥ striyo ratiṃ saṃjanayanti kāminām,शिरोरुहैः श्रोणितटावलम्बिभिः कृतावतंसैः कुसुमैः सुगन्धिभिः स्तनैः सहारैर्वदनैः ससीधुभिः स्त्रियो रतिं संजनयन्ति कामिनाम्
+KalRs_2.19,vahanti varṣanti nadanti bhānti vyāyanti nṛtyanti samāśrayanti nadyo ghanā mattagajā vanāntāḥ priyāvihīnāḥ śikhinaḥ plavaṃgāḥ,वहन्ति वर्षन्ति नदन्ति भान्ति व्यायन्ति नृत्यन्ति समाश्रयन्ति नद्यो घना मत्तगजा वनान्ताः प्रियाविहीनाः शिखिनः प्लवंगाः
+KalRs_2.20,taḍillatāśakradhanurvibhūṣitāḥ payodharāstoyabharāvalambinaḥ striyaśca kāñcīmaṇikuṇḍalojjvalā haranti ceto yugapatpravāsinām,तडिल्लताशक्रधनुर्विभूषिताः पयोधरास्तोयभरावलम्बिनः स्त्रियश्च काञ्चीमणिकुण्डलोज्ज्वला हरन्ति चेतो युगपत्प्रवासिनाम्
+KalRs_2.21,mālāḥ kadambanavakesaraketakībhir āyojitāḥ śirasi bibhrati yoṣito 'dya karṇāntareṣu kakubhadrumamañjarībhir icchānukūlaracitān avataṃsakāṃśca,मालाः कदम्बनवकेसरकेतकीभिर् आयोजिताः शिरसि बिभ्रति योषितो ऽद्य कर्णान्तरेषु ककुभद्रुममञ्जरीभिर् इच्छानुकूलरचितान् अवतंसकांश्च
+KalRs_2.22,kālāgurupracaracandanacarcitāṅgyaḥ puṣpāvataṃsasurabhīkṛtakeśapāśāḥ śrutvā dhvaniṃ jalamucāṃ tvaritaṃ pradoṣe śayyāgṛhaṃ gurugṛhātpraviśanti nāryaḥ,कालागुरुप्रचरचन्दनचर्चिताङ्ग्यः पुष्पावतंससुरभीकृतकेशपाशाः श्रुत्वा ध्वनिं जलमुचां त्वरितं प्रदोषे शय्यागृहं गुरुगृहात्प्रविशन्ति नार्यः
+KalRs_2.23,kuvalayadalanīlair unnatais toyanamrair mṛdupavanavidhūtair mandamandaṃ caladbhiḥ apahṛtamiva cetastoyadaiḥ sendracāpaiḥ pathikajanavadhūnāṃ tadviyogākulānām,कुवलयदलनीलैर् उन्नतैस् तोयनम्रैर् मृदुपवनविधूतैर् मन्दमन्दं चलद्भिः अपहृतमिव चेतस्तोयदैः सेन्द्रचापैः पथिकजनवधूनां तद्वियोगाकुलानाम्
+KalRs_2.24,mudita iva kadambairjātapuṣpaiḥ samantāt pavanacalitaśākhaiḥ śākhibhirnṛtyatīva hasitamiva vidhatte sūcibhiḥ ketakīnāṃ navasalilaniṣekacchinnatāpo vanāntaḥ,मुदित इव कदम्बैर्जातपुष्पैः समन्तात् पवनचलितशाखैः शाखिभिर्नृत्यतीव हसितमिव विधत्ते सूचिभिः केतकीनां नवसलिलनिषेकच्छिन्नतापो वनान्तः
+KalRs_2.25,śirasi bakulamālāṃ mālatībhiḥ sametāṃ vikasitanavapuṣpairyūthikākuḍmalaiśca vikacanavakadambaiḥ karṇapūraṃ vadhūnāṃ racayati jaladaughaḥ kāntavatkāla eṣaḥ,शिरसि बकुलमालां मालतीभिः समेतां विकसितनवपुष्पैर्यूथिकाकुड्मलैश्च विकचनवकदम्बैः कर्णपूरं वधूनां रचयति जलदौघः कान्तवत्काल एषः
+KalRs_2.26,dadhati varakucāgrairunnatair hārayaṣṭiṃ pratanusitadukūlānyāyataiḥ śroṇibimbaiḥ navajalakaṇasekādudgatāṃ romarājīṃ lalitavalivibhaṅgairmadhyadeśaiśca nāryaḥ,दधति वरकुचाग्रैरुन्नतैर् हारयष्टिं प्रतनुसितदुकूलान्यायतैः श्रोणिबिम्बैः नवजलकणसेकादुद्गतां रोमराजीं ललितवलिविभङ्गैर्मध्यदेशैश्च नार्यः
+KalRs_2.27,navajalakaṇasaṅgācchītatāmādadhānaḥ kusumabharanatānāṃ lāsakaḥ pādapānām janitaruciragandhaḥ ketakīnāṃ rajobhiḥ pariharati nabhasvān proṣitānāṃ manāṃsi,नवजलकणसङ्गाच्छीततामादधानः कुसुमभरनतानां लासकः पादपानाम् जनितरुचिरगन्धः केतकीनां रजोभिः परिहरति नभस्वान् प्रोषितानां मनांसि
+KalRs_2.28,jalabharanamitānām āśrayo 'smākam uccair ayamiti jalasekaistoyadāstoyanamrāḥ atiśayaparuṣābhir grīṣmavahneḥ śikhābhiḥ samupajanitatāpaṃ hlādayantīva vindhyam,जलभरनमितानाम् आश्रयो ऽस्माकम् उच्चैर् अयमिति जलसेकैस्तोयदास्तोयनम्राः अतिशयपरुषाभिर् ग्रीष्मवह्नेः शिखाभिः समुपजनिततापं ह्लादयन्तीव विन्ध्यम्
+KalRs_2.29,bahuguṇaramaṇīyaḥ kāminīcittahārī taruviṭapalatānāṃ bāndhavo nirvikāraḥ jaladasamaya eṣa prāṇināṃ prāṇabhūto diśatu tava hitāni prāyaśo vāñchitāni,बहुगुणरमणीयः कामिनीचित्तहारी तरुविटपलतानां बान्धवो निर्विकारः जलदसमय एष प्राणिनां प्राणभूतो दिशतु तव हितानि प्रायशो वाञ्छितानि
+KalRs_3.1,tṛtīyaḥ sargaḥ kāśāṃśukā vikacapadmamanojñavaktrā sonmādahaṃsaravanūpuranādaramyā āpakvaśālirucirānatagātrayaṣṭiḥ prāptā śarannavavadhūriva rūparamyā,तृतीयः सर्गः काशांशुका विकचपद्ममनोज्ञवक्त्रा सोन्मादहंसरवनूपुरनादरम्या आपक्वशालिरुचिरानतगात्रयष्टिः प्राप्ता शरन्नववधूरिव रूपरम्या
+KalRs_3.2,kāśair mahī śiśiradīdhitinā rajanyo haṃsairjalāni saritāṃ kumudaiḥ sarāṃsi saptacchadaiḥ kusumabhāranatairvanāntāḥ śuklīkṛtānyupavanāni ca mālatībhiḥ,काशैर् मही शिशिरदीधितिना रजन्यो हंसैर्जलानि सरितां कुमुदैः सरांसि सप्तच्छदैः कुसुमभारनतैर्वनान्ताः शुक्लीकृतान्युपवनानि च मालतीभिः
+KalRs_3.3,cañcanmanojñaśapharīrasanākalāpāḥ paryantasaṃsthitasitāṇḍajapaṅktihārāḥ nadyo viśālapulināntanitambabimbā mandaṃ prayānti samadāḥ pramadā ivādya,चञ्चन्मनोज्ञशफरीरसनाकलापाः पर्यन्तसंस्थितसिताण्डजपङ्क्तिहाराः नद्यो विशालपुलिनान्तनितम्बबिम्बा मन्दं प्रयान्ति समदाः प्रमदा इवाद्य
+KalRs_3.4,vyoma kvacidrajataśaṅkhamṛṇālagaurais tyaktāmbubhirlaghutayā śataśaḥ prayātaiḥ saṃlakṣyate pavanavegacalaiḥ payodai rājeva cāmaraśatair upavījyamānaḥ,व्योम क्वचिद्रजतशङ्खमृणालगौरैस् त्यक्ताम्बुभिर्लघुतया शतशः प्रयातैः संलक्ष्यते पवनवेगचलैः पयोदै राजेव चामरशतैर् उपवीज्यमानः
+KalRs_3.5,bhinnāñjanapracayakānti nabho manojñaṃ bandhūkapuṣparajasāruṇitā ca bhūmiḥ vaprāśca pakvakalamāvṛtabhūmibhāgāḥ protkaṇṭhayanti na mano bhuvi kasya yūnaḥ,भिन्नाञ्जनप्रचयकान्ति नभो मनोज्ञं बन्धूकपुष्परजसारुणिता च भूमिः वप्राश्च पक्वकलमावृतभूमिभागाः प्रोत्कण्ठयन्ति न मनो भुवि कस्य यूनः
+KalRs_3.6,mandānilākulitacārutarāgraśākhaḥ puṣpodgamapracayakomalapallavāgraḥ mattadvirephaparipītamadhuprasekaś cittaṃ vidārayati kasya na kovidāraḥ,मन्दानिलाकुलितचारुतराग्रशाखः पुष्पोद्गमप्रचयकोमलपल्लवाग्रः मत्तद्विरेफपरिपीतमधुप्रसेकश् चित्तं विदारयति कस्य न कोविदारः
+KalRs_3.7,tārāgaṇapravarabhūṣaṇamudvahantī meghāvarodhaparimuktaśaśāṅkavaktrā jyotsnādukūlamamalaṃ rajanī dadhānā vṛddhiṃ prayātyanudinaṃ pramadeva bālā,तारागणप्रवरभूषणमुद्वहन्ती मेघावरोधपरिमुक्तशशाङ्कवक्त्रा ज्योत्स्नादुकूलममलं रजनी दधाना वृद्धिं प्रयात्यनुदिनं प्रमदेव बाला
+KalRs_3.8,kāraṇḍavānanavighaṭṭitavīcimālāḥ kādambasārasakulākulatīradeśāḥ kurvanti haṃsavirutaiḥ parito janasya prītiṃ saroruharajo 'ruṇitās taṭinyaḥ,कारण्डवाननविघट्टितवीचिमालाः कादम्बसारसकुलाकुलतीरदेशाः कुर्वन्ति हंसविरुतैः परितो जनस्य प्रीतिं सरोरुहरजो ऽरुणितास् तटिन्यः
+KalRs_3.9,netrotsavo hṛdayahārimarīcimālaḥ prahlādakaḥ śiśirasīkaravārivarṣī patyurviyogaviṣadagdhaśarakṣatānāṃ candro dahatyatitarāṃ tanumaṅganānām,नेत्रोत्सवो हृदयहारिमरीचिमालः प्रह्लादकः शिशिरसीकरवारिवर्षी पत्युर्वियोगविषदग्धशरक्षतानां चन्द्रो दहत्यतितरां तनुमङ्गनानाम्
+KalRs_3.10,ākampayan phalabharānataśālijālān yānartayaṃs taruvarān kusumāvanamrān utphullapaṅkajavanāṃ nalinīṃ vidhunvan nyūnāṃ manaścalayati prasabhaṃ nabhasvān,आकम्पयन् फलभरानतशालिजालान् यानर्तयंस् तरुवरान् कुसुमावनम्रान् उत्फुल्लपङ्कजवनां नलिनीं विधुन्वन् न्यूनां मनश्चलयति प्रसभं नभस्वान्
+KalRs_3.11,sonmādahaṃsamithunairupaśobhitāni svacchapraphullakamalotpalabhūṣitāni mandaprabhātapavanodgatavīcimālāny utkaṇṭhayanti sahasā hṛdayaṃ sarāṃsi,सोन्मादहंसमिथुनैरुपशोभितानि स्वच्छप्रफुल्लकमलोत्पलभूषितानि मन्दप्रभातपवनोद्गतवीचिमालान्य् उत्कण्ठयन्ति सहसा हृदयं सरांसि
+KalRs_3.12,naṣṭaṃ dhanurbalabhido jaladodareṣu saudāminī sphurati nādya viyatpatākā dhunvanti pakṣapavanairna nabho balākāḥ paśyanti nonnatamukhā gaganaṃ mayūrāḥ,नष्टं धनुर्बलभिदो ज��दोदरेषु सौदामिनी स्फुरति नाद्य वियत्पताका धुन्वन्ति पक्षपवनैर्न नभो बलाकाः पश्यन्ति नोन्नतमुखा गगनं मयूराः
+KalRs_3.13,nṛtyaprayogarahitāñśikhino vihāya haṃsānupaiti madano madhurapragītān muktvā kadambakuṭajārjunasarjanīpān saptacchadānupagatā kusumodgamaśrīḥ,नृत्यप्रयोगरहिताञ्शिखिनो विहाय हंसानुपैति मदनो मधुरप्रगीतान् मुक्त्वा कदम्बकुटजार्जुनसर्जनीपान् सप्तच्छदानुपगता कुसुमोद्गमश्रीः
+KalRs_3.14,śephālikākusumagandhamanoharāṇi svasthasthitāṇḍajakulapratināditāni paryantasaṃsthitamṛgīnayanotpalāni protkaṇṭhayantyupavanāni manāṃsi puṃsām,शेफालिकाकुसुमगन्धमनोहराणि स्वस्थस्थिताण्डजकुलप्रतिनादितानि पर्यन्तसंस्थितमृगीनयनोत्पलानि प्रोत्कण्ठयन्त्युपवनानि मनांसि पुंसाम्
+KalRs_3.15,kahlārapadmakumudāni muhurvidhunvaṃs tatsaṃgamādadhikaśītalatāmupetaḥ utkaṇṭhayatyatitarāṃ pavanaḥ prabhāte pattrāntalagnatuhināmbuvidhūyamānaḥ,कह्लारपद्मकुमुदानि मुहुर्विधुन्वंस् तत्संगमादधिकशीतलतामुपेतः उत्कण्ठयत्यतितरां पवनः प्रभाते पत्त्रान्तलग्नतुहिनाम्बुविधूयमानः
+KalRs_3.16,sampannaśālinicayāvṛtabhūtalāni svasthasthitapracuragokulaśobhitāni haṃsaiḥ sasārasakulaiḥ pratināditāni sīmāntarāṇi janayanti nṛṇāṃ pramodam,सम्पन्नशालिनिचयावृतभूतलानि स्वस्थस्थितप्रचुरगोकुलशोभितानि हंसैः ससारसकुलैः प्रतिनादितानि सीमान्तराणि जनयन्ति नृणां प्रमोदम्
+KalRs_3.17,haṃsairjitā sulalitā gatiraṅganānām ambhoruhair vikasitairmukhacandrakāntiḥ nīlotpalairmadakalāni vilocanāni bhrūvibhramāśca rucirās tanubhis taraṃgaiḥ,हंसैर्जिता सुललिता गतिरङ्गनानाम् अम्भोरुहैर् विकसितैर्मुखचन्द्रकान्तिः नीलोत्पलैर्मदकलानि विलोचनानि भ्रूविभ्रमाश्च रुचिरास् तनुभिस् तरंगैः
+KalRs_3.18,śyāmā latāḥ kusumabhāranatapravālāḥ strīṇāṃ haranti dhṛtabhūṣaṇabāhukāntim dantāvabhāsaviśadasmitacandrakāntiṃ kaṅkelipuṣparucirā navamālatī ca,श्यामा लताः कुसुमभारनतप्रवालाः स्त्रीणां हरन्ति धृतभूषणबाहुकान्तिम् दन्तावभासविशदस्मितचन्द्रकान्तिं कङ्केलिपुष्परुचिरा नवमालती च
+KalRs_3.19,keśānnitāntaghananīlavikuñcitāgrān āpūrayanti vanitā navamālatībhiḥ karṇeṣu ca pravarakāñcanakuṇḍaleṣu nīlotpalāni vividhāni niveśayanti,केशान्नितान्तघननीलविकुञ्चिताग्रान् आपूरयन्ति वनिता नवमालतीभिः कर्णेषु च प्रवरकाञ्चनकुण्डलेषु नीलोत्पलानि विविधानि निवेशयन्ति
+KalRs_3.20,hāraiḥ sacandanarasaiḥ stanamaṇḍalāni śroṇītaṭaṃ suvipulaṃ rasanākalāpaiḥ pādāmbujāni kalanūpuraśekharaiśca nāryaḥ prahṛṣṭamanaso 'dya vibhūṣayanti,हारैः सचन्दनरसैः स्तनमण्डलानि श्रोणीतटं सुविपुलं रसनाकलापैः पादाम्बुजानि कलनूपुरशेखरैश्च नार्यः प्रहृष्टमनसो ऽद्य विभूषयन्ति
+KalRs_3.21,sphuṭakumudacitānāṃ rājahaṃsāśritānāṃ marakatamaṇibhāsā vāriṇā bhūṣitānām śriyamatiśayarūpāṃ vyoma toyāśayānāṃ vahati vigatameghaṃ candratārāvakīrṇam,स्फुटकुमुदचितानां राजहंसाश्रितानां मरकतमणिभासा वारिणा भूषितानाम् श्रि��मतिशयरूपां व्योम तोयाशयानां वहति विगतमेघं चन्द्रतारावकीर्णम्
+KalRs_3.22,śaradi kumudasaṅgādvāyavo vānti śītā vigatajaladavṛndā digvibhāgā manojñāḥ vigatakaluṣamambhaḥ śyānapaṅkā dharitrī vimalakiraṇacandraṃ vyoma tārāvicitram,शरदि कुमुदसङ्गाद्वायवो वान्ति शीता विगतजलदवृन्दा दिग्विभागा मनोज्ञाः विगतकलुषमम्भः श्यानपङ्का धरित्री विमलकिरणचन्द्रं व्योम ताराविचित्रम्
+KalRs_3.23,karakamalamanojñāḥ kāntasaṃsaktahastā vadanavijitacandrāḥ kāścidanyāstaruṇyaḥ racitakusumagandhi prāyaśo yānti veśma prabalamadanahetostyaktasaṃgītarāgāḥ,करकमलमनोज्ञाः कान्तसंसक्तहस्ता वदनविजितचन्द्राः काश्चिदन्यास्तरुण्यः रचितकुसुमगन्धि प्रायशो यान्ति वेश्म प्रबलमदनहेतोस्त्यक्तसंगीतरागाः
+KalRs_3.24,suratarasavilāsāḥ satsakhībhiḥ sametā asamaśaravinodaṃ sūcayanti prakāmam anupamamukharāgā rātrimadhye vinodaṃ śaradi taruṇakāntāḥ sūcayanti pramodān,सुरतरसविलासाः सत्सखीभिः समेता असमशरविनोदं सूचयन्ति प्रकामम् अनुपममुखरागा रात्रिमध्ये विनोदं शरदि तरुणकान्ताः सूचयन्ति प्रमोदान्
+KalRs_3.25,divasakaramayūkhair bādhyamānaṃ prabhāte varayuvatimukhābhaṃ paṅkajaṃ jṛmbhate 'dya kumudamapi gate 'staṃ līyate candrabimbe hasitamiva vadhūnāṃ proṣiteṣu priyeṣu,दिवसकरमयूखैर् बाध्यमानं प्रभाते वरयुवतिमुखाभं पङ्कजं जृम्भते ऽद्य कुमुदमपि गते ऽस्तं लीयते चन्द्रबिम्बे हसितमिव वधूनां प्रोषितेषु प्रियेषु
+KalRs_3.26,asitanayanalakṣmīṃ lakṣayitvotpaleṣu kvaṇitakanakakāñcīṃ mattahaṃsasvaneṣu adhararuciraśobhāṃ bandhujīve priyāṇāṃ pathikajana idānīṃ roditi bhrāntacittaḥ,असितनयनलक्ष्मीं लक्षयित्वोत्पलेषु क्वणितकनककाञ्चीं मत्तहंसस्वनेषु अधररुचिरशोभां बन्धुजीवे प्रियाणां पथिकजन इदानीं रोदिति भ्रान्तचित्तः
+KalRs_3.27,strīṇāṃ vihāya vadaneṣu śaśāṅkalakṣmīṃ kāmyaṃ ca haṃsavacanaṃ maṇinūpureṣu bandhūkakāntimadhareṣu manohareṣu kvāpi prayāti subhagā śaradāgamaśrīḥ,स्त्रीणां विहाय वदनेषु शशाङ्कलक्ष्मीं काम्यं च हंसवचनं मणिनूपुरेषु बन्धूककान्तिमधरेषु मनोहरेषु क्वापि प्रयाति सुभगा शरदागमश्रीः
+KalRs_3.28,vikacakamalavaktrā phullanīlotpalākṣī vikasitanavakāśaśvetavāso vasānā kumudarucirakāntiḥ kāminīvonmadeyaṃ pratidiśatu śaradvaścetasaḥ prītimagryām,विकचकमलवक्त्रा फुल्लनीलोत्पलाक्षी विकसितनवकाशश्वेतवासो वसाना कुमुदरुचिरकान्तिः कामिनीवोन्मदेयं प्रतिदिशतु शरद्वश्चेतसः प्रीतिमग्र्याम्
+KalRs_4.1,caturthaḥ sargaḥ navapravālodgamasasyaramyaḥ praphullalodhraḥ paripakvaśāliḥ vilīnapadmaḥ prapatattuṣāro hemantakālaḥ samupāgato 'yam,चतुर्थः सर्गः नवप्रवालोद्गमसस्यरम्यः प्रफुल्ललोध्रः परिपक्वशालिः विलीनपद्मः प्रपतत्तुषारो हेमन्तकालः समुपागतो ऽयम्
+KalRs_4.2,manoharaiś candanarāgagaurais tuṣārakundendunibhaiś ca hāraiḥ vilāsinīnāṃ stanaśālinīnāṃ nālaṃkriyante stanamaṇḍalāni,मनोहरैश् चन्दनरागगौरैस् तुषारकुन्देन्दुनिभैश् च हारैः विलासिनीनां स्तनशालिनीनां नालंक्रियन्ते स���तनमण्डलानि
+KalRs_4.3,na bāhuyugmeṣu vilāsinīnāṃ prayānti saṅgaṃ valayāṅgadāni nitambabimbeṣu navaṃ dukūlaṃ tanvaṃśukaṃ pīnapayodhareṣu,न बाहुयुग्मेषु विलासिनीनां प्रयान्ति सङ्गं वलयाङ्गदानि नितम्बबिम्बेषु नवं दुकूलं तन्वंशुकं पीनपयोधरेषु
+KalRs_4.4,kāñcīguṇaiḥ kāñcanaratnacitrair no bhūṣayanti pramadā nitambān na nūpurairhaṃsarutaṃ bhajadbhiḥ pādāmbujāny ambujakāntibhāñji,काञ्चीगुणैः काञ्चनरत्नचित्रैर् नो भूषयन्ति प्रमदा नितम्बान् न नूपुरैर्हंसरुतं भजद्भिः पादाम्बुजान्य् अम्बुजकान्तिभाञ्जि
+KalRs_4.5,gātrāṇi kālīyakacarcitāni sapattralekhāni mukhāmbujāni śirāṃsi kālāgurudhūpitāni kurvanti nāryaḥ suratotsavāya,गात्राणि कालीयकचर्चितानि सपत्त्रलेखानि मुखाम्बुजानि शिरांसि कालागुरुधूपितानि कुर्वन्ति नार्यः सुरतोत्सवाय
+KalRs_4.6,ratiśramakṣāmavipāṇḍuvaktrāḥ samprāptaharṣābhyudayās taruṇyaḥ hasanti noccair daśanāgrabhinnān prapīḍyamānān adharān avekṣya,रतिश्रमक्षामविपाण्डुवक्त्राः सम्प्राप्तहर्षाभ्युदयास् तरुण्यः हसन्ति नोच्चैर् दशनाग्रभिन्नान् प्रपीड्यमानान् अधरान् अवेक्ष्य
+KalRs_4.7,pīnastanoraḥsthalabhāgaśobhām āsādya tatpīḍanajātakhedaḥ tṛṇāgralagnaistuhinaiḥ patadbhir ākrandatīvoṣasi śītakālaḥ,पीनस्तनोरःस्थलभागशोभाम् आसाद्य तत्पीडनजातखेदः तृणाग्रलग्नैस्तुहिनैः पतद्भिर् आक्रन्दतीवोषसि शीतकालः
+KalRs_4.8,prabhūtaśāliprasavaiścitāni mṛgāṅganāyūthavibhūṣitāni manoharakrauñcanināditāni sīmāntarāṇy utsukayanti cetaḥ,प्रभूतशालिप्रसवैश्चितानि मृगाङ्गनायूथविभूषितानि मनोहरक्रौञ्चनिनादितानि सीमान्तराण्य् उत्सुकयन्ति चेतः
+KalRs_4.9,praphullanīlotpalaśobhitāni sonmādakādambavibhūṣitāni prasannatoyāni suśītalāni sarāṃsi cetāṃsi haranti puṃsām,प्रफुल्लनीलोत्पलशोभितानि सोन्मादकादम्बविभूषितानि प्रसन्नतोयानि सुशीतलानि सरांसि चेतांसि हरन्ति पुंसाम्
+KalRs_4.10,mārgaṃ samīkṣyātinirastanīraṃ pravāsakhinnaṃ patimudvahantyaḥ avekṣyamāṇā hariṇekṣaṇākṣyaḥ prabodhayantīva manorathāni,मार्गं समीक्ष्यातिनिरस्तनीरं प्रवासखिन्नं पतिमुद्वहन्त्यः अवेक्ष्यमाणा हरिणेक्षणाक्ष्यः प्रबोधयन्तीव मनोरथानि
+KalRs_4.11,pākaṃ vrajantī himajātaśītair ādhūyamānā satataṃ marudbhiḥ priye priyaṅguḥ priyaviprayuktā vipāṇḍutāṃ yāti vilāsinīva,पाकं व्रजन्ती हिमजातशीतैर् आधूयमाना सततं मरुद्भिः प्रिये प्रियङ्गुः प्रियविप्रयुक्ता विपाण्डुतां याति विलासिनीव
+KalRs_4.12,puṣpāsavāmodasugandhivaktro niḥśvāsavātaiḥ surabhīkṛtāṅgaḥ parasparāṅgavyatiṣaṅgaśāyī śete janaḥ kāmarasānuviddhaḥ,पुष्पासवामोदसुगन्धिवक्त्रो निःश्वासवातैः सुरभीकृताङ्गः परस्पराङ्गव्यतिषङ्गशायी शेते जनः कामरसानुविद्धः
+KalRs_4.13,dantacchadaiḥ savraṇadantacihnaiḥ stanaiśca pāṇyagrakṛtābhilekhaiḥ saṃsūcyate nirdayamaṅganānāṃ ratopabhogo navayauvanānām,दन्तच्छदैः सव्रणदन्तचिह्नैः स्तनैश्च पाण्यग्रकृताभिलेखैः संसूच्यते निर्दयमङ्गनानां रतोपभोगो नवयौवनानाम्
+KalRs_4.14,kācidvibhūṣayati darpaṇasaktahastā bālātapeṣu vanitā vadanāravindam dantacchadaṃ priyatamena nipītasāraṃ dantāgrabhinnam avakṛṣya nirīkṣate ca,काचिद्विभूषयति दर्पणसक्तहस्ता बालातपेषु वनिता वदनारविन्दम् दन्तच्छदं प्रियतमेन निपीतसारं दन्ताग्रभिन्नम् अवकृष्य निरीक्षते च
+KalRs_4.15,anyā prakāmasurataśramakhinnadehā rātriprajāgaravipāṭalanetrapadmā srastāṃsadeśalalitākulakeśapāśā nidrāṃ prayāti mṛdusūryakarābhitaptā,अन्या प्रकामसुरतश्रमखिन्नदेहा रात्रिप्रजागरविपाटलनेत्रपद्मा स्रस्तांसदेशललिताकुलकेशपाशा निद्रां प्रयाति मृदुसूर्यकराभितप्ता
+KalRs_4.16,nirmālyadāma paribhuktamanojñagandhaṃ mūrdhno 'panīya ghananīlaśiroruhāntāḥ pīnonnatastanabharānatagātrayaṣṭyaḥ kurvanti keśaracanāmaparāstaruṇyaḥ,निर्माल्यदाम परिभुक्तमनोज्ञगन्धं मूर्ध्नो ऽपनीय घननीलशिरोरुहान्ताः पीनोन्नतस्तनभरानतगात्रयष्ट्यः कुर्वन्ति केशरचनामपरास्तरुण्यः
+KalRs_4.17,anyā priyeṇa paribhuktamavekṣya gātraṃ harṣānvitā viracitādharacāruśobhā kūrpāsakaṃ paridadhāti nakhakṣatāṅgī vyālambinīlalalitālakakuñcitākṣī,अन्या प्रियेण परिभुक्तमवेक्ष्य गात्रं हर्षान्विता विरचिताधरचारुशोभा कूर्पासकं परिदधाति नखक्षताङ्गी व्यालम्बिनीलललितालककुञ्चिताक्षी
+KalRs_4.18,anyāściraṃ suratakelipariśrameṇa khedaṃ gatāḥ praśithilīkṛtagātrayaṣṭyaḥ saṃhṛṣyamāṇapulakorupayodharāntā abhyañjanaṃ vidadhati pramadāḥ suśobhāḥ,अन्याश्चिरं सुरतकेलिपरिश्रमेण खेदं गताः प्रशिथिलीकृतगात्रयष्ट्यः संहृष्यमाणपुलकोरुपयोधरान्ता अभ्यञ्जनं विदधति प्रमदाः सुशोभाः
+KalRs_4.19,bahuguṇaramaṇīyo yoṣitāṃ cittahārī pariṇatabahuśālivyākulagrāmasīmā vinipatitatuṣāraḥ krauñcanādopagītaḥ pradiśatu himayuktaḥ kāla eṣaḥ sukhaṃ vaḥ,बहुगुणरमणीयो योषितां चित्तहारी परिणतबहुशालिव्याकुलग्रामसीमा विनिपतिततुषारः क्रौञ्चनादोपगीतः प्रदिशतु हिमयुक्तः काल एषः सुखं वः
+KalRs_5.1,pañcamaḥ sargaḥ prarūḍhaśālīkṣucayāvṛtakṣitiṃ kvacitsthitakrauñcaninādarājitam prakāmakāmaṃ pramadājanapriyaṃ varoru kālaṃ śiśirāhvayaṃ śṛṇu,पञ्चमः सर्गः प्ररूढशालीक्षुचयावृतक्षितिं क्वचित्स्थितक्रौञ्चनिनादराजितम् प्रकामकामं प्रमदाजनप्रियं वरोरु कालं शिशिराह्वयं शृणु
+KalRs_5.2,niruddhavātāyanamandirodaraṃ hutāśano bhānumato gabhastayaḥ gurūṇi vāsāṃsyabalāḥ sayauvanāḥ prayānti kāle 'tra janasya sevyatām,निरुद्धवातायनमन्दिरोदरं हुताशनो भानुमतो गभस्तयः गुरूणि वासांस्यबलाः सयौवनाः प्रयान्ति काले ऽत्र जनस्य सेव्यताम्
+KalRs_5.3,na candanaṃ candramarīciśītalaṃ na harmyapṛṣṭhaṃ śaradindunirmalam na vāyavaḥ sāndratuṣāraśītalā janasya cittaṃ ramayanti sāmpratam,न चन्दनं चन्द्रमरीचिशीतलं न हर्म्यपृष्ठं शरदिन्दुनिर्मलम् न वायवः सान्द्रतुषारशीतला जनस्य चित्तं रमयन्ति साम्प्रतम्
+KalRs_5.4,tuṣārasaṃghātanipātaśītalāḥ śaśāṅkabhābhiḥ śiśirīkṛtāḥ punaḥ vipāṇḍutārāgaṇacārubhūṣaṇā janasya sevyā na bhavanti rātrayaḥ,तुषारसंघातनिपातशीतलाः शशाङ्कभा��िः शिशिरीकृताः पुनः विपाण्डुतारागणचारुभूषणा जनस्य सेव्या न भवन्ति रात्रयः
+KalRs_5.5,gṛhītatāmbūlavilepanasrajaḥ puṣpāsavāmoditavaktrapaṅkajāḥ prakāmakālāgurudhūpavāsitaṃ viśanti śayyāgṛhamutsukāḥ striyaḥ,गृहीतताम्बूलविलेपनस्रजः पुष्पासवामोदितवक्त्रपङ्कजाः प्रकामकालागुरुधूपवासितं विशन्ति शय्यागृहमुत्सुकाः स्त्रियः
+KalRs_5.6,kṛtāparādhānbahuśo 'bhitarjitān savepathūn sādhvasaluptacetasaḥ nirīkṣya bhartṝn suratābhilāṣiṇaḥ striyo 'parādhānsamadā visasmaruḥ,कृतापराधान्बहुशो ऽभितर्जितान् सवेपथून् साध्वसलुप्तचेतसः निरीक्ष्य भर्तॄन् सुरताभिलाषिणः स्त्रियो ऽपराधान्समदा विसस्मरुः
+KalRs_5.7,prakāmakāmair yuvabhiḥ sunirdayaṃ niśāsu dīrghāsvabhirāmitāściram bhramanti mandaṃ śramakheditoravaḥ kṣapāvasāne navayauvanāḥ striyaḥ,प्रकामकामैर् युवभिः सुनिर्दयं निशासु दीर्घास्वभिरामिताश्चिरम् भ्रमन्ति मन्दं श्रमखेदितोरवः क्षपावसाने नवयौवनाः स्त्रियः
+KalRs_5.8,manojñakūrpāsakapīḍitastanāḥ sarāgakauśeyakabhūṣitoravaḥ niveśitāntaḥ kusumaiḥ śiroruhair vibhūṣayantīva himāgamaṃ striyaḥ,मनोज्ञकूर्पासकपीडितस्तनाः सरागकौशेयकभूषितोरवः निवेशितान्तः कुसुमैः शिरोरुहैर् विभूषयन्तीव हिमागमं स्त्रियः
+KalRs_5.9,payodharaiḥ kuṅkumarāgapiñjaraiḥ sukhopasevyairnavayauvanoṣmabhiḥ vilāsinībhiḥ paripīḍitorasaḥ svapanti śītaṃ paribhūya kāminaḥ,पयोधरैः कुङ्कुमरागपिञ्जरैः सुखोपसेव्यैर्नवयौवनोष्मभिः विलासिनीभिः परिपीडितोरसः स्वपन्ति शीतं परिभूय कामिनः
+KalRs_5.10,sugandhiniḥśvāsavikampitotpalaṃ manoharaṃ kāmaratiprabodhakam niśāsu hṛṣṭā saha kāmibhiḥ striyaḥ pibanti madyaṃ madanīyamuttamam,सुगन्धिनिःश्वासविकम्पितोत्पलं मनोहरं कामरतिप्रबोधकम् निशासु हृष्टा सह कामिभिः स्त्रियः पिबन्ति मद्यं मदनीयमुत्तमम्
+KalRs_5.11,apagatamadarāgā yoṣidekā prabhāte kṛtanibiḍakucāgrā patyurāliṅganena priyatamaparibhuktaṃ vīkṣamāṇā svadehaṃ vrajati śayanavāsādvāsamanyaṃ hasantī,अपगतमदरागा योषिदेका प्रभाते कृतनिबिडकुचाग्रा पत्युरालिङ्गनेन प्रियतमपरिभुक्तं वीक्षमाणा स्वदेहं व्रजति शयनवासाद्वासमन्यं हसन्ती
+KalRs_5.12,agurusurabhidhūpāmoditaṃ keśapāśaṃ galitakusumamālaṃ kuñcitāgraṃ vahantī tyajati gurunitambā nimnanābhiḥ sumadhyā uṣasi śayanamanyā kāminī cāruśobhām,अगुरुसुरभिधूपामोदितं केशपाशं गलितकुसुममालं कुञ्चिताग्रं वहन्ती त्यजति गुरुनितम्बा निम्ननाभिः सुमध्या उषसि शयनमन्या कामिनी चारुशोभाम्
+KalRs_5.13,kanakakamalakāntaiś cārutāmrādharoṣṭhaiḥ śravaṇataṭaniṣaktaiḥ pāṭalopāntanetraiḥ uṣasi vadanabimbairaṃsasaṃsaktakeśaiḥ śriya iva gṛhamadhye saṃsthitā yoṣito 'dya,कनककमलकान्तैश् चारुताम्राधरोष्ठैः श्रवणतटनिषक्तैः पाटलोपान्तनेत्रैः उषसि वदनबिम्बैरंससंसक्तकेशैः श्रिय इव गृहमध्ये संस्थिता योषितो ऽद्य
+KalRs_5.14,pṛthujaghanabharārtāḥ kiṃcidānamramadhyāḥ stanabharaparikhedānmandamandaṃ vrajantyaḥ suratasamayaveṣaṃ naiśamāśu prahāya dadhati divasayogyaṃ veśamanyāstaruṇyaḥ,पृथुजघनभरार्ताः किंचिदानम्रमध्याः स्तनभरपरिखेदान्मन्दमन्दं व्रजन्त्यः सुरतसमयवेषं नैशमाशु प्रहाय दधति दिवसयोग्यं वेशमन्यास्तरुण्यः
+KalRs_5.15,nakhapadacitabhāgān vīkṣamāṇāḥ stanāntān adharakisalayāgraṃ dantabhinnaṃ spṛśantyaḥ abhimatarataveṣaṃ nandayantyastaruṇyaḥ saviturudayakāle bhūṣayantyānanāni,नखपदचितभागान् वीक्षमाणाः स्तनान्तान् अधरकिसलयाग्रं दन्तभिन्नं स्पृशन्त्यः अभिमतरतवेषं नन्दयन्त्यस्तरुण्यः सवितुरुदयकाले भूषयन्त्याननानि
+KalRs_5.16,pracuraguḍavikāraḥ svāduśālīkṣuramyaḥ prabalasuratakelirjātakandarpadarpaḥ priyajanarahitānāṃ citasaṃtāpahetuḥ śiśirasamaya eṣa śreyase vo 'stu nityam,प्रचुरगुडविकारः स्वादुशालीक्षुरम्यः प्रबलसुरतकेलिर्जातकन्दर्पदर्पः प्रियजनरहितानां चितसंतापहेतुः शिशिरसमय एष श्रेयसे वो ऽस्तु नित्यम्
+KalRs_6.1,ṣaṣṭhaḥ sargaḥ [vasantavarṇana] praphullacūtāṅkuratīkṣṇasāyako dvirephamālāvilasaddhanurguṇaḥ manāṃsi bhettuṃ surataprasaṅgināṃ vasantayoddhā samupāgataḥ priye,षष्ठः सर्गः [वसन्तवर्णन] प्रफुल्लचूताङ्कुरतीक्ष्णसायको द्विरेफमालाविलसद्धनुर्गुणः मनांसि भेत्तुं सुरतप्रसङ्गिनां वसन्तयोद्धा समुपागतः प्रिये
+KalRs_6.2,drumāḥ sapuṣpāḥ salilaṃ sapadmaṃ striyaḥ sakāmāḥ pavanaḥ sugandhiḥ sukhāḥ pradoṣā divasāśca ramyāḥ sarvaṃ priye cārutaraṃ vasante,द्रुमाः सपुष्पाः सलिलं सपद्मं स्त्रियः सकामाः पवनः सुगन्धिः सुखाः प्रदोषा दिवसाश्च रम्याः सर्वं प्रिये चारुतरं वसन्ते
+KalRs_6.3,īṣattuṣāraiḥ kṛtaśītaharmyaḥ suvāsitaṃ cāruśiraśca campakaiḥ kurvanti nāryo 'pi vasantakāle stanaṃ sahāraṃ kusumairmanoharaiḥ,ईषत्तुषारैः कृतशीतहर्म्यः सुवासितं चारुशिरश्च चम्पकैः कुर्वन्ति नार्यो ऽपि वसन्तकाले स्तनं सहारं कुसुमैर्मनोहरैः
+KalRs_6.4,vāpījalānāṃ maṇimekhalānāṃ śaśāṅkabhāsāṃ pramadājanānām cūtadrumāṇāṃ kusumānvitānāṃ dadāti saubhāgyamayaṃ vasantaḥ,वापीजलानां मणिमेखलानां शशाङ्कभासां प्रमदाजनानाम् चूतद्रुमाणां कुसुमान्वितानां ददाति सौभाग्यमयं वसन्तः
+KalRs_6.5,kusumbharāgāruṇitair dukūlair nitambabimbāni vilāsinīnām tanvaṃśukaiḥ kuṅkumarāgagaurair alaṃkriyante stanamaṇḍalāni,कुसुम्भरागारुणितैर् दुकूलैर् नितम्बबिम्बानि विलासिनीनाम् तन्वंशुकैः कुङ्कुमरागगौरैर् अलंक्रियन्ते स्तनमण्डलानि
+KalRs_6.6,karṇeṣu yogyaṃ navakarṇikāraṃ caleṣu nīleṣvalakeṣvaśokam puṣpaṃ ca phullaṃ navamallikāyāḥ prayānti kāntiṃ pramadājanānām,कर्णेषु योग्यं नवकर्णिकारं चलेषु नीलेष्वलकेष्वशोकम् पुष्पं च फुल्लं नवमल्लिकायाः प्रयान्ति कान्तिं प्रमदाजनानाम्
+KalRs_6.7,staneṣu hārāḥ sitacandanārdrā bhujeṣu saṅgaṃ valayāṅgadāni prayāntyanaṅgāturamānasānāṃ nitambinīnāṃ jaghaneṣu kāñcyaḥ,स्तनेषु हाराः सितचन्दनार्द्रा भुजेषु सङ्गं वलयाङ्गदानि प्रयान्त्यनङ्गातुरमानसानां नितम्बिनीनां जघनेषु काञ्च्यः
+KalRs_6.8,sapattralekheṣu vilāsinīnāṃ vaktreṣu hemāmburuhopameṣu ratnāntare mauktikasaṅgaramyaḥ svedāgamo vistaratāmupaiti,स���त्त्रलेखेषु विलासिनीनां वक्त्रेषु हेमाम्बुरुहोपमेषु रत्नान्तरे मौक्तिकसङ्गरम्यः स्वेदागमो विस्तरतामुपैति
+KalRs_6.9,ucchvāsayantyaḥ ślathabandhanāni gātrāṇi kandarpasamākulāni samīpavartiṣvadhunā priyeṣu samutsukā eva bhavanti nāryaḥ,उच्छ्वासयन्त्यः श्लथबन्धनानि गात्राणि कन्दर्पसमाकुलानि समीपवर्तिष्वधुना प्रियेषु समुत्सुका एव भवन्ति नार्यः
+KalRs_6.10,tanūni pāṇḍūni madālasāni muhurmuhur jṛmbhaṇatatparāṇi aṅgānyanaṅgaḥ pramadājanasya karoti lāvaṇyasasaṃbhramāṇi,तनूनि पाण्डूनि मदालसानि मुहुर्मुहुर् जृम्भणतत्पराणि अङ्गान्यनङ्गः प्रमदाजनस्य करोति लावण्यससंभ्रमाणि
+KalRs_6.11,chāyāṃ janaḥ samabhivāñchati pādapānāṃ naktaṃ tathecchati punaḥ kiraṇaṃ sudhāṃśoḥ harmyaṃ prayāti śayituṃ sukhaśītalaṃ ca kāntāṃ ca gāḍhamupagūhati śītalatvāt,छायां जनः समभिवाञ्छति पादपानां नक्तं तथेच्छति पुनः किरणं सुधांशोः हर्म्यं प्रयाति शयितुं सुखशीतलं च कान्तां च गाढमुपगूहति शीतलत्वात्
+KalRs_6.12,netreṣu lolo madirālaseṣu gaṇḍeṣu pāṇḍuḥ kaṭhinaḥ staneṣu madhyeṣu nimno jaghaneṣu pīnaḥ strīṇāmanaṅgo bahudhā sthito 'dya,नेत्रेषु लोलो मदिरालसेषु गण्डेषु पाण्डुः कठिनः स्तनेषु मध्येषु निम्नो जघनेषु पीनः स्त्रीणामनङ्गो बहुधा स्थितो ऽद्य
+KalRs_6.13,aṅgāni nidrālasavibhramāṇi vākyāni kiṃcinmadirālasāni bhrūkṣepajihmāni ca vīkṣitāni cakāra kāmaḥ pramadājanānām,अङ्गानि निद्रालसविभ्रमाणि वाक्यानि किंचिन्मदिरालसानि भ्रूक्षेपजिह्मानि च वीक्षितानि चकार कामः प्रमदाजनानाम्
+KalRs_6.14,priyaṅgukālīyakakuṅkumāktaṃ staneṣu gaureṣu vilāsinībhiḥ ālipyate candanam aṅganābhir madālasābhir mṛganābhiyuktam,प्रियङ्गुकालीयककुङ्कुमाक्तं स्तनेषु गौरेषु विलासिनीभिः आलिप्यते चन्दनम् अङ्गनाभिर् मदालसाभिर् मृगनाभियुक्तम्
+KalRs_6.15,gurūṇi vāsāṃsi vihāya tūrṇaṃ tanūni lākṣārasarañjitāni sugandhikālāgurudhūpitāni dhatte janaḥ kāmamadālasāṅgaḥ,गुरूणि वासांसि विहाय तूर्णं तनूनि लाक्षारसरञ्जितानि सुगन्धिकालागुरुधूपितानि धत्ते जनः काममदालसाङ्गः
+KalRs_6.16,puṃskokilaś cūtarasāsavena mattaḥ priyāṃ cumbati rāgahṛṣṭaḥ kūjaddvirephāpyayam ambujasthaḥ priyaṃ priyāyāḥ prakaroti cāṭu,पुंस्कोकिलश् चूतरसासवेन मत्तः प्रियां चुम्बति रागहृष्टः कूजद्द्विरेफाप्ययम् अम्बुजस्थः प्रियं प्रियायाः प्रकरोति चाटु
+KalRs_6.17,tāmrapravālastabakāvanamrāś cūtadrumāḥ puṣpitacāruśākhāḥ kurvanti kāmaṃ pavanāvadhūtāḥ paryutsukaṃ mānasamaṅganānām,ताम्रप्रवालस्तबकावनम्राश् चूतद्रुमाः पुष्पितचारुशाखाः कुर्वन्ति कामं पवनावधूताः पर्युत्सुकं मानसमङ्गनानाम्
+KalRs_6.18,āmūlato vidrumarāgatāmraṃ sapallavāḥ puṣpacayaṃ dadhānāḥ kurvantyaśokā hṛdayaṃ saśokaṃ nirīkṣyamāṇā navayauvanānām,आमूलतो विद्रुमरागताम्रं सपल्लवाः पुष्पचयं दधानाः कुर्वन्त्यशोका हृदयं सशोकं निरीक्ष्यमाणा नवयौवनानाम्
+KalRs_6.19,mattadvirephaparicumbitacārupuṣpā mandānilākulitanamramṛdupravālāḥ kurvanti kāmimanasāṃ sahasotsukatvaṃ bālātimuktalatikāḥ samavekṣyamāṇāḥ,मत्तद्विरेफपरिचुम्बितचारुपुष्पा मन्दानिलाकुलितनम्रमृदुप्रवालाः कुर्वन्ति कामिमनसां सहसोत्सुकत्वं बालातिमुक्तलतिकाः समवेक्ष्यमाणाः
+KalRs_6.20,kāntāmukhadyutijuṣāmacirodgatānāṃ śobhāṃ parāṃ kurabakadrumamañjarīṇām dṛṣṭvā priye sahṛdayasya bhavenna kasya kandarpabāṇapatanavyathitaṃ hi cetaḥ,कान्तामुखद्युतिजुषामचिरोद्गतानां शोभां परां कुरबकद्रुममञ्जरीणाम् दृष्ट्वा प्रिये सहृदयस्य भवेन्न कस्य कन्दर्पबाणपतनव्यथितं हि चेतः
+KalRs_6.21,ādīptavahnisadṛśair marutāvadhūtaiḥ sarvatra kiṃśukavanaiḥ kusumāvanamraiḥ sadyo vasantasamayena samāciteyaṃ raktāṃśukā navavadhūriva bhāti bhūmiḥ,आदीप्तवह्निसदृशैर् मरुतावधूतैः सर्वत्र किंशुकवनैः कुसुमावनम्रैः सद्यो वसन्तसमयेन समाचितेयं रक्तांशुका नववधूरिव भाति भूमिः
+KalRs_6.22,kiṃ kiṃśukaiḥ śukamukhacchavibhirna bhinnaṃ kiṃ karṇikārakusumairna kṛtaṃ nu dagdham yatkokilaḥ punarayaṃ madhurairvacobhir yūnāṃ manaḥ suvadanānihitaṃ nihanti,किं किंशुकैः शुकमुखच्छविभिर्न भिन्नं किं कर्णिकारकुसुमैर्न कृतं नु दग्धम् यत्कोकिलः पुनरयं मधुरैर्वचोभिर् यूनां मनः सुवदनानिहितं निहन्ति
+KalRs_6.23,puṃskokilaiḥ kalavacobhirupāttaharṣaiḥ kūjadbhirunmadakalāni vacāṃsi bhṛṅgaiḥ lajjānvitaṃ savinayaṃ hṛdayaṃ kṣaṇena paryākulaṃ kulagṛhe 'pi kṛtaṃ vadhūnām,पुंस्कोकिलैः कलवचोभिरुपात्तहर्षैः कूजद्भिरुन्मदकलानि वचांसि भृङ्गैः लज्जान्वितं सविनयं हृदयं क्षणेन पर्याकुलं कुलगृहे ऽपि कृतं वधूनाम्
+KalRs_6.24,ākampayankusumitāḥ sahakāraśākhā vistārayanparabhṛtasya vacāṃsi dikṣu vāyur vivāti hṛdayāni harannarāṇāṃ nīhārapātavigamātsubhago vasante,आकम्पयन्कुसुमिताः सहकारशाखा विस्तारयन्परभृतस्य वचांसि दिक्षु वायुर् विवाति हृदयानि हरन्नराणां नीहारपातविगमात्सुभगो वसन्ते
+KalRs_6.25,kundaiḥ savibhramavadhūhasitāvadātair uddyotitānyupavanāni manoharāṇi cittaṃ munerapi haranti nivṛttarāgaṃ prāgeva rāgamalināni manāṃsi yūnām,कुन्दैः सविभ्रमवधूहसितावदातैर् उद्द्योतितान्युपवनानि मनोहराणि चित्तं मुनेरपि हरन्ति निवृत्तरागं प्रागेव रागमलिनानि मनांसि यूनाम्
+KalRs_6.26,ālambihemarasanāḥ stanasaktahārāḥ kandarpadarpaśithilīkṛtagātrayaṣṭyaḥ māse madhau madhurakokilabhṛṅganādair nāryā haranti hṛdayaṃ prasabhaṃ narāṇām,आलम्बिहेमरसनाः स्तनसक्तहाराः कन्दर्पदर्पशिथिलीकृतगात्रयष्ट्यः मासे मधौ मधुरकोकिलभृङ्गनादैर् नार्या हरन्ति हृदयं प्रसभं नराणाम्
+KalRs_6.27,nānāmanojñakusumadrumabhūṣitān tān hṛṣṭānyapuṣṭaninadākulasānudeśān śaileyajālapariṇaddhaśilātalāntān dṛṣṭvā janaḥ kṣitibhṛto mudameti sarvaḥ,नानामनोज्ञकुसुमद्रुमभूषितान् तान् हृष्टान्यपुष्टनिनदाकुलसानुदेशान् शैलेयजालपरिणद्धशिलातलान्तान् दृष्ट्वा जनः क्षितिभृतो मुदमेति सर्वः
+KalRs_6.28,netre nimīlayati roditi yāti śokaṃ ghrāṇaṃ kareṇa viruṇaddhi virauti coccaiḥ kāntāviyogaparikheditacittavṛttir dṛṣṭvādhvagaḥ kusumitānsahakāravṛkṣān,नेत्रे निमीलयति रोदिति याति शोकं घ्राणं करेण विरुणद्धि विरौति चोच्चैः कान्तावियोगपरिखेदितचित्तवृत्तिर् दृष्ट्वाध्वगः कुसुमितान्सहकारवृक्षान्
+KalRs_6.29,samadamadhukarāṇāṃ kokilānāṃ ca nādaiḥ kusumitasahakāraiḥ karṇikāraiś ca ramyaḥ iṣubhiriva sutīkṣṇairmānasaṃ māninīnāṃ tudati kusumamāso manmathoddīpanāya,समदमधुकराणां कोकिलानां च नादैः कुसुमितसहकारैः कर्णिकारैश् च रम्यः इषुभिरिव सुतीक्ष्णैर्मानसं मानिनीनां तुदति कुसुममासो मन्मथोद्दीपनाय
+KalRs_6.30,rucirakanakakāntīn muñcataḥ puṣparāśīn mṛdupavanavidhūtānpuṣpitāṃścūtavṛkṣān abhimukhamabhivīkṣya kṣāmadeho 'pi mārge madanaśaranighātair mohameti pravāsī,रुचिरकनककान्तीन् मुञ्चतः पुष्पराशीन् मृदुपवनविधूतान्पुष्पितांश्चूतवृक्षान् अभिमुखमभिवीक्ष्य क्षामदेहो ऽपि मार्गे मदनशरनिघातैर् मोहमेति प्रवासी
+KalRs_6.31,parabhṛtakalagītair hlādibhiḥ sadvacāṃsi smitadaśanamayūkhānkundapuṣpaprabhābhiḥ karakisalayakāntiṃ pallavairvidrumābhair upahasati vasantaḥ kāminīnāmidānīm,परभृतकलगीतैर् ह्लादिभिः सद्वचांसि स्मितदशनमयूखान्कुन्दपुष्पप्रभाभिः करकिसलयकान्तिं पल्लवैर्विद्रुमाभैर् उपहसति वसन्तः कामिनीनामिदानीम्
+KalRs_6.32,kanakakamalakāntairānanaiḥ pāṇḍugaṇḍair uparinihitahāraiś candanārdraiḥ stanāntaiḥ madajanitavilāsair dṛṣṭipātair munīndrān stanabharanatanāryaḥ kāmayanti praśāntān,कनककमलकान्तैराननैः पाण्डुगण्डैर् उपरिनिहितहारैश् चन्दनार्द्रैः स्तनान्तैः मदजनितविलासैर् दृष्टिपातैर् मुनीन्द्रान् स्तनभरनतनार्यः कामयन्ति प्रशान्तान्
+KalRs_6.33,madhusurabhi mukhābjaṃ locane lodhratāmre navakurabakapūrṇaḥ keśapāśo manojñaḥ gurutarakucayugmaṃ śroṇibimbaṃ tathaiva na bhavati kimidānīṃ yoṣitāṃ manmathāya,मधुसुरभि मुखाब्जं लोचने लोध्रताम्रे नवकुरबकपूर्णः केशपाशो मनोज्ञः गुरुतरकुचयुग्मं श्रोणिबिम्बं तथैव न भवति किमिदानीं योषितां मन्मथाय
+KalRs_6.34,ākampitāni hṛdayāni manasvinīnāṃ vātaiḥ praphullasahakārakṛtādhivāsaiḥ utkūjitaiḥ parabhṛtasya madākulasya śrotrapriyairmadhukarasya ca gītanādaiḥ,आकम्पितानि हृदयानि मनस्विनीनां वातैः प्रफुल्लसहकारकृताधिवासैः उत्कूजितैः परभृतस्य मदाकुलस्य श्रोत्रप्रियैर्मधुकरस्य च गीतनादैः
+KalRs_6.35,ramyaḥ pradoṣasamayaḥ sphuṭacandrabhāsaḥ puṃskokilasya virutaṃ pavanaḥ sugandhiḥ mattāliyūthavirutaṃ niśi sīdhupānaṃ sarvaṃ rasāyanamidaṃ kusumāyudhasya,रम्यः प्रदोषसमयः स्फुटचन्द्रभासः पुंस्कोकिलस्य विरुतं पवनः सुगन्धिः मत्तालियूथविरुतं निशि सीधुपानं सर्वं रसायनमिदं कुसुमायुधस्य
+KalRs_6.36,raktāśokavikalpitādharamadhur mattadvirephasvanaḥ kundāpīḍaviśuddhadantanikaraḥ protphullapadmānanaḥ cūtāmodasugandhimandapavanaḥ śṛṅgāradīkṣāguruḥ kalpāntaṃ madanapriyo diśatu vaḥ puṣpāgamo maṅgalam,रक्ताशोकविकल्पिताधरमधुर् मत्तद्विरेफस्वनः कुन्दापीडविशुद्धदन्तनिकरः प्रोत्फुल्लपद्माननः चूतामोदसुगन्धिमन्दपवनः शृङ्गारद��क्षागुरुः कल्पान्तं मदनप्रियो दिशतु वः पुष्पागमो मङ्गलम्
+KalRs_6.37,malayapavanaviddhaḥ kokilālāparamyaḥ surabhimadhuniṣekāllabdhagandhaprabandhaḥ vividhamadhupayūthair veṣṭyamānaḥ samantād bhavatu tava vasantaḥ śreṣṭhakālaḥ sukhāya,मलयपवनविद्धः कोकिलालापरम्यः सुरभिमधुनिषेकाल्लब्धगन्धप्रबन्धः विविधमधुपयूथैर् वेष्ट्यमानः समन्ताद् भवतु तव वसन्तः श्रेष्ठकालः सुखाय
+KalRs_6.38,āmrī mañjulamañjarī varaśaraḥ satkiṃśukaṃ yaddhanur jyā yasyālikulaṃ kalaṅkarahitaṃ chattraṃ sitāṃśuḥ sitam mattebho malayānilaḥ parabhṛtā yadbandino lokajit so 'yaṃ vo vitarītarītu vitanurbhadraṃ vasantānvitaḥ,आम्री मञ्जुलमञ्जरी वरशरः सत्किंशुकं यद्धनुर् ज्या यस्यालिकुलं कलङ्करहितं छत्त्रं सितांशुः सितम् मत्तेभो मलयानिलः परभृता यद्बन्दिनो लोकजित् सो ऽयं वो वितरीतरीतु वितनुर्भद्रं वसन्तान्वितः

sevyasevakopadesha_clean.csv

@@ -0,0 +1,62 @@
+id,sanskrit,sanskrit_devanagari
+KṣeSsu_1,Kṣemendra: Sevyasevakopadeśaḥ # Text vibhūṣaṇāya mahate tṛṣṇātimirahāriṇe | namaḥ saṃtoṣaratnāya sevāviṣavināśine,क्षेमेन्द्र: सेव्यसेवकोपदेशः # तेxत् विभूषणाय महते तृष्णातिमिरहारिणे । नमः संतोषरत्नाय सेवाविषविनाशिने
+KṣeSsu_2,utsṛjya nijakāryāṇi sadbhir bāṣpākulekṣaṇam | sevyasevakasevānāṃ kriyatām anuśāsanam,उत्सृज्य निजकार्याणि सद्भिर् बाष्पाकुलेक्षणम् । सेव्यसेवकसेवानां क्रियताम् अनुशासनम्
+KṣeSsu_3,darpād ekaḥ paro lobhād dvāv andhau sevyasevakau | dhanoṣmadainyavikṛtī mukhe kaḥ kasya paśyati,दर्पाद् एकः परो लोभाद् द्वाव् अन्धौ सेव्यसेवकौ । धनोष्मदैन्यविकृती मुखे कः कस्य पश्यति
+KṣeSsu_4,durvāramohalobhāndho yadi na syād ayaṃ janaḥ | kaḥ krūrakrodhavidhuraṃ saheta dhanināṃ mukham,दुर्वारमोहलोभान्धो यदि न स्याद् अयं जनः । कः क्रूरक्रोधविधुरं सहेत धनिनां मुखम्
+KṣeSsu_5,yaḥ pṛthvīm api darpāndho na paśyati puraḥsthitām | sa dainyalaghutāṃ yātaṃ kathaṃ sevakam īkṣate,यः पृथ्वीम् अपि दर्पान्धो न पश्यति पुरःस्थिताम् । स दैन्यलघुतां यातं कथं सेवकम् ईक्षते
+KṣeSsu_6,agatiṃ vāhayaty eko badhiraṃ stauti cāparaḥ | aho jagati hāsyāya nirlajjau sevyasevakau,अगतिं वाहयत्य् एको बधिरं स्तौति चापरः । अहो जगति हास्याय निर्लज्जौ सेव्यसेवकौ
+KṣeSsu_7,dūraṃ huṃkāramātreṇa visṛṣṭo mārgaṇaḥ sadā | guṇabhraṣṭaḥ kriyāhīno nodvegaṃ yāti sevakaḥ,दूरं हुंकारमात्रेण विसृष्टो मार्गणः सदा । गुणभ्रष्टः क्रियाहीनो नोद्वेगं याति सेवकः
+KṣeSsu_8,manye sukṛtinā tena bhāgīrathyāṃ kṛtaṃ tapaḥ | vairāgyabhāgī rathyāṃ yaḥ sevāsu na vigāhate,मन्ये सुकृतिना तेन भागीरथ्यां कृतं तपः । वैराग्यभागी रथ्यां यः सेवासु न विगाहते
+KṣeSsu_9,kathitakleśavāpena śāpeneva vipākinā | sevātāpena pacyante na hy aduṣkṛtino narāḥ,कथितक्लेशवापेन शापेनेव विपाकिना । सेवातापेन पच्यन्ते न ह्य् अदुष्कृतिनो नराः
+KṣeSsu_10,adainyapuṇyamanasāṃ yaśas teṣāṃ virājate | sevāpaṅkakalaṅkānāṃ yair na pātrīkṛtaṃ śiraḥ,अदैन्यपुण्यमनसां यशस् तेषां विराजते । सेवापङ्ककलङ्कानां यैर् न पात्रीकृतं शिरः
+KṣeSsu_11,prabhupraṇāme jaṭharaṃ dainyamūkaṃ vilokayan | praveṣṭuṃ sevakaḥ śaṅke vilakṣaḥ kṣitim īkṣate,प्रभुप्रणामे जठरं दैन्यमूकं विलोकयन् । प्रवेष्टुं सेवकः शङ्के विलक्षः क्षितिम् ईक्षते
+KṣeSsu_12,sevādhvajo 'ñjalir mūrdhni hṛdi dainyaṃ mukhe stutiḥ | āśāgrahagṛhītānāṃ kiyatīyaṃ viḍambanā,सेवाध्वजो ऽञ्जलिर् मूर्ध्नि हृदि दैन्यं मुखे स्तुतिः । आशाग्रहगृहीतानां कियतीयं विडम्बना
+KṣeSsu_13,akālāgamanakrodhavidhureśvaracakṣuṣā | kṣipraṃ smara ivāyāti sevako dugdhabhūtitām,अकालागमनक्रोधविधुरेश्वरचक्षुषा । क्षिप्रं स्मर इवायाति सेवको दुग्धभूतिताम्
+KṣeSsu_14,punaḥ sevāvamānānāṃ tena dattaṃ tilodakam | praviśya vāhinīṃ yena khaḍgapātrīkṛtaṃ vapuḥ,पुनः सेवावमानानां तेन दत्तं तिलोदकम् । प्रविश्य वाहिनीं येन खड्गपात्रीकृतं वपुः
+KṣeSsu_15,kaṇavṛttiparikliṣṭaḥ kaṣṭaṃ sevakacātakaḥ | ghanāśānirato nityam udgrīvaḥ pariśuṣyati,कणवृत्तिपरिक्लिष्टः कष्टं सेवकचातकः । घनाशानिरतो नित्यम् उद्ग्रीवः परिशुष्यति
+KṣeSsu_16,niḥsaṃtoṣaḥ parityajya bhramaraḥ puṣpitaṃ vanam | sevate dānalobhena mātaṅgam api sevakaḥ,निःसंतोषः परित्यज्य भ्रमरः पुष्पितं वनम् । सेवते दानलोभेन मातङ्गम् अपि सेवकः
+KṣeSsu_17,jaḍasevāparikliṣṭas tīvradambhabakavrataḥ | kṛcchreṇa kṣaṇikāṃ prītim āsādayati sevakaḥ,जडसेवापरिक्लिष्टस् तीव्रदम्भबकव्रतः । कृच्छ्रेण क्षणिकां प्रीतिम् आसादयति सेवकः
+KṣeSsu_18,nityam unnatikāmo 'pi mānabhaṅgād adhomukhaḥ | yat satyam ubhayabhraṣṭas triśaṅkur iva sevakaḥ,नित्यम् उन्नतिकामो ऽपि मानभङ्गाद् अधोमुखः । यत् सत्यम् उभयभ्रष्टस् त्रिशङ्कुर् इव सेवकः
+KṣeSsu_19,svamāṃsavikrayāsaktaḥ prabhuvetālaghaṭṭitaḥ | niḥsattvaḥ pralayaṃ yāti rātrisevāsu sevakaḥ,स्वमांसविक्रयासक्तः प्रभुवेतालघट्टितः । निःसत्त्वः प्रलयं याति रात्रिसेवासु सेवकः
+KṣeSsu_20,bhūmiśāyī nirāhāraḥ śītavātātapakṣataḥ | munivrato 'pi narakakleśam aśnāti sevakaḥ,भूमिशायी निराहारः शीतवातातपक्षतः । मुनिव्रतो ऽपि नरकक्लेशम् अश्नाति सेवकः
+KṣeSsu_21,karoti sevakaḥ sevāṃ tāvad āśām ivāyatām | yāvad bhogarasajñena yauvanena viyujyate,करोति सेवकः सेवां तावद् आशाम् इवायताम् । यावद् भोगरसज्ञेन यौवनेन वियुज्यते
+KṣeSsu_22,cakṣur dvāry añjalau pāṇiḥ stutau jihvā natau śiraḥ | aho nu sevakaiḥ kāyaḥ paropakaraṇīkṛtaḥ,चक्षुर् द्वार्य् अञ्जलौ पाणिः स्तुतौ जिह्वा नतौ शिरः । अहो नु सेवकैः कायः परोपकरणीकृतः
+KṣeSsu_23,hanta yācñāvamānena sevako laghutāṃ gataḥ | sevāpaṅkapade magno yad anviṣṭo na labhyate,हन्त याच्ञावमानेन सेवको लघुतां गतः । सेवापङ्कपदे मग्नो यद् अन्विष्टो न लभ्यते
+KṣeSsu_24,aviśrāntyāviraktasya dīrghocchvāsena śuṣyataḥ | jareva duḥsahā jantoḥ sevā saṃkocakāriṇī,अविश्रान्त्याविरक्तस्य दीर्घोच्छ्वासेन शुष्यतः । जरेव दुःसहा जन्तोः सेवा संकोचकारिणी
+KṣeSsu_25,truṭyati klinnatantrīva māleva mlāyati kṣaṇāt | sevā nāracayaty eva dinacchedena naśyati,त्रुट्यति क्लिन्नतन्त्रीव मालेव म्लायति क्षणात् । सेवा नारचयत्य् एव दिनच्छेदेन नश्यति
+KṣeSsu_26,sevāsaṃkṣapitāṅgānāṃ rājarathyāsu śuṣyatām | tīvratṛṣṇāviṣārtānāṃ śaraṇam śamavāridaḥ,सेवासंक्षपिताङ्गानां राजरथ्यासु शुष्यताम् । तीव्रतृष्णाविषार्तानां शरणम् शमवारिदः
+KṣeSsu_27,lobhasya mohādhvani vṛddhabhāve jātā durāśāśayitasya sevā | adhomukhī sā satataṃ salajjā jaratkumārīva na kasya śocyā,लोभस्य मोहाध्वनि वृद्धभावे जाता दुराशाशयितस्य सेवा । अधोमुखी सा सततं सलज्जा जरत्कुमारीव न कस्य शोच्या
+KṣeSsu_28,āśeva śūnyeṣu vivartamānā tṛṣṇeva saṃtoṣaparāṅmukhīyam | divāniśaṃ karṣaṇadīrgharajjuḥ sevā surāṇām api dainyabhūmiḥ,आशेव शून्येषु विवर्तमाना तृष्णेव संतोषपराङ्मुखीयम् । दिवानिशं कर्षणदीर्घरज्जुः सेवा सुराणाम् अपि दैन्यभूमिः
+KṣeSsu_29,nisargavandhyāsu phalāśayā ye kurvanti sevāsu sadā prayatnam | kṛṣipravṛttāḥ śaśaśṛṅgakoṭyā khananti mūrkhāḥ khalu svasthalīṃ te,निसर्गवन्ध्यासु फलाशया ये कुर्वन्ति सेवासु सदा प्रयत्नम् । कृषिप्रवृत्ताः शशशृङ्गकोट्या खनन्ति मूर्खाः खलु स्वस्थलीं ते
+KṣeSsu_30,antaḥsthite 'py ātmani yaiḥ kriyante sevāpravṛttaiḥ puruṣaiḥ praṇāmāḥ | dugdhābdikallolini kūlakacche tṛṣṇāturās te jalam arthayante,अन्तःस्थिते ऽप्य् आत्मनि यैः क्रियन्ते सेवाप्रवृत्तैः पुरुषैः प्रणामाः । दुग्धाब्दिकल्लोलिनि कूलकच्छे तृष्णातुरास् ते जलम् अर्थयन्ते
+KṣeSsu_31,bhāgīrathītīravanāntareṣu phalāvanamreṣu mahādrumeṣu | kṣuttāpatṛṣṇāśamaneṣu satsu kiṃ dainyasevāvyasanāvamānaiḥ,भागीरथीतीरवनान्तरेषु फलावनम्रेषु महाद्रुमेषु । क्षुत्तापतृष्णाशमनेषु सत्सु किं दैन्यसेवाव्यसनावमानैः
+KṣeSsu_32,nityaprasaktyā na sṛjaty avajñāṃ na laulyagarhāgaṇanāṃ karoti | atyantayācñāsu na yāti khedaṃ bhikṣābhujām pātram ato nu sevyam,नित्यप्रसक्त्या न सृजत्य् अवज्ञां न लौल्यगर्हागणनां करोति । अत्यन्तयाच्ञासु न याति खेदं भिक्षाभुजाम् पात्रम् अतो नु सेव्यम्
+KṣeSsu_33,jayanti te svasti namo 'stu tebhyaḥ prabhūpraṇāmacyutamānaratnam | sevāprayāsavyasaneṣu mithyā rathyārajobhāgi śiro na yeṣām,जयन्ति ते स्वस्ति नमो ऽस्तु तेभ्यः प्रभूप्रणामच्युतमानरत्नम् । सेवाप्रयासव्यसनेषु मिथ्या रथ्यारजोभागि शिरो न येषाम्
+KṣeSsu_34,kiṃ rājabhir durjanajanmajālavyāptair avāptair api kaṣṭadṛṣṭaiḥ | santy eva sevyā bhuvi bhūbhṛtas te taṭeṣu yeṣāṃ munayo niviṣṭāḥ,किं राजभिर् दुर्जनजन्मजालव्याप्तैर् अवाप्तैर् अपि कष्टदृष्टैः । सन्त्य् एव सेव्या भुवि भूभृतस् ते तटेषु येषां मुनयो निविष्टाः
+KṣeSsu_35,tṛṣṇāturāṇāṃ rajasā vṛtānāṃ sevākukūlānalatāpitānām | śāntyai hitaṃ candrakirīṭajūṭamaitrīpavitraṃ tridaśāpagāmbhaḥ,तृष्णातुराणां रजसा वृतानां सेवाकुकूलानलतापितानाम् । शान्त्यै हितं चन्द्रकिरीटजूटमैत्रीपवित्रं त्रिदशापगाम्भः
+KṣeSsu_36,utsṛjya tīvraṃ viṣayābhilāṣaṃ saṃtoṣapoṣaṃ kuśalo bhajasva | ity arthyamānaḥ sukhasevayāyam ātmāiva sarvaṃ sudhiyāṃ dadāti,उत्सृज्य तीव्रं विषयाभिलाषं संतोषपोषं कुशलो भजस्व । इत्य् अर्थ्यमानः सुखसेवयायम् आत्माइव सर्वं सुधियां ददाति
+KṣeSsu_37,ekasya jāne sukhabhogabhājaḥ ślāghyasya sevāvyasanaṃ nivṛttam | sadaiva śiśnodaravarjitatvād ayācyayācñārahitasya rahoḥ,एकस्य जाने सुखभोगभाजः श्लाघ्यस्य सेवाव्यसनं निवृत्तम् । सदैव शिश्नोदरवर्जितत्वाद् अयाच्ययाच्ञारहितस्य रहोः
+KṣeSsu_38,sevāvrate prāya ivāpaviṣṭaḥ sarvātmanā niścitajīvanāśaḥ | dvāḥsthaiḥ prayatnena nivārito 'pi na durgrahaṃ muñcati naṣṭasaṃjñaḥ,सेवाव्रते प्राय इवापविष्टः सर्वात्मना निश्चितजीवनाशः । द्वाःस्थैः प्रयत्नेन निवारितो ऽपि न दुर्ग्रहं मुञ्चति नष्टसंज्ञः
+KṣeSsu_39,tamo'dhvatāpena ca cintayā ca śitena dainyena ca piṇḍitāṅgaḥ | sukhāśayā duḥkhasahasrabhāgī sevāvrataṃ mugdhamatir bibharti,तमोऽध्वतापेन च चिन्तया च शितेन दैन्येन च पिण्डिताङ्गः । सुखाशया दुःखसहस्रभागी स���वाव्रतं मुग्धमतिर् बिभर्ति
+KṣeSsu_40,gacchāmi gacchāmi dinaṃ gataṃ me dine gato 'haṃ na nṛpo 'dya dṛṣṭaḥ | iti bruvāṇasya sadā janasya jīrṇātarāṃ tasya tanur na tṛṣṇā,गच्छामि गच्छामि दिनं गतं मे दिने गतो ऽहं न नृपो ऽद्य दृष्टः । इति ब्रुवाणस्य सदा जनस्य जीर्णातरां तस्य तनुर् न तृष्णा
+KṣeSsu_41,vicchedakārī sahasā kathānām anīpsito dīpa iva praviṣṭaḥ | saṃsaktavastrāntaramakṣikeva na sevakaḥ kasya karoti duḥkham,विच्छेदकारी सहसा कथानाम् अनीप्सितो दीप इव प्रविष्टः । संसक्तवस्त्रान्तरमक्षिकेव न सेवकः कस्य करोति दुःखम्
+KṣeSsu_42,dhūmāyamāno 'kṣivipakṣabhūtaś cāṭukramotpāditakarṇaśūlaḥ | kusevakaḥ pādatale 'valagnaḥ pade pade kaṇṭakatām upaiti,धूमायमानो ऽक्षिविपक्षभूतश् चाटुक्रमोत्पादितकर्णशूलः । कुसेवकः पादतले ऽवलग्नः पदे पदे कण्टकताम् उपैति
+KṣeSsu_43,ekaḥ kham eva kṣitim īkṣate 'nyaḥ sa nirjanārthī sa ca gāḍhalagnaḥ | svasvārthitā tasya bhṛśaṃ sa cārthī kathaṃ sa sevyaḥ sa ca sevako 'stu,एकः खम् एव क्षितिम् ईक्षते ऽन्यः स निर्जनार्थी स च गाढलग्नः । स्वस्वार्थिता तस्य भृशं स चार्थी कथं स सेव्यः स च सेवको ऽस्तु
+KṣeSsu_44,chāyāgraho mūrta ivānuyāyī sthitaś ciraṃ vṛścikaniścalaś ca | akālapātī sukhakelilīlāyantrotpalaḥ sevakadurvidagdhaḥ,छायाग्रहो मूर्त इवानुयायी स्थितश् चिरं वृश्चिकनिश्चलश् च । अकालपाती सुखकेलिलीलायन्त्रोत्पलः सेवकदुर्विदग्धः
+KṣeSsu_45,visṛjyamāno 'py aniśaṃ na yāti tīvroparodhapraṇayena mūrkhaḥ | bhartuḥ prasāde vihitaprayatno jātaḥ paraṃ pratyuta kopahetuḥ,विसृज्यमानो ऽप्य् अनिशं न याति तीव्रोपरोधप्रणयेन मूर्खः । भर्तुः प्रसादे विहितप्रयत्नो जातः परं प्रत्युत कोपहेतुः
+KṣeSsu_46,śūtkāridīrghaśvasitānubandhair niveditodvegagatiprayāsaḥ | atipraveśāt kharamārgaṇo 'sau nirasyamāno viphalatvam eti,शूत्कारिदीर्घश्वसितानुबन्धैर् निवेदितोद्वेगगतिप्रयासः । अतिप्रवेशात् खरमार्गणो ऽसौ निरस्यमानो विफलत्वम् एति
+KṣeSsu_47,śrīratnacandravaravājigajorjite 'smin gambhīrarājakulanāmni mahāsamudre | aśnāti mūḍhamatir īśvaratām avāptum āśāvaśāt kṣitipater bahu kālakūṭam,श्रीरत्नचन्द्रवरवाजिगजोर्जिते ऽस्मिन् गम्भीरराजकुलनाम्नि महासमुद्रे । अश्नाति मूढमतिर् ईश्वरताम् अवाप्तुम् आशावशात् क्षितिपतेर् बहु कालकूटम्
+KṣeSsu_48,virama virama neyaṃ pāntha namrāmramālā badhira khadirapālī niṣphalaiṣā prayāhi | iti bahuvidham uktaḥ sevako 'nyāpadeśais tyajati na vipulāśāpāśabaddhaḥ kusevām,विरम विरम नेयं पान्थ नम्राम्रमाला बधिर खदिरपाली निष्फलैषा प्रयाहि । इति बहुविधम् उक्तः सेवको ऽन्यापदेशैस् त्यजति न विपुलाशापाशबद्धः कुसेवाम्
+KṣeSsu_49,pramlānā sarasatvam eti na punar māleva lagnātapā bhagnā kācamayīva saṃdhighaṭanā yogena na śliṣyati | sevā dīpaśikheva durgatagṛhe saṃdhāryamāṇā paraṃ niḥsnehā kṣayam eti khedajanitair ucchvāsamālānilaiḥ,प्रम्लाना सरसत्वम् एति न पुनर् मालेव लग्नातपा भग्ना काचमयीव संधिघटना योगेन न श्लिष्यति । सेवा दीपशिखेव दुर्गतगृहे संधार्यमाणा परं नि���स्नेहा क्षयम् एति खेदजनितैर् उच्छ्वासमालानिलैः
+KṣeSsu_50,kas tvaṃ gatvara sevakas tvaritatā kasmāt prabhur dṛśyate lābhaḥ kas tava tatra vetrivipulāghātaiḥ śirastāḍanam | kiṃ mṛdgāsi mudā viśālacaraṇair mithyaiva rathyām imām bandho vandhyanarendrabhavyabhavanabhrāntyā viḍambyāmahe,कस् त्वं गत्वर सेवकस् त्वरितता कस्मात् प्रभुर् दृश्यते लाभः कस् तव तत्र वेत्रिविपुलाघातैः शिरस्ताडनम् । किं मृद्गासि मुदा विशालचरणैर् मिथ्यैव रथ्याम् इमाम् बन्धो वन्ध्यनरेन्द्रभव्यभवनभ्रान्त्या विडम्ब्यामहे
+KṣeSsu_51,suptākarṣaṇadāma dhāma mahato mohasya dainyasya vā sevākleśam aharniśaṃ viṣahate yo vittaleśāśayā | prasphūrjadvaḍavāgnigarbhagahanodbhūtormimālākulaṃ saṃkṣubdhaṃ makarākaraṃ praviśati śrīratnalabdhyai na kim,सुप्ताकर्षणदाम धाम महतो मोहस्य दैन्यस्य वा सेवाक्लेशम् अहर्निशं विषहते यो वित्तलेशाशया । प्रस्फूर्जद्वडवाग्निगर्भगहनोद्भूतोर्मिमालाकुलं संक्षुब्धं मकराकरं प्रविशति श्रीरत्नलब्ध्यै न किम्
+KṣeSsu_52,vyarthātyarthagatāgatavyatikarair aśrāntatīvratvaro dvārālokanatatparaḥ parijanair utsāryamāṇaḥ param | yatnenaiva puraḥ praveśakalanaiḥ kleśāvamānāśrayaḥ sarvāpatpiśunaḥ śunaḥ sadṛśatām ālapsyate sevakaḥ,व्यर्थात्यर्थगतागतव्यतिकरैर् अश्रान्ततीव्रत्वरो द्वारालोकनतत्परः परिजनैर् उत्सार्यमाणः परम् । यत्नेनैव पुरः प्रवेशकलनैः क्लेशावमानाश्रयः सर्वापत्पिशुनः शुनः सदृशताम् आलप्स्यते सेवकः
+KṣeSsu_53,kūjatkrūrakapāṭapīḍanaruṣā dattaprahāraiḥ paraṃ dvārāvasthaganāya susthirabhujair dvāḥsthair bhṛśaṃ bhartsitaḥ | kubjībhūya janasya jānuvivaraiḥ kṣiprapraveśotsukaḥ pṛcchaty antaranirgatānavasaraṃ maunavratān sevakaḥ,कूजत्क्रूरकपाटपीडनरुषा दत्तप्रहारैः परं द्वारावस्थगनाय सुस्थिरभुजैर् द्वाःस्थैर् भृशं भर्त्सितः । कुब्जीभूय जनस्य जानुविवरैः क्षिप्रप्रवेशोत्सुकः पृच्छत्य् अन्तरनिर्गतानवसरं मौनव्रतान् सेवकः
+KṣeSsu_54,dvāre ruddham upekṣate katham api prāptaṃ puro nekṣate vijñaptau gajamīlanāni kurute gṛhṇāti vākyacchalam | niryātasya karoti doṣagaṇanāṃ svalpāparādhe yamaḥ sa svāmī yadi sevyate marutaṭe kiṃ naḥ piśācaiḥ kṛtam,द्वारे रुद्धम् उपेक्षते कथम् अपि प्राप्तं पुरो नेक्षते विज्ञप्तौ गजमीलनानि कुरुते गृह्णाति वाक्यच्छलम् । निर्यातस्य करोति दोषगणनां स्वल्पापराधे यमः स स्वामी यदि सेव्यते मरुतटे किं नः पिशाचैः कृतम्
+KṣeSsu_55,nityaṃ rājakule na pūjyayajane taddvārapālārcanaṃ bhaktiṃ bhūtisamudbhave na tu bhave dhyānaṃ dhane nātmani | dṛṣṭādṛṣṭavicintanaṃ narapatau na svocite karmaṇi śrīhetor bata niṣphalaṃ prakurute sarvaṃ jaḍaḥ sevakaḥ,नित्यं राजकुले न पूज्ययजने तद्द्वारपालार्चनं भक्तिं भूतिसमुद्भवे न तु भवे ध्यानं धने नात्मनि । दृष्टादृष्टविचिन्तनं नरपतौ न स्वोचिते कर्मणि श्रीहेतोर् बत निष्फलं प्रकुरुते सर्वं जडः सेवकः
+KṣeSsu_56,sā tīvraṃ jaḍanimnapātanaratā no nityasaktā tvarā rathyāpaṅkakalaṅkitaṃ na vadanaṃ na dvārapālaiḥ kaliḥ | yasmiṃs taccirasevakaḥ pravitataṃ puṇyaṃ vanaṃ gamyatāṃ krūrās te na bhavanti tatra vikṛtakrodhoddhatāḥ pārthivāḥ,सा तीव्रं जडनिम्नपातनरता नो नित्यसक्ता त्वरा रथ्यापङ्ककलङ्कितं न वदनं न द्वारपालैः कलिः । यस्मिंस् तच्चिरसेवकः प्रविततं पुण्यं वनं गम्यतां क्रूरास् ते न भवन्ति तत्र विकृतक्रोधोद्धताः पार्थिवाः
+KṣeSsu_57,haṃho kaṣṭavinaṣṭa sevaka sakhe khinno 'si poṣāśayā rāgaś ced vibhave tad eṣa kupatiḥ klībaḥ kim āsevyate | sevyaḥ ko 'pi maheśvaraḥ sa bhagavān yasya prasādekṣaṇair akṣuṇṇaiḥ karuṇāspadīkṛtamarunnātho maruttaḥ kṛtaḥ,हंहो कष्टविनष्ट सेवक सखे खिन्नो ऽसि पोषाशया रागश् चेद् विभवे तद् एष कुपतिः क्लीबः किम् आसेव्यते । सेव्यः को ऽपि महेश्वरः स भगवान् यस्य प्रसादेक्षणैर् अक्षुण्णैः करुणास्पदीकृतमरुन्नाथो मरुत्तः कृतः
+KṣeSsu_58,rājñām ajñatayā kṛtaṃ yad aniśaṃ dainyaṃ tad utsṛjyatāṃ saṃtoṣambhasi mṛjyatām api rajaḥ pādapraṇāmārjitam | saṃtoṣaḥ paramaḥ purāṇapuruṣaḥ saṃvinmayaḥ sevyatāṃ yatsmṛtyā na bhavanti te sumanasāṃ bhūyo bhavagranthayaḥ,राज्ञाम् अज्ञतया कृतं यद् अनिशं दैन्यं तद् उत्सृज्यतां संतोषम्भसि मृज्यताम् अपि रजः पादप्रणामार्जितम् । संतोषः परमः पुराणपुरुषः संविन्मयः सेव्यतां यत्स्मृत्या न भवन्ति ते सुमनसां भूयो भवग्रन्थयः
+KṣeSsu_59,utsṛjya prājyasevāṃ vijanasukhajuṣāṃ bhūbhujāṃ vyājabhājāṃ chittvāśāpāśabandhān vimalaśamajalais tīvratṛṣṇāṃ nivārya | sthitva śuddhe samādhau kim aparam amṛtaṃ mṛgyatāṃ jyotir antar yasmin dṛṣṭe vinaṣṭotkaṭatimirabhare labhayte mokṣalakṣmīḥ,उत्सृज्य प्राज्यसेवां विजनसुखजुषां भूभुजां व्याजभाजां छित्त्वाशापाशबन्धान् विमलशमजलैस् तीव्रतृष्णां निवार्य । स्थित्व शुद्धे समाधौ किम् अपरम् अमृतं मृग्यतां ज्योतिर् अन्तर् यस्मिन् दृष्टे विनष्टोत्कटतिमिरभरे लभय्ते मोक्षलक्ष्मीः
+KṣeSsu_60,vṛttyā jīvati lokaḥ sevāvṛttir nijaiva keṣāṃcit | asthāne tīvratarā nindyā tu tadarthināṃ sevā,वृत्त्या जीवति लोकः सेवावृत्तिर् निजैव केषांचित् । अस्थाने तीव्रतरा निन्द्या तु तदर्थिनां सेवा
+KṣeSsu_61,vidvajjanārādhanatatpareṇa saṃtoṣasevārasanirbhareṇa | kṣemendranāmnā sudhiyāṃ sadaiva sukhāya sevāvasaraḥ kṛto 'yam,विद्वज्जनाराधनतत्परेण संतोषसेवारसनिर्भरेण । क्षेमेन्द्रनाम्ना सुधियां सदैव सुखाय सेवावसरः कृतो ऽयम्

shyamaladandakam_clean.csv

@@ -0,0 +1,7 @@
+id,sanskrit,sanskrit_devanagari
+ShyamD_1,Kālidāsa: Śyāmalādaṇḍaka # Text māṇikyavīṇāmupalāpayantīṃ madālasāṃ mañjulavāgvilāsām / māhendranīlopalakomalāṅgīṃ mātaṅgakanyāṃ satataṃ smarāmi // jaya mātaṅgatanaye jaya nīlotpaladyute / jaya saṃgītarasike jaya līlāśukapriye // jaya janani sudhāsamudrāntarudyanmaṇidvīpasaṃrūḍhabilvāṭavīmadhyakalpadrumākalpakādambakāntāravāsapriye kṛttivāsaḥpriye sarvalokapriye / sādarārabdhasaṃgītasaṃbhāvanāsaṃbhramālolanīpasragābaddhacūlīsanāthatrike sānumatputrike / śekharībhūtapītāṃśurekhāmayūkhāvalībaddhasusnigdhanīlālakaśreṇiśṛṅgārite lokasaṃbhāvite / kāmalīlādhanuḥsaṃnibhabhrūlatāpuṣpasaṃdohasaṃdehakṛllocane vāksudhāsecane / cārugorocanāpaṅkakelīlalāmābhirāme surāme rame / prollasadbālikāmauktikaśreṇikācandrikāmaṇḍalodbhāsilāvaṇyagaṇḍasthalanyastakastūrikāpattrarekhāsamudbhūtasaurabhyasaṃbhrāntabhṛṅgāṅganāgītasāndrībhavanmandratantrīsvare susvare bhāsvare / vallakīvādanaprakriyālolatālīdalābaddhatāṭaṅkabhūṣāviśeṣānvite siddhasaṃmānite / divyahālāmadodvelahelālasaccakṣurāndolanaśrīsamākṣiptakarṇaikanīlotpale pūritāśeṣalokābhivāñchāphale śrīphale / svedabindūllasadbhālalāvaṇyaniṣyandasaṃdohasaṃdehakṛnnāsikāmauktike sarvaviśvātmike kālike / mugdhamandasmitodāravaktrasphuratpūgatāmbūlakarpūrakhaṇḍotkare jñānamudrākare sarvasaṃpatkare padmabhāsvatkare / kundapuṣpadyutisnigdhadantāvalīnirmalālokasaṃmelanasmeraśoṇādhare cāruvīṇādhare pakvabimbādhare,कालिदास: श्यामलादण्डक # तेxत् माणिक्यवीणामुपलापयन्तीं मदालसां मञ्जुलवाग्विलासाम् / माहेन्द्रनीलोपलकोमलाङ्गीं मातङ्गकन्यां सततं स्मरामि // जय मातङ्गतनये जय नीलोत्पलद्युते / जय संगीतरसिके जय लीलाशुकप्रिये // जय जननि सुधासमुद्रान्तरुद्यन्मणिद्वीपसंरूढबिल्वाटवीमध्यकल्पद्रुमाकल्पकादम्बकान्तारवासप्रिये कृत्तिवासःप्रिये सर्वलोकप्रिये / सादरारब्धसंगीतसंभावनासंभ्रमालोलनीपस्रगाबद्धचूलीसनाथत्रिके सानुमत्पुत्रिके / शेखरीभूतपीतांशुरेखामयूखावलीबद्धसुस्निग्धनीलालकश्रेणिशृङ्गारिते लोकसंभाविते / कामलीलाधनुःसंनिभभ्रूलतापुष्पसंदोहसंदेहकृल्लोचने वाक्सुधासेचने / चारुगोरोचनापङ्ककेलीललामाभिरामे सुरामे रमे / प्रोल्लसद्बालिकामौक्तिकश्रेणिकाचन्द्रिकामण्डलोद्भासिलावण्यगण्डस्थलन्यस्तकस्तूरिकापत्त्ररेखासमुद्भूतसौरभ्यसंभ्रान्तभृङ्गाङ्गनागीतसान्द्रीभवन्मन्द्रतन्त्रीस्वरे सुस्वरे भास्वरे / वल्लकीवादनप्रक्रियालोलतालीदलाबद्धताटङ्कभूषाविशेषान्विते सिद्धसंमानिते / दिव्यहालामदोद्वेलहेलालसच्चक्षुरान्दोलनश्रीसमाक्षिप्तकर्णैकनीलोत्पले पूरिताशेषलोकाभिवाञ्छाफले श्रीफले / स्वेदबिन्दूल्लसद्भाललावण्यनिष्यन्दसंदोहसंदेहकृन्नासिकामौक्तिके सर्वविश्वात्मिके कालिके / मुग्धमन्दस्मितोदारवक्त्रस्फुरत्पूगताम्बूलकर्पूरखण्डोत्करे ज्ञानमुद्राकरे सर्वसंपत्करे पद्मभास्वत्करे / कुन्दपुष्पद्युतिस्निग्धदन्तावलीनिर्मलालोकसंमेलनस्मेरशोणाध���े चारुवीणाधरे पक्वबिम्बाधरे
+ShyamD_2,sulalitanavayauvanārambhacandrodayodvelalāvaṇyadugdhārṇavāvirbhavatkambubibbokabhṛtkaṃdhare satkalāmandire manthare / divyaratnaprabhābandhuracchannahārādibhūṣāsamuddyotamānānavadyāṃśuśobhe śubhe / ratnakeyūraraśmicchaṭāpallavaprollasaddorlatārājite yogibhiḥ pūjite / viśvadiṅmaṇḍalavyāpimāṇikyatejaḥsphuratkaṅkaṇālaṃkṛte vibhramālaṃkṛte sādhakaiḥ satkṛte / vāsarārambhavelāsamujjṛmbhamānāravindapratidvandvipāṇidvaye saṃtatodyaddaye advaye / divyaratnormikādīdhitistomasaṃdhyāyamānāṅgulīpallavodyannakhenduprabhāmaṇḍale saṃnatākhaṇḍale citprabhāmaṇḍale prollasatkuṇḍale / tārakārājinīkāśahārāvalismeracārustanābhogabhārānamanmadhyavallībalicchedavīcīsamullāsasaṃdarśitākārasaundaryaratnākare vallakībhṛtkare kiṃkaraśrīkare / hemakumbhopamottuṅgavakṣojabhārāvanamre trilokāvanamre / lasadvṛttagambhīranābhīsarastīraśaivālaśaṅkākaraśyāmaromāvalībhūṣaṇe mañjusaṃbhāṣaṇe / cāruśiñjatkaṭīsūtranirbhartsitānaṅgalīlādhanuḥśiñjinīḍambare divyaratnāmbare / padmarāgollasanmekhalābhāsvaraśroṇiśobhājitasvarṇabhūbhṛttale candrikāśītale,सुललितनवयौवनारम्भचन्द्रोदयोद्वेललावण्यदुग्धार्णवाविर्भवत्कम्बुबिब्बोकभृत्कंधरे सत्कलामन्दिरे मन्थरे / दिव्यरत्नप्रभाबन्धुरच्छन्नहारादिभूषासमुद्द्योतमानानवद्यांशुशोभे शुभे / रत्नकेयूररश्मिच्छटापल्लवप्रोल्लसद्दोर्लताराजिते योगिभिः पूजिते / विश्वदिङ्मण्डलव्यापिमाणिक्यतेजःस्फुरत्कङ्कणालंकृते विभ्रमालंकृते साधकैः सत्कृते / वासरारम्भवेलासमुज्जृम्भमानारविन्दप्रतिद्वन्द्विपाणिद्वये संततोद्यद्दये अद्वये / दिव्यरत्नोर्मिकादीधितिस्तोमसंध्यायमानाङ्गुलीपल्लवोद्यन्नखेन्दुप्रभामण्डले संनताखण्डले चित्प्रभामण्डले प्रोल्लसत्कुण्डले / तारकाराजिनीकाशहारावलिस्मेरचारुस्तनाभोगभारानमन्मध्यवल्लीबलिच्छेदवीचीसमुल्लाससंदर्शिताकारसौन्दर्यरत्नाकरे वल्लकीभृत्करे किंकरश्रीकरे / हेमकुम्भोपमोत्तुङ्गवक्षोजभारावनम्रे त्रिलोकावनम्रे / लसद्वृत्तगम्भीरनाभीसरस्तीरशैवालशङ्काकरश्यामरोमावलीभूषणे मञ्जुसंभाषणे / चारुशिञ्जत्कटीसूत्रनिर्भर्त्सितानङ्गलीलाधनुःशिञ्जिनीडम्बरे दिव्यरत्नाम्बरे / पद्मरागोल्लसन्मेखलाभास्वरश्रोणिशोभाजितस्वर्णभूभृत्तले चन्द्रिकाशीतले
+ShyamD_3,vikasitanavakiṃśukātāmradivyāṃśukacchannacārūruśobhāparābhūtasindūraśoṇāyamānendramātaṅgahastārgale vaibhavānargale śyāmale / komalasnigdhanīlopalotpāditānaṅgatūṇīraśaṅkākarodārajaṅghālate cārulīlāgate / namradikpālasīmantinīkuntalasnigdhanīlaprabhāpuñjasaṃjātadūrvāṅkurāśaṅkasāraṅgasaṃyogariṅkhannakhendūjjvale projjvale nirmale / prahvadeveśalakṣmīśabhūteśatoyeśavāṇīśakīnāśadaityeśayakṣeśavāyvagnikoṭīramāṇikyasaṃghṛṣṭabālātapoddāmalākṣārasāruṇyatāruṇyalakṣmīgṛhītāṅghripadme supadme ume,विकसितनवकिंशुकाताम्रदिव्यांशुकच्छन्नचारूरुशोभापराभूतसिन्दूरशोणायमानेन्द्रमातङ्गहस्तार्गले वैभवानर्गले श्यामले / कोमलस्निग्धनीलोपलोत्पादितानङ्गतूणीरशङ्काकरोदारजङ्घाल��े चारुलीलागते / नम्रदिक्पालसीमन्तिनीकुन्तलस्निग्धनीलप्रभापुञ्जसंजातदूर्वाङ्कुराशङ्कसारङ्गसंयोगरिङ्खन्नखेन्दूज्ज्वले प्रोज्ज्वले निर्मले / प्रह्वदेवेशलक्ष्मीशभूतेशतोयेशवाणीशकीनाशदैत्येशयक्षेशवाय्वग्निकोटीरमाणिक्यसंघृष्टबालातपोद्दामलाक्षारसारुण्यतारुण्यलक्ष्मीगृहीताङ्घ्रिपद्मे सुपद्मे उमे
+ShyamD_4,suruciranavaratnapīṭhasthite susthite / ratnapadmāsane ratnasiṃhāsane śaṅkhapadmadvayopāśrite / tatra vighneśadurgābaṭukṣetrapālairyute / mattamātaṅgakanyāsamūhānvite mañjulāmenakādyaṅganāmānite bhairavairaṣṭabhirveṣṭite / devi vāmādibhiḥ śaktibhiḥ sevite / dhātrilakṣmyādiśaktyaṣṭakaiḥ saṃyute / mātṛkāmaṇḍalairmaṇḍite / yakṣagandharvasiddhāṅganāmaṇḍalairarcite / pañcabāṇātmike / pañcabāṇena ratyā na saṃbhāvite / prītibhājā vasantena cānandite / bhaktibhājaṃ paraṃ śreyase kalpase / yogināṃ mānase dyotase / chandasāmojasā bhrājase / gītavidyāvinodātitṛṣṇena kṛṣṇena saṃpūjyase / bhaktimaccetasā vedhasā stūyase / viśvahṛdyena vādyena vidyādharairgīyase,सुरुचिरनवरत्नपीठस्थिते सुस्थिते / रत्नपद्मासने रत्नसिंहासने शङ्खपद्मद्वयोपाश्रिते / तत्र विघ्नेशदुर्गाबटुक्षेत्रपालैर्युते / मत्तमातङ्गकन्यासमूहान्विते मञ्जुलामेनकाद्यङ्गनामानिते भैरवैरष्टभिर्वेष्टिते / देवि वामादिभिः शक्तिभिः सेविते / धात्रिलक्ष्म्यादिशक्त्यष्टकैः संयुते / मातृकामण्डलैर्मण्डिते / यक्षगन्धर्वसिद्धाङ्गनामण्डलैरर्चिते / पञ्चबाणात्मिके / पञ्चबाणेन रत्या न संभाविते / प्रीतिभाजा वसन्तेन चानन्दिते / भक्तिभाजं परं श्रेयसे कल्पसे / योगिनां मानसे द्योतसे / छन्दसामोजसा भ्राजसे / गीतविद्याविनोदातितृष्णेन कृष्णेन संपूज्यसे / भक्तिमच्चेतसा वेधसा स्तूयसे / विश्वहृद्येन वाद्येन विद्याधरैर्गीयसे
+ShyamD_5,śravaṇaharaṇadakṣiṇakvāṇayā vīṇayā kiṃnarairgīyase / yakṣagandharvasiddhaṅganāmaṇḍalairarcyase / sarvasaubhāgyavāñchāvatībhirvadhūbhiḥ surāṇāṃ samārādhyase / sarvavidyāviśeṣātmakaṃ cāṭugāthāsamuccāraṇaṃ kaṇṭhamūlollasadvarṇarājitrayaṃ komalaśyāmalodārapakṣadvayaṃ tuṇḍaśobhātidūrībhavatkiṃśukaṃ taṃ śukaṃ lālayantī parikrīḍase / pāṇipadmadvayenākṣamālāmapi sphāṭikīṃ jñānasārātmakaṃ pustakaṃ cāṅkuśaṃ pāśamābibhratī yena saṃcintyase tasya vaktrāntarādgadyapadyātmikā bhāratī niḥsaret / yena vā yāvakābhākṛtirbhāvyase tasya vaśyā bhavanti striyaḥ pūruṣāḥ / yena vā śātakumbhadyutirbhāvyase so 'pi lakṣmīsahasraiḥ parikrīḍate / kiṃ na siddhyedvapuḥ śyāmalaṃ komalaṃ candracūḍānvitaṃ tāvakaṃ dhyāyataḥ / tasya līlāsaro vāridhistasya kelīvanaṃ candanaṃ tasya bhadrāsanaṃ bhūtalaṃ tasya gīrdevatā kiṃkarī tasya cājñākarī śrīḥ svayam / sarvatīrthātmike sarvamantrātmike sarvatantrātmike sarvayantrātmike sarvaśaktyātmike sarvapīṭhātmike sarvatattvātmike sarvavidyātmike sarvayogātmike sarvanādātmike sarvaśabdātmike sarvaviśvātmike sarvadīkṣātmike sarvasarvātmike sarvage pāhi māṃ pāhi māṃ pāhi māṃ devi tubhyaṃ namo devi tubhyaṃ namo devi tubhyaṃ namaḥ,श्रवणहरणदक्षिणक्वाणया वीणया किंनरैर्गीयसे / यक्षगन्धर्वसिद्धङ्गनामण्डलैरर्च्यसे / सर्वसौभाग्यवाञ्छावतीभिर्वधूभिः सुराणां समाराध्यसे / सर्वविद्याविशेषात्मकं चाटुगाथासमुच्चारणं कण्ठमूलोल्लसद्वर्णराजित्रयं कोमलश्यामलोदारपक्षद्वयं तुण्डशोभातिदूरीभवत्किंशुकं तं शुकं लालयन्ती परिक्रीडसे / पाणिपद्मद्वयेनाक्षमालामपि स्फाटिकीं ज्ञानसारात्मकं पुस्तकं चाङ्कुशं पाशमाबिभ्रती येन संचिन्त्यसे तस्य वक्त्रान्तराद्गद्यपद्यात्मिका भारती निःसरेत् / येन वा यावकाभाकृतिर्भाव्यसे तस्य वश्या भवन्ति स्त्रियः पूरुषाः / येन वा शातकुम्भद्युतिर्भाव्यसे सो ऽपि लक्ष्मीसहस्रैः परिक्रीडते / किं न सिद्ध्येद्वपुः श्यामलं कोमलं चन्द्रचूडान्वितं तावकं ध्यायतः / तस्य लीलासरो वारिधिस्तस्य केलीवनं चन्दनं तस्य भद्रासनं भूतलं तस्य गीर्देवता किंकरी तस्य चाज्ञाकरी श्रीः स्वयम् / सर्वतीर्थात्मिके सर्वमन्त्रात्मिके सर्वतन्त्रात्मिके सर्वयन्त्रात्मिके सर्वशक्त्यात्मिके सर्वपीठात्मिके सर्वतत्त्वात्मिके सर्वविद्यात्मिके सर्वयोगात्मिके सर्वनादात्मिके सर्वशब्दात्मिके सर्वविश्वात्मिके सर्वदीक्षात्मिके सर्वसर्वात्मिके सर्वगे पाहि मां पाहि मां पाहि मां देवि तुभ्यं नमो देवि तुभ्यं नमो देवि तुभ्यं नमः
+ShyamD_6,mātā marakataśyāmā mātaṅgī madaśālinī / kaṭākṣayatu kalyāṇī kadambavanavāsinī,माता मरकतश्यामा मातङ्गी मदशालिनी / कटाक्षयतु कल्याणी कदम्बवनवासिनी

sudhalahari_clean.csv

@@ -0,0 +1,31 @@
+id,sanskrit,sanskrit_devanagari
+jsudh_1,Jagannātha: Sudhālaharī # Text ullāsaḥ phullapaṅkeruhapaṭalatanmattapuṣpaṃdhayānāṃ nistāraḥ śokadāvānalavikalahṛdāṃ kokasīmantinīnām / utpātastāmasānāmupahatamahasāṃ cakṣuṣāṃ pakṣapātaḥ saṃghātaḥ ko 'pi dhāmnāmayamudayagiriprāntataḥ prādurāsīt,जगन्नाथ: सुधालहरी # तेxत् उल्लासः फुल्लपङ्केरुहपटलतन्मत्तपुष्पंधयानां निस्तारः शोकदावानलविकलहृदां कोकसीमन्तिनीनाम् / उत्पातस्तामसानामुपहतमहसां चक्षुषां पक्षपातः संघातः को ऽपि धाम्नामयमुदयगिरिप्रान्ततः प्रादुरासीत्
+jsudh_2,padmadrohoddhurāṇāṃ dhavalitaharitāmaindavīnāṃ dyutīnāṃ darpaṃ drāgdrāvayanto vidaladaruṇimodrekadedīpyamānāḥ / dūrādevāndhakārāndhitadharaṇaitaladyotane baddhadīkṣāste dainyadhvaṃsadakṣā mudamudayadinodveladusrā diśantu,पद्मद्रोहोद्धुराणां धवलितहरितामैन्दवीनां द्युतीनां दर्पं द्राग्द्रावयन्तो विदलदरुणिमोद्रेकदेदीप्यमानाः / दूरादेवान्धकारान्धितधरणैतलद्योतने बद्धदीक्षास्ते दैन्यध्वंसदक्षा मुदमुदयदिनोद्वेलदुस्रा दिशन्तु
+jsudh_3,trātāmīvārtalakṣāḥ pratidinavihitānekagīrvāṇarakṣā bhaktānāṃ kalpavṛkṣāḥ sphuradanalagatasvarṇabhāsāṃ sadṛkṣāḥ / lokakṣemāttadīkṣā nalinapariṣadāṃ dattasaubhāgyalākṣā durvṛttadhvaṃsadakṣā mama ravikiraṇāḥ santvaghānāṃ vipakṣāḥ,त्रातामीवार्तलक्षाः प्रतिदिनविहितानेकगीर्वाणरक्षा भक्तानां कल्पवृक्षाः स्फुरदनलगतस्वर्णभासां सदृक्षाः / लोकक्षेमात्तदीक्षा नलिनपरिषदां दत्तसौभाग्यलाक्षा दुर्वृत्तध्वंसदक्षा मम रविकिरणाः सन्त्वघानां विपक्षाः
+jsudh_4,prāleyānāṃ karālāḥ kavalitajagatīmaṇḍaladhvāntajālāḥ strātasvarlokapālā vidaladaruṇimakṣiptabālapravālāḥ / viśliṣyatkokabālājvaraharaṇabhavatkīrtijālairjaṭālā vyomavyāptau viśālāstvayi dadhatu śivaṃ bhāsvato bhānumālāḥ,प्रालेयानां करालाः कवलितजगतीमण्डलध्वान्तजालाः स्त्रातस्वर्लोकपाला विदलदरुणिमक्षिप्तबालप्रवालाः / विश्लिष्यत्कोकबालाज्वरहरणभवत्कीर्तिजालैर्जटाला व्योमव्याप्तौ विशालास्त्वयि दधतु शिवं भास्वतो भानुमालाः
+jsudh_5,nirbhidye kṣmāruhāṇāmatighanamudaraṃ yeṣu gotrāṃ gateṣu drādhiṣṭhasvarṇadaṇḍabhramabhṛtamanasaḥ saṃnidhitsanti pādān / yaiḥ saṃbhinne dalāgrapracalahimakaṇe dāḍimībījabuddhyā cañcūcāñcalyamañcanti ca śukaśiśavasteṃ 'śavaḥ pāntu bhānoḥ,निर्भिद्ये क्ष्मारुहाणामतिघनमुदरं येषु गोत्रां गतेषु द्राधिष्ठस्वर्णदण्डभ्रमभृतमनसः संनिधित्सन्ति पादान् / यैः संभिन्ने दलाग्रप्रचलहिमकणे दाडिमीबीजबुद्ध्या चञ्चूचाञ्चल्यमञ्चन्ति च शुकशिशवस्तें ऽशवः पान्तु भानोः
+jsudh_6,ahni krīḍocitānāṃ sarasiruhalasanmandirāṇāṃ prabhāte prodghāṭya drākkapāṭānyatha kumudagṛhānmudrayanto vimuktān / siñcantaḥ kiṃ ca bhūmītalamakhilamapi kṣuṇṇakāśmīranīraiḥ pāyāsuḥ śrīsaparyāviracanapaṭavaḥ padmabandhoḥ karā naḥ,अह्नि क्रीडोचितानां सरसिरुहलसन्मन्दिराणां प्रभाते प्रोद्घाट्य द्राक्कपाटान्यथ कुमुदगृहान्मुद्रयन्तो विमुक्तान् / सिञ्चन्तः किं च भूमीतलमखिलमपि क्षुण्णकाश्मीरनीरैः पायासुः श्रीसपर्याविरचनपटवः पद्मबन्धोः करा नः
+jsudh_7,ālepā hiṅgulānāmiva dharaṇibhujāmacchasaudhāgramauliṣvagreṣu kṣmāruhāṇāmabhinavavidalatpallavollāsalīlāḥ / prauḍhaprāleyapuñjopari citasvadirāṅgārabhārā ivārātpārāvārātprayānto dinakarakiraṇā maṅgalaṃ naḥ kṛṣīran,आलेपा हिङ्गुलानामिव धरणिभुजामच्छसौधाग्रमौलिष्वग्रेषु क्ष्मारुहाणामभिनवविदलत्पल्लवोल्लासलीलाः / प्रौढप्रालेयपुञ्जोपरि चितस्वदिराङ्गारभारा इवारात्पारावारात्प्रयान्तो दिनकरकिरणा मङ्गलं नः कृषीरन्
+jsudh_8,kīlālaiḥ kuṅkumānāṃ nikhilamapi jagajjālametanniṣiktaṃ muktāśconmattabhṛṅgāvidalitakamalakroḍakārāgṛhebhyaḥ / utsṛṣṭaṃ gosahasraṃ bahalakalakalaḥ śrūyate ca dvijānāṃ bhāgyairvṛndārakāṇāṃ harihayaharitā sūyate putraratnam,कीलालैः कुङ्कुमानां निखिलमपि जगज्जालमेतन्निषिक्तं मुक्ताश्चोन्मत्तभृङ्गाविदलितकमलक्रोडकारागृहेभ्यः / उत्सृष्टं गोसहस्रं बहलकलकलः श्रूयते च द्विजानां भाग्यैर्वृन्दारकाणां हरिहयहरिता सूयते पुत्ररत्नम्
+jsudh_9,yā sūte savabhūteṣvanudinamudaye cetanāyā vilāsānyāntī sāyaṃ nikāyaṃ jalanidhijaṭharaṃ saṃjarīharti sadyaḥ / atyarthaṃ vardhayantī maṇigaṇasuṣamāsaṃpadaṃ ratnasānoḥ sā no bhānoḥ prabhā no nayanasaraṇito dūrato jātu yātu,या सूते सवभूतेष्वनुदिनमुदये चेतनाया विलासान्यान्ती सायं निकायं जलनिधिजठरं संजरीहर्ति सद्यः / अत्यर्थं वर्धयन्ती मणिगणसुषमासंपदं रत्नसानोः सा नो भानोः प्रभा नो नयनसरणितो दूरतो जातु यातु
+jsudh_10,nīhārairnīrajānāṃ nibiḍatamatamorāśibhirlocanānāṃ śrautasmārtakriyāṇāmapi khalu niśayā nāśamālakṣya dūrāt / sadyaḥ sindhoḥ sakāśādadhikatarajavenāgatā vāsavāśāmāśāpāśānaśeṣānapaharatutarāṃ tīkṣṇabhānoḥ prabhā naḥ,नीहारैर्नीरजानां निबिडतमतमोराशिभिर्लोचनानां श्रौतस्मार्तक्रियाणामपि खलु निशया नाशमालक्ष्य दूरात् / सद्यः सिन्धोः सकाशादधिकतरजवेनागता वासवाशामाशापाशानशेषानपहरतुतरां तीक्ष्णभानोः प्रभा नः
+jsudh_11,śīte śokaṃ śaśāṅke kṛśatamarucitāmāśunāśaṃ niśāyāṃ dhikkāraṃ dhvāntavarge kumudapariṣadi prodgamaṃ dīnatāyāḥ / pāṇḍityaṃ puṇḍarīkeṣvanudinamadhikāṃ kāntimāśāsu tanvannanvañcatyanvahaṃ dyāmuṣasi karuṇayā viśvavandyo vivasvān,शीते शोकं शशाङ्के कृशतमरुचितामाशुनाशं निशायां धिक्कारं ध्वान्तवर्गे कुमुदपरिषदि प्रोद्गमं दीनतायाः / पाण्डित्यं पुण्डरीकेष्वनुदिनमधिकां कान्तिमाशासु तन्वन्नन्वञ्चत्यन्वहं द्यामुषसि करुणया विश्ववन्द्यो विवस्वान्
+jsudh_12,svāpaṃ svāpākulānāṃ gadamatha gadināmandhakāraṃ trilokyāḥ pāpaṃ pāpāvilānāṃ sapadi pariharannāgato vāsavāśām / nityaprasthānalīlākupitakamalinīnarmanirmāṇakarmā viśvārtitrāṇadharmā gaganamaṇirasau pātu śarmāniśaṃ vaḥ,स्वापं स्वापाकुलानां गदमथ गदिनामन्धकारं त्रिलोक्याः पापं पापाविलानां सपदि परिहरन्नागतो वासवाशाम् / नित्यप्रस्थानलीलाकुपितकमलिनीनर्मनिर्माणकर्मा व���श्वार्तित्राणधर्मा गगनमणिरसौ पातु शर्मानिशं वः
+jsudh_13,antarnīraṃ nadīnāmanudinamudaye bimbitā ye samantādgīrvāṇādrerudañcanmaṇigaṇajaṭilāṃ medinīṃ darśayanti / vipraprotkṣiptasaṃdhyāñjalijalakaṇikājālamākāśamadhye māṇikyavrātayanto mama mihirakarā māndyamunmūlayantu,अन्तर्नीरं नदीनामनुदिनमुदये बिम्बिता ये समन्ताद्गीर्वाणाद्रेरुदञ्चन्मणिगणजटिलां मेदिनीं दर्शयन्ति / विप्रप्रोत्क्षिप्तसंध्याञ्जलिजलकणिकाजालमाकाशमध्ये माणिक्यव्रातयन्तो मम मिहिरकरा मान्द्यमुन्मूलयन्तु
+jsudh_14,pratyagroḍhāḥ pragalbhā yuvatipariṣadaḥ proṣitaprāṇanāthā yasminnastādrimauleruparimaṇimayacchatralīlāṃ dadhāne / satrāsaṃ saprasādaṃ pariṇatakaruṇaṃ locanānyutkṣipanti sthemānaṃ sa priyāṇāṃ ghaṭayatu bhagavānpadminīvallabho vaḥ,प्रत्यग्रोढाः प्रगल्भा युवतिपरिषदः प्रोषितप्राणनाथा यस्मिन्नस्ताद्रिमौलेरुपरिमणिमयच्छत्रलीलां दधाने / सत्रासं सप्रसादं परिणतकरुणं लोचनान्युत्क्षिपन्ति स्थेमानं स प्रियाणां घटयतु भगवान्पद्मिनीवल्लभो वः
+jsudh_15,antardyāvāpṛthivyoradhirajani bhṛtānandhakārānudārānvidrāvya drāktadīyairiva jayadaruṇaṃ śoṇitairyadvidhate / sāyaṃ prātaśca saṃdhyāñjalimavanisurāḥ saṃprayacchanti yasmai tasmai kasmaicidetanmama paramahaṃse devatāyai namo 'stu,अन्तर्द्यावापृथिव्योरधिरजनि भृतानन्धकारानुदारान्विद्राव्य द्राक्तदीयैरिव जयदरुणं शोणितैर्यद्विधते / सायं प्रातश्च संध्याञ्जलिमवनिसुराः संप्रयच्छन्ति यस्मै तस्मै कस्मैचिदेतन्मम परमहंसे देवतायै नमो ऽस्तु
+jsudh_16,trāṇaṃ traiviṣṭapānāṃ taraṇamatha payastomatāmyattanūnāṃ nadyantānāmatarkyaṃ triguṇamayatayā yattrayāṇāṃ turīyam / tattādṛktundilāyāstaruṇataratamaḥsaṃtaterantakṛttvāṃ tejastrailokyatāmrīkaraṇacaturima trāyatāṃ tīkṣṇabhānoḥ,त्राणं त्रैविष्टपानां तरणमथ पयस्तोमताम्यत्तनूनां नद्यन्तानामतर्क्यं त्रिगुणमयतया यत्त्रयाणां तुरीयम् / तत्तादृक्तुन्दिलायास्तरुणतरतमःसंततेरन्तकृत्त्वां तेजस्त्रैलोक्यताम्रीकरणचतुरिम त्रायतां तीक्ष्णभानोः
+jsudh_17,gīrvāṇagrāmaṇībhirgaganatalagatairgīrbhirudgīthagābhirgandharvaiścāpi gītā guṇagaṇagāramodgārigāthāsahasraiḥ / gāhaṃ gāhaṃ gṛhālīragatikagadināṃ gandhayanto gadārtiṃ glānigrāmaṃ grasantāṃ graharuciguravo gopatergovilāsāḥ,गीर्वाणग्रामणीभिर्गगनतलगतैर्गीर्भिरुद्गीथगाभिर्गन्धर्वैश्चापि गीता गुणगणगारमोद्गारिगाथासहस्रैः / गाहं गाहं गृहालीरगतिकगदिनां गन्धयन्तो गदार्तिं ग्लानिग्रामं ग्रसन्तां ग्रहरुचिगुरवो गोपतेर्गोविलासाः
+jsudh_18,jīvāturjāḍyajālādhikajanitarujāṃ taptajāmbūnadābhaṃ jaṅghālaṃ jāṅghikānāṃ jaladhijaṭharato jṛmbhamāṇaṃ jagatyām / jīvādhānaṃ janānāṃ janakamatha ruco jīvajaivātṛkāderjyotirjājvalyamānaṃ jalajahitakṛto jāyatāṃ vo jayāya,जीवातुर्जाड्यजालाधिकजनितरुजां तप्तजाम्बूनदाभं जङ्घालं जाङ्घिकानां जलधिजठरतो जृम्भमाणं जगत्याम् / जीवाधानं जनानां जनकमथ रुचो जीवजैवातृकादेर्ज्योतिर��जाज्वल्यमानं जलजहितकृतो जायतां वो जयाय
+jsudh_19,prātarnirgatya gobhiḥ saha ruciviṣaye saṃcarantyo 'hni tābhiḥ sākaṃ sāyaṃ nikāyaṃ prati punarapi yāḥ saṃprayātuṃ tvarante / yāsāṃ divyaprabhāvastrijagadaghavanaśreṇidāhaikadāvaḥ kṣemaṃ tanvantu tā vaḥ śivamayavapuṣo vāsareśasya gāvaḥ,प्रातर्निर्गत्य गोभिः सह रुचिविषये संचरन्त्यो ऽह्नि ताभिः साकं सायं निकायं प्रति पुनरपि याः संप्रयातुं त्वरन्ते / यासां दिव्यप्रभावस्त्रिजगदघवनश्रेणिदाहैकदावः क्षेमं तन्वन्तु ता वः शिवमयवपुषो वासरेशस्य गावः
+jsudh_20,vṛndairvṛndārakāṇāṃ danutanujanuṣāṃ rakṣasāṃ ca kṣapānte gandharvāṇāṃ dhurīṇaiḥ praṇatamahivaraiḥ kiṃnarairyannaraiśca / vidyāṃ hṛdyāṃ nijebhyo vitaradavirataṃ dīptibhirdīpayaddyāmadyādādyāmavidyāmidamudayagirerudyadarkasya bimbam,वृन्दैर्वृन्दारकाणां दनुतनुजनुषां रक्षसां च क्षपान्ते गन्धर्वाणां धुरीणैः प्रणतमहिवरैः किंनरैर्यन्नरैश्च / विद्यां हृद्यां निजेभ्यो वितरदविरतं दीप्तिभिर्दीपयद्द्यामद्यादाद्यामविद्यामिदमुदयगिरेरुद्यदर्कस्य बिम्बम्
+jsudh_21,ā pāthojāsanāyuḥ kṣaṇalavaghaṭikādyātmakaṃ kālacakraṃ prāhuḥ pūrve purāṇāgamaviṣayavido yasya līlāvilāsam / bhāvānāṃ ṣaḍvikārānatha khalu gatibhiryaśca nityaṃ prasūte sa prātaḥ pauruhūte parilasati harinmaṇḍale caṇḍabhānuḥ,आ पाथोजासनायुः क्षणलवघटिकाद्यात्मकं कालचक्रं प्राहुः पूर्वे पुराणागमविषयविदो यस्य लीलाविलासम् / भावानां षड्विकारानथ खलु गतिभिर्यश्च नित्यं प्रसूते स प्रातः पौरुहूते परिलसति हरिन्मण्डले चण्डभानुः
+jsudh_22,aṅgāni brāhmaṇānāmuṣasi himabharāsaṅgato bhaṅgurāṇi vyālakṣya drākprapātā ripujanitaruṣevāruṇā vāsavāśām / dharmadhvaṃsoddhurāṇāmakhilamapi kulaṃ jakṣataḥ śobhitakṣmā yakṣmāṇaṃ me harantu tvaritamaghabhido bhānavaścaṇḍabhānoḥ,अङ्गानि ब्राह्मणानामुषसि हिमभरासङ्गतो भङ्गुराणि व्यालक्ष्य द्राक्प्रपाता रिपुजनितरुषेवारुणा वासवाशाम् / धर्मध्वंसोद्धुराणामखिलमपि कुलं जक्षतः शोभितक्ष्मा यक्ष्माणं मे हरन्तु त्वरितमघभिदो भानवश्चण्डभानोः
+jsudh_23,viśrāntiṃ brāhmaṇānāṃ sukhamatiśayitaṃ kāmināṃ sthāyilīlāmambhojānāṃ prabodhaṃ kumudapariṣadāṃ yaścikīrṣandayārdraḥ / niryātyantaḥsamudraṃ sakalamapi nṛṇāṃ bhāramādhāya vahnāvahnāyāhnāmadhīśaḥ sa bhavatu bhavatāṃ bhūyase maṅgalāya,विश्रान्तिं ब्राह्मणानां सुखमतिशयितं कामिनां स्थायिलीलामम्भोजानां प्रबोधं कुमुदपरिषदां यश्चिकीर्षन्दयार्द्रः / निर्यात्यन्तःसमुद्रं सकलमपि नृणां भारमाधाय वह्नावह्नायाह्नामधीशः स भवतु भवतां भूयसे मङ्गलाय
+jsudh_24,drāgāhatya prabhāte rajanihimavataḥ kaumudīḥ kautukena prodyatprauḍhānukampāḥ punarapi khalu ye sāyamujjīvayanti / āruṇye pallavānāmatha gurucaraṇāḥ śakragopāvalīnāṃ te yuṣmadbhāvalīnāṃ dinakarakiraṇāḥ klāntimunmūlayantu,द्रागाहत्य प्रभाते रजनिहिमवतः कौमुदीः कौतुकेन प्रोद्यत्प्रौढानुकम्पाः पुनरपि खलु ये सायमुज्जीवयन्ति / आरुण्ये पल्लवानामथ गुरुचरणाः शक्र��ोपावलीनां ते युष्मद्भावलीनां दिनकरकिरणाः क्लान्तिमुन्मूलयन्तु
+jsudh_25,drāgadvaitaṃ vitanvaṃstribhuvanamabhitaḥ kauṅkumīnāṃ dyutīnāṃ nyakkurvanmāndyamudrāmatha rajanirujāṃ kokasīmantinīnām / tandrāndhānāndhyasindhoriha vitatatarairuddadhānaṃ karāgraiḥ svāntadhvāntaṃ dhunītāmudayagiriśiraścumbi mārtaṇḍabimbam,द्रागद्वैतं वितन्वंस्त्रिभुवनमभितः कौङ्कुमीनां द्युतीनां न्यक्कुर्वन्मान्द्यमुद्रामथ रजनिरुजां कोकसीमन्तिनीनाम् / तन्द्रान्धानान्ध्यसिन्धोरिह वितततरैरुद्दधानं कराग्रैः स्वान्तध्वान्तं धुनीतामुदयगिरिशिरश्चुम्बि मार्तण्डबिम्बम्
+jsudh_26,śuddhaṃ brahmālavālaṃ prakṛtiśabalitaṃ yasya mūlaṃ karāstaddrādhiṣṭasvarṇaśākhā vikasadaruṇimā pallavānāṃ vilāsaḥ / nīlaṃ vyomālimālā surasaphalabharo dharmakāmārthamokṣāḥ sa śrīmānvāñchitārthaṃ vitaratu satataṃ sūryakalpadrumo vaḥ,शुद्धं ब्रह्मालवालं प्रकृतिशबलितं यस्य मूलं करास्तद्द्राधिष्टस्वर्णशाखा विकसदरुणिमा पल्लवानां विलासः / नीलं व्योमालिमाला सुरसफलभरो धर्मकामार्थमोक्षाः स श्रीमान्वाञ्छितार्थं वितरतु सततं सूर्यकल्पद्रुमो वः
+jsudh_27,nīhāraṃ nimnagābhyo nikhilanayanato nīrajebhyaśca nidrāṃ nīḍebhyo nīḍajānāṃ nikaramuṣasi ye nityamudvāsayanti / sāyaṃ teṣveva teṣāṃ punarapi ghṛṇayā kalpayante ca vāsaṃ te vaḥ santu prayāsaṃ ghṛṇighanaghṛṇayo hantumābaddhakakṣāḥ,नीहारं निम्नगाभ्यो निखिलनयनतो नीरजेभ्यश्च निद्रां नीडेभ्यो नीडजानां निकरमुषसि ये नित्यमुद्वासयन्ति / सायं तेष्वेव तेषां पुनरपि घृणया कल्पयन्ते च वासं ते वः सन्तु प्रयासं घृणिघनघृणयो हन्तुमाबद्धकक्षाः
+jsudh_28,saṃhṛtya drāgbahiḥsthaṃ timirakulamathābhyantaraṃ hartukāmā randhrālībhirgṛhāṇāmudaramanudinaṃ ye viśaṅkaṃ viśanti / bhānoste 'mī hṛṣīkāṇyakhilatanubhṛtāṃ harṣayanto hitehā hṛdrogaṃ saṃharantāṃ himamahimahṛto hemahṛdyāḥ karā naḥ,संहृत्य द्राग्बहिःस्थं तिमिरकुलमथाभ्यन्तरं हर्तुकामा रन्ध्रालीभिर्गृहाणामुदरमनुदिनं ये विशङ्कं विशन्ति / भानोस्ते ऽमी हृषीकाण्यखिलतनुभृतां हर्षयन्तो हितेहा हृद्रोगं संहरन्तां हिममहिमहृतो हेमहृद्याः करा नः
+jsudh_29,brahmāṇḍaṃ maṇḍayanto viyati valayino maṇḍalairaṇḍajānāṃ pākhaṇḍāndaṇḍayanto danutanujanuṣāṃ śobhitākhaṇḍālāśāḥ / ye khaṇḍānpauṇḍarīkānvidalayitumathoddaṇḍapāṇḍityabhājaste caṇḍāṃśoracaṇḍāstvaritamiha karāḥ pāṇḍutāṃ khaṇḍayantu,ब्रह्माण्डं मण्डयन्तो वियति वलयिनो मण्डलैरण्डजानां पाखण्डान्दण्डयन्तो दनुतनुजनुषां शोभिताखण्डालाशाः / ये खण्डान्पौण्डरीकान्विदलयितुमथोद्दण्डपाण्डित्यभाजस्ते चण्डांशोरचण्डास्त्वरितमिह कराः पाण्डुतां खण्डयन्तु
+jsudh_30,ūrdhvaṃ pāpāvalibhyaḥ sthita iti jagade yasya vedairudākhyā ninyuḥ ke 'pyāsanārthaṃ khalu sahacaratāṃ netrayoḥ puṇḍarīkam / oṣṭhāvṛksāma yasya drutakanakanibhaśmaśrukeśākhilāṅgaḥ so 'yaṃ sarvāntarātmā tava diśatutarāṃ vāsareśaḥ śivāni,ऊर्ध्वं पापावलिभ्यः स्थित इति जगदे यस्य वेदैरुदाख्या निन्युः ���े ऽप्यासनार्थं खलु सहचरतां नेत्रयोः पुण्डरीकम् / ओष्ठावृक्साम यस्य द्रुतकनकनिभश्मश्रुकेशाखिलाङ्गः सो ऽयं सर्वान्तरात्मा तव दिशतुतरां वासरेशः शिवानि

vairagyasatakam_clean.csv

@@ -0,0 +1,102 @@
+verse,sanskrit,sanskrit_devanagari
+appvs_1,śrīmadappayadīkṣitaviracitaṃ vairāgyaśatakam / āste kaścana bhikṣuḥ saṃgṛhṇannavyayāni daśa / na mametyavyayayugalaṃ yācāmastaṃ kimastyanyat,श्रीमदप्पयदीक्षितविरचितं वैराग्यशतकम् / आस्ते कश्चन भिक्षुः संगृह्णन्नव्ययानि दश / न ममेत्यव्यययुगलं याचामस्तं किमस्त्यन्यत्
+appvs_2,dhīsacivaṃ dhairyabalaṃ saṃkalpavirodhi śāntidhanam / viśvatrayaviṣayamidaṃ vairāgyaṃ nāma sāmrājyam,धीसचिवं धैर्यबलं संकल्पविरोधि शान्तिधनम् / विश्वत्रयविषयमिदं वैराग्यं नाम साम्राज्यम्
+appvs_3,rājño bibheti loko rājānaḥ punarito 'pi vairibhyaḥ / ā brahmaṇaḥ kṛtāntādakutobhayamaspṛhārājyam,राज्ञो बिभेति लोको राजानः पुनरितो ऽपि वैरिभ्यः / आ ब्रह्मणः कृतान्तादकुतोभयमस्पृहाराज्यम्
+appvs_4,bhikṣāpradā jananyaḥ pitaro guravaḥ kumārakāḥ śiṣyāḥ / ekāntaramaṇahetuḥ śāntirdayitā viraktasya,भिक्षाप्रदा जनन्यः पितरो गुरवः कुमारकाः शिष्याः / एकान्तरमणहेतुः शान्तिर्दयिता विरक्तस्य
+appvs_5,ye na kimapi ceṣṭante kāryapratikaryayorvirahāt / santasta eva muktāḥ saṃdehe gautamaḥ sākṣī,ये न किमपि चेष्टन्ते कार्यप्रतिकर्ययोर्विरहात् / सन्तस्त एव मुक्ताः संदेहे गौतमः साक्षी
+appvs_6,patatu nabhaḥ sphuṭatu mahī calantu girayo milantu vāridhayaḥ / adharottaramastu jagatkā hānirvītarāgasya,पततु नभः स्फुटतु मही चलन्तु गिरयो मिलन्तु वारिधयः / अधरोत्तरमस्तु जगत्का हानिर्वीतरागस्य
+appvs_7,ke corāḥ ke piśunāha ke ripavaḥ ke 'pi dāyādāḥ / jagadakhilaṃ tasya vaśe yasya vaśe syādidaṃ cetaḥ,के चोराः के पिशुनाह के रिपवः के ऽपि दायादाः / जगदखिलं तस्य वशे यस्य वशे स्यादिदं चेतः
+appvs_8,viṣayā upatiṣṭhantāṃ viṣayairvā samavayantu karaṇāni / āntaramekaṃ karaṇaṃ śāntaṃ yadi kā tataścintā,विषया उपतिष्ठन्तां विषयैर्वा समवयन्तु करणानि / आन्तरमेकं करणं शान्तं यदि का ततश्चिन्ता
+appvs_9,kiṃ viṣayānparihartuṃ vastavyaṃ merukaṃdareṣvabudhaiḥ / nahyadbhiranāsektuṃ dhātuṣu rohanti padmāni,किं विषयान्परिहर्तुं वस्तव्यं मेरुकंदरेष्वबुधैः / नह्यद्भिरनासेक्तुं धातुषु रोहन्ति पद्मानि
+appvs_10,ajñānamiha nidānaṃ prāgrūpaṃ jananameva bhavaroge / paripākaḥ saṃsaraṇaṃ bhaiṣajyaṃ naiṣṭhikī śāntiḥ,अज्ञानमिह निदानं प्राग्रूपं जननमेव भवरोगे / परिपाकः संसरणं भैषज्यं नैष्ठिकी शान्तिः
+appvs_11,svenopabhuktamarthaṃ sūkarajātismaro manuṣya iva / dūre jugupsamāno dhīro vairāgyamadriyate,स्वेनोपभुक्तमर्थं सूकरजातिस्मरो मनुष्य इव / दूरे जुगुप्समानो धीरो वैराग्यमद्रियते
+appvs_12,śaiśavamiva kaumāre tattaruṇimnīva sa iva vṛddhatve / na svadate dhīrāṇāṃ kāmasya viceṣṭitaṃ śāntau,शैशवमिव कौमारे तत्तरुणिम्नीव स इव वृद्धत्वे / न स्वदते धीराणां कामस्य विचेष्टितं शान्तौ
+appvs_13,śataśaḥ parīkṣya viṣayānsadyo jahati kvacitkvaciddhavyāḥ / kākā iva vāntāśanamanye tāneva sevante,शतशः परीक्ष्य विषयान्सद्यो जहति क्वचित्क्वचिद्धव्याः / काका इव वान्ताशनमन्ये तानेव सेवन्ते
+appvs_14,caramau mātāpitarau caramā gṛhiṇī sutāścaramāḥ / kartavye 'pi premaṇi kathamiha dhīrā virajyante,चर��ौ मातापितरौ चरमा गृहिणी सुताश्चरमाः / कर्तव्ये ऽपि प्रेमणि कथमिह धीरा विरज्यन्ते
+appvs_15,tṛṇavadbhramanti capalāḥ strīnāmani caṇḍamārute calati / dharaṇidharā iva santastatra na kiṃcitprakampante,तृणवद्भ्रमन्ति चपलाः स्त्रीनामनि चण्डमारुते चलति / धरणिधरा इव सन्तस्तत्र न किंचित्प्रकम्पन्ते
+appvs_16,kāmijanaparamabhogye kāmasukhe dhārayanti bībhatsam / santaḥ śamasukharasikāḥ sudhāśanāḥ sūkarānna iva,कामिजनपरमभोग्ये कामसुखे धारयन्ति बीभत्सम् / सन्तः शमसुखरसिकाः सुधाशनाः सूकरान्न इव
+appvs_17,vikṣepamātrabhājo vikāsakāṣṭāgatajñānāḥ / svasyāpi ceṣṭitāni svayamīkṣante parasyeva,विक्षेपमात्रभाजो विकासकाष्टागतज्ञानाः / स्वस्यापि चेष्टितानि स्वयमीक्षन्ते परस्येव
+appvs_18,asthāne 'bhiniviṣṭānmūrkhānasthāna eva saṃtuṣṭān / anuvartante dhīrāḥ pitara iva krīḍato bālān,अस्थाने ऽभिनिविष्टान्मूर्खानस्थान एव संतुष्टान् / अनुवर्तन्ते धीराः पितर इव क्रीडतो बालान्
+appvs_19,puṣṇati puruṣe salilairmuṣṇati puṣpaṃ phalaṃ ca tarava iva / vartante santaḥ samamupakartari cāpakartari ca,पुष्णति पुरुषे सलिलैर्मुष्णति पुष्पं फलं च तरव इव / वर्तन्ते सन्तः सममुपकर्तरि चापकर्तरि च
+appvs_20,nityānityavivekaḥ sarveṣāṃ ghaṭaghaṭatvayorāste / sa viveko yaḥ śāntikṛdaviveko 'nyaḥ samasto 'pi,नित्यानित्यविवेकः सर्वेषां घटघटत्वयोरास्ते / स विवेको यः शान्तिकृदविवेको ऽन्यः समस्तो ऽपि
+appvs_21,anadhigate kāmasukhe kālena yathā pravartate taruṇaḥ / evaṃ brahmasukhe 'pi pravartate ko 'pi bhāgyavaśāt,अनधिगते कामसुखे कालेन यथा प्रवर्तते तरुणः / एवं ब्रह्मसुखे ऽपि प्रवर्तते को ऽपि भाग्यवशात्
+appvs_22,putraguṇāḥ svātantrye dāraguṇāścādhivedanāvasare / bhrātṛguṇā dāyavidhau draṣṭavyā mokṣyamāṇena,पुत्रगुणाः स्वातन्त्र्ये दारगुणाश्चाधिवेदनावसरे / भ्रातृगुणा दायविधौ द्रष्टव्या मोक्ष्यमाणेन
+appvs_23,kā me gatiriti pṛcchati caramaśvāse 'pi yaḥ svārtham / tasya janasyāpi kṛte pāpāḥ pāpāni kurvanti,का मे गतिरिति पृच्छति चरमश्वासे ऽपि यः स्वार्थम् / तस्य जनस्यापि कृते पापाः पापानि कुर्वन्ति
+appvs_24,pitṛbhiḥ kalahāyante putrānadhyāpayanti pitṛbhaktim / paradārānupayantaḥ paṭhanti śāstrāṇi dāreṣu,पितृभिः कलहायन्ते पुत्रानध्यापयन्ति पितृभक्तिम् / परदारानुपयन्तः पठन्ति शास्त्राणि दारेषु
+appvs_25,śāntiralabhyāduparatirapātrabhāvaḥ pratigrahanivṛttiḥ / kṣāntirdurbalateti ca nivṛttidharmāḥ kalāvete,शान्तिरलभ्यादुपरतिरपात्रभावः प्रतिग्रहनिवृत्तिः / क्षान्तिर्दुर्बलतेति च निवृत्तिधर्माः कलावेते
+appvs_26,nītijñā niyatijñā vedajñā api bhavanti śāstrajñāḥ / brahmajñā api labhyāḥ svājñānajñānino viralāḥ,नीतिज्ञा नियतिज्ञा वेदज्ञा अपि भवन्ति शास्त्रज्ञाः / ब्रह्मज्ञा अपि लभ्याः स्वाज्ञानज्ञानिनो विरलाः
+appvs_27,kalikaluṣe manasi sve kathamiva jagadārjavaṃ labhate / cakṣurdoṣe jāgrati candradvitvaṃ kuto yātu,कलिकलुषे मनसि स्वे कथमिव जगदार्जवं लभते / चक्षुर्दोषे जाग्रति चन्द्रद्वित्वं ���ुतो यातु
+appvs_28,viṣayānanukūlayituṃ viṣayiṇi hṛdaye vidhīyatāṃ yatnaḥ / dṛśi deyamauṣadhaṃ ko dṛśye dattvā sukhī bhavati,विषयाननुकूलयितुं विषयिणि हृदये विधीयतां यत्नः / दृशि देयमौषधं को दृश्ये दत्त्वा सुखी भवति
+appvs_29,dārāḥ putreṣu ratāḥ putrāḥ pitṛdhanaparigrahavyagrāḥ / rodanaśaraṇā jananī paralokagatasya ko bandhuḥ,दाराः पुत्रेषु रताः पुत्राः पितृधनपरिग्रहव्यग्राः / रोदनशरणा जननी परलोकगतस्य को बन्धुः
+appvs_30,paśyanti mriyamāṇānmariṣyato 'numimate smaranti mṛtān / kathayante caivamasacceṣṭante nityavattu param,पश्यन्ति म्रियमाणान्मरिष्यतो ऽनुमिमते स्मरन्ति मृतान् / कथयन्ते चैवमसच्चेष्टन्ते नित्यवत्तु परम्
+appvs_31,kalahāyante mūḍhāḥ kaḥ pratibhūḥ śvaḥ prabhāta iti / tasyāmeva rajanyāṃ kaḥ pratibhūḥ svasya sattāyām,कलहायन्ते मूढाः कः प्रतिभूः श्वः प्रभात इति / तस्यामेव रजन्यां कः प्रतिभूः स्वस्य सत्तायाम्
+appvs_32,kulyāḥ kṛtā viśālāḥ kuḍyānyupalairnibaddhāni / krītā balino mahipāḥ kṛtakṛtyāḥ sma iti manyante,कुल्याः कृता विशालाः कुड्यान्युपलैर्निबद्धानि / क्रीता बलिनो महिपाः कृतकृत्याः स्म इति मन्यन्ते
+appvs_33,ā prapadamā śiraskaṃ cāntaḥ kalimalamalīmase vapuṣi / viphalaṃ gaṅgājalamapi madyaghaṭe darbhamuṣṭiriva,आ प्रपदमा शिरस्कं चान्तः कलिमलमलीमसे वपुषि / विफलं गङ्गाजलमपि मद्यघटे दर्भमुष्टिरिव
+appvs_34,daṇḍyaṃ yatsukhahetoḥ puṣṇanti janāḥ kathaṃ tadeva vapuḥ / nahi śarkarābhilāṣibhirikṣoḥ kāṇḍāni pūjyante,दण्ड्यं यत्सुखहेतोः पुष्णन्ति जनाः कथं तदेव वपुः / नहि शर्कराभिलाषिभिरिक्षोः काण्डानि पूज्यन्ते
+appvs_35,prāyo muhyati cetaḥ prāṇabhṛtaḥ prāṇanirgamāvasare / puṇyena yadi na muhyati putrāneva smaranmriyate,प्रायो मुह्यति चेतः प्राणभृतः प्राणनिर्गमावसरे / पुण्येन यदि न मुह्यति पुत्रानेव स्मरन्म्रियते
+appvs_36,śamayitumaudaramagniṃ saṃsārākhyāmbudhau nimajjanti / tuhinavyathānivṛttyai nahi veśmani pāvako deyaḥ,शमयितुमौदरमग्निं संसाराख्याम्बुधौ निमज्जन्ति / तुहिनव्यथानिवृत्त्यै नहि वेश्मनि पावको देयः
+appvs_37,āhṛtya parityaktā janayantyarthāḥ sukhābhāsam / atyantaparityaktāḥ paramānandāya kalpante,आहृत्य परित्यक्ता जनयन्त्यर्थाः सुखाभासम् / अत्यन्तपरित्यक्ताः परमानन्दाय कल्पन्ते
+appvs_38,arthānāmadhikānāṃ rājñā caureṇa vā nāśaḥ / anne khalvatimukte vamanaṃ vā syādvireko vā,अर्थानामधिकानां राज्ञा चौरेण वा नाशः / अन्ने खल्वतिमुक्ते वमनं वा स्याद्विरेको वा
+appvs_39,praṇamati parisāntvayati[praṇi]patati sadā paribhramati / āviṣṭa iva piśācyā puruṣastṛṣṇāvaśaṃ yātaḥ,प्रणमति परिसान्त्वयति[प्रणि]पतति सदा परिभ्रमति / आविष्ट इव पिशाच्या पुरुषस्तृष्णावशं यातः
+appvs_40,jananādṛṣṭātpitarau putrā jāmātaro 'pyayādṛṣṭāt / kalahādṛṣṭājjñātaya iti nirṇīte kimeṣṭavyam,जननादृष्टात्पितरौ पुत्रा जामातरो ऽप्ययादृष्टात् / कलहादृष्टाज्ज्ञातय इति निर्णीते किमेष्टव्यम्
+appvs_41,svapituḥ paralokāya svayamanudivasaṃ yadācarati / kriyatāmidamupamānaṃ kiṃ nālaṃ putravairāgye,स्वपितु�� परलोकाय स्वयमनुदिवसं यदाचरति / क्रियतामिदमुपमानं किं नालं पुत्रवैराग्ये
+appvs_42,ananugate dāridrye kimanugataṃ lakṣaṇaṃ dṛṣṭam / kāmasyāpūrtiryadi kṛpaṇaṃ jagadā caturvadanāt,अननुगते दारिद्र्ये किमनुगतं लक्षणं दृष्टम् / कामस्यापूर्तिर्यदि कृपणं जगदा चतुर्वदनात्
+appvs_43,na khalu dhanatvaṃ jātiryasya yadiṣṭaṃ tadeva tasya dhanam / tattadiva pāmarāṇāmākiṃcanyaṃ dhanaṃ viduṣām,न खलु धनत्वं जातिर्यस्य यदिष्टं तदेव तस्य धनम् / तत्तदिव पामराणामाकिंचन्यं धनं विदुषाम्
+appvs_44,svīkriyate yadi tṛṣṇā svīkartavyaṃ jagatsamastamapi / svīkriyate yadi śāntiḥ svātmāpi svasya bhavati na vā,स्वीक्रियते यदि तृष्णा स्वीकर्तव्यं जगत्समस्तमपि / स्वीक्रियते यदि शान्तिः स्वात्मापि स्वस्य भवति न वा
+appvs_45,yaddātāraṃ vaśayati yatparijanamasya sāntvayati / yadapatrapate nāntarbhāvālābhaḥ sa kasya samaḥ,यद्दातारं वशयति यत्परिजनमस्य सान्त्वयति / यदपत्रपते नान्तर्भावालाभः स कस्य समः
+appvs_46,prādeśamātramudaraṃ paripūrayituṃ kiyānayaṃ yatnaḥ / culakenāmbhaḥ pātuṃ svanitavyaḥ kiṃ taṭāko 'pi,प्रादेशमात्रमुदरं परिपूरयितुं कियानयं यत्नः / चुलकेनाम्भः पातुं स्वनितव्यः किं तटाको ऽपि
+appvs_47,yāmārdhamasaṃskārādyāmadvayamanaśanācca suvyakte / śārīre saundarye 'pyabhiniviśante kiyanmūḍhāḥ,यामार्धमसंस्काराद्यामद्वयमनशनाच्च सुव्यक्ते / शारीरे सौन्दर्ये ऽप्यभिनिविशन्ते कियन्मूढाः
+appvs_48,vandhyetyāhustaruṇīṃ jaratīti parityajanti bahuputrām / abhinindantyalpasutāṃ kā gṛhiṇī kāmino hṛdyā,वन्ध्येत्याहुस्तरुणीं जरतीति परित्यजन्ति बहुपुत्राम् / अभिनिन्दन्त्यल्पसुतां का गृहिणी कामिनो हृद्या
+appvs_49,yānti śucamakṛtadārā dve bhārye neti kṛtadārāḥ / te paradārā neti strībhistṛptānna paśyāmaḥ,यान्ति शुचमकृतदारा द्वे भार्ये नेति कृतदाराः / ते परदारा नेति स्त्रीभिस्तृप्तान्न पश्यामः
+appvs_50,madanasyājñākaraṇe manye jagadakhilamekarūpamidam / tiryañca iti narā iti devā ityanyato bhedaḥ,मदनस्याज्ञाकरणे मन्ये जगदखिलमेकरूपमिदम् / तिर्यञ्च इति नरा इति देवा इत्यन्यतो भेदः
+appvs_51,śukravimokasthānaṃ malamūtratyāgadeśavatkimapi / striya iti vihitaṃ vidhinā kiyadatra janā nimajjanti,शुक्रविमोकस्थानं मलमूत्रत्यागदेशवत्किमपि / स्त्रिय इति विहितं विधिना कियदत्र जना निमज्जन्ति
+appvs_52,vedānadhītya vidhivanmīmāṃsitvā tadarthaṃ ca / dārāḥ kartavyā iti kenedaṃ prahasanaṃ kathitam,वेदानधीत्य विधिवन्मीमांसित्वा तदर्थं च / दाराः कर्तव्या इति केनेदं प्रहसनं कथितम्
+appvs_53,duḥkhenopārjyante pālyante pratyahaṃ ca lālyante / vāmāḥ striyo vimūḍhairupabhuñjānāḥ sukhaṃ viguṇam,दुःखेनोपार्ज्यन्ते पाल्यन्ते प्रत्यहं च लाल्यन्ते / वामाः स्त्रियो विमूढैरुपभुञ्जानाः सुखं विगुणम्
+appvs_54,aśnīta pibata svādata jāgrata saṃviśata tiṣṭhata vā / sakṛdapi cintayatāhnaḥ sāvadhiko dehabandha iti,अश्नीत पिबत स्वादत जाग्रत संविशत तिष्ठत वा / सकृदपि चिन्तयताह्नः सावधिको देहबन्ध इति
+appvs_55,kiṃ vijitayā pṛthivyā kiṃ kāñcanabhūbhṛtā karasthena / kiṃ divyābhiḥ strībhirmartavye brahmaṇā likhite,किं विजितया पृथिव्या किं काञ्चनभूभृता करस्थेन / किं दिव्याभिः स्त्रीभिर्मर्तव्ये ब्रह्मणा लिखिते
+appvs_56,jīvati katicinnimiṣānkaticitteṣu śrutīradhīta iva / tāvatsaivākulayati tantrāṇi navāni cātanute,जीवति कतिचिन्निमिषान्कतिचित्तेषु श्रुतीरधीत इव / तावत्सैवाकुलयति तन्त्राणि नवानि चातनुते
+appvs_57,svalpo jīvanakālaḥ svalpā dhīḥ paricayaḥ svalpaḥ / tadapi tarema kathaṃcicchrutayo yadi nopajāyante,स्वल्पो जीवनकालः स्वल्पा धीः परिचयः स्वल्पः / तदपि तरेम कथंचिच्छ्रुतयो यदि नोपजायन्ते
+appvs_58,kuta āgataṃ na jāne kva nu vā gantavyamidamapi na jāne / saṃcarasi kvedānīṃ saṃsārapathe mahātamasi,कुत आगतं न जाने क्व नु वा गन्तव्यमिदमपि न जाने / संचरसि क्वेदानीं संसारपथे महातमसि
+appvs_59,tamasāvṛttāścarantaḥ savidhe dūre ca nāvayantyarthān / avayanti tu vispaṣṭaṃ taḍitābhihate śirasi mūḍhāḥ,तमसावृत्ताश्चरन्तः सविधे दूरे च नावयन्त्यर्थान् / अवयन्ति तु विस्पष्टं तडिताभिहते शिरसि मूढाः
+appvs_60,nimiṣantyatra taruṇyastatra taruṇyo na nimiṣanti / īdṛkṣo hi viśeṣaḥ svargaḥ svarga iti kiṃ tatra,निमिषन्त्यत्र तरुण्यस्तत्र तरुण्यो न निमिषन्ति / ईदृक्षो हि विशेषः स्वर्गः स्वर्ग इति किं तत्र
+appvs_61,kopo maitrāvaruṇeḥ śāpo vā tārkikasya muneḥ / saṃsmaryate yadi sakṛcchatrorapi māstu śakrapadam,कोपो मैत्रावरुणेः शापो वा तार्किकस्य मुनेः / संस्मर्यते यदि सकृच्छत्रोरपि मास्तु शक्रपदम्
+appvs_62,gacchatyamarāvatyāṃ gacchatu caturānanasya vā nagare / punarāgantavyaṃ yadi puṃsā kiṃ sādhitaṃ bhavati,गच्छत्यमरावत्यां गच्छतु चतुराननस्य वा नगरे / पुनरागन्तव्यं यदि पुंसा किं साधितं भवति
+appvs_63,bhuktā bahavo dārā labdhāḥ putrāśca pautrāśca / nītaṃ śatamapyāyuḥ satyaṃ vada martumasti manaḥ,भुक्ता बहवो दारा लब्धाः पुत्राश्च पौत्राश्च / नीतं शतमप्यायुः सत्यं वद मर्तुमस्ति मनः
+appvs_64,viśleṣaṇasvabhāvānpaśyanviṣayānkaroti ko mamatām / naśyadavasthāpannaṃ kaḥ krīṇīte dhanairaśvam,विश्लेषणस्वभावान्पश्यन्विषयान्करोति को ममताम् / नश्यदवस्थापन्नं कः क्रीणीते धनैरश्वम्
+appvs_65,annābhāve mṛtyuḥ śālibhirannāni śālayo vṛṣṭyā / vṛṣṭistapaseti vadannamṛtyave tattapaścaratu,अन्नाभावे मृत्युः शालिभिरन्नानि शालयो वृष्ट्या / वृष्टिस्तपसेति वदन्नमृत्यवे तत्तपश्चरतु
+appvs_66,kiṃ na nigṛhṇanti manaḥ kiṃ na bhajante janāḥ śivaṃ śaraṇam / abhisaṃdhibhedamātrānmokṣopāye na badhyante,किं न निगृह्णन्ति मनः किं न भजन्ते जनाः शिवं शरणम् / अभिसंधिभेदमात्रान्मोक्षोपाये न बध्यन्ते
+appvs_67,bhogāya pāmarāṇāṃ yogāya vivekināṃ śarīramidam / bhogāya ca yogāya ca na kalpate durvidagdhānām,भोगाय पामराणां योगाय विवेकिनां शरीरमिदम् / भोगाय च योगाय च न कल्पते दुर्विदग्धानाम्
+appvs_68,brāhmaṇacaṇḍālā ityāha muniryanmahāpathikān / bhavamārgamahāpathikānadhikṛtyaiva pravartitaṃ caitat,ब्राह्मणचण्डाला इत्याह मुनिर्यन्महापथिकान् / भवमार्गमहापथिकानधिकृत्यैव प्रवर्ति���ं चैतत्
+appvs_69,ekadvāḥ kṣitipatiṣu dvitrā deveṣu pañcaṣā druhiṇe / etāvanto jagati brahmānandārṇavasya kaṇāḥ,एकद्वाः क्षितिपतिषु द्वित्रा देवेषु पञ्चषा द्रुहिणे / एतावन्तो जगति ब्रह्मानन्दार्णवस्य कणाः
+appvs_70,ajñānenāpihite vijñāne karma kiṃ kurute / vikale cakṣuṣi tamasā vyādāya mukhaṃ kimīkṣeta,अज्ञानेनापिहिते विज्ञाने कर्म किं कुरुते / विकले चक्षुषि तमसा व्यादाय मुखं किमीक्षेत
+appvs_71,atikaluṣamāśunaśvaramāpātasphuraṇamanabhilāṣakaram / api hṛṣyanti janāḥ kathamavalambya jñānakhadyotam,अतिकलुषमाशुनश्वरमापातस्फुरणमनभिलाषकरम् / अपि हृष्यन्ति जनाः कथमवलम्ब्य ज्ञानखद्योतम्
+appvs_72,ayutaṃ niyutaṃ vāpi pradiśantu prākṛtāya bhogāya / krīṇanti na bilvadalaiḥ kaivalyaṃ pañcaṣairmūḍhāḥ,अयुतं नियुतं वापि प्रदिशन्तु प्राकृताय भोगाय / क्रीणन्ति न बिल्वदलैः कैवल्यं पञ्चषैर्मूढाः
+appvs_73,yāvatkila ceṣṭante tāvatpāśe nibadhyate granthiḥ / nibhṛtaṃ yadi vartante kālena sraṃsate pāśaḥ,यावत्किल चेष्टन्ते तावत्पाशे निबध्यते ग्रन्थिः / निभृतं यदि वर्तन्ते कालेन स्रंसते पाशः
+appvs_74,uparundhanti śvāsānmunayo nāśnanti na pibanti / stūyante sujanaiḥ kiṃ kaṇṭhe kurvanti kanakapāśamime,उपरुन्धन्ति श्वासान्मुनयो नाश्नन्ति न पिबन्ति / स्तूयन्ते सुजनैः किं कण्ठे कुर्वन्ति कनकपाशमिमे
+appvs_75,kāmaṃ janāḥ smayante kailāsavilāsavarṇanāvasare / sādhanakathanāvasare sācīkurvanti vaktrāṇi,कामं जनाः स्मयन्ते कैलासविलासवर्णनावसरे / साधनकथनावसरे साचीकुर्वन्ति वक्त्राणि
+appvs_76,vaṅgāḥ kathamaṅgāḥ kathamityanuyuṅkte vṛthā deśān / kīdṛkkṛtāntapuramiti ko 'pi na jijñāsate lokaḥ,वङ्गाः कथमङ्गाः कथमित्यनुयुङ्क्ते वृथा देशान् / कीदृक्कृतान्तपुरमिति को ऽपि न जिज्ञासते लोकः
+appvs_77,tyaktavyo mamakārastyaktuṃ yadi śakyate nāsau / kartavyo mamakāraḥ kiṃ tu sa sarvatra kartavyaḥ,त्यक्तव्यो ममकारस्त्यक्तुं यदि शक्यते नासौ / कर्तव्यो ममकारः किं तु स सर्वत्र कर्तव्यः
+appvs_78,putrā iti dārā iti poṣyānmūrkho janānbrūte / andhe tamasi nimajjannātmā poṣya iti nāvaiti,पुत्रा इति दारा इति पोष्यान्मूर्खो जनान्ब्रूते / अन्धे तमसि निमज्जन्नात्मा पोष्य इति नावैति
+appvs_79,yaccintitamadhigarbhaṃ yacca ciraṃ cintitaṃ narake / viṣayānilasaṃsargānmamṛje tatsarvamekapade,यच्चिन्तितमधिगर्भं यच्च चिरं चिन्तितं नरके / विषयानिलसंसर्गान्ममृजे तत्सर्वमेकपदे
+appvs_80,bāhyagatāgataśīlā prāṇasya śvāsalakṣaṇā vṛttiḥ / karṣati manaso vṛttiṃ kulaṭeva kulastriyaṃ mugdhām,बाह्यगतागतशीला प्राणस्य श्वासलक्षणा वृत्तिः / कर्षति मनसो वृत्तिं कुलटेव कुलस्त्रियं मुग्धाम्
+appvs_81,atigambhīramanāvilamakṣobhyamadṛṣṭapāramavilaṅghyam / aviralataraṅgasaṃkulamaikṣiṣi vijñānasāgaraṃ mahatām,अतिगम्भीरमनाविलमक्षोभ्यमदृष्टपारमविलङ्घ्यम् / अविरलतरङ्गसंकुलमैक्षिषि विज्ञानसागरं महताम्
+appvs_82,ghoraṃ bhavamapahātuṃ kecidaghoraṃ prapadyante / saṃsaraṇakātarāṇāṃ saṃśaraṇaṃ śāṃbhavī śaktiḥ,घोरं भवमपहातुं केचिदघोरं प्रपद्यन्ते / संसरणकातराणां संशरणं शांभवी शक्तिः
+appvs_83,pāśo yadi moktavyaḥ paśupatirevopasartavyaḥ / na khalu vyatimucyante paśavaḥ pāśena saṃbaddhāḥ,पाशो यदि मोक्तव्यः पशुपतिरेवोपसर्तव्यः / न खलु व्यतिमुच्यन्ते पशवः पाशेन संबद्धाः
+appvs_84,alamalamanubhūtābhirmātṛbhiralamastu pitṛbhiśca / bhavitavyaṃ yadi nityavadarthaṃ mātuḥ pituścāstu,अलमलमनुभूताभिर्मातृभिरलमस्तु पितृभिश्च / भवितव्यं यदि नित्यवदर्थं मातुः पितुश्चास्तु
+appvs_85,dhanyāste bahudevāḥ svāmini yeṣāṃ na durbhikṣam / jātu na jānīmo vayamekaṃ taṃ svāminaṃ pūrṇam,धन्यास्ते बहुदेवाः स्वामिनि येषां न दुर्भिक्षम् / जातु न जानीमो वयमेकं तं स्वामिनं पूर्णम्
+appvs_86,santu bṛhanto devāḥ kiṃ tu na tānnantumīhate cetaḥ / āḍhyavadānyanyāyādantakajitameva cintayenmanasi,सन्तु बृहन्तो देवाः किं तु न तान्नन्तुमीहते चेतः / आढ्यवदान्यन्यायादन्तकजितमेव चिन्तयेन्मनसि
+appvs_87,nidhyāyasi viṣayasukhaṃ na dhyāyasi viṣamamasya paripākam / bandhuṃ tameva cintaya baddhuṃ moktuṃ ca yaḥ kṣamate,निध्यायसि विषयसुखं न ध्यायसि विषममस्य परिपाकम् / बन्धुं तमेव चिन्तय बद्धुं मोक्तुं च यः क्षमते
+appvs_88,sadanaṃ gurūpasadanaṃ śaraṇaṃ pañcākṣarīpuraścaraṇam / dhanamabhilāṣanirodhanamantyāśramavartināṃ puṃsām,सदनं गुरूपसदनं शरणं पञ्चाक्षरीपुरश्चरणम् / धनमभिलाषनिरोधनमन्त्याश्रमवर्तिनां पुंसाम्
+appvs_89,kau pitarau kaḥ putraḥ kaḥ svāmī yaḥ prapañcasya / pratyastamite bhede kimidaṃ kimidamiti vipraśnaḥ,कौ पितरौ कः पुत्रः कः स्वामी यः प्रपञ्चस्य / प्रत्यस्तमिते भेदे किमिदं किमिदमिति विप्रश्नः
+appvs_90,sa vidhiryatte vidadhati sa pratiṣedho yato nivartante / sopaniṣadyadbruvate śaivāśravamartino dhīrāḥ,स विधिर्यत्ते विदधति स प्रतिषेधो यतो निवर्तन्ते / सोपनिषद्यद्ब्रुवते शैवाश्रवमर्तिनो धीराः
+appvs_91,tyaja saṃsāramasāraṃ bhaja śaraṇaṃ pārvatīramaṇam / viśvasihi śrutiśikharaṃ viśvamidaṃ tava nideśakaram,त्यज संसारमसारं भज शरणं पार्वतीरमणम् / विश्वसिहि श्रुतिशिखरं विश्वमिदं तव निदेशकरम्
+appvs_92,bhavyamabhavyaṃ vā naḥ pralikhatu vedhāḥ sudurmedhāḥ / savyamasavyaṃ vā naḥ śaraṇaṃ caraṇaṃ maheśasya,भव्यमभव्यं वा नः प्रलिखतु वेधाः सुदुर्मेधाः / सव्यमसव्यं वा नः शरणं चरणं महेशस्य
+appvs_93,vedhāḥ kathaṃ hariḥ kathamiti tu praśne vayaṃ mūkāḥ / śivamekaṃ jānīmo na śivādanyaṃ vijānīmaḥ,वेधाः कथं हरिः कथमिति तु प्रश्ने वयं मूकाः / शिवमेकं जानीमो न शिवादन्यं विजानीमः
+appvs_94,dāruṇamasipattravanaṃ dāruṇatamamandhatāmisram / kā vā tataḥ kṣatirnaḥ śaivā vayamā caturvadanāt,दारुणमसिपत्त्रवनं दारुणतममन्धतामिस्रम् / का वा ततः क्षतिर्नः शैवा वयमा चतुर्वदनात्
+appvs_95,kṛtadīkṣo ghoramakhe kulakūṭastho bharadvājaḥ / vidyeśvareṣu kaścana pitāmaho na iti visrambhaḥ,कृतदीक्षो घोरमखे कुलकूटस्थो भरद्वाजः / विद्येश्वरेषु कश्चन पितामहो न इति विस्रम्भः
+appvs_96,kalahaḥ kadāpi māstviti kalitaśarīraikyayoḥ śivayoḥ / ahamasmyahamasmīti prāptaḥ kalaho mama trāṇe,कलहः कदापि मास्त्विति कलितशरीरैक्ययोः शिवयोः / अहमस्म्यहमस्म���ति प्राप्तः कलहो मम त्राणे
+appvs_97,narakāyāpi na bhogānnarādhamāyāpi nānyasurān / manyante katicidamī māheśvaramāśritā yogam,नरकायापि न भोगान्नराधमायापि नान्यसुरान् / मन्यन्ते कतिचिदमी माहेश्वरमाश्रिता योगम्
+appvs_98,jñātuṃ hātuṃ viṣayaṃ śrotuṃ mantuṃ gṛhītumātmānam / vatsā yadi na hi ghaṭate tatsādhayatāvimuktāya,ज्ञातुं हातुं विषयं श्रोतुं मन्तुं गृहीतुमात्मानम् / वत्सा यदि न हि घटते तत्साधयताविमुक्ताय
+appvs_99,sāṃkhyaṃ yogaṃ nigamā bhaktiḥ karma pratītiriti / ekatra sakalametatkevalamavimuktamekatra,सांख्यं योगं निगमा भक्तिः कर्म प्रतीतिरिति / एकत्र सकलमेतत्केवलमविमुक्तमेकत्र
+appvs_100,baddhaḥ kaste vakṣyati mukto muktiṃ vijānāti / yāsyasi cedavimuktaṃ jñāsyasi viśveśvarasya mukhāt,बद्धः कस्ते वक्ष्यति मुक्तो मुक्तिं विजानाति / यास्यसि चेदविमुक्तं ज्ञास्यसि विश्वेश्वरस्य मुखात्
+appvs_101,na gṛhītaṃ śrutihṛdayaṃ na ca na gṛhītaṃ pariplavaṃ hṛdayam / icchāmi ca dhāma paraṃ gacchāmi tu viśvanāthapurīm,न गृहीतं श्रुतिहृदयं न च न गृहीतं परिप्लवं हृदयम् / इच्छामि च धाम परं गच्छामि तु विश्वनाथपुरीम्

vallalacarita_clean_dataset.csv

@@ -0,0 +1,91 @@
+verse,sanskrit,sanskrit_devanagari
+valc_1.1,Ānandabhaṭṭa: Vallālacarita # Text oṃ namo vighnavināyakāya | praṇamāmi jagatsṛṣṭisthitisaṃhārakāraṇam / viśveśvaraṃ viśvadharaṃ viśvaṃ ca viśvahetukam,Ānandabhaṭṭa: Vallālacarita # Text oṃ namo vighnavināyakāya | praṇamāmi jagatsṛṣṭisthitisaṃhārakāraṇam / viśveśvaraṃ viśvadharaṃ viśvaṃ ca viśvahetukam
+valc_1.2,jagadvījaṃ satyarūpaṃ sarvasākṣiṇamavyayam / sarvvajñaṃ sarvabhūtasthaṃ sarvaśaktidharaṃ vibhum,jagadvījaṃ satyarūpaṃ sarvasākṣiṇamavyayam / sarvvajñaṃ sarvabhūtasthaṃ sarvaśaktidharaṃ vibhum
+valc_1.3,brāhmaṇebhyo namaskṛtya navadvīpanṛpājñayā / brāhmaṇānāṃ samutpattitadbhedādisamanvitam / rāḍhīyānāṃ varendrāṇāṃ gotragāñīsamanvitam / vallālacaritākhyaṃ tadrājacaritamucyate,brāhmaṇebhyo namaskṛtya navadvīpanṛpājñayā / brāhmaṇānāṃ samutpattitadbhedādisamanvitam / rāḍhīyānāṃ varendrāṇāṃ gotragāñīsamanvitam / vallālacaritākhyaṃ tadrājacaritamucyate
+valc_1.4,sisṛkṣorbrahmaṇo jātaḥ pulaho vāmakarṇataḥ / aṅgirā nāsikārandhradajāyata mukhādruciḥ,sisṛkṣorbrahmaṇo jātaḥ pulaho vāmakarṇataḥ / aṅgirā nāsikārandhradajāyata mukhādruciḥ
+valc_1.5,marīciḥ skandhadeśācca pracetā adharoṣṭhataḥ / ekādaśa caiva rudrā lalāṭāt krodhasambhavāḥ,marīciḥ skandhadeśācca pracetā adharoṣṭhataḥ / ekādaśa caiva rudrā lalāṭāt krodhasambhavāḥ
+valc_1.6,pulahasya suto vātsyaḥ śāṇḍilyaśca ruceḥ sutaḥ / bṛhaspaterāṅgiraso bharadvājaḥ sutaḥ smṛtaḥ,pulahasya suto vātsyaḥ śāṇḍilyaśca ruceḥ sutaḥ / bṛhaspaterāṅgiraso bharadvājaḥ sutaḥ smṛtaḥ
+valc_1.7,marīcermanaso jātaḥ kaśyapaśca prajāpatiḥ / pracetasopi manaso gautamo bhagavānṛṣiḥ,marīcermanaso jātaḥ kaśyapaśca prajāpatiḥ / pracetasopi manaso gautamo bhagavānṛṣiḥ
+valc_1.8,sāvarṇirgautamājjajñe munipravara eva saḥ / babhūvuḥ pañcagotrāṇi caiteṣāṃ pravarā bhave,sāvarṇirgautamājjajñe munipravara eva saḥ / babhūvuḥ pañcagotrāṇi caiteṣāṃ pravarā bhave
+valc_1.9,babhūvurbrahmaṇo vaktrādanyā brāhmaṇajātayaḥ / tāḥ sthitāḥ deśabhedena gotraśūnyāśca bhūpate,babhūvurbrahmaṇo vaktrādanyā brāhmaṇajātayaḥ / tāḥ sthitāḥ deśabhedena gotraśūnyāśca bhūpate
+valc_1.10,adityāṃ dvādaśādityān janayāmāsa kaśyapaḥ / atrernetramalāccandraḥ kṣīrode ca babhūva ha,adityāṃ dvādaśādityān janayāmāsa kaśyapaḥ / atrernetramalāccandraḥ kṣīrode ca babhūva ha
+valc_1.11,candrādityamanūnāñca pravarāḥ kṣatriyāḥ smṛtāḥ / brahmaṇo vāhudeśāccaivānyāḥ kṣatriyajātayaḥ / ūrudeśācca vaiśyāśca pādataḥ śūdrajātayaḥ,candrādityamanūnāñca pravarāḥ kṣatriyāḥ smṛtāḥ / brahmaṇo vāhudeśāccaivānyāḥ kṣatriyajātayaḥ / ūrudeśācca vaiśyāśca pādataḥ śūdrajātayaḥ
+valc_1.12,janmanā jāyate śūdraḥ saṃskārairdvija ucyate / vedapāṭhādbhavedvipro brāhmaṇo brahmavidyayā,janmanā jāyate śūdraḥ saṃskārairdvija ucyate / vedapāṭhādbhavedvipro brāhmaṇo brahmavidyayā
+valc_1.13,sārasvatāḥ kānyakubjā gauḍā maithilakolkalāḥ / pañcagauḍāḥ samākṣyātāḥ vindhyasyottaravāsinaḥ,sārasvatāḥ kānyakubjā gauḍā maithilakolkalāḥ / pañcagauḍāḥ samākṣyātāḥ vindhyasyottaravāsinaḥ
+valc_1.14,karṇāṭāścaiva tailaṅgāḥ gurjjarā rāṣṭravāsinaḥ / andhrāśca draviḍāḥ pañca vindhyadakṣiṇavāsinaḥ,karṇāṭāścaiva tailaṅgāḥ gurjjarā rāṣṭravāsinaḥ / andhrāśca draviḍāḥ pañca vindhyadakṣiṇavāsinaḥ
+valc_1.16,sarvve dvijāḥ kānyakujāḥ māthuraṃ māgadhaṃ vinā / māgadho brahmaṇā parvvūṃ kalpito dvija eva ca / varāhasya ca gharmmeṇa māthuro jāyate tathā // valc_1.15 / vedavāṇāṅkaśaki tu gauḍe viprāḥ samāgatāḥ / hayayānaṃ samāruhya sarvaśāstraviśāradāḥ,sarvve dvijāḥ kānyakujāḥ māthuraṃ māgadhaṃ vinā / māgadho brahmaṇā parvvūṃ kalpito dvija eva ca / varāhasya ca gharmmeṇa māthuro jāyate tathā // valc_1.15 / vedavāṇāṅkaśaki tu gauḍe viprāḥ samāgatāḥ / hayayānaṃ samāruhya sarvaśāstraviśāradāḥ
+valc_1.17,medhātithiḥ kṣitīśaśca vītarāgasuṣeṇakau / saubhariratnagarbhau ca tathā vipraḥ sudhānidhiḥ,medhātithiḥ kṣitīśaśca vītarāgasuṣeṇakau / saubhariratnagarbhau ca tathā vipraḥ sudhānidhiḥ
+valc_1.18,tairūḍhā nṛpatervvākyāt sapta saptaśatātmajāḥ / taddevavaśato jātāstāsu sapta sutā varāḥ / varandaraṃ gatāḥ pañca kaniṣṭho rāḍhasaṃsthitau,tairūḍhā nṛpatervvākyāt sapta saptaśatātmajāḥ / taddevavaśato jātāstāsu sapta sutā varāḥ / varandaraṃ gatāḥ pañca kaniṣṭho rāḍhasaṃsthitau
+valc_1.19,nṛpendrenādiśūreṇa cānītaṃ viprapañcakam / pañcagotrānvitaṃ teṣāṃ nāma gotrañca kathyate,nṛpendrenādiśūreṇa cānītaṃ viprapañcakam / pañcagotrānvitaṃ teṣāṃ nāma gotrañca kathyate
+valc_1.20,śrīharṣasya bharadvājo dakṣasya kāśyapaḥ smṛtaḥ / vedagarbhasya sāvarṇo vātsyaśca chāndaḍasya ca / śāṇḍilyagotraḥ kathito bhaṭṭanārāyaṇasya ca,śrīharṣasya bharadvājo dakṣasya kāśyapaḥ smṛtaḥ / vedagarbhasya sāvarṇo vātsyaśca chāndaḍasya ca / śāṇḍilyagotraḥ kathito bhaṭṭanārāyaṇasya ca
+valc_1.21,bhaṭṭataḥ ṣoḍaśodbhūtā dakṣataścāpi ṣoḍaśa / catvāraḥ śrīharṣajātā bharadvājakulodvahāḥ / dvādaśa vedagarbhācca tathaikādatha chāndaḍāt,bhaṭṭataḥ ṣoḍaśodbhūtā dakṣataścāpi ṣoḍaśa / catvāraḥ śrīharṣajātā bharadvājakulodvahāḥ / dvādaśa vedagarbhācca tathaikādatha chāndaḍāt
+valc_1.22,kecidviprā āgatāśca vaidikā vedapāragāḥ / pāścātyā dākṣiṇātyāśca śeṣoktā drāviḍāḥ smṛtāḥ,kecidviprā āgatāśca vaidikā vedapāragāḥ / pāścātyā dākṣiṇātyāśca śeṣoktā drāviḍāḥ smṛtāḥ
+valc_1.23,ballālaviṣaye nūnaṃ kulīmā devatāḥ svayam / śrotriyā meravo jñeyā ghaṭakāḥ stutipāṭhakāḥ,ballālaviṣaye nūnaṃ kulīmā devatāḥ svayam / śrotriyā meravo jñeyā ghaṭakāḥ stutipāṭhakāḥ
+valc_1.24,ācāro vinayo vidyā pratiṣṭhā tīrthadarśanam / niṣṭhāvṛttistapodānaṃ navadhā kulalakṣaṇam,ācāro vinayo vidyā pratiṣṭhā tīrthadarśanam / niṣṭhāvṛttistapodānaṃ navadhā kulalakṣaṇam
+valc_1.25,kāmamāmaraṇāt tiṣṭhet gṛhe kanyarttumatyapi / na caivaināṃ prayacchettu kulahīnāya karhicit,kāmamāmaraṇāt tiṣṭhet gṛhe kanyarttumatyapi / na caivaināṃ prayacchettu kulahīnāya karhicit
+valc_1.26,ekāṃ śākhāṃ sakalpāṃ vā ṣaḍbhiraṅgairadhītya ca / ṣaṭkarmmanirato vipraḥ śrotriyo nāma dharmmavit,ekāṃ śākhāṃ sakalpāṃ vā ṣaḍbhiraṅgairadhītya ca / ṣaṭkarmmanirato vipraḥ śrotriyo nāma dharmmavit
+valc_1.27,guṇānusārato'kāri kulīnaścaiva maulikaḥ / vaṃśajaśca purā rājñā vallālena suniścitam,guṇānusārato'kāri kulīnaścaiva maulikaḥ / vaṃśajaśca purā rājñā vallālena suniścitam
+valc_1.28,iti vallālacarite varṇānāmutpattikathanam | atha pratigrāhi-saṃjñā-kāraṇa-kathanama | dhenuṃ svarṇamayīṃ yajñe viprebhyaḥ pradadau nṛpaḥ / dhenostasyāḥ svarṇamayyāśchedane patito'bhavat,iti vallālacarite varṇānāmutpattikathanam | atha pratigrāhi-saṃjñā-kāraṇa-kathanama | dhenuṃ svarṇamayīṃ yajñe viprebhyaḥ pradadau nṛpaḥ / dhenostasyāḥ svarṇamayyāśchedane patito'bhavat
+valc_1.29,tato nirvvāsito rājñā kaścana svarṇakārakaḥ / viprāḥ pratigrahājjātāḥ sarvvadharmmabahiṣkṛtāḥ,tato nirvvāsito rājñā kaścana svarṇakārakaḥ / viprāḥ pratigrahājjātāḥ sarvvadharmmabahiṣkṛtāḥ
+valc_1.30,iti pratigrāhikāraṇam | atha pratigrāhi-saṃjñakānāṃ sagrāmi-nāmāni | śaṅkare pītamuṇḍī ca gaḍopi ca divākaraḥ / guḍo dāḍakanāmā ca dokaḍiścaiva pippalī,iti pratigrāhikāraṇam | atha pratigrāhi-saṃjñakānāṃ sagrāmi-nāmāni | śaṅkare pītamuṇḍī ca gaḍopi ca divākaraḥ / guḍo dāḍakanāmā ca dokaḍiścaiva pippalī
+valc_1.31,vandyo mārttaṇḍanāmā ca brāhmaṇo nāma nāmataḥ / āyāniśca gaṇāyiśca hāḍo gopī ca vandyajāḥ,vandyo mārttaṇḍanāmā ca brāhmaṇo nāma nāmataḥ / āyāniśca gaṇāyiśca hāḍo gopī ca vandyajāḥ
+valc_1.32,māṣo dokaḍināmā ca rāyo ca madhusūdanaḥ / kuśiko yavanāmā ca haḍo nārāyaṇo 'pi ca,māṣo dokaḍināmā ca rāyo ca madhusūdanaḥ / kuśiko yavanāmā ca haḍo nārāyaṇo 'pi ca
+valc_1.33,mahintā dividho nāma dāvāriścaiva keśavaḥ / caṭṭaḥ śakunināmā ca tailavāṭīrnayārikaḥ,mahintā dividho nāma dāvāriścaiva keśavaḥ / caṭṭaḥ śakunināmā ca tailavāṭīrnayārikaḥ
+valc_1.34,kundo viśveśvaro nāma vandyajo viṭhusaṃjñakaḥ / ghoṣajau bhrātarāvetau madanaviśvarūpakau,kundo viśveśvaro nāma vandyajo viṭhusaṃjñakaḥ / ghoṣajau bhrātarāvetau madanaviśvarūpakau
+valc_1.36,gāṅgulirhāsyanāmā ca pūtirgautamasaṃjñakaḥ / parāśarākhyaḥ śimlī ca śaṅkaro ḍiṇḍisaṃjñakaḥ // valc_1.35 / amī viprakulodbhatūā godānaṃ jagṛhurdvijāḥ / teṣāṃ sambandhamātreṇa paṅke gauriva sīdati,gāṅgulirhāsyanāmā ca pūtirgautamasaṃjñakaḥ / parāśarākhyaḥ śimlī ca śaṅkaro ḍiṇḍisaṃjñakaḥ // valc_1.35 / amī viprakulodbhatūā godānaṃ jagṛhurdvijāḥ / teṣāṃ sambandhamātreṇa paṅke gauriva sīdati
+valc_1.37,sambandhe bhojane caiva dāne yajñe tathaiva ca / vidvadbhiḥ śrāddhakāle ca varjjyā ete punaḥ punaḥ,sambandhe bhojane caiva dāne yajñe tathaiva ca / vidvadbhiḥ śrāddhakāle ca varjjyā ete punaḥ punaḥ
+valc_1.38,iti pratigrāhiṇāṃ nāmādayaḥ | atha pratigrāhisutānāṃ vivāhakathanam | gaṇakanyā vaśiṣṭhena ṭoṭena śakuneḥ sutāḥ / hāḍkanyā dāyikena kubero hāsyajāpatiḥ,iti pratigrāhiṇāṃ nāmādayaḥ | atha pratigrāhisutānāṃ vivāhakathanam | gaṇakanyā vaśiṣṭhena ṭoṭena śakuneḥ sutāḥ / hāḍkanyā dāyikena kubero hāsyajāpatiḥ
+valc_1.39,cakrapāṇināpi kanyā gṛhītā dhanalobhataḥ / viṭhusutāpatirbhūtvā caṭṭajaḥ kulabhūṣaṇaḥ / pratigrāhisutodvāhāt ṣaḍete vaṃśajāḥ smṛtāḥ,cakrapāṇināpi kanyā gṛhītā dhanalobhataḥ / viṭhusutāpatirbhūtvā caṭṭajaḥ kulabhūṣaṇaḥ / pratigrāhisutodvāhāt ṣaḍete vaṃśajāḥ smṛtāḥ
+valc_1.40,śrotriyāya sutāṃ dattvā kulīno vaṃśajaḥ punaḥ,śrotriyāya sutāṃ dattvā kulīno vaṃśajaḥ punaḥ
+valc_1.41,grāmaṃ labdhvā ca vallālāt kauṇḍilyastatpracāritaḥ / yavagrāmī kaḍāro ca kauṇḍilyo vaiduḍīstathā,grāmaṃ labdhvā ca vallālāt kauṇḍilyastatpracāritaḥ / yavagrāmī kaḍāro ca kauṇḍilyo vaiduḍīstathā
+valc_1.42,iti pratigrāhisutānāṃ vivāhakathanam | atha pañcagotrīyānāṃ sagrāmi-nāmādi-kathanam | atha śāṇḍilyagotrasya bhaṭṭanārāyaṇasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni | ādau vandyo varāhaḥ syāt rāmo gaḍgaḍistathā / nṛpaḥ syāt keśaraścaiva nānaḥ kusumakaulikaḥ,iti pratigrāhisutānāṃ vivāhakathanam | atha pañcagotrīyānāṃ sagrāmi-nāmādi-kathanam | atha śāṇḍilyagotrasya bhaṭṭanārāyaṇasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni | ādau vandyo varāhaḥ syāt rāmo gaḍgaḍistathā / nṛpaḥ syāt keśaraścaiva nānaḥ kusumakaulikaḥ
+valc_1.43,vāṭuḥ syāt pārihālosau kulabhirguināmakaḥ / gaṇo ghoṣalitāṃ prāptaḥ seyuḥ śāṇḍīśvarīstathā,vāṭuḥ syāt pārihālosau kulabhirguināmakaḥ / gaṇo ghoṣalitāṃ prāptaḥ seyuḥ śāṇḍīśvarīstathā
+valc_1.44,"vuḍomāścarakaścaiva, vaṭavyālo vikarttanaḥ / vasurāyistathā nīlaḥ kaḍyālo madhusūdanaḥ","vuḍomāścarakaścaiva, vaṭavyālo vikarttanaḥ / vasurāyistathā nīlaḥ kaḍyālo madhusūdanaḥ"
+valc_1.45,kuśī ca koyanāmā ca kulisā caiva vāsukaḥ / ākāśo mādhavo dīrghagrāmī caiva mahāmatiḥ,kuśī ca koyanāmā ca kulisā caiva vāsukaḥ / ākāśo mādhavo dīrghagrāmī caiva mahāmatiḥ
+valc_1.46,ete ṣoḍaśa śāṇḍilyāḥ kathitā rājapūjitāḥ / tataḥ kāśyapa-gotrīya-dakṣa-vaṃśaśca kathyate,ete ṣoḍaśa śāṇḍilyāḥ kathitā rājapūjitāḥ / tataḥ kāśyapa-gotrīya-dakṣa-vaṃśaśca kathyate
+valc_1.47,atha kāśyapagotrasya dakṣasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni | dhīro 'bhavat guḍīgrāmī nīraḥ syādāmarūlikaḥ / bhūriṣṭālaḥ śubhaścaiva śambhuḥ syāttailavāṭikaḥ,atha kāśyapagotrasya dakṣasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni | dhīro 'bhavat guḍīgrāmī nīraḥ syādāmarūlikaḥ / bhūriṣṭālaḥ śubhaścaiva śambhuḥ syāttailavāṭikaḥ
+valc_1.48,kautukaḥ pītamuṇḍī syāt caṭṭagrāmī sulocanaḥ / palaśāyī pālunāmā haḍḥkāko matastathā,kautukaḥ pītamuṇḍī syāt caṭṭagrāmī sulocanaḥ / palaśāyī pālunāmā haḍḥkāko matastathā
+valc_1.49,poḍāriḥ kṛṣṇasaṃjño 'sau pāladhī rāmanāmakaḥ / jananāmā koyāriḥ syāt parkkaṭirvanamālikaḥ,poḍāriḥ kṛṣṇasaṃjño 'sau pāladhī rāmanāmakaḥ / jananāmā koyāriḥ syāt parkkaṭirvanamālikaḥ
+valc_1.50,simalāyī śrīhariḥ syāt jaṭaḥ pūṣalikastathā / bhaṭṭagrāmī śaśidharo mūlagrāmī ca keśavaḥ / ete ṣoḍaśa bhūdevāḥ jñeyāḥ kāśyapasaṃjñakāḥ,simalāyī śrīhariḥ syāt jaṭaḥ pūṣalikastathā / bhaṭṭagrāmī śaśidharo mūlagrāmī ca keśavaḥ / ete ṣoḍaśa bhūdevāḥ jñeyāḥ kāśyapasaṃjñakāḥ
+valc_1.51,atha bharadvājagotrasya śrīharṣasya vaṃśadharāṇām gāṁināmāni | dhāṁdunāmā mukhaiṭiḥ syāt janaḥ syāddīnasāyikaḥ / nānaḥ sāhariko jñeyo rāyī ca rāmanāmakaḥ,atha bharadvājagotrasya śrīharṣasya vaṃśadharāṇām gāṁināmāni | dhāṁdunāmā mukhaiṭiḥ syāt janaḥ syāddīnasāyikaḥ / nānaḥ sāhariko jñeyo rāyī ca rāmanāmakaḥ
+valc_1.52,śrīharṣasya sutā ete bharadvājakulodbhavāḥ / sarvvadeśeṣu viditamagravartacatuṣṭayam,śrīharṣasya sutā ete bharadvājakulodbhavāḥ / sarvvadeśeṣu viditamagravartacatuṣṭayam
+valc_1.53,atha sāvarṇagotrasya vedagarbhasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni | gāṅgulī halanāmā ca kundo rājyadharastathā / vaśiṣṭhaḥ siddhalo jñeyo dāyī ca madano bhavat,atha sāvarṇagotrasya vedagarbhasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni | gāṅgulī halanāmā ca kundo rājyadharastathā / vaśiṣṭhaḥ siddhalo jñeyo dāyī ca madano bhavat
+valc_1.54,viśvarūpastathā nandī vāligrāmī kumārakaḥ / yogī siyāriko jñeyaḥ puṃsiko rāmanāmakaḥ,viśvarūpastathā nandī vāligrāmī kumārakaḥ / yogī siyāriko jñeyaḥ puṃsiko rāmanāmakaḥ
+valc_1.55,dakṣaḥ sākaṭasaṃjño 'sau pārī ca madhusūdanaḥ / ghaṇṭāgrāmī mādhavaśca nāyārī ca guṇākaraḥ / ete putrā mahāprājñāḥ sāvarṇā dvādaśa smṛtāḥ,dakṣaḥ sākaṭasaṃjño 'sau pārī ca madhusūdanaḥ / ghaṇṭāgrāmī mādhavaśca nāyārī ca guṇākaraḥ / ete putrā mahāprājñāḥ sāvarṇā dvādaśa smṛtāḥ
+valc_1.56,atha vātsyagotrasya chāndaḍsya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni | ravirmahintā surabhiśca ghoṣaḥ kaviḥ pṛthivyāṃ khalu śimbalālaḥ / mahāyaśā vāpulikaśca piplī dhīraśca pūtirnanu śaṅkarākhyaḥ,atha vātsyagotrasya chāndaḍsya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni | ravirmahintā surabhiśca ghoṣaḥ kaviḥ pṛthivyāṃ khalu śimbalālaḥ / mahāyaśā vāpulikaśca piplī dhīraśca pūtirnanu śaṅkarākhyaḥ
+valc_1.57,viśvambharo 'bhūt khalu pūrbbagrāmī vātsyāśca tādarthanivāsadeśāḥ śrīśrīdharobhūt khalu kāñjivillī nārāyaṇo nāma ca kāñjiyārī / cautkhaṇḍiko nāma guṇākaraḥ syāt mano dīghālo bhuvi rudratulyaḥ,viśvambharo 'bhūt khalu pūrbbagrāmī vātsyāśca tādarthanivāsadeśāḥ śrīśrīdharobhūt khalu kāñjivillī nārāyaṇo nāma ca kāñjiyārī / cautkhaṇḍiko nāma guṇākaraḥ syāt mano dīghālo bhuvi rudratulyaḥ
+valc_1.58,atha gauṇakulīnānāmullekhanam | dīrghāṅgī pāriḥ kulabhī poḍārī rāiḥ keśarī / ghaṇṭā ḍiṇḍiḥ pītamuṇḍīr mahintā guḍpippalī / haḍśca gaḍgaḍiścaiva ime gauṇāḥ prakīrttitāḥ / ataḥparaṃ viśeṣaṃ yadatraiva varṇyate mayā,atha gauṇakulīnānāmullekhanam | dīrghāṅgī pāriḥ kulabhī poḍārī rāiḥ keśarī / ghaṇṭā ḍiṇḍiḥ pītamuṇḍīr mahintā guḍpippalī / haḍśca gaḍgaḍiścaiva ime gauṇāḥ prakīrttitāḥ / ataḥparaṃ viśeṣaṃ yadatraiva varṇyate mayā
+valc_1.59,ekadā rājavallālaḥ kaulinya-sthāpanāya ca / āmantrayāmāsa viprān sabhārohaṇa-karmmaṇi,ekadā rājavallālaḥ kaulinya-sthāpanāya ca / āmantrayāmāsa viprān sabhārohaṇa-karmmaṇi
+valc_1.60,nityakarmmāṇi niṣpādya tatastanniścite 'hani / āyayurbrāhmaṇāḥ sarvve sabhāyāṃ nṛpasannidhau,nityakarmmāṇi niṣpādya tatastanniścite 'hani / āyayurbrāhmaṇāḥ sarvve sabhāyāṃ nṛpasannidhau
+valc_1.61,kecit praharamadhye ca sārddhapraharamadhyataḥ / sārddhadviprahare ke vā yayurnṛpatisannidhim,kecit praharamadhye ca sārddhapraharamadhyataḥ / sārddhadviprahare ke vā yayurnṛpatisannidhim
+valc_1.62,tatastu matimān rājā vivicya dvija-ceṣṭitān / kaulīnyādiyathāyogyaṃ tebhyastatra dadau mudā,tatastu matimān rājā vivicya dvija-ceṣṭitān / kaulīnyādiyathāyogyaṃ tebhyastatra dadau mudā
+valc_1.63,sārddhadvipraharātīte sabhāyāmāgatāstu ye / te samparṇūdharmma-niṣṭhāḥ kaulīnyaṃ lebhire dvijāḥ,sārddhadvipraharātīte sabhāyāmāgatāstu ye / te samparṇūdharmma-niṣṭhāḥ kaulīnyaṃ lebhire dvijāḥ
+valc_1.64,ye sārddhaprahare prāptāḥ śrotriyāste prakīrttitāḥ / babhūrgauṇakulīnāste yāmāntaragatāstu ye,ye sārddhaprahare prāptāḥ śrotriyāste prakīrttitāḥ / babhūrgauṇakulīnāste yāmāntaragatāstu ye
+valc_1.65,kālenādiśrotriyeṣu viśuddheṣu niveśitāḥ / āsan gauṇāśca vikhyātāḥ kaṣṭaśrotriyasaṃjñayā,kālenādiśrotriyeṣu viśuddheṣu niveśitāḥ / āsan gauṇāśca vikhyātāḥ kaṣṭaśrotriyasaṃjñayā
+valc_1.66,yathā gauṇāstathā kaṣṭā heyā eva samaṃ sadā / iti rāḍhīyaviprāṇāṃ kathitaḥ kulaniścayaḥ,yathā gauṇāstathā kaṣṭā heyā eva samaṃ sadā / iti rāḍhīyaviprāṇāṃ kathitaḥ kulaniścayaḥ
+valc_1.67,iti rāḍhīyaviprāṇām kaulīnyādiprāptikathanam / atha varendravaṃśakathanam / kāśyape 'ṣṭādaśa jñeyāḥ śāṇḍilyeṣu caturdaśa / caturvviṃśatirvātsyānām bharadvāje tathāvidhaḥ,iti rāḍhīyaviprāṇām kaulīnyādiprāptikathanam / atha varendravaṃśakathanam / kāśyape 'ṣṭādaśa jñeyāḥ śāṇḍilyeṣu caturdaśa / caturvviṃśatirvātsyānām bharadvāje tathāvidhaḥ
+valc_1.68,sāvarṇe viṃśatirjñeyāḥ kathitāḥ pañcagotrakāḥ / teṣāṃ grāmī savistāraṃ kathyate ca yathākramam,sāvarṇe viṃśatirjñeyāḥ kathitāḥ pañcagotrakāḥ / teṣāṃ grāmī savistāraṃ kathyate ca yathākramam
+valc_1.69,atha kāśyapagotrasya kṛpānidhervaṃśadharāṇām gāṁināmāni / karañjo bhāduḍī maitro bālayaṣṭikakeralau / madhugrāmī balīhārī moyālī bījakuñjakaḥ,atha kāśyapagotrasya kṛpānidhervaṃśadharāṇām gāṁināmāni / karañjo bhāduḍī maitro bālayaṣṭikakeralau / madhugrāmī balīhārī moyālī bījakuñjakaḥ
+valc_1.70,koṭiḥ sarvvagrāmakoṭiḥ pareśaścaiva dhosakaḥ / bhadrayāmī cāśrukoṭiḥ śaragrāmī ca viśrutaḥ / velagrāmī camagrāmau vaṃśajāśca kṛpānidheḥ,koṭiḥ sarvvagrāmakoṭiḥ pareśaścaiva dhosakaḥ / bhadrayāmī cāśrukoṭiḥ śaragrāmī ca viśrutaḥ / velagrāmī camagrāmau vaṃśajāśca kṛpānidheḥ
+valc_1.71,atha śāṇḍilyagotrasya dāmodarasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni / rudravāgcī sādhuvāgcī lāhiḍī campaṭistathā / nandanāvāṭī kālindī caṭṭagrāmī ca pūṣaṇaḥ,atha śāṇḍilyagotrasya dāmodarasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni / rudravāgcī sādhuvāgcī lāhiḍī campaṭistathā / nandanāvāṭī kālindī caṭṭagrāmī ca pūṣaṇaḥ
+valc_1.72,śiharirviśī matsyāśī veluḍīścampasaṃjñakaḥ / suvarṇatoṭaḥ śāṇḍilyodāmodarasya vaṃśajāḥ,śiharirviśī matsyāśī veluḍīścampasaṃjñakaḥ / suvarṇatoṭaḥ śāṇḍilyodāmodarasya vaṃśajāḥ
+valc_1.73,atha vātsyagotrasya dharādharasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni /saṃyāminī bhīmakālī bhaṭṭaśālī ca kuḍmuḍiḥ,atha vātsyagotrasya dharādharasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni /saṃyāminī bhīmakālī bhaṭṭaśālī ca kuḍmuḍiḥ
+valc_1.74,bhāḍiyālaḥ kāmakālī vātsyagrāmī ca lakṣakaḥ / voḍgrāmī jāmarūkhī kālīgrāmī kalīharaḥ,bhāḍiyālaḥ kāmakālī vātsyagrāmī ca lakṣakaḥ / voḍgrāmī jāmarūkhī kālīgrāmī kalīharaḥ
+valc_1.75,śītalī dhosalī caiva tāluḍī kukkuṭī tathā / nidrālī cākṣuṣagrāmī deuli siharī tathā,śītalī dhosalī caiva tāluḍī kukkuṭī tathā / nidrālī cākṣuṣagrāmī deuli siharī tathā
+valc_1.76,prauṇḍrīkākṣiḥ śrutavaṭī caturāndī tathā smṛtaḥ / kālindī vātsyagotrasya dharādharasya vaṃśajāḥ,prauṇḍrīkākṣiḥ śrutavaṭī caturāndī tathā smṛtaḥ / kālindī vātsyagotrasya dharādharasya vaṃśajāḥ
+valc_1.70,atha bharadvājagotrasya gautamasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni / bhādaḍo lāḍḍela-jhāmā jhāmālī jhampaṭī ca vā / urttivāhī ugrarekhī ākhu-ratnābalī khaniḥ,atha bharadvājagotrasya gautamasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni / bhādaḍo lāḍḍela-jhāmā jhāmālī jhampaṭī ca vā / urttivāhī ugrarekhī ākhu-ratnābalī khaniḥ
+valc_1.78,gosvāśirāthaḥ pisvīni ceṅgā cākhuri pippalī / viśālā kāñcanagrāmī asṛk śākoṭakastathā,gosvāśirāthaḥ pisvīni ceṅgā cākhuri pippalī / viśālā kāñcanagrāmī asṛk śākoṭakastathā
+valc_1.79,kṣetragrāmī rājagrāmī nandīgrāmī ca jadhyalaḥ / puktirvṛhatī gotreṣu bharadvājeṣu gotamāt,kṣetragrāmī rājagrāmī nandīgrāmī ca jadhyalaḥ / puktirvṛhatī gotreṣu bharadvājeṣu gotamāt
+valc_1.80,atha sāvarṇagotrasya parāśarasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni / siṃhaḍālaka unduḍī śṛṅgī pākaḍī ledhuḍī / dhundhuḍī tātoyā setuḥ kapālī lomapeṭarau,atha sāvarṇagotrasya parāśarasya vaṃśadharāṇāṃ gāṁināmāni / siṃhaḍālaka unduḍī śṛṅgī pākaḍī ledhuḍī / dhundhuḍī tātoyā setuḥ kapālī lomapeṭarau
+valc_1.81,pañcavaṭī khaṇḍavaṭī nikaḍiśca samudrakaḥ / puṇḍariko yaśogrāmī ketugrāmī ca viśrutaḥ,pañcavaṭī khaṇḍavaṭī nikaḍiśca samudrakaḥ / puṇḍariko yaśogrāmī ketugrāmī ca viśrutaḥ
+valc_1.82,puṣpapo bhāduṣī caiva varendrā gāṁisaṃjñakāḥ / munikalpā amī jātā sāvarṇeṣu parāśarāt,puṣpapo bhāduṣī caiva varendrā gāṁisaṃjñakāḥ / munikalpā amī jātā sāvarṇeṣu parāśarāt
+valc_1.83,atha vaidikānāṃ kaulinyādivihīnatvakāraṇam | vaidikā brāhmaṇā āsan vaṇijāṃ pakṣapātiṇaḥ / tatastānsadasi krodhānnājuhāva mahīpatiḥ,atha vaidikānāṃ kaulinyādivihīnatvakāraṇam | vaidikā brāhmaṇā āsan vaṇijāṃ pakṣapātiṇaḥ / tatastānsadasi krodhānnājuhāva mahīpatiḥ
+valc_1.84,nākāṅkṣannabhihāraṃ te rājadattaṃ tapodhanāḥ / brāhmaṇāḥ brahmavidvāṃso vaidikā iti kecana,nākāṅkṣannabhihāraṃ te rājadattaṃ tapodhanāḥ / brāhmaṇāḥ brahmavidvāṃso vaidikā iti kecana
+valc_1.85,iti vaidikānāṃ kaulīnyādirāhityakathanam / atha kānyakubjāgata-kāyasyānāṃ nāmagotrāṇi / kāśyape gotre sañjāto dakṣanāmā mahāmatiḥ / tasya dāso gautamasya gotre daśaratho vasuḥ,iti vaidikānāṃ kaulīnyādirāhityakathanam / atha kānyakubjāgata-kāyasyānāṃ nāmagotrāṇi / kāśyape gotre sañjāto dakṣanāmā mahāmatiḥ / tasya dāso gautamasya gotre daśaratho vasuḥ
+valc_1.86,śāṇḍilyagotre saṃbhūte bhaṭṭanārāyaṇaḥ kvatī / tasya saukālino dāso ghoṣajo makarandakaḥ,śāṇḍilyagotre saṃbhūte bhaṭṭanārāyaṇaḥ kvatī / tasya saukālino dāso ghoṣajo makarandakaḥ
+valc_1.87,bharadvājeṣu vikhyātaḥ śrīharṣo munisattamaḥ / dāsastasya virāṭākhyaḥ guhakaḥ kāśyapaḥ smṛtaḥ,bharadvājeṣu vikhyātaḥ śrīharṣo munisattamaḥ / dāsastasya virāṭākhyaḥ guhakaḥ kāśyapaḥ smṛtaḥ
+valc_1.88,sāvarṇagotro nirdiṣṭo vedagarbhastapodhanaḥ / tasya dāso mitravaṃśo viśvāmitrasya gotrakaḥ / kālidāsa iti khyātaḥ śūdravaṃśasamudbhavaḥ,sāvarṇagotro nirdiṣṭo vedagarbhastapodhanaḥ / tasya dāso mitravaṃśo viśvāmitrasya gotrakaḥ / kālidāsa iti khyātaḥ śūdravaṃśasamudbhavaḥ
+valc_1.89,vātsyagotreṣu sambhūtaḥ chāndaḍ iti saṃjñitaḥ / maudgalyagotrakodattaḥ puruṣottamasaṃjñakaḥ / eteṣāṃ rakṣaṇārthāya svāgato gauḍhmaṇḍalam,vātsyagotreṣu sambhūtaḥ chāndaḍ iti saṃjñitaḥ / maudgalyagotrakodattaḥ puruṣottamasaṃjñakaḥ / eteṣāṃ rakṣaṇārthāya svāgato gauḍhmaṇḍalam
+valc_1.90,ye ghoṣavasumitrāstu kulīnāḥ sarvva eva te / deva-dattau senasiṃghau pālitaśca karo guhaḥ / dāsaśca madhyamā aṣṭau dvisaptatirgharāstataḥ,ye ghoṣavasumitrāstu kulīnāḥ sarvva eva te / deva-dattau senasiṃghau pālitaśca karo guhaḥ / dāsaśca madhyamā aṣṭau dvisaptatirgharāstataḥ
+valc_1.91,aśīti rmaulikā rājavallālasena-sammatāḥ / dvisaptatirgharā ye te kāyastheṣvadhamāḥ smṛtāḥ,aśīti rmaulikā rājavallālasena-sammatāḥ / dvisaptatirgharā ye te kāyastheṣvadhamāḥ smṛtāḥ
+valc_1.92,atha guṇavatkāyasthapraśaṃsā / śūdrāstu ye dānaparā bhavanti vratānvitā vipraparāyaṇāśca / annaṃ hi teṣāṃ satataṃ subhojyaṃ bhavet dvijair dṛṣṭam idaṃ purātanaiḥ,atha guṇavatkāyasthapraśaṃsā / śūdrāstu ye dānaparā bhavanti vratānvitā vipraparāyaṇāśca / annaṃ hi teṣāṃ satataṃ subhojyaṃ bhavet dvijair dṛṣṭam idaṃ purātanaiḥ

vrittamalastuti_clean.csv

@@ -0,0 +1,155 @@
+id,sanskrit,sanskrit_devanagari
+JVms_1,Jñānaśrīmitra: Vṛttamālāstuti # Text vṛttaṃ samam ardhasamaṃ viṣamaṃ cety āmananti vāgīśaḥ trividhaṃ parārthavidhaye samāsato vyāsato 'nantam,ज्ञानश्रीमित्र: वृत्तमालास्तुति # तेxत् वृत्तं समम् अर्धसमं विषमं चेत्य् आमनन्ति वागीशः त्रिविधं परार्थविधये समासतो व्यासतो ऽनन्तम्
+JVms_2,pratiniyatākṛtirūḍhaṃ varamunibhir yatra nāma saṃgītam chandaḥ padaṃ ca paramaṃ sphurati yathāvividhavinyāsaiḥ,प्रतिनियताकृतिरूढं वरमुनिभिर् यत्र नाम संगीतम् छन्दः पदं च परमं स्फुरति यथाविविधविन्यासैः
+JVms_3,pratirūpadarśanād api śakyāḥ sakalakrameṇa gurulaghavaḥ vigaṇayituṃ dhīmadbhiḥ kim aparam atrānuyogena,प्रतिरूपदर्शनाद् अपि शक्याः सकलक्रमेण गुरुलघवः विगणयितुं धीमद्भिः किम् अपरम् अत्रानुयोगेन
+JVms_4,prabhavatu vibhramahataye vicintyamānaṃ tad ādarād bhavatām sukṛtimukhābhijanānāṃ vācāṃ nijam ekam ābharaṇam,प्रभवतु विभ्रमहतये विचिन्त्यमानं तद् आदराद् भवताम् सुकृतिमुखाभिजनानां वाचां निजम् एकम् आभरणम्
+JVms_5,dhīgī- śrī- ṇām,धीगी- श्री- णाम्
+JVms_6,nijaikabhūḥ vibhāti yā,निजैकभूः विभाति या
+JVms_7,tadguṇāśaṃsibhiḥ sevyate cāniśam,तद्गुणाशंसिभिः सेव्यते चानिशम्
+JVms_8,samāśrayaskhalanmalaiḥ surāsurādiṣūdgataiḥ,समाश्रयस्खलन्मलैः सुरासुरादिषूद्गतैः
+JVms_9,naikabhavīyābhyāsavivṛddham bodhaviśeṣaṃ sādhu dadhānaiḥ,नैकभवीयाभ्यासविवृद्धम् बोधविशेषं साधु दधानैः
+JVms_10,gītā gāyatrīva cchandaḥsv ādyā sadbhiḥ vṛttaṃ bhāvi śreyo yasyāṃ sad vā vaiśvam,गीता गायत्रीव च्छन्दःस्व् आद्या सद्भिः वृत्तं भावि श्रेयो यस्यां सद् वा वैश्वम्
+JVms_11,nīlotpalapāṇer līlānilayasya śāstur jayatīyaṃ mūrtis tanumadhyā,नीलोत्पलपाणेर् लीलानिलयस्य शास्तुर् जयतीयं मूर्तिस् तनुमध्या
+JVms_12,prasīda bhagavan vilokaya manāk jaḍaṃ janam imaṃ tvadekaśaraṇam,प्रसीद भगवन् विलोकय मनाक् जडं जनम् इमं त्वदेकशरणम्
+JVms_13,jājvalīti śāsanaṃ tvāṃ sametya saugatam sūryadhāma duḥsahaṃ sātirekam uṣṇi hi,जाज्वलीति शासनं त्वां समेत्य सौगतम् सूर्यधाम दुःसहं सातिरेकम् उष्णि हि
+JVms_14,dadhaty api nikāmaṃ kumāralalitāni tanus tava jinānāṃ kumāra lalitaiva,दधत्य् अपि निकामं कुमारललितानि तनुस् तव जिनानां कुमार ललितैव
+JVms_15,jāyate janarāśer yām anusmarato 'pi nirdhutādharabhāvam ūrdhvagāmi ca rūpam,जायते जनराशेर् याम् अनुस्मरतो ऽपि निर्धुताधरभावम् ऊर्ध्वगामि च रूपम्
+JVms_16,yadguṇastutivistarād astasaṅgam anuṣṭubhi dhīram ekam udīrayanty uttamaṃ padam udgatāḥ,यद्गुणस्तुतिविस्तराद् अस्तसङ्गम् अनुष्टुभि धीरम् एकम् उदीरयन्त्य् उत्तमं पदम् उद्गताः
+JVms_17,ghoramohatāmasāvaruddhabuddhilocanasya ratnayaṣṭidīpikeva yā samāny abhūj janasya,घोरमोहतामसावरुद्धबुद्धिलोचनस्य रत्नयष्टिदीपिकेव या समान्य् अभूज् जनस्य
+JVms_18,jagattrayātiśāyinīṃ munīndrasaṃpadaṃ prati sphuranty aśeṣanāyaka pramāṇikāpi saiva naḥ,जगत्त्रयातिशायिनीं मुनीन्द्रसंपदं प्रति स्फुरन्त्य् अशेषनायक प्रमाणिकापि सैव नः
+JVms_19,tīvrakleśaploṣadhvaṃsaprauḍhe vaṃśe saṃbuddhānām dhatte bhūṣāṃ bhātīyaṃ te 'mbhode yadvad vidyunmālā,तीव्रक्लेशप्लोषध्वंसप्रौढे वंशे संबुद्धानाम् धत्ते भूषां भातीयं ते ऽम्भोदे यद्वद् विद्युन्माला
+JVms_20,ketanadaṇḍaṃ dadhato 'dhyāpayituṃ nītim iva sadgurulīlā bhavato bhāti jaganmāṇavakam,केतनदण्डं दधतो ऽध्यापयितुं नीतिम् इव सद्गुरुलीला भवतो भाति जगन्माणवकम्
+JVms_21,trijagato nijagatiṃ prathayataḥ pṛthudhiyaḥ karatalaṃ tava calatkisalayaṃ tulayati,त्रिजगतो निजगतिं प्रथयतः पृथुधियः करतलं तव चलत्किसलयं तुलयति
+JVms_22,sādhigamaṃ samakālaṃ tattvaraseṣu vidhatte viśvam adhīśvara citraṃ citrapadā tava vāṇī,साधिगमं समकालं तत्त्वरसेषु विधत्ते विश्वम् अधीश्वर चित्रं चित्रपदा तव वाणी
+JVms_23,bṛhatyāṃ vibhūtyāṃ ta eke padanyāsam āsādayanti kṣaṇaṃ yatra te labdhalakṣyaḥ kaṭakṣo 'pi viśrāntim eti,बृहत्यां विभूत्यां त एके पदन्यासम् आसादयन्ति क्षणं यत्र ते लब्धलक्ष्यः कटक्षो ऽपि विश्रान्तिम् एति
+JVms_24,tvaddṛśaiva parimalanād bhavyatām iyam upagatā bhāti bhūmir iva janatā saṃtatāhitahalamukhī,त्वद्दृशैव परिमलनाद् भव्यताम् इयम् उपगता भाति भूमिर् इव जनता संतताहितहलमुखी
+JVms_25,varada sā hi saṃjanyate pariṇatis tayāsyāṃ yataḥ vacanabījam uptaṃ tvayā phalati śāntirūpaṃ phalam,वरद सा हि संजन्यते परिणतिस् तयास्यां यतः वचनबीजम् उप्तं त्वया फलति शान्तिरूपं फलम्
+JVms_26,kalayitum iha kaḥ śaktas tava khalu caritānīśa satamasi samaye toye bhujagaśiśusṛtānīva,कलयितुम् इह कः शक्तस् तव खलु चरितानीश सतमसि समये तोये भुजगशिशुसृतानीव
+JVms_27,kintūdasyati dhairyadhvasrī tvatkīrtiśrutijanmānandaḥ svaprauḍhipratipattinyastāṃ lokasyānanamudrām īśa,किन्तूदस्यति धैर्यध्वस्री त्वत्कीर्तिश्रुतिजन्मानन्दः स्वप्रौढिप्रतिपत्तिन्यस्तां लोकस्याननमुद्राम् ईश
+JVms_28,śrīniketa līlācaturaṃ te prāptapāra vidyācaraṇānām bhāti varṣma buddhātmajapaṅktau yadvad ambujanmasv aravindam,श्रीनिकेत लीलाचतुरं ते प्राप्तपार विद्याचरणानाम् भाति वर्ष्म बुद्धात्मजपङ्क्तौ यद्वद् अम्बुजन्मस्व् अरविन्दम्
+JVms_29,tvām udgītakulodayaśailaṃ prajñālokam upāyarathastham vande jāḍyavikhaṇḍanaśauṇḍaṃ trailokīnalinīsavitāram,त्वाम् उद्गीतकुलोदयशैलं प्रज्ञालोकम् उपायरथस्थम् वन्दे जाड्यविखण्डनशौण्डं त्रैलोकीनलिनीसवितारम्
+JVms_30,buddhasutānām abhyudayorvī bhāti bhṛśaṃ bhūtyā tava nātha śailaviśeṣasyeva śikhābhū rukmavatī ratnāṅkurakāntyā,बुद्धसुतानाम् अभ्युदयोर्वी भाति भृशं भूत्या तव नाथ शैलविशेषस्येव शिखाभू रुक्मवती रत्नाङ्कुरकान्त्या
+JVms_31,niḥśeṣas tava vijayadhvānaṃ tanvan bhrāmyati bhuvanoddyota sānandaḥ kṛtinivahaḥ svāmin viṣvag ghoṣaṇapaṇavo yadvat,निःशेषस् तव विजयध्वानं तन्वन् भ्राम्यति भुवनोद्द्योत सानन्दः कृतिनिवहः स्वामिन् विष्वग् घोषणपणवो यद्वत्
+JVms_32,vādivrātapravaraśiro'bja śrīdhāmnas te guṇamadhuyogāt dhīman dhīrān api mādayantī trailokī vāg vilasati mattā,वादिव्रातप्रवरशिरोऽब्ज श्रीधाम्नस् ते गुणमधुयोगात् धीमन् धीरान् अपि मादयन्ती त्रैलोकी वाग् विलसति मत्ता
+JVms_33,viśvacakravartināṃ jinānāṃ vaṃśabhūṣaṇe tvayi sphuṭaiva mlāyatīva sā kumāratākhyā yā mayūrasāriṇīṣyate tu,विश्वचक्रवर्तिनां जिनानां वंशभूषणे त्वयि स्फुटैव म्लायतीव सा कुमारताख्या या मयूरसारिणीष्यते तु
+JVms_34,nānāratnamarīcimālinī pronmīlannijakāntisaṃpadā pratyaṅgaṃ tava bhūṣaṇāvalī nītā śuddhavirāṭ parābhavam,नानारत्नमरीचिमालिनी प्रोन्मीलन्निजकान्तिसंपदा प्रत्यङ्गं तव भूषणावली नीता शुद्धविराट् पराभवम्
+JVms_35,pātu jagat tava tattvanayākhyānavidhau karavalgitakam vādipate vyatighaṭṭanato valguninādacaladvalayam,पातु जगत् तव तत्त्वनयाख्यानविधौ करवल्गितकम् वादिपते व्यतिघट्टनतो वल्गुनिनादचलद्वलयम्
+JVms_36,rūpaṃ te guṇagaṇam atha kīrtiṃ saṃvīkṣyākhilam idam atiśāyi bibhrāṇaṃ nijaviṣayaviśrāmaṃ mandaṃ triṣṭubhi jagad upajātam,रूपं ते गुणगणम् अथ कीर्तिं संवीक्ष्याखिलम् इदम् अतिशायि बिभ्राणं निजविषयविश्रामं मन्दं त्रिष्टुभि जगद् उपजातम्
+JVms_37,tanur atanudayādravopamasphuradanupamakāntisaṃtatiḥ janayati bhavato na kasya vā mudam adhipa samantabhadrikā,तनुर् अतनुदयाद्रवोपमस्फुरदनुपमकान्तिसंततिः जनयति भवतो न कस्य वा मुदम् अधिप समन्तभद्रिका
+JVms_38,śaradamṛtakarakaraśreṇīsamahimagatamalagaurīyam guṇasamuditir iva muktālī vilasati hṛdi bhavato vṛttā,शरदमृतकरकरश्रेणीसमहिमगतमलगौरीयम् गुणसमुदितिर् इव मुक्ताली विलसति हृदि भवतो वृत्ता
+JVms_39,gīyamānasumanaḥsumanasvajjātikīrtivijayeva taveyam bhāti dūratatasaurabhalobhasvāgatālipaṭalakvaṇitena,गीयमानसुमनःसुमनस्वज्जातिकीर्तिविजयेव तवेयम् भाति दूरततसौरभलोभस्वागतालिपटलक्वणितेन
+JVms_40,sphārāmodā madhunidhir adhikaṃ cūrṇaṃ cātuḥsamaṃ iva dadhatī nīlābjaśrīr dalasukhaśayanāsaṃparyāptabhramaravilasitā,स्फारामोदा मधुनिधिर् अधिकं चूर्णं चातुःसमं इव दधती नीलाब्जश्रीर् दलसुखशयनासंपर्याप्तभ्रमरविलसिता
+JVms_41,rūparasāyanabhāvanayā te vāsava eva paraṃ bahumānyaḥ yena cirāya nirastanimeṣaṃ labdham adodhakam ambakajātam,रूपरसायनभावनया ते वासव एव परं बहुमान्यः येन चिराय निरस्तनिमेषं लब्धम् अदोधकम् अम्बकजातम्
+JVms_42,haktyānataratnakirīṭacakrair ābaddhakarāñjalibhiḥ prahṛṣṭaiḥ dhanyaiḥ suciraṃ caraṇadvayī te vītānyavidheyam upasthiteyam,हक्त्यानतरत्नकिरीटचक्रैर् आबद्धकराञ्जलिभिः प्रहृष्टैः धन्यैः सुचिरं चरणद्वयी ते वीतान्यविधेयम् उपस्थितेयम्
+JVms_43,kim indravibhavair brahmaśriyā vā tato 'py atiśayinyā saṃpadā kim prasidhyati dhiyo 'dhīśa prakāmaṃ tvadaṅghrikamalasyopasthitaṃ cet,किम् इन्द्रविभवैर् ब्रह्मश्रिया वा ततो ऽप्य् अतिशयिन्या संपदा किम् प्रसिध्यति धियो ऽधीश प्रकामं त्वदङ्घ्रिकमलस्योपस्थितं चेत्
+JVms_44,tvatsaṃsevāvimukhaṃ janmadurge karmakleśau vivaśaṃ nāśam asmin saṃbhūyālaṃ nayato 'vaśyam ugrau vātormī potam ivāmbhodhimadhye,त्वत्संसेवाविमुखं जन्मदुर्गे कर्मक्लेशौ विवशं नाशम् अस्मिन् संभूयालं नयतो ऽवश्यम् उग्रौ वातोर्मी पोतम् इवाम्भोधिमध्ये
+JVms_45,dūradarśimanasām anāgasāṃ kāpi visphurati cittasaṃtatiḥ nirvirāmatamam ābhavaṃ bhavatparyupāsanamanorathoddhatā,दूरदर्शिमनसाम् अनागसां कापि विस्फुरति चित्तसंततिः निर्विरामतमम् आभवं भवत्पर्युपासनमनोरथोद्धता
+JVms_46,chede hṛdyā vibhramāṇāṃ caturṇāṃ tūrṇaprāptāv āryasatyāmṛtānām puṇyāvasthā tvatkaṭākṣekṣane 'pi prauḍhaprajñāśālinī kāpy udeti,छेदे हृद्या विभ्रमाणां चतुर्णां तूर्णप्राप्ताव् आर्यसत्यामृतानाम् पुण्यावस्था त्वत्कटाक्षेक्षने ऽपि प्रौढप्रज्ञाशालिनी काप्य् उदेति
+JVms_47,kīrtir artikarttaras tava stavastomasadmano 'tisadmanohṛtaḥ sāndracandracandrikārdracandanaśyeny alaṅkaroty alaṃ diśo daśa,कीर्तिर् अर्तिकर्त्तरस् तव स्तवस्तोमसद्मनो ऽतिसद्मनोहृतः सान्द्रचन्द्रचन्द्रिकार्द्रचन्दनश्येन्य् अलङ्करोत्य् अलं दिशो दश
+JVms_48,abhyudgatānekaśikhābhir uccais tvatsaṃśrayād dustyajasattvadṛṣṭiḥ pradhvasram anvañcati śailamūrtis tīvrendravajrāhatidāriteva,अभ्युद्गतानेकशिखाभिर् उच्चैस् त्वत्संश्रयाद् दुस्त्यजसत्त्वदृष्टिः प्रध्वस्रम् अन्वञ्चति शैलमूर्तिस् तीव्रेन्द्रवज्राहतिदारितेव
+JVms_49,virūḍhadharmādhipabhāvabhavyapratuṅgasiṃhāsanasaṃniṣaṇṇam upāsate kāntiśivāḥ śivāpatyupendravajrāyudhavedhasas tvām,विरूढधर्माधिपभावभव्यप्रतुङ्गसिंहासनसंनिषण्णम् उपासते कान्तिशिवाः शिवापत्युपेन्द्रवज्रायुधवेधसस् त्वाम्
+JVms_50,anantarodbhāvitalakṣaṇāḍhyau pādau bhavetām api gocarau te yāsāṃ dṛśaḥ śravyayatiprapañcau dhanyāḥ surāṇām upajātayas tāḥ,अनन्तरोद्भावितलक्षणाढ्यौ पादौ भवेताम् अपि गोचरौ ते यासां दृशः श्रव्ययतिप्रपञ्चौ धन्याः सुराणाम् उपजातयस् ताः
+JVms_51,asaṃśayaṃ tvām apareṣu satsv api prakāmasarvātmaguṇānuhāriṣu ananyasādhāraṇayā dhiyādhipā uśanti vaṃśastham anaṅgajiṣṇavaḥ,असंशयं त्वाम् अपरेषु सत्स्व् अपि प्रकामसर्वात्मगुणानुहारिषु अनन्यसाधारणया धियाधिपा उशन्ति वंशस्थम् अनङ्गजिष्णवः
+JVms_52,bālākṛtiṃ kāntavicitrabhūṣaṇaṃ hemābham akṣobhyasanāthaśekharam vāgīśvaraṃ vāgmatimūrtibhir name maunīndravaṃśābharānodayaśriyam,बालाकृतिं कान्तविचित्रभूषणं हेमाभम् अक्षोभ्यसनाथशेखरम् वागीश्वरं वाग्मतिमूर्तिभिर् नमे मौनीन्द्रवंशाभरानोदयश्रियम्
+JVms_53,ativistarair api girāṃ sugiro guṇapāram īyur adhinātha na te nijamodamātrajananīti nutiḥ pramitākṣarāpi subhagaiva mama,अतिविस्तरैर् अपि गिरां सुगिरो गुणपारम् ईयुर् अधिनाथ न ते निजमोदमात्रजननीति नुतिः प्रमिताक्षरापि सुभगैव मम
+JVms_54,dīpyamānākhilālaṅkṛtiślāghinī puṇyabhājāṃ mukhāmbhojalabdhodayā bhāratī bhāratīśa svabhāvojjvalā tvām upaiti svayaṃ sadguṇasragviṇī,दीप्यमानाखिलालङ्कृतिश्लाघिनी पुण्यभाजां मुखाम्भोजलब्धोदया भारती भारतीश स्वभावोज्ज्वला त्वाम् उपैति स्वयं सद्गुणस्रग्विणी
+JVms_55,bhaṅgaṃ nītās te pañcabāṇasya bāṇāḥ śānto dveṣāgnir mohajāḍyaṃ nirastam nātha trailokyānugrahavyagramūrte saṃpat saṃprāptā vaiśvadevī tvayaiva,भङ्गं नीतास् ते पञ्चबाणस्य बाणाः शान्तो द्वेषाग्निर् मोहज��ड्यं निरस्तम् नाथ त्रैलोक्यानुग्रहव्यग्रमूर्ते संपत् संप्राप्ता वैश्वदेवी त्वयैव
+JVms_56,saṃpūrṇo 'ntar guṇagaṇaratnaiś citrair ambhorāśer yatim atidhairyād dhatse saṃkleśāgnipraśamanasaddharmāmbhodhārāsārair jaladharamālālīlām,संपूर्णो ऽन्तर् गुणगणरत्नैश् चित्रैर् अम्भोराशेर् यतिम् अतिधैर्याद् धत्से संक्लेशाग्निप्रशमनसद्धर्माम्भोधारासारैर् जलधरमालालीलाम्
+JVms_57,tava puraḥ paramottama saṃmatāḥ pratibhayā vikalāḥ prativādinah sulabhamūkadaśā bahu manyante drutavilambitam apy uditaṃ vacaḥ,तव पुरः परमोत्तम संमताः प्रतिभया विकलाः प्रतिवादिनह् सुलभमूकदशा बहु मन्यन्ते द्रुतविलम्बितम् अप्य् उदितं वचः
+JVms_58,tritayam api pavitrayantī jagat tuhinakarakarāvadātadyutiḥ prabhavati bhavataś ca kīrtiś ciraṃ suragiriśirasaś ca mandākinī,त्रितयम् अपि पवित्रयन्ती जगत् तुहिनकरकरावदातद्युतिः प्रभवति भवतश् च कीर्तिश् चिरं सुरगिरिशिरसश् च मन्दाकिनी
+JVms_59,harati nitāntam iyaṃ tava kīrtiḥ kṛtihṛdayāni dayānijavāsa prasavacayena citeva samantād diśi diśi kundalatā dalatālam,हरति नितान्तम् इयं तव कीर्तिः कृतिहृदयानि दयानिजवास प्रसवचयेन चितेव समन्ताद् दिशि दिशि कुन्दलता दलतालम्
+JVms_60,dalayaty upāttaśobhāsamavāyo jagatām aghāni ko 'py eṣa kṛpābdhiḥ bahubuddhakoṭinirmāṇapaṭīyān dhṛtadharmadhātuvāgīśvaralīlaḥ,दलयत्य् उपात्तशोभासमवायो जगताम् अघानि को ऽप्य् एष कृपाब्धिः बहुबुद्धकोटिनिर्माणपटीयान् धृतधर्मधातुवागीश्वरलीलः
+JVms_61,pravikiratīva viyattaraṅgiṇītaralataraṅgaruco rucāṃ cayān vilasati śaśvad asir daśāntare tava yamunājalavīcimecakaḥ,प्रविकिरतीव वियत्तरङ्गिणीतरलतरङ्गरुचो रुचां चयान् विलसति शश्वद् असिर् दशान्तरे तव यमुनाजलवीचिमेचकः
+JVms_62,*manohārihārāvalīramyarūpaṃ kva nāthedṛśaṃ te surūpādhirāja kva tac cātidurdāntasattvapraśāntyai sphuradbhīmabhūṣābhujaṅgaprayātam*,*मनोहारिहारावलीरम्यरूपं क्व नाथेदृशं ते सुरूपाधिराज क्व तच् चातिदुर्दान्तसत्त्वप्रशान्त्यै स्फुरद्भीमभूषाभुजङ्गप्रयातम्*
+JVms_63,aviralamauktikaprakarabhūṣā harati na kasya cittam iyam īśa suruciramallikāsamayasevyapratinavamālinīva tava mūrtiḥ,अविरलमौक्तिकप्रकरभूषा हरति न कस्य चित्तम् इयम् ईश सुरुचिरमल्लिकासमयसेव्यप्रतिनवमालिनीव तव मूर्तिः
+JVms_64,tava nātha paraṃ yadi kāntisudhājaladhau śramam ujjhati jhātkṛtini śubharūpanirūpaṇalampaṭakaṃ parito 'ṭakam aṅga jagannayanam,तव नाथ परं यदि कान्तिसुधाजलधौ श्रमम् उज्झति झात्कृतिनि शुभरूपनिरूपणलम्पटकं परितो ऽटकम् अङ्ग जगन्नयनम्
+JVms_65,varada viratibhāñji vyaktam aṅgāny atibhava bhavitā no 'vaśyam eva tava vacanasudhāyāḥ pānapātraṃ śravaṇayugapuṭo 'yaṃ prītihetuḥ,वरद विरतिभाञ्जि व्यक्तम् अङ्गान्य् अतिभव भविता नो ऽवश्यम् एव तव वचनसुधायाः पानपात्रं श्रवणयुगपुटो ऽयं प्रीतिहेतुः
+JVms_66,vṛṇe varam imaṃ tvad ekam atulaprabhāva bhavatān na mādṛśajanaḥ bhavantam api yah śrayañ chamasudhāraseṣu viratir jaḍoddhatagatiḥ,वृणे वरम् इमं त्वद् एकम् अतुलप्रभाव भवतान् न मादृशजनः भवन्तम् अपि यह् श्रयञ् छमसुधारसेषु विरतिर् जडोद्धतगतिः
+JVms_67,tvatprasādasamudīrṇaśubhavaśād aṣṭabhedi sukham eva kṛtijanaḥ locanotsavavidhāsu tanubhṛtāṃ candra vartma samupaiti bhavabhidām,त्वत्प्रसादसमुदीर्णशुभवशाद् अष्टभेदि सुखम् एव कृतिजनः लोचनोत्सवविधासु तनुभृतां चन्द्र वर्त्म समुपैति भवभिदाम्
+JVms_68,sukhaduḥkhātiśayādihetujātair aviluptasmṛtayo bhavanti bhavyāḥ tava pādāśrayalabdhabuddhisārāḥ sakalāyām api vādirāja gatyām,सुखदुःखातिशयादिहेतुजातैर् अविलुप्तस्मृतयो भवन्ति भव्याः तव पादाश्रयलब्धबुद्धिसाराः सकलायाम् अपि वादिराज गत्याम्
+JVms_69,tava caraṇaparicaraṇarucīnāṃ kim api sukham udayati kṛtirūpam nikhilamalapaṭalavigamadīpraṃ prathitaguṇamahitamati jagatyām,तव चरणपरिचरणरुचीनां किम् अपि सुखम् उदयति कृतिरूपम् निखिलमलपटलविगमदीप्रं प्रथितगुणमहितमति जगत्याम्
+JVms_70,kaladhautakāntavapur uttamalīlaḥ paṭubhāratīvaraṭayā varivasyaḥ iha mañjughoṣa iti vaḥ prathito vyāj jinamānasaikanalinīkalahaṃsaḥ,कलधौतकान्तवपुर् उत्तमलीलः पटुभारतीवरटया वरिवस्यः इह मञ्जुघोष इति वः प्रथितो व्याज् जिनमानसैकनलिनीकलहंसः
+JVms_71,vicchedas triṣu yadi duḥsaheṣv amīṣu kleśeṣu sphuṭam aṇuśo 'pi duṣkaraḥ syāt prāpyeta kva nu khalu nātha mūrtir īdṛk trailokīnayanamanaḥpraharṣiṇīha,विच्छेदस् त्रिषु यदि दुःसहेष्व् अमीषु क्लेशेषु स्फुटम् अणुशो ऽपि दुष्करः स्यात् प्राप्येत क्व नु खलु नाथ मूर्तिर् ईदृक् त्रैलोकीनयनमनःप्रहर्षिणीह
+JVms_72,payonidhau viratim apāṃ vidhāya ca sphuranmahākiraṇakalāparatnadhau bhavādṛśāṃ vapuṣi ca kāntisaṃtatiḥ samīkṣyate yadi rucireyam īdṛśī,पयोनिधौ विरतिम् अपां विधाय च स्फुरन्महाकिरणकलापरत्नधौ भवादृशां वपुषि च कान्तिसंततिः समीक्ष्यते यदि रुचिरेयम् ईदृशी
+JVms_73,mandradhvānair yāmṛtadhārās tvayi ramyā muñcaty uccair visphurati prīṇitabhavye nāthānveti vyaktatayātyantamanojñaṃ varṣāmbhodaṃ saiva yatir mattamayūram,मन्द्रध्वानैर् यामृतधारास् त्वयि रम्या मुञ्चत्य् उच्चैर् विस्फुरति प्रीणितभव्ये नाथान्वेति व्यक्ततयात्यन्तमनोज्ञं वर्षाम्भोदं सैव यतिर् मत्तमयूरम्
+JVms_74,jayatīyam utpalataror anuttaratrijagatpramodajanane madhāv iva tvayi netrakāntakusumodgatā latā madhumattabhṛṅgaravamañjubhāṣiṇī,जयतीयम् उत्पलतरोर् अनुत्तरत्रिजगत्प्रमोदजनने मधाव् इव त्वयि नेत्रकान्तकुसुमोद्गता लता मधुमत्तभृङ्गरवमञ्जुभाषिणी
+JVms_75,sarvātiśāyiguṇanirbharalabdhamodair vidvanmadhuvratakulair upagīyamānam manyāmahe jinanayābharaṇaṃ tavaiva vṛttaṃ vasantatilakaṃ navacūtam eva,सर्वातिशायिगुणनिर्भरलब्धमोदैर् विद्वन्मधुव्रतकुलैर् उपगीयमानम् मन्यामहे जिननयाभरणं तवैव वृत्तं वसन्ततिलकं नवचूतम् एव
+JVms_76,saṃmukhavalanmukhamṛgādhipatipṛṣṭhārūḍham atigāḍhadayam abhyudayakandam sundarimabandhuritahemahimapādaṃ vādikuladaivatam amandam abhivande,संमुखवलन्मुखमृगाधिपतिपृष्ठारूढम् अतिगाढदयम् अभ्युदयकन्दम् सुन्दरिमबन्धुरितहेमहिमपादं वादिकुलदैवतम् अमन्दम् अभिवन्दे
+JVms_77,praśamitasakalaprapañcanirāvṛtiprasaradamaladhīsamādhisudhājuṣaḥ damayati bhavato hatāhitavikramā muniyatir aparājitā bhuvanatrayam,प्रशमितसकलप्रपञ्चनिरावृतिप्रसरदमलधीसमाधिसुधाजुषः दमयति भवतो हताहितविक्रमा मुनियतिर् अपराजिता भुवनत्रयम्
+JVms_78,pratibhayavapuṣām akaruṇacaritapraśamanavidhaye kva cid api kṛpayā tava bhujaparighāvalir ativiṣamā vilasati vividhapraharaṇakalikā,प्रतिभयवपुषाम् अकरुणचरितप्रशमनविधये क्व चिद् अपि कृपया तव भुजपरिघावलिर् अतिविषमा विलसति विविधप्रहरणकलिका
+JVms_79,śreyaḥsaṃbhogaṃ viṣayaviratim avyagrāṃ mārapradhvaṃsaṃ tribhuvanahitasaṃpattim duṣprāpāhāryaṃ padam abhilaṣatāṃ tac ca tvadbhakter anyā varada na dig asaṃbādhā,श्रेयःसंभोगं विषयविरतिम् अव्यग्रां मारप्रध्वंसं त्रिभुवनहितसंपत्तिम् दुष्प्रापाहार्यं पदम् अभिलषतां तच् च त्वद्भक्तेर् अन्या वरद न दिग् असंबाधा
+JVms_80,bhavataḥ kalāṃ kim api saṃyatair indriyaiḥ kva cid ādarastimitadhīr yadi dhyāyati acirāt svayaṃ varayatīyam enaṃ janaṃ vasudhā dhruvaṃ jaladhiśakvarībhūṣaṇā,भवतः कलां किम् अपि संयतैर् इन्द्रियैः क्व चिद् आदरस्तिमितधीर् यदि ध्यायति अचिरात् स्वयं वरयतीयम् एनं जनं वसुधा ध्रुवं जलधिशक्वरीभूषणा
+JVms_81,svedapūravilasatpulakocchvasitais truṭatkañcukaṃ dadhati nirdhutam apy amarastriyaḥ kāntikamram iva te samitāv atiśakvarībandhasāram urukampam anaṅgavijṛmbhitam,स्वेदपूरविलसत्पुलकोच्छ्वसितैस् त्रुटत्कञ्चुकं दधति निर्धुतम् अप्य् अमरस्त्रियः कान्तिकम्रम् इव ते समिताव् अतिशक्वरीबन्धसारम् उरुकम्पम् अनङ्गविजृम्भितम्
+JVms_82,anupamaramaṇīyā bhaṅgir aṅgeṣu yasyā harati ratim udārāśeṣarūpāntareṣu jayati tanur akhaṇḍākhaṇḍaleṣvāsalakṣmīvijayaparamadhāmavyāmarugmālinīyam,अनुपमरमणीया भङ्गिर् अङ्गेषु यस्या हरति रतिम् उदाराशेषरूपान्तरेषु जयति तनुर् अखण्डाखण्डलेष्वासलक्ष्मीविजयपरमधामव्यामरुग्मालिनीयम्
+JVms_83,avikalatālaśālikalakākalīkalavyatikaravallakīvalitacārupañcamā bhaṇati mudā pratīṣṭajinabhāra bhāratī svamahimakāminī tava sabhāsu madrakam,अविकलतालशालिकलकाकलीकलव्यतिकरवल्लकीवलितचारुपञ्चमा भणति मुदा प्रतीष्टजिनभार भारती स्वमहिमकामिनी तव सभासु मद्रकम्
+JVms_84,jayati nātha jagajjayakuñjaraniścalīkaraṇaśṛṅkhalajālanibhāṅgadabhūṣitaḥ bhujatarus tava durgatimārgamahārgalaḥ pramadamanmathanirmathanaḥ sugatapriyaḥ,जयति नाथ जगज्जयकुञ्जरनिश्चलीकरणशृङ्खलजालनिभाङ्गदभूषितः भुजतरुस् तव दुर्गतिमार्गमहार्गलः प्रमदमन्मथनिर्मथनः सुगतप्रियः
+JVms_85,bhavaśirasi mahitaguṇamahimabhuvaṃ vyapagatasakalamalaśucim adhipate tava varavijayasamupacitayaśasaḥ śriyam anuharati hi śaradi śaśikalā,भवशिरसि महितगुणमहिमभुवं व्यपगतसकलमलशुचिम् अधिपते तव वरविजयसमुपचितयशसः श्रियम् अनुहरति हि शरदि शशिकला
+JVms_86,paṭuparimalamilitamadhukarayuvabhramasahaśitisugatasamucitasukhā vilasati tava śirasi rasalayavatī srag iyam amarapatiyuvativiracitā,पटुपरिमलमिलितमधुकरयुवभ्रमसहशितिसुगतसमुचितसुखा विलसति तव शिरसि रसलयवती स्रग् इयम् अमरपतियुवतिविरचिता
+JVms_87,na yatipadam ayasi yad atidayadhiyaḥ prathayasi jagati ca parahitakṛtinaḥ janayati himacayarucir iti bhavato viyad upahatanijamaṇi guṇanikaraḥ,न यतिपदम् अयसि यद् अतिदयधियः प्रथयसि जगति च परहितकृतिनः जनयति हिमचयरुचिर् इति भवतो वियद् उपहतनिजमणि गुणनिकरः
+JVms_88,atiratikarakatha katham iva samiyād aviratanavanavanava tava paramaiḥ guṇagaṇaparimitim udadhiṣu yatibhiḥ suyatibhir agaṇitaguṇa maṇinikaraḥ,अतिरतिकरकथ कथम् इव समियाद् अविरतनवनवनव तव परमैः गुणगणपरिमितिम् उदधिषु यतिभिः सुयतिभिर् अगणितगुण मणिनिकरः
+JVms_89,jayati tava tanur iyam urutarakaruṇa nikhilajagaducitaparibhugavanir iva śiśumatikalitasakalajanabahuvidhavimatilaḍitavidhibhir acaladhrtir iha,जयति तव तनुर् इयम् उरुतरकरुण निखिलजगदुचितपरिभुगवनिर् इव शिशुमतिकलितसकलजनबहुविधविमतिलडितविधिभिर् अचलध्र्तिर् इह
+JVms_90,prati jaḍadhiyam iha samadhikagurudaya mṛdumatir api tava śubhamayasamudaya karatalavinihitakuvalaya kalayati jinakulakuvalayam aviṣamabharam iti,प्रति जडधियम् इह समधिकगुरुदय मृदुमतिर् अपि तव शुभमयसमुदय करतलविनिहितकुवलय कलयति जिनकुलकुवलयम् अविषमभरम् इति
+JVms_91,vyomavikīrṇakirtimadaparimalakalanābhaṅguratuṅgavādimadakalakarinikaraṃ viśvavanodare 'tra ravayatijitajaladaṃ nātha dadhāsy udāram ṛṣabhagajavilasitam,व्योमविकीर्णकिर्तिमदपरिमलकलनाभङ्गुरतुङ्गवादिमदकलकरिनिकरं विश्ववनोदरे ऽत्र रवयतिजितजलदं नाथ दधास्य् उदारम् ऋषभगजविलसितम्
+JVms_92,kas tvayi baddhavarmaṇi jagaddhitadhānadhiyā nirvihatapratijña paritāpakaṇaḥ kva cana māravadhūjanasya kamanīyakapolatale yan navapattrabhaṅgaracanālasa eva karaḥ,कस् त्वयि बद्धवर्मणि जगद्धितधानधिया निर्विहतप्रतिज्ञ परितापकणः क्व चन मारवधूजनस्य कमनीयकपोलतले यन् नवपत्त्रभङ्गरचनालस एव करः
+JVms_93,nirupamaramyarūpa jinajātadṛśvano 'ṣṭau madayati te 'dhikaṃ vidhutaśoka lokapālān sadupadhipuṇḍarīkanakharājirājiteyaṃ viracitapañcacīrarucirā kumāralīlā,निरुपमरम्यरूप जिनजातदृश्वनो ऽष्टौ मदयति ते ऽधिकं विधुतशोक लोकपालान् सदुपधिपुण्डरीकनखराजिराजितेयं विरचितपञ्चचीररुचिरा कुमारलीला
+JVms_94,guṇānām atyaṣṭiḥ katham iha mamevāstu jagatām iti cchandaḥ svairaṃ pariṇatim avāpat tava tathā yathā tvayy evāsmin paramarasabhedapraṇayanī samudbhūtā bhūtir nikhilasukhaśākhāśikhariṇī,गुणानाम् अत्यष्टिः कथम् इह ममेवास्तु जगताम् इति च्छन्दः स्वैरं परिणतिम् अवापत् तव तथा यथा त्वय्य् एवास्मिन् परमरसभेदप्रणयनी समुद्भूता भूतिर् निखिलसुखशाखाशिखरिणी
+JVms_95,jayaty amaramandiropalaviśālarakṣaḥsthalaḥ sthalīkamalakānanapratimapādakandaprabhaḥ prabhākaraśatādhikaprakaṭatejasālaṅkṛtaḥ kṛtāntamadamardanas tribhavanāthapṛthvīdharaḥ,जयत्य् अमरमन्दिरोपलविशालरक्षःस्थलः स्थलीकमलकाननप्रतिमपादकन्दप्रभः प्रभाकरशताधिकप्रकटतेजसालङ्कृतः कृतान्तमदमर्दनस् त्रिभवनाथपृथ्वीधरः
+JVms_96,vimohabahalāndhakārapaṭalāvanaddhair mudhā rasātalaguhātiśāyibhavasaṃkaṭeṣu sthitam tvadaṅghrikamalāśrayotsavasukhaṃ na ced ādṛtaṃ cirasya jinavaṃśabhāskara kumāra mārair jitam,विमोहबहलान्धकारपटलावनद्धैर् मुधा रसात��गुहातिशायिभवसंकटेषु स्थितम् त्वदङ्घ्रिकमलाश्रयोत्सवसुखं न चेद् आदृतं चिरस्य जिनवंशभास्कर कुमार मारैर् जितम्
+JVms_97,kalpaśatopapāditamahāphalam iva vihitaṃ cañcalam etad āyur adhipa tvadavanatiparaiḥ bhūṣaṇabhavyabhāvagamitaṃ śritagurukaruṇādigyativaṃśa pattrapatitaṃ kam iva jalaruhaḥ,कल्पशतोपपादितमहाफलम् इव विहितं चञ्चलम् एतद् आयुर् अधिप त्वदवनतिपरैः भूषणभव्यभावगमितं श्रितगुरुकरुणादिग्यतिवंश पत्त्रपतितं कम् इव जलरुहः
+JVms_98,tava guṇavistarapraṇayapūtavacovibhavaṃ varada sa eka eva sumukho mukham āvahati madhumayasāmadhāma yajuṣā sajuṣānugataṃ śravaṇasudhābhimānabhavanarkkuṭakaṃ ca vidhiḥ,तव गुणविस्तरप्रणयपूतवचोविभवं वरद स एक एव सुमुखो मुखम् आवहति मधुमयसामधाम यजुषा सजुषानुगतं श्रवणसुधाभिमानभवनर्क्कुटकं च विधिः
+JVms_99,tribhuvanasaṃmadapradajinavyavasāyamadhau sphuṭasahakāratāmahitam īhitam eti tava pravacanamañjarīsrutaśamāmṛtapānamudābhṛta yatiṣaṭpadaṃ kalakaṇatkṛtikokilakam,त्रिभुवनसंमदप्रदजिनव्यवसायमधौ स्फुटसहकारतामहितम् ईहितम् एति तव प्रवचनमञ्जरीस्रुतशमामृतपानमुदाभृत यतिषट्पदं कलकणत्कृतिकोकिलकम्
+JVms_100,kva cid api bhavadbhītyā bhūripravādimadadvipoddalana sugatasvāntakṣmābhṛdgabhīraguhāgṛha tribhavanavanādhīśa krīḍārasārṇavasaṃyatā dravati hariṇīvāraṃ mārapracaṇḍamahācamūḥ,क्व चिद् अपि भवद्भीत्या भूरिप्रवादिमदद्विपोद्दलन सुगतस्वान्तक्ष्माभृद्गभीरगुहागृह त्रिभवनवनाधीश क्रीडारसार्णवसंयता द्रवति हरिणीवारं मारप्रचण्डमहाचमूः
+JVms_101,durdāntānāṃ damanavidhaye kvāpi kāruṇyavegāt dhatse mūrtiṃ caraṇaśikhayā khyātavikrānta yasyāḥ trailokīyaṃ śrutarasabhidākrandanādaikavṛttir mandākrantā vrajati vilayaṃ nātha na svāsthyam āśu,दुर्दान्तानां दमनविधये क्वापि कारुण्यवेगात् धत्से मूर्तिं चरणशिखया ख्यातविक्रान्त यस्याः त्रैलोकीयं श्रुतरसभिदाक्रन्दनादैकवृत्तिर् मन्दाक्रन्ता व्रजति विलयं नाथ न स्वास्थ्यम् आशु
+JVms_102,śobhāsaṃpattiḥ śirasi guruṇaikena saivopajātā yā syāt kalpadroḥ śubhaphalanibhaṃ bibhrato bhadrakumbham khyānapreṅkhatkarakararuhodbhāsinī bhāti bhartur dorvallī ceyaṃ kusumitalatā vellitevānilena,शोभासंपत्तिः शिरसि गुरुणैकेन सैवोपजाता या स्यात् कल्पद्रोः शुभफलनिभं बिभ्रतो भद्रकुम्भम् ख्यानप्रेङ्खत्करकररुहोद्भासिनी भाति भर्तुर् दोर्वल्ली चेयं कुसुमितलता वेल्लितेवानिलेन
+JVms_103,vṛttam etad aśeṣabuddhakulākalankakalānidher āhitaṃ hṛdi cen mahājaḍahārahāritavān asi jihvayā praṇayīti ced ghanasārasāramadena kiṃ karṇapūram akāri cet khaṇḍitaṃ maṇikuṇḍalam,वृत्तम् एतद् अशेषबुद्धकुलाकलन्ककलानिधेर् आहितं हृदि चेन् महाजडहारहारितवान् असि जिह्वया प्रणयीति चेद् घनसारसारमदेन किं कर्णपूरम् अकारि चेत् खण्डितं मणिकुण्डलम्
+JVms_104,upacitapuṇyasaṃcaya śacīkaratalasukhadaiḥ paricaraṇair atṛptigam iva svam asamamahima maṇimayapādapīṭhaphalakaṃ sphuṭayati bhavataḥ kalitatamālapattram alikān namati śatadhṛtau,उपचितपुण्यसंचय शचीकरतलसुखदैः परिचरणैर् अ���ृप्तिगम् इव स्वम् असममहिम मणिमयपादपीठफलकं स्फुटयति भवतः कलिततमालपत्त्रम् अलिकान् नमति शतधृतौ
+JVms_105,parārthe sthāsnūnām atidhṛtimatām īśa viśvānukampāmukhonmīlannānārasarasapad ākarṇayāvedayāmi daśāṃ tām ādhehi kṣaṇam api guro pāvanīṃ pāvanānāṃ samantadhvāntāni praharasi yayā me 'ghavisphūrjitām,परार्थे स्थास्नूनाम् अतिधृतिमताम् ईश विश्वानुकम्पामुखोन्मीलन्नानारसरसपद् आकर्णयावेदयामि दशां ताम् आधेहि क्षणम् अपि गुरो पावनीं पावनानां समन्तध्वान्तानि प्रहरसि यया मे ऽघविस्फूर्जिताम्
+JVms_106,pāyād vo varabuddhavaṃśajaladher vṛddhau sudhādīdhitir mañjuśrīḥ paribhūtamanmathakathaḥ prajñāṅganāsaṃgame bhīmabhrāntivibhāvarīparibhave bibhrad yatiṃ bhāsvato viśvakleśakuraṅgasaṅgaravidhau śārdūlavikrīḍitam,पायाद् वो वरबुद्धवंशजलधेर् वृद्धौ सुधादीधितिर् मञ्जुश्रीः परिभूतमन्मथकथः प्रज्ञाङ्गनासंगमे भीमभ्रान्तिविभावरीपरिभवे बिभ्रद् यतिं भास्वतो विश्वक्लेशकुरङ्गसङ्गरविधौ शार्दूलविक्रीडितम्
+JVms_107,antastrāsāṅkurābhotpalitatanuruhais trailokyavijayāvasthāṃ te vīkṣya bhagnaṃ suramunivisarair ugragrahanudaḥ kāruṇyād udyatasyāpy amalataraśarajjyotsnāparikarād indor bimbād anarghasmitavasuvadanāśeṣapriyakṛtau,अन्तस्त्रासाङ्कुराभोत्पलिततनुरुहैस् त्रैलोक्यविजयावस्थां ते वीक्ष्य भग्नं सुरमुनिविसरैर् उग्रग्रहनुदः कारुण्याद् उद्यतस्याप्य् अमलतरशरज्ज्योत्स्नापरिकराद् इन्दोर् बिम्बाद् अनर्घस्मितवसुवदनाशेषप्रियकृतौ
+JVms_108,bhayabhagnair atidūrato virahiṇāṃ pattraiḥ śrayāyāyatām amarāṇāṃ gurubhaktinirbharamanovyaktau sahāyopamam gaganāmeyarayaṃ yugāntajaladadhvānādhikakṣveditaṃ paritaḥ khaṇḍitamāram astu jagatas tvatsiṃhavikrīḍitam,भयभग्नैर् अतिदूरतो विरहिणां पत्त्रैः श्रयायायताम् अमराणां गुरुभक्तिनिर्भरमनोव्यक्तौ सहायोपमम् गगनामेयरयं युगान्तजलदध्वानाधिकक्ष्वेदितं परितः खण्डितमारम् अस्तु जगतस् त्वत्सिंहविक्रीडितम्
+JVms_109,vyāptaviśvayā śarannabhastalātiśuddhayā dhiyādhiyātaduḥsahārtiviklavāprameyasattvadhātvadhīnasatkṛpāḍhya saṃsṛtau ca nirvṛtau ca śaśvadapratiṣṭhavādināṃ variṣṭha vṛttam īdṛśaṃ tu nāmato 'pi nāparasya siddhim abhyupeti,व्याप्तविश्वया शरन्नभस्तलातिशुद्धया धियाधियातदुःसहार्तिविक्लवाप्रमेयसत्त्वधात्वधीनसत्कृपाढ्य संसृतौ च निर्वृतौ च शश्वदप्रतिष्ठवादिनां वरिष्ठ वृत्तम् ईदृशं तु नामतो ऽपि नापरस्य सिद्धिम् अभ्युपेति
+JVms_110,tīvratāpavidrutāyasacchaṭāsadṛkkaṭākṣasaṃyamakṣaṇādhīnaviśvasaṃcayaiś caturdigīśvaraiḥ prakṛtyudañcitātmabhiḥ sphāravibhramaprapañcapañcapañcabāṇajiṣṇubhir daśātmanā sundarījanena cātanoṣi kām api prakāmavismayāṃ śriyam,तीव्रतापविद्रुतायसच्छटासदृक्कटाक्षसंयमक्षणाधीनविश्वसंचयैश् चतुर्दिगीश्वरैः प्रकृत्युदञ्चितात्मभिः स्फारविभ्रमप्रपञ्चपञ्चपञ्चबाणजिष्णुभिर् दशात्मना सुन्दरीजनेन चातनोषि काम् अपि प्रकामविस्मयां श्रियम��
+JVms_111,utkīrṇonnidrakundaprakaram iva dṛśāṃ cārubhaṅgais tribhāgaiḥ svedasrastāṅgarāgasnapitam iva muhuḥ kāntakānticchaṭābhiḥ vyāptaṃ vyoma tvadarcārucibhir abhihatāvidya vidyādharībhiḥ saurabhyākṛṣṭahṛṣṭakvaṇadalipaṭalollāsitasragdharābhiḥ,उत्कीर्णोन्निद्रकुन्दप्रकरम् इव दृशां चारुभङ्गैस् त्रिभागैः स्वेदस्रस्ताङ्गरागस्नपितम् इव मुहुः कान्तकान्तिच्छटाभिः व्याप्तं व्योम त्वदर्चारुचिभिर् अभिहताविद्य विद्याधरीभिः सौरभ्याकृष्टहृष्टक्वणदलिपटलोल्लासितस्रग्धराभिः
+JVms_112,ākṛtijanmavṛttavibhavakramātiśayasaṃpadaḥ sukham iyād īśa digantagītam amalaṃ yaśaś ca śaradindusundarataram gāyati yas tavāhvayamayaṃ sadaiva bhagavan bhavādhvagajano nūnam agamyagaurava girāṃ guro guṇasamudra madrakam idam,आकृतिजन्मवृत्तविभवक्रमातिशयसंपदः सुखम् इयाद् ईश दिगन्तगीतम् अमलं यशश् च शरदिन्दुसुन्दरतरम् गायति यस् तवाह्वयमयं सदैव भगवन् भवाध्वगजनो नूनम् अगम्यगौरव गिरां गुरो गुणसमुद्र मद्रकम् इदम्
+JVms_113,madhvāsārasnātodbhrāntaprabalamadamukkharamadhukaranikaraṃ prīter ekaṃ līlāvāsaṃ viditabalam api munihṛdayavikṛtaḥ vāgīśāna tvayy ekāntaṃ vasuviṣayaviratisamupacitabaliḥ saṃbhogaśrīmattākrīḍaṃ varada divi niyatam anubhavati,मध्वासारस्नातोद्भ्रान्तप्रबलमदमुक्खरमधुकरनिकरं प्रीतेर् एकं लीलावासं विदितबलम् अपि मुनिहृदयविकृतः वागीशान त्वय्य् एकान्तं वसुविषयविरतिसमुपचितबलिः संभोगश्रीमत्ताक्रीडं वरद दिवि नियतम् अनुभवति
+JVms_114,madagurugaṇḍagarjitajitonnatāmbudagajendravṛndamalinaṃ niśitasamastaśastrakiraṇaprabhāmbarapinaddhapattinivaham pravararathādhirūḍhasubhaṭaṃ balaṃ balanidhe tvadekaśaraṇaṃ śrayati naraṃ manoharayatipraveśavaśagottamāśvalalitam,मदगुरुगण्डगर्जितजितोन्नताम्बुदगजेन्द्रवृन्दमलिनं निशितसमस्तशस्त्रकिरणप्रभाम्बरपिनद्धपत्तिनिवहम् प्रवररथाधिरूढसुभटं बलं बलनिधे त्वदेकशरणं श्रयति नरं मनोहरयतिप्रवेशवशगोत्तमाश्वललितम्
+JVms_115,prītinivāsaṃ kṛtibhuvi viditodāravarapradavarivasanaṃ tvāṃ yaḥ smaratīśa pratihatavimatiḥ saṃtatam antimapadam uditeṣu yauvanalīlāsacivasamudayatpañcamakasvarayatiramaṇīyā syād iha tanvī himakaravadanā tadvaśagā saha narapatilakṣmyā,प्रीतिनिवासं कृतिभुवि विदितोदारवरप्रदवरिवसनं त्वां यः स्मरतीश प्रतिहतविमतिः संततम् अन्तिमपदम् उदितेषु यौवनलीलासचिवसमुदयत्पञ्चमकस्वरयतिरमणीया स्याद् इह तन्वी हिमकरवदना तद्वशगा सह नरपतिलक्ष्म्या
+JVms_116,viśvahitaikāsaṅgasahāntaḥkaraṇakaraṇa vasupadam iva paramāṃ yo 'dhipa gṛhṇātīha tavākhyāṃ tam abhi kṛtivasatir api bhuvi sarasī sidhyati majjaddiggajagaṇḍacyutamadaparimalasurabhitasarit sārasahaṃsakrauñcapadāṅkotkanakakamalavanaraṇadalipaṭalā,विश्वहितैकासङ्गसहान्तःकरणकरण वसुपदम् इव परमां यो ऽधिप गृह्णातीह तवाख्यां तम् अभि कृतिवसतिर् अपि भुवि सरसी सिध्यति मज्जद्दिग्गजगण्डच्युतमदपरिमलसुरभितसरित् सारसहंसक्रौञ्चपदाङ्कोत्कनककमलवनरणदलिपटला
+JVms_117,dhvāntadhvaṃsin mārārāte hatavṛjina jinatanayabhūvibhūṣaṇam utkṛtau prauḍhonmīlallāvaṇyaśrī�� sthitijanaka giri bhavabhidām udāraparākrama tvayy ārabdho vandhyārādho vidhurayati varada sudhiyāṃ virājatayā sphuran bhogāsakto 'pīha svairaṃ viṣamatamaviṣayatanubhṛdbhujaṅgavijṛmbhi tam,ध्वान्तध्वंसिन् माराराते हतवृजिन जिनतनयभूविभूषणम् उत्कृतौ प्रौढोन्मीलल्लावण्यश्रीः स्थितिजनक गिरि भवभिदाम् उदारपराक्रम त्वय्य् आरब्धो वन्ध्याराधो विधुरयति वरद सुधियां विराजतया स्फुरन् भोगासक्तो ऽपीह स्वैरं विषमतमविषयतनुभृद्भुजङ्गविजृम्भि तम्
+JVms_118,tanvat susphuṭam aviratam amitam amṛtarasakaṇam iva parito 'ṅgeṣu pratyālocanasamudayi navarasarasapadam asadṛśam atulaśrīkam yat kṛcchrair api na sulabham aparavividhasukṛtavidhibhir abhiyuktātmā tvatsevātaruphalam iha samanubhavati tad akhilavipadapavāhākhyam,तन्वत् सुस्फुटम् अविरतम् अमितम् अमृतरसकणम् इव परितो ऽङ्गेषु प्रत्यालोचनसमुदयि नवरसरसपदम् असदृशम् अतुलश्रीकम् यत् कृच्छ्रैर् अपि न सुलभम् अपरविविधसुकृतविधिभिर् अभियुक्तात्मा त्वत्सेवातरुफलम् इह समनुभवति तद् अखिलविपदपवाहाख्यम्
+JVms_119,capalacaraṇapīḍitāgādhipopetapātālatālūcchaladvyālapalastutaṃ jayati jayati cārukāruṇyakelisphuratpadmanarteśvarākāralīlāyitam anibhṛtabhujadaṇḍaṣaṇḍapracaṇḍānilollāsitaḥ śrāntiśāntiṃ tanotīva te pralayasamayaśaṅkayā yatra lokatrayīdaṇḍakaś caṇḍavṛṣṭiprayāto 'mbudaḥ,चपलचरणपीडितागाधिपोपेतपातालतालूच्छलद्व्यालपलस्तुतं जयति जयति चारुकारुण्यकेलिस्फुरत्पद्मनर्तेश्वराकारलीलायितम् अनिभृतभुजदण्डषण्डप्रचण्डानिलोल्लासितः श्रान्तिशान्तिं तनोतीव ते प्रलयसमयशङ्कया यत्र लोकत्रयीदण्डकश् चण्डवृष्टिप्रयातो ऽम्बुदः
+JVms_120,pratipadam iha jātaśuddheḥ samādhes trayasyākṣarasyābhisaṃvardhanād antyarūpaspṛśaḥ samadhigamavaśāj jayaty āryavaryaiḥ prabhūtapramodaiḥ pragītaḥ prabhāprakarṣas tava varada yadanumodanāvādasārāviṇātṛptacittaiḥ surair vādyamānā na yāntiśramaṃ aparimaparamopakārottamarṇārṇavavyālajīmūtalīlākaroddāmaśaṅkhādayaḥ,प्रतिपदम् इह जातशुद्धेः समाधेस् त्रयस्याक्षरस्याभिसंवर्धनाद् अन्त्यरूपस्पृशः समधिगमवशाज् जयत्य् आर्यवर्यैः प्रभूतप्रमोदैः प्रगीतः प्रभाप्रकर्षस् तव वरद यदनुमोदनावादसाराविणातृप्तचित्तैः सुरैर् वाद्यमाना न यान्तिश्रमं अपरिमपरमोपकारोत्तमर्णार्णवव्यालजीमूतलीलाकरोद्दामशङ्खादयः
+JVms_121,pravikacakanakapaṅkejasaubhāgyabhāgaṅga dattenabhāvāśritebhyas tamaḥsu tribhuvanaśamavidhānāya nirvāṇanīvṛt tamālākṛtāv āttabhakte bhavārau daśabalatanayavargāgrimeṇa tvayā nātha nirmāthiduḥkhāpahena stutena pracita iti śubharāśir mahān yas tataḥ stāj janaughe samṛddhiḥ samagre 'pi saiva,प्रविकचकनकपङ्केजसौभाग्यभागङ्ग दत्तेनभावाश्रितेभ्यस् तमःसु त्रिभुवनशमविधानाय निर्वाणनीवृत् तमालाकृताव् आत्तभक्ते भवारौ दशबलतनयवर्गाग्रिमेण त्वया नाथ निर्माथिदुःखापहेन स्तुतेन प्रचित इति शुभराशिर् महान् यस् ततः स्ताज् जनौघे समृद्धिः समग्रे ऽपि सैव
+JVms_122,aham api tava pādapadmābhisaṃrādhanādhīnadhīsaṃniruddhāntaradhvāntajātaḥ samadhigatasamastavastūtkaravyāpinaisargikasvapnamāyāmayādvaitatattvaḥ akaruṇakaruṇābalāvāryavīryodayārabdhanānāvidhavyāpṛtivyastamāras trijagati paramopakāraikakṛtyapravṛttaś careyaṃ jano yāvad eko 'py amuktaḥ,अहम् अपि तव पादपद्माभिसंराधनाधीनधीसंनिरुद्धान्तरध्वान्तजातः समधिगतसमस्तवस्तूत्करव्यापिनैसर्गिकस्वप्नमायामयाद्वैततत्त्वः अकरुणकरुणाबलावार्यवीर्योदयारब्धनानाविधव्यापृतिव्यस्तमारस् त्रिजगति परमोपकारैककृत्यप्रवृत्तश् चरेयं जनो यावद् एको ऽप्य् अमुक्तः
+JVms_123,sphāraphullasthalāmbhojanirbhāsabhṛṭpādapīṭhāntaviśrāntakāntāmaravyāladaityendracūlopalārciścayo duḥsahoddāmaduḥkhānalagrastaparyastaśaktitrilokīviśokīkriyānirvirāmaśramāścaryacaryānidhiḥ śuddhasaṃbuddhavaṃśāvataṃsaprakāśasphuratkīrtikirṇāntarālaprasāraḥ kumāro jayaty eṣa vāgīśvaraḥ sarvadurvāramārapravīradhvajinyuddhavadhvaṃsabaddhābhirāmā samaprauḍhinirvyūḍhagāḍhapratāpodayaḥ,स्फारफुल्लस्थलाम्भोजनिर्भासभृट्पादपीठान्तविश्रान्तकान्तामरव्यालदैत्येन्द्रचूलोपलार्चिश्चयो दुःसहोद्दामदुःखानलग्रस्तपर्यस्तशक्तित्रिलोकीविशोकीक्रियानिर्विरामश्रमाश्चर्यचर्यानिधिः शुद्धसंबुद्धवंशावतंसप्रकाशस्फुरत्कीर्तिकिर्णान्तरालप्रसारः कुमारो जयत्य् एष वागीश्वरः सर्वदुर्वारमारप्रवीरध्वजिन्युद्धवध्वंसबद्धाभिरामा समप्रौढिनिर्व्यूढगाढप्रतापोदयः
+JVms_124,prauḍhavaravajravanitāṅgaparirambhavilasatpulakajālakajagajjayatanutraṃ sāndrasavasāsramadhupānamadamuktavikaṭāṭṭahasitatrasadaśeṣasuradaityam gāḍhavinigūḍhadayavismayamayāpratimaraudratanum advayamahārṇavanimagnaṃ śuddhaguṇadhāma karuṇābalam udāranavanāṭyarasavallalitavṛttam abhivande,प्रौढवरवज्रवनिताङ्गपरिरम्भविलसत्पुलकजालकजगज्जयतनुत्रं सान्द्रसवसास्रमधुपानमदमुक्तविकटाट्टहसितत्रसदशेषसुरदैत्यम् गाढविनिगूढदयविस्मयमयाप्रतिमरौद्रतनुम् अद्वयमहार्णवनिमग्नं शुद्धगुणधाम करुणाबलम् उदारनवनाट्यरसवल्ललितवृत्तम् अभिवन्दे
+JVms_125,iti duṣkaraprabhedavṛtta)mālāstutivivṛtau samavṛttāni idam ardham abālaśaśiprabhaṃ bālaraviprabham ādadhad ardham karuṇāvaśavarti bhavadvapuḥ kasya mano na karoty upacitram,इति दुष्करप्रभेदवृत्त)मालास्तुतिविवृतौ समवृत्तानि इदम् अर्धम् अबालशशिप्रभं बालरविप्रभम् आदधद् अर्धम् करुणावशवर्ति भवद्वपुः कस्य मनो न करोत्य् उपचित्रम्
+JVms_126,tattvasudhārasatṛptiviśeṣāt sakalasamīhitasiddhivaśād vā tvaccaraṇānubhuvā bhavitavyaṃ bhavamathanaśruta na drutam adhyā,तत्त्वसुधारसतृप्तिविशेषात् सकलसमीहितसिद्धिवशाद् वा त्वच्चरणानुभुवा भवितव्यं भवमथनश्रुत न द्रुतम् अध्या
+JVms_127,kim uśanti budhā adhikaṃ vibho yadi janīya tadīyatanur bhavet tava dṛṣṭisudhārasadhārayā sphuritahārarucā hariṇaplutā,किम् उशन्ति बुधा अधिकं विभो यदि जनीय तदीयतनुर् भवेत् तव दृष्टिसुधारसधारया स्फुरितहाररुचा हरिणप्लुता
+JVms_128,iyam urukaruṇārasā mukhaśrīḥ samadhigatā nijadhīśriyo rasena sphuradadharadalābhihārihemāmbujakalikeva vibhāti puṣpitāgrā,इयम् उरुकरुणारसा मुखश्रीः समधिगता निजधीश्रियो रसेन स्फुरदधरदलाभिहारिहेमाम्बुजकलिकेव विभाति पुष्पिताग्रा
+JVms_129,mukham idam aparaṃ tavotpalaprakararucām iva bhāti saṃcayaḥ samuditam iva kairavaśriyā harati mano 'paravaktram iva,मुखम् इदम् अपरं तवोत्पलप्रकररुचाम् इव भाति संचयः समुदितम् इव कैरवश्रिया हरति मनो ऽपरवक्त्रम् इव
+JVms_130,idam ardhasamaṃ samīkṣyate te bata vṛttaṃ jayino jagattrayasya kva cid arthavidhau vidhūtaviśvā śiśulīlā lalitāpi yat taveyam,इदम् अर्धसमं समीक्ष्यते ते बत वृत्तं जयिनो जगत्त्रयस्य क्व चिद् अर्थविधौ विधूतविश्वा शिशुलीला ललितापि यत् तवेयम्
+JVms_131,padam ekam avekṣya te kṣaṇaṃ prasabhākrānta jagattrayīśikham katham astu na viśvabhāratī nijadāsīva tava priyaṃvadā,पदम् एकम् अवेक्ष्य ते क्षणं प्रसभाक्रान्त जगत्त्रयीशिखम् कथम् अस्तु न विश्वभारती निजदासीव तव प्रियंवदा
+JVms_132,svarasopanatāṃ śamaśayyāṃ kiṃ nu vidhūya dhiyo 'py atidurgaiḥ aticitracaritraśatais te vegavatī karuṇā yadi na syāt,स्वरसोपनतां शमशय्यां किं नु विधूय धियो ऽप्य् अतिदुर्गैः अतिचित्रचरित्रशतैस् ते वेगवती करुणा यदि न स्यात्
+JVms_133,sarvātiśayasya dhāma dhāmnaḥ sarvāṅgīṇasulakṣyalakṣaṇaśrīḥ lokasya gatāpi hi smṛtiṃ te bhadraṃ bhadravirāṭ tanus tanoti,सर्वातिशयस्य धाम धाम्नः सर्वाङ्गीणसुलक्ष्यलक्षणश्रीः लोकस्य गतापि हि स्मृतिं ते भद्रं भद्रविराट् तनुस् तनोति
+JVms_134,paritaḥ sphuradbhir abhirāmair aṃśumayaiḥ parārthaparamārthaiḥ pavipadmakhaḍgamaṇicakraiḥ ketumatī vibhāti tava mūrtiḥ,परितः स्फुरद्भिर् अभिरामैर् अंशुमयैः परार्थपरमार्थैः पविपद्मखड्गमणिचक्रैः केतुमती विभाति तव मूर्तिः
+JVms_135,caittamātrabhāvabhāji bhāvyate kva parā parārthasaṃpad īdṛśī dayāyām seyam etadākṛticchalād ato 'vayavadhvaner matupstriyā samābhidhānā,चैत्तमात्रभावभाजि भाव्यते क्व परा परार्थसंपद् ईदृशी दयायाम् सेयम् एतदाकृतिच्छलाद् अतो ऽवयवध्वनेर् मतुप्स्त्रिया समाभिधाना
+JVms_136,udayadaruṇakiraṇanikaraparikarakanakamayavimalahimakarajayanī jayati nikhilajagadabhiratikṛtipaṭur atibhava tava tanur iyam atirucirā,उदयदरुणकिरणनिकरपरिकरकनकमयविमलहिमकरजयनी जयति निखिलजगदभिरतिकृतिपटुर् अतिभव तव तनुर् इयम् अतिरुचिरा
+JVms_137,tribhuvanaduradhigamacaraṇaparicaraṇaguruvibhavabhagavadasitasugatapratikṛtisacivavimalamaṇinicayakhacitasuparighaṭanaguṇavasatiḥ jinanayagadanaravalayalavasamanukṛtirasikanibhasurabhisurasumanaḥparimalamiladalikulakaṇitanidhir adhigamajalada jayati tava śikhā,त्रिभुवनदुरधिगमचरणपरिचरणगुरुविभवभगवदसितसुगतप्रतिकृतिसचिवविमलमणिनिचयखचितसुपरिघटनगुणवसतिः जिननयगदनरवलयलवसमनुकृतिरसिकनिभसुरभिसुरसुमनःपरिमलमिलदलिकुलकणितनिधिर् अधिगमजलद जयति तव शिखा
+JVms_138,samudayadiśi samupanataruciṣu vividhasamudayakaraṇam abhidadhatī praśamasukharasarasikamatiṣu nirupamaśamasukhapathakathanapṛthuniratiḥ aparimitasukṛtaphalam adhipa tava jayati sakalajinanayanayanagīr ṛjumatiṣu niyatam ṛjur amṛtakuṭa kuṭilamatiṣu niratiśayakuṭilapadā,समुदयदिशि समुपनतरुचिषु विविधसमुदयकरणम् अभिदधती प��रशमसुखरसरसिकमतिषु निरुपमशमसुखपथकथनपृथुनिरतिः अपरिमितसुकृतफलम् अधिप तव जयति सकलजिननयनयनगीर् ऋजुमतिषु नियतम् ऋजुर् अमृतकुट कुटिलमतिषु निरतिशयकुटिलपदा
+JVms_139,ākhyānikeyaṃ bhavato guṇānām iti stuvaṃs tvām abhimanyate yaḥ nūṇaṃ sa gaṇḍūṣajalopayogān mayā nipīto 'mbudhir ity aveti,आख्यानिकेयं भवतो गुणानाम् इति स्तुवंस् त्वाम् अभिमन्यते यः नूणं स गण्डूषजलोपयोगान् मया निपीतो ऽम्बुधिर् इत्य् अवेति
+JVms_140,api tv aśeṣasmaravairiṇām apy ākhyeyatākhyātim anāśriteṣu guṇeṣu te nātha vṛthābhimānasyaākhyānikāsau viparītapūrvā,अपि त्व् अशेषस्मरवैरिणाम् अप्य् आख्येयताख्यातिम् अनाश्रितेषु गुणेषु ते नाथ वृथाभिमानस्यआख्यानिकासौ विपरीतपूर्वा
+JVms_141,aṣṭābhir akṣaraiḥ pādo 'soḍhas tadgāḍhamajjanād anuvṛddhaiḥ guṇasāgara sāgarair apūritāṅgurīgarto viṣamaṃ daśāntare dayā padacaturūrdhvaṃ nayati bhāvam,अष्टाभिर् अक्षरैः पादो ऽसोढस् तद्गाढमज्जनाद् अनुवृद्धैः गुणसागर सागरैर् अपूरिताङ्गुरीगर्तो विषमं दशान्तरे दया पदचतुरूर्ध्वं नयति भावम्
+JVms_142,iti nigaditajātau kṛtaviṣamacaraṇaracanāyām laghuguruniyatibhṛti bhayam ayati ko na bhavasi na yadi niyatam abhividhivacanam anu pīḍaḥ,इति निगदितजातौ कृतविषमचरणरचनायाम् लघुगुरुनियतिभृति भयम् अयति को न भवसि न यदि नियतम् अभिविधिवचनम् अनु पीडः
+JVms_143,suciranihitahitamatikandāṅkura iva tava bhāti viṣamajanadamanaghaṭitavikaṭamūrtes tripuraharamukuṭamaṇisadṛśadaśanakalikeyam,सुचिरनिहितहितमतिकन्दाङ्कुर इव तव भाति विषमजनदमनघटितविकटमूर्तेस् त्रिपुरहरमुकुटमणिसदृशदशनकलिकेयम्
+JVms_144,prasaradurudahanaghanaghoracchaṭam iva gaganatalam anavadhi dadhānā prasabham abhimukhaṃ te praśamayati śamanam api nayanavalanalavalīlā,प्रसरदुरुदहनघनघोरच्छटम् इव गगनतलम् अनवधि दधाना प्रसभम् अभिमुखं ते प्रशमयति शमनम् अपि नयनवलनलवलीला
+JVms_145,mṛdujanam anu punar iyam eva praśamitasakalakaṭukaluṣaviṣarāśiḥ pratimuhur abhinavam atulasukhanidhim upanayantī niyatam amṛtadhāra,मृदुजनम् अनु पुनर् इयम् एव प्रशमितसकलकटुकलुषविषराशिः प्रतिमुहुर् अभिनवम् अतुलसुखनिधिम् उपनयन्ती नियतम् अमृतधार
+JVms_146,padacaturūrdhvaprabhedāḥ taḍitojjvalaṃ jaladarāśim aniśam udabhārabandhuram ghoraghanarasitam īśa tanuḥ kṛpayā kuto 'pi jayatīyam udgatā,पदचतुरूर्ध्वप्रभेदाः तडितोज्ज्वलं जलदराशिम् अनिशम् उदभारबन्धुरम् घोरघनरसितम् ईश तनुः कृपया कुतो ऽपि जयतीयम् उद्गता
+JVms_147,ata eva duṣkaratarāṇi vilasitaśatāni tanvataḥ hlādayaty akhilalokam idaṃ paṭukīrtisaurabhakam adbhutaṃ tava,अत एव दुष्करतराणि विलसितशतानि तन्वतः ह्लादयत्य् अखिललोकम् इदं पटुकीर्तिसौरभकम् अद्भुतं तव
+JVms_148,bhṛkuṭīkaṭākṣadaśaneṣu kim api vikṛtāni bibhrataḥ damayati tava bhuvanāni vapur lalitaṃ ca kiṃ tu vikaṭaṃ yad īdṛśam,भृकुटीकटाक्षदशनेषु किम् अपि विकृतानि बिभ्रतः दमयति तव भुवनानि वपुर् ललितं च किं तु विकटं यद् ईदृशम्
+JVms_149,|| prāgbhārātiśaye 'pi tādṛśe 'dbhutabhīme bhuvanāhitahataye samaṃ samantāt marud anatiśayarayaḥ pracupitam api tava na sameti salīlam,॥ प्राग्भारातिशये ऽपि तादृशे ऽद्भुतभीमे भुवनाहितहतये समं समन्तात् मरुद् अनतिशयरयः प्रचुपितम् अपि तव न समेति सलीलम्
+JVms_150,kiṃ bhūyo bhagavan bhavantam aśrayam āptaḥ sthitabhāram atulam ārṣabhaṃ dadhānam tac chuddhavirāḍviśeṣaṇam hy aparaviṣamaśirasi padaṃ vinidhatte,किं भूयो भगवन् भवन्तम् अश्रयम् आप्तः स्थितभारम् अतुलम् आर्षभं दधानम् तच् छुद्धविराड्विशेषणम् ह्य् अपरविषमशिरसि पदं विनिधत्ते
+JVms_151,ārādhyeti bhavantam āśrayaikasamṛddhyā kuśalaṃ yad amalam asti vardhamānam tat idam akhilam udañcatu bhuvanam urupadaṃ tvadabhimatam ativividhavṛttaviśeṣaiḥ,आराध्येति भवन्तम् आश्रयैकसमृद्ध्या कुशलं यद् अमलम् अस्ति वर्धमानम् तत् इदम् अखिलम् उदञ्चतु भुवनम् उरुपदं त्वदभिमतम् अतिविविधवृत्तविशेषैः
+JVms_152,api ca pracayena bhūyasā kuśalasyāsya nikamanirmalasya vigalatu sakalasya dehino bhavarajanīprabhavāndhakārarāśiḥ,अपि च प्रचयेन भूयसा कुशलस्यास्य निकमनिर्मलस्य विगलतु सकलस्य देहिनो भवरजनीप्रभवान्धकारराशिः
+JVms_153,kiṃ ca prauḍhaprajñāpreyasyaliṅgenānaṅgakrīḍam uḍupatiruciranicayamayam iva vapur anatiśayakaruṇam iha vahad anubhavatu,किं च प्रौढप्रज्ञाप्रेयस्यलिङ्गेनानङ्गक्रीडम् उडुपतिरुचिरनिचयमयम् इव वपुर् अनतिशयकरुणम् इह वहद् अनुभवतु
+JVms_154,vicitravṛttair iti varṇanena yad ācitaṃ candrakarāmalaṃ śubham tato 'stu lokaḥ parimuktaśokaḥ sphuranmahāsaukhyaśikhāsakhīvaraḥ,विचित्रवृत्तैर् इति वर्णनेन यद् आचितं चन्द्रकरामलं शुभम् ततो ऽस्तु लोकः परिमुक्तशोकः स्फुरन्महासौख्यशिखासखीवरः

vrttaratnakara_clean.csv

@@ -0,0 +1,213 @@
+id,sanskrit,sanskrit_devanagari
+kedv_1.1,Kedārabhaṭṭa: Vṛttaratnākara # Text sukhasantānasiddhyarthaṃ natvā brahmā 'cyutā 'rcitam / gaurīvināyakopetaṃ śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram,केदारभट्ट: वृत्तरत्नाकर # तेxत् सुखसन्तानसिद्ध्यर्थं नत्वा ब्रह्मा ऽच्युता ऽर्चितम् / गौरीविनायकोपेतं शङ्करं लोकशङ्करम्
+kedv_1.2,vedārthaśaivaśāstrajñaḥ pavyeko 'bhūd lokaśaṅkaram / tasya putro 'sti kedāraḥ śivapādārcane rataḥ,वेदार्थशैवशास्त्रज्ञः पव्येको ऽभूद् लोकशङ्करम् / तस्य पुत्रो ऽस्ति केदारः शिवपादार्चने रतः
+kedv_1.3,tenedaṃ kriyate chando lakṣyalakṣaṇasaṃyutam / vṛttaratnākaraṃ nāma bālānāṃ sukhasiddhye,तेनेदं क्रियते छन्दो लक्ष्यलक्षणसंयुतम् / वृत्तरत्नाकरं नाम बालानां सुखसिद्ध्ये
+kedv_1.4,piṅgalādibhrācāryairyaduktaṃ laukikaṃ dvidhā / mātrāvarṇavibhedena cchandastadiha kathyate,पिङ्गलादिभ्राचार्यैर्यदुक्तं लौकिकं द्विधा / मात्रावर्णविभेदेन च्छन्दस्तदिह कथ्यते
+kedv_1.5,ṣaḍadhyāyanibaddhasya cchandaso 'sya parisphuṭam / pramāṇamapi vijñeyaṃ ṣaḍtriṃśadadhikaṃ śatam,षडध्यायनिबद्धस्य च्छन्दसो ऽस्य परिस्फुटम् / प्रमाणमपि विज्ञेयं षड्त्रिंशदधिकं शतम्
+kedv_1.6,myarastajabhnagairlāntairebhirdaśabhirakṣaraiḥ / samastaṃ vāṅmayaṃ vyāptaṃ trailokyamiva viṣṇunā,म्यरस्तजभ्नगैर्लान्तैरेभिर्दशभिरक्षरैः / समस्तं वाङ्मयं व्याप्तं त्रैलोक्यमिव विष्णुना
+kedv_1.7,sarvagurmo mukhāntarlau yarāvantagalau satau / gmadhyādyau jmau trilo no 'ṣṭau bhavantyatra gaṇāstrikāḥ,सर्वगुर्मो मुखान्तर्लौ यरावन्तगलौ सतौ / ग्मध्याद्यौ ज्मौ त्रिलो नो ऽष्टौ भवन्त्यत्र गणास्त्रिकाः
+kedv_1.8,jñeyāḥ sarvāntamadhyādiguravo 'tra catuṣkalāḥ / gaṇāścaturlaghūpetāḥ pañcāryādiṣu saṃsthitāḥ,ज्ञेयाः सर्वान्तमध्यादिगुरवो ऽत्र चतुष्कलाः / गणाश्चतुर्लघूपेताः पञ्चार्यादिषु संस्थिताः
+kedv_1.9,sānusvāro visargānto dīrgho yuktaparaśca yaḥ / vā pādānte tvasau gvakro jñeyo 'nyo mātriko lṛjuḥ,सानुस्वारो विसर्गान्तो दीर्घो युक्तपरश्च यः / वा पादान्ते त्वसौ ग्वक्रो ज्ञेयो ऽन्यो मात्रिको लृजुः
+kedv_1.10,pādādāviha varṇasya saṃyogaḥ kramasaṃjñakaḥ / puraḥsthitena tena syāllaghutā 'pi kvacid guroḥ,पादादाविह वर्णस्य संयोगः क्रमसंज्ञकः / पुरःस्थितेन तेन स्याल्लघुता ऽपि क्वचिद् गुरोः
+kedv_1.11,taruṇaṃ sarṣapaśākaṃ navaudanaṃ picchilāni ca dadhīni / alpavyayena sundari (!) grāmyajano miṣṭamiśnāti,तरुणं सर्षपशाकं नवौदनं पिच्छिलानि च दधीनि / अल्पव्ययेन सुन्दरि (!) ग्राम्यजनो मिष्टमिश्नाति
+kedv_1.12,abdhibhūtarasādīnāṃ jñeyāḥ saṃjñāstu lokataḥ / jñeyaḥ pādaścaturthāśo yatirvicchedasaṃjñitaḥ,अब्धिभूतरसादीनां ज्ञेयाः संज्ञास्तु लोकतः / ज्ञेयः पादश्चतुर्थाशो यतिर्विच्छेदसंज्ञितः
+kedv_1.13,yuksamaṃ viṣamaṃ cālūksthānaṃ sadbhirnigadyate / samamardhasamaṃ vṛttaṃ viṣamaṃ ca tathāparam,युक्समं विषमं चालूक्स्थानं सद्भिर्निगद्यते / सममर्धसमं वृत्तं विषमं च तथापरम्
+kedv_1.14,aṅghrayo yasya catvārastulyalakṣaṇalakṣitāḥ / tacchandaḥśāstratattvajñāḥ samaṃ vṛttaṃ pracakṣate,अङ्घ्रयो यस्य चत्वारस्तुल्यलक्षणलक्षिताः / तच्छन्दःशास्त्रतत्त्वज्ञाः समं वृत्तं प्रचक्षते
+kedv_1.15,prathamāṅghrisamo yasya tṛtīyaścaraṇo bhavet / dvitīyasturyavadvṛttaṃ tadardhasamamucyate,प्रथमाङ्घ्रिसमो यस्य तृतीयश्चरणो भवेत् / द्वितीयस्तुर्यवद्वृत्तं तदर्धसममुच्यते
+kedv_1.16,yasya pādacatuṣke 'pi lakṣma bhinnaṃ parasparam / tadāhurviṣamaṃ vṛttaṃ chandaḥśāstraviśāradāḥ,यस्य पादचतुष्के ऽपि लक्ष्म भिन्नं परस्परम् / तदाहुर्विषमं वृत्तं छन्दःशास्त्रविशारदाः
+kedv_1.17,ārabhyaikākṣārātpādādekaikakṣaravaddhitaiḥ / pṛthakchando bhavetpādairyāvatṣaḍviṃśatiṃ gatam,आरभ्यैकाक्षारात्पादादेकैकक्षरवद्धितैः / पृथक्छन्दो भवेत्पादैर्यावत्षड्विंशतिं गतम्
+kedv_1.18,tadūrdhvaṃ caṇḍavṛṣṭyādidaṇḍakāḥ parikīrtitāḥ / śeṣaṃ gāthāstribhiḥ ṣaḍbhiścaraṇaiścopalakṣitāḥ,तदूर्ध्वं चण्डवृष्ट्यादिदण्डकाः परिकीर्तिताः / शेषं गाथास्त्रिभिः षड्भिश्चरणैश्चोपलक्षिताः
+kedv_1.19,uktā 'tyuktā tathā madhyā pratiṣṭhā 'nyā supūrvikā / gāyatryuṣṇiganuṣṭup ca bṛhatī paṅktireva ca,उक्ता ऽत्युक्ता तथा मध्या प्रतिष्ठा ऽन्या सुपूर्विका / गायत्र्युष्णिगनुष्टुप् च बृहती पङ्क्तिरेव च
+kedv_1.20,triṣṭup ca jagatī caiva tathā 'tijagatī matā / śakvarī sā 'tipūrvā syādaṣṭyatyaṣṭī tataḥ smṛte,त्रिष्टुप् च जगती चैव तथा ऽतिजगती मता / शक्वरी सा ऽतिपूर्वा स्यादष्ट्यत्यष्टी ततः स्मृते
+kedv_1.21,dhṛtiścā 'tidhṛtiścaiva krṭiḥ prakṛtirākṛtiḥ / vikṛtiḥ saṅkṛtiścaiva tathā 'tikṛtirutkṛtiḥ,धृतिश्चा ऽतिधृतिश्चैव क्र्टिः प्रकृतिराकृतिः / विकृतिः सङ्कृतिश्चैव तथा ऽतिकृतिरुत्कृतिः
+kedv_1.22,ityuktāśchandasāṃ saṃjñāḥ kramato vacmi sāmpratam / lakṣaṇaṃ sarvavṛttānāṃ mātrāvṛttā 'nupūrvakam,इत्युक्ताश्छन्दसां संज्ञाः क्रमतो वच्मि साम्प्रतम् / लक्षणं सर्ववृत्तानां मात्रावृत्ता ऽनुपूर्वकम्
+kedv_2.1,iti śrīkedārabhaṭṭaviracite vṛttaratnākare saṃjñābhidhāno nāma / dvitīyo 'dhyāyaḥ lakṣmaitatsapta gaṇā gopetā bhavati neha viṣame jaḥ / ṣaṣṭho 'yaṃ nalaghū vā prathame 'rdhe niyatamāryāyāḥ,इति श्रीकेदारभट्टविरचिते वृत्तरत्नाकरे संज्ञाभिधानो नाम / द्वितीयो ऽध्यायः लक्ष्मैतत्सप्त गणा गोपेता भवति नेह विषमे जः / षष्ठो ऽयं नलघू वा प्रथमे ऽर्धे नियतमार्यायाः
+kedv_2.2,ṣaṣthe dvitīyalātparake nle mukhalācca sayatipadaniyamaḥ / carame 'rdhe pañcake tasmādiha bhavati ṣaṣṭho laḥ,षष्थे द्वितीयलात्परके न्ले मुखलाच्च सयतिपदनियमः / चरमे ऽर्धे पञ्चके तस्मादिह भवति षष्ठो लः
+kedv_2.3,triṣvaṅkeṣu pādo dalayorādyeṣu dṛśyate yasyāḥ / pathyeti nāma tasyāḥ prakīrtitaṃ nāgarājena,त्रिष्वङ्केषु पादो दलयोराद्येषु दृश्यते यस्याः / पथ्येति नाम तस्याः प्रकीर्तितं नागराजेन
+kedv_2.4,saṃlaṅghya gaṇatrayamādimaṃ śakalayordvayorbhavati pādaḥ / yasyāstāṃ piṅgalanāgo vipulāmiti samākhyāti,संलङ्घ्य गणत्रयमादिमं शकलयोर्द्वयोर्भवति पादः / यस्यास्तां पिङ्गलनागो विपुलामिति समाख्याति
+kedv_2.5,ubhayārdhayorjakārau dvitīyaturyau gamadhyagau tasyāḥ / capaleti nāma tasyā prakīrtitaṃ nāgarājena,उभयार्धयोर्जकारौ द्वितीयतुर्यौ गमध्यगौ तस्याः / चपलेति नाम तस्या प्रकीर्तितं नागराजेन
+kedv_2.6,ādyaṃ dalaṃ samastaṃ bhajeya lakṣma capalāgataṃ yasyāḥ / śeṣe pūrvajalakṣmā mukhacapalāsoditā muninā,आद्यं दलं समस्तं भजेय लक्ष्म चपलागतं यस्याः / शेषे पूर्वजलक्ष्मा मुखचपलासोदिता मुनिना
+kedv_2.7,prākpratipāditamardhe prathame prathametare ca capalāyāḥ / lakṣmāśrayate soktā viśuddhadhībhirjaghanacapalā,प्राक्प्रतिपादितमर्धे प्रथमे प्रथमेतरे च चपलायाः / लक्ष्माश्रयते सोक्ता विशुद्धधीभिर्जघनचपला
+kedv_2.8,āryāorathamadaloktaṃ yadi kathamapi lakṣaṇaṃ bhavedubhayoḥ / dalayoḥ krṭayatiśobhāṃ tāṃ gītiṃ gītavānbhujaṅgeśaḥ,आर्याओरथमदलोक्तं यदि कथमपि लक्षणं भवेदुभयोः / दलयोः क्र्टयतिशोभां तां गीतिं गीतवान्भुजङ्गेशः
+kedv_2.9,āryādvitīyake 'rdhe yadgaditaṃ lakṣaṇaṃ tatsyāt / yadyubhayorapi dalayorupagītiṃ tā munirbrūte,आर्याद्वितीयके ऽर्धे यद्गदितं लक्षणं तत्स्यात् / यद्युभयोरपि दलयोरुपगीतिं ता मुनिर्ब्रूते
+kedv_2.10,āryāśakaladvitayaṃ vyatyayaracitaṃ bhavedyasyāḥ / sodgītiḥ kila gaditā tadvadyatyaṃśabhedasaṃyuktā,आर्याशकलद्वितयं व्यत्ययरचितं भवेद्यस्याः / सोद्गीतिः किल गदिता तद्वद्यत्यंशभेदसंयुक्ता
+kedv_2.11,āryāpūrvārdhaṃ yadi guruṇaikenādhikena nidhane yuktam / itarattadvannikhilaṃ bhavati yadīyamarddhamuditāryāgītiḥ,आर्यापूर्वार्धं यदि गुरुणैकेनाधिकेन निधने युक्तम् / इतरत्तद्वन्निखिलं भवति यदीयमर्द्धमुदितार्यागीतिः
+kedv_2.12,ṣaḍviṣame 'ṣṭau same kalāstāśca same syurno nirantarāḥ / na samātra parāśritā kalā vaitālīye 'nte ralā guruḥ,षड्विषमे ऽष्टौ समे कलास्ताश्च समे स्युर्नो निरन्तराः / न समात्र पराश्रिता कला वैतालीये ऽन्ते रला गुरुः
+kedv_2.13,paryante ryau tathaiva śeṣamaupacchandasikaṃ sudhībhiruktam,पर्यन्ते र्यौ तथैव शेषमौपच्छन्दसिकं सुधीभिरुक्तम्
+kedv_2.14,āpātalikā kathiteyaṃ bhādgurukāvatha pūrvavadanyat,आपातलिका कथितेयं भाद्गुरुकावथ पूर्ववदन्यत्
+kedv_2.15,tṛtīyayugdakṣiṇāntikā samastapādeṣu dvitīyalaḥ,तृतीययुग्दक्षिणान्तिका समस्तपादेषु द्वितीयलः
+kedv_2.16,udīcyavṛttirdvitīyalaḥ sakto 'greṇa bhavedayugmayoḥ,उदीच्यवृत्तिर्द्वितीयलः सक्तो ऽग्रेण भवेदयुग्मयोः
+kedv_2.17,pūrveṇa yuto 'tha pañcamaḥ prācyavṛttiruditeti yugmayoḥ,पूर्वेण युतो ऽथ पञ्चमः प्राच्यवृत्तिरुदितेति युग्मयोः
+kedv_2.18,yadā samāvojayugmakau pūrvayorbhavati tatpravṛttakam,यदा समावोजयुग्मकौ पूर्वयोर्भवति तत्प्रवृत्तकम्
+kedv_2.19,asya yugmaracitā 'parāntikā,अस्य युग्मरचिता ऽपरान्तिका
+kedv_2.20,ayugbhavā cāruhāsinī,अयुग्भवा चारुहासिनी
+kedv_2.21,vaktraṃ nādyānnasau syātāmabdheryo 'nuṣṭubhi khyātam,वक्त्रं नाद्यान्नसौ स्यातामब्धेर्यो ऽनुष्टुभि ख्यातम्
+kedv_2.22,yujorjena saridbhartuḥ pathyāvaktraṃ prakīrtitam,युजोर्जेन सरिद्भर्तुः पथ्यावक्त्रं प्रकीर्तितम्
+kedv_2.23,ojayorjena vāridhestadeva viparītādi,ओजयोर्जेन वारिधेस्तदेव ���िपरीतादि
+kedv_2.24,capalāvaktramayujornakāraśvetpayorāśeḥ,चपलावक्त्रमयुजोर्नकारश्वेत्पयोराशेः
+kedv_2.25,yasyā laḥ saptamo yugme sā yugmavipulā matā,यस्या लः सप्तमो युग्मे सा युग्मविपुला मता
+kedv_2.26,sautavasyā 'khileṣvapi,सौतवस्या ऽखिलेष्वपि
+kedv_2.27,bhenā 'bdhito bhādvipulā,भेना ऽब्धितो भाद्विपुला
+kedv_2.28,itthamanyā raścaturthāt,इत्थमन्या रश्चतुर्थात्
+kedv_2.29,no 'mbudheścennavipulā,नो ऽम्बुधेश्चेन्नविपुला
+kedv_2.30,to 'bdhestatpūrvānyā bhavet,तो ऽब्धेस्तत्पूर्वान्या भवेत्
+kedv_2.31,dviguṇitavasuladhuracaladhṛtiriti,द्विगुणितवसुलधुरचलधृतिरिति
+kedv_2.32,mātrāsamakaṃ navamo lgāntam,मात्रासमकं नवमो ल्गान्तम्
+kedv_2.33,jo nlāvathāmbudherviślokaḥ,जो न्लावथाम्बुधेर्विश्लोकः
+kedv_2.34,tadyugalādvānavāsikā syāt,तद्युगलाद्वानवासिका स्यात्
+kedv_2.35,bāṇāṣṭanavasu yadi laścitā,बाणाष्टनवसु यदि लश्चिता
+kedv_2.36,upacitrā navame parayukte,उपचित्रा नवमे परयुक्ते
+kedv_2.37,yadatītakṛtavividhalakṣmayutairmātrāsamādipādaiḥ kalitam / aniyatavṛttaparimāṇayuktaṃ prathitaṃ jagatsu pādākulakam,यदतीतकृतविविधलक्ष्मयुतैर्मात्रासमादिपादैः कलितम् / अनियतवृत्तपरिमाणयुक्तं प्रथितं जगत्सु पादाकुलकम्
+kedv_2.38,vṛttasya lā vinā varṇairgā varṇā gurubhistathā / guruvo lairdale nityaṃ pramāṇamiti niścitam,वृत्तस्य ला विना वर्णैर्गा वर्णा गुरुभिस्तथा / गुरुवो लैर्दले नित्यं प्रमाणमिति निश्चितम्
+kedv_2.39,śikhiguṇitadaśalaghuracitamapagatalaghuyugalamaparamidamakhilam / saguru śakalayugalakamapi suparighaṭitalalitapadavitati bhavati śikhā,शिखिगुणितदशलघुरचितमपगतलघुयुगलमपरमिदमखिलम् / सगुरु शकलयुगलकमपि सुपरिघटितललितपदवितति भवति शिखा
+kedv_2.40,vinimayavinihitaśakalayugalakalitapadavitativiracitaguṇanicayā / śrutisukhakṛdiyamapi jagati ñi jaśira upagatavati sati bhavati khajā,विनिमयविनिहितशकलयुगलकलितपदविततिविरचितगुणनिचया / श्रुतिसुखकृदियमपि जगति ञि जशिर उपगतवति सति भवति खजा
+kedv_2.41,aṣṭāvardhe gā dvayabhyastā yasyāḥ sā 'naṅgakrīḍoktā / dalamaparamapi vasuguṇitasalilanidhilaghu kaviracitaṃ padavitati bhavati,अष्टावर्धे गा द्वयभ्यस्ता यस्याः सा ऽनङ्गक्रीडोक्ता / दलमपरमपि वसुगुणितसलिलनिधिलघु कविरचितं पदवितति भवति
+kedv_2.42,triguṇanavalaghuraṃvasitigururitidalayugakṛtatanuratirucirā,त्रिगुणनवलघुरंवसितिगुरुरितिदलयुगकृततनुरतिरुचिरा
+kedv_3.1,iti śrīmadbhaṭṭarāmeśvarasūnunārāyaṇabhaṭṭaviracitāyāṃ vṛttaratnākaravyākhyāyāṃ mātrāvṛttādhikāro nāma dvitīyo 'dhyāyaḥ // tṛtīyo 'dhyāyaḥ guḥ śtrīḥ,इति श्रीमद्भट्टरामेश्वरसूनुनारायणभट्टविरचितायां वृत्तरत्नाकरव्याख्यायां मात्रावृत्ताधिकारो नाम द्वितीयो ऽध्यायः // तृतीयो ऽध्यायः गुः श्त्रीः
+kedv_3.2,gau strī,गौ स्त्री
+kedv_3.3,mo nārī,मो नारी
+kedv_3.4,ro mṛgī,रो मृगी
+kedv_3.5,mgau cetkanyā,म्गौ चेत्कन्या
+kedv_3.6,mgau giti paṅktiḥ,म्गौ गिति पङ्क्तिः
+kedv_3.7,tyau stastanumadhyā,त्यौ स्तस्तनुमध्या
+kedv_3.8,śaśivadanā nyau,शशिवदना न्यौ
+kedv_3.9,vidyullekhā mo maḥ,विद्युल्लेखा मो मः
+kedv_3.10,tsā cedvasumatī,त्सा चेद्वसुमती
+kedv_3.11,msau gaḥ syānmadalekhāḥ,म्सौ गः स्यान्मदलेखाः
+kedv_3.12,bhau giti citrapadā gaḥ,भौ गिति चित्रपदा गः
+kedv_3.13,mo mo go go vidyunmālā,मो मो गो गो विद्युन्माला
+kedv_3.14,māṇavakaṃ bhāttalagā,माणवकं भात्तलगा
+kedv_3.15,mnau gau haṃsarutametat,म्नौ गौ हंसरुतमेतत्
+kedv_3.16,rjau samānikā galau ca,र्जौ समानिका गलौ च
+kedv_3.17,pramāṇikā jarau lagau,प्रमाणिका जरौ लगौ
+kedv_3.18,vitānamābhyāṃ yadanyat,वितानमाभ्यां यदन्यत्
+kedv_3.19,rāmnasāviha halamukhī,राम्नसाविह हलमुखी
+kedv_3.20,bhujagaśiśubhṛtāṃ nau maḥ,भुजगशिशुभृतां नौ मः
+kedv_3.21,msā jgau śuddhavirāḍidaṃ matam,म्सा ज्गौ शुद्धविराडिदं मतम्
+kedv_3.22,mnau jgau ceti paṇavanāmakam,म्नौ ज्गौ चेति पणवनामकम्
+kedv_3.23,rjau ragau mayūrasāriṇī syāt,र्जौ रगौ मयूरसारिणी स्यात्
+kedv_3.24,bhmau sagayuktau rukmavatīyam,भ्मौ सगयुक्तौ रुक्मवतीयम्
+kedv_3.25,mattā jñeyā mabhasagayuktā,मत्ता ज्ञेया मभसगयुक्ता
+kedv_3.26,narajagaurbhavenmanoramā,नरजगौर्भवेन्मनोरमा
+kedv_3.27,tjau jo guruṇeyamupasthitā,त्जौ जो गुरुणेयमुपस्थिता
+kedv_3.28,syādindravajrā yadi tau jagau gaḥ,स्यादिन्द्रवज्रा यदि तौ जगौ गः
+kedv_3.29,upendravajrā jatajāstato gau,उपेन्द्रवज्रा जतजास्ततो गौ
+kedv_3.30,pādau yadīyāvupajātayastāḥ,पादौ यदीयावुपजातयस्ताः
+kedv_3.31,smaranti jātiṣvidameva nāma me,स्मरन्ति जातिष्विदमेव नाम मे
+kedv_3.32,najajalagairgaditā sumukhī,नजजलगैर्गदिता सुमुखी
+kedv_3.33,dodhakavṛttamidaṃ bhabhabhādgau,दोधकवृत्तमिदं भभभाद्गौ
+kedv_3.34,śālinyuktā mtau tagau go 'bdhilokaiḥ,शालिन्युक्ता म्तौ तगौ गो ऽब्धिलोकैः
+kedv_3.35,vātormīyaṃ kathitā mbhau tagau gaḥ,वातोर्मीयं कथिता म्भौ तगौ गः
+kedv_3.36,vāṇarasaiḥ syādbhatanagagaiḥ śrīḥ,वाणरसैः स्याद्भतनगगैः श्रीः
+kedv_3.37,mbhau nlau gaḥ syād bhramaravilasitam,म्भौ न्लौ गः स्याद् भ्रमरविलसितम्
+kedv_3.38,rānnarāviha rathoddhatā lagau,रान्नराविह रथोद्धता लगौ
+kedv_3.39,svāgateti ranabhādguruyugmam,स्वागतेति रनभाद्गुरुयुग्मम्
+kedv_3.40,nanaralagururacitā vṛntā,ननरलगुरुरचिता वृन्ता
+kedv_3.41,nanaramagurubhiśca bhadrikā,ननरमगुरुभिश्च भद्रिका
+kedv_3.42,śyenikā rajau ralau gururpadā,श्येनिका रजौ रलौ गुरुर्पदा
+kedv_3.43,mauktikamālā yadi bhatanādgau,मौक्तिकमाला यदि भतनाद्गौ
+kedv_3.44,upasthitamidaṃ jsau tādgakārau,उपस्थितमिदं ज्सौ ताद्गकारौ
+kedv_3.45,candravartma nigadanti ranabhasaiḥ,चन्द्रवर्त्म निगदन्ति रनभसैः
+kedv_3.46,jatau tu vaṃśasthamudīritaṃ jarau,जतौ तु वंशस्थमुदीरितं जरौ
+kedv_3.47,syādindravaṃśā tatajai rasaṃyutaiḥ,स्यादिन्द्रवंशा ततजै रसंयुतैः
+kedv_3.48,iha toṭakamambudhisaiḥ prathitam,इह तोटकमम्बुधिसैः प्रथितम्
+kedv_3.49,drutavilambitamāha nabhau bharau,द्रुतविलम्बितमाह नभौ भरौ
+kedv_3.50,minuśaraviratirnau myau puṭo 'yam,मिनुशरविरतिर्नौ म्यौ पुटो ऽयम्
+kedv_3.51,pramuditavadanā bhavennau ca rau,प्रमुदितवदना भवेन्नौ च रौ
+kedv_3.52,nayasahitau nyau kusumavacitrā,नयसहितौ न्यौ कुसुमवचित्रा
+kedv_3.53,rasairjasajasā jaloddhatagatiḥ,रसैर्जसजसा जलोद्धतगतिः
+kedv_3.54,caturjagaṇaṃ vada mauktikadāma,चतुर्जगणं वद मौक्तिकदाम
+kedv_3.55,bhujaṅgaprayātaṃ bhavedyaiścatubhiḥ,भुजङ्गप्रयातं भवेद्यैश्चतुभिः
+kedv_3.56,raiścaturbhiryutā sragviṇī sammatā,रैश्चतुर्भिर्युता स्रग्विणी सम्मता
+kedv_3.57,bhuvi bhavennabhajaraiḥ priyaṃvadā,भुवि भवेन्नभजरैः प्रियंवदा
+kedv_3.58,tyau tyau maṇimālā cchinnā guhavaktraiḥ,त्यौ त्यौ मणिमाला च्छिन्ना गुहवक्त्रैः
+kedv_3.59,dhīrairabhāṇi lalitā tabhaujarau,धीरैरभाणि ललिता तभौजरौ
+kedv_3.60,pramitākṣarā sajasasairuditā,प्रमिताक्षरा सजससैरुदिता
+kedv_3.61,nanabharasahitā mahitojjvalā,ननभरसहिता महितोज्ज्वला
+kedv_3.62,pañcāśvaiśchinnā vaiśyadevī mamau yau,पञ्चाश्वैश्छिन्ना वैश्यदेवी ममौ यौ
+kedv_3.63,abdhyaṣṭābhirjaladharamālā mbhau smau,अब्ध्यष्टाभिर्जलधरमाला म्भौ स्मौ
+kedv_3.64,iha navamālikā najabhayaiḥ syāt,इह नवमालिका नजभयैः स्यात्
+kedv_3.65,svaraśaraviratirnanau rau prabhā,स्वरशरविरतिर्ननौ रौ प्रभा
+kedv_3.66,bhavati najāvatha mālatī jarau,भवति नजावथ मालती जरौ
+kedv_3.67,jabhau jarau vadati pañcāmaram,जभौ जरौ वदति पञ्चामरम्
+kedv_3.68,abhinavatāmarasaṃ najajādyaḥ,अभिनवतामरसं नजजाद्यः
+kedv_3.69,turagarasayatirnau tatau gaḥ kṣamā,तुरगरसयतिर्नौ ततौ गः क्षमा
+kedv_3.70,mnau jrau gastridaśayatiḥ praharṣiṇīam,म्नौ ज्रौ गस्त्रिदशयतिः प्रहर्षिणीअम्
+kedv_3.71,caturgrahairatirucirā jabhasjagāḥ,चतुर्ग्रहैरतिरुचिरा जभस्जगाः
+kedv_3.72,vedai randhrairmtau yasagā mattamayūram,वेदै रन्ध्रैर्म्तौ यसगा मत्तमयूरम्
+kedv_3.73,( upasthitamidaṃ jsau tsau sagurukaṃ cet ),( उपस्थितमिदं ज्सौ त्सौ सगुरुकं चेत् )
+kedv_3.74,sajasā jagau bhavati mañjubhāṣiṇī,सजसा जगौ भवति मञ्जुभाषिणी
+kedv_3.75,nanatatagurubhiścandrikāśvartubhiḥ,ननततगुरुभिश्चन्द्रिकाश्वर्तुभिः
+kedv_3.76,mtau nsau gāvakṣagrahaviratisambādhā,म्तौ न्सौ गावक्षग्रहविरतिसम्बाधा
+kedv_3.77,nanarasalaghugaiḥ svarairaparājitā,ननरसलघुगैः स्वरैरपराजिता
+kedv_3.78,nanabhanalaghugaiḥ praharaṇakalitā,ननभनलघुगैः प्रहरणकलिता
+kedv_3.79,uktā vasantatilakā tabhajā jagau gaḥ,उक्ता वसन्ततिलका तभजा जगौ गः
+kedv_3.80,siṃhonnateyamuditā munikāśyapena,सिंहोन्नतेयमुदिता मुनिकाश्यपेन
+kedv_3.81,uddharṣiṇīyamuditā munisaitavena,उद्धर्षिणीयमुदिता मुनिसैतवेन
+kedv_3.82,induvadanā bhajasanaiḥ saguruyugmaiḥ,इन्दुवदना भजसनैः सगुरुयुग्मैः
+kedv_3.83,dviḥsaptacchidalolā msau mbhau gau caraṇe cet,द्विःसप्तच्छिदलोला म्सौ म्भौ गौ चरणे चेत्
+kedv_3.84,dvihatahayalaghuratha giti śaśikalā,द्विहतहयलघुरथ गिति शशिकला
+kedv_3.85,sragiti bhavati rasanavakayatiriyam,स्रगिति भवति रसनवकयतिरियम्
+kedv_3.86,vasuhayayatiriha maṇiguṇanikaraḥ,वसुहययतिरिह मणिगुणनिकरः
+kedv_3.87,nanamayayayuteyaṃ mālinī bhogilokaiḥ,ननमयययुतेयं मालिनी भोगिलोकैः
+kedv_3.88,bhavati najau bhajau rasahitau prabhadrakam,भवति नजौ भजौ रसहितौ प्रभद्रकम्
+kedv_3.89,sajanā nayau śaradaśayatiriyamelā,सजना नयौ शरदशयतिरियमेला
+kedv_3.90,mrau myau yāntau bhavetāṃ saptāṣṭabhiścandralekhā,म्रौ म्यौ यान्तौ भवेतां सप्ताष्टभिश्चन्द्रलेखा
+kedv_3.91,bhratrinagaiḥ svarātkhamṛṣabhagajavilasitam,भ्रत्रिनगैः स्वरात्खमृषभगजविलसितम्
+kedv_3.92,najabhajaraiḥ sadā bhavati vāṇinī gayuktaiḥ,नजभजरैः सदा भवति वाणिनी गयुक्तैः
+kedv_3.93,rasai rudraiśchinnā yamanasabhalā gaḥ śikhariṇī,रसै रुद्रैश्छिन्ना यमनसभला गः शिखरिणी
+kedv_3.94,jasau jasayalā vasugrahayatiśca pṛthvī guruḥ,जसौ जसयला वसुग्रहयतिश्च पृथ्वी गुरुः
+kedv_3.95,diṅmuni vaṃśapatrapatitaṃ bharanabhanalagaiḥ,दिङ्मुनि वंशपत्रपतितं भरनभनलगैः
+kedv_3.96,rasayugahayairnsau mrau slau gau yadā hariṇī tadā,रसयुगहयैर्न्सौ म्रौ स्लौ गौ यदा हरिणी तदा
+kedv_3.97,mandākrāntā jaladhiṣaḍagairmbhaunatau tād guru cet,मन्दाक्रान्ता जलधिषडगैर्म्भौनतौ ताद् गुरु चेत्
+kedv_3.98,hayadaśabhirnajau bhajajalā guru narkuṭakam,हयदशभिर्नजौ भजजला गुरु नर्कुटकम्
+kedv_3.99,muniguhakārṃavaiḥ kṛtayati vada kokilakam,मुनिगुहकार्ंअवैः कृतयति वद कोकिलकम्
+kedv_3.100,syād bhūtartvaśvaiḥ kusumitalatāvellitā mtau nayau yau,स्याद् भूतर्त्वश्वैः कुसुमितलतावेल्लिता म्तौ नयौ यौ
+kedv_3.101,sūryāśvairmasajastatāḥ saguravaḥ śārdūlavikrīḍitam,सूर्याश्वैर्मसजस्तताः सगुरवः शार्दूलविक्रीडितम्
+kedv_3.102,jñeyā saptāśvaṣaḍbhrmarabhanayayutā bhlo gaḥ suvadanā,ज्ञेया सप्ताश्वषड्भ्र्मरभनययुता भ्लो गः सुवदना
+kedv_3.103,trī rajau galau bhavedihedṛśena lakṣaṇena vṛttanāma,त्री रजौ गलौ भवेदिहेदृशेन लक्षणेन वृत्तनाम
+kedv_3.104,mrabhnairyānāṃ trayeṇa trimuniyatiyutā sragdharā kīrtiteyam,म्रभ्नैर्यानां त्रयेण त्रिमुनियतियुता स्रग्धरा कीर्तितेयम्
+kedv_3.105,bhrau naranā ranāvatha gururdigarkaviramaṃ hi bhadrakamiti,भ्रौ नरना रनावथ गुरुर्दिगर्कविरमं हि भद्रकमिति
+kedv_3.106,yadiha najau bhajau bhjabhalagāstadaśvalalitaṃ harārkayatimam,यदिह नजौ भजौ भ्जभलगास्तदश्वललितं हरार्कयतिमम्
+kedv_3.107,matākrīḍā mau tnau nau nalgiti bhavati vasuśaradaśayatiyutā,मताक्रीडा मौ त्नौ नौ नल्गिति भवति वसुशरदशयतियुता
+kedv_3.108,bhūtamuninairyatiriha bhatanāḥ sbhau bhanayāśca yadi bhavati tanvī,भूतमुनिनैर्यतिरिह भतनाः स्भौ भनयाश्च यदि भवति तन्वी
+kedv_3.109,krauñjapadā bhamau smau nananā ngāviṣaśaravasumuniviratiriha bhavet,क्रौञ्जपदा भमौ स्मौ ननना न्गाविषशरवसुमुनिविरतिरिह भवेत्
+kedv_3.110,vasvīśāśvacchedopetaṃ mamatanayuganarasalagairbhujaṅgavijṛmbhitam,वस्वीशाश्वच्छेदोपेतं ममतनयुगनरसलगैर्भुजङ्गविजृम्भितम्
+kedv_3.111,mo nāḥ ṣaṭ sagagiti yadi navarasarasaśarayatiyutamapavāhākhyam,मो नाः षट् सगगिति यदि नवरसरसशरयतियुतमपवाहाख्यम्
+kedv_3.112,yadi ha nayugalaṃ tataḥ saptarephā stadā caṇḍavṛṣṭiprapāto bhaveddaṇḍakaḥ,यदि ह नयुगलं ततः सप्तरेफा स्तदा चण्डवृष्टिप्रपातो भवेद्दण्डकः
+kedv_3.113,praticaraṇavivṛddharephāḥ syurṇārṇavavyālajīmūtalīlākaroddāmaśaṅkhādayaḥ,प्रतिचरणविवृद्धरेफाः स्युर्णार्णवव्यालजीमूतलीलाकरोद्दामशङ्खादयः
+kedv_3.114,pracitakasamabhidho dhīradhībhiḥ smṛtodaṇḍako nadvayāduttaraiḥ saptabhiryaiḥ,प्रचितकसमभिधो धीरधीभिः स्मृतोदण्डको नद्वयादुत्तरैः सप्तभिर्यैः
+kedv_4.1,iti śrīmadbhaṭṭarāmeśvarasūnunārāyaṇabhaṭṭaviracitāyāṃ vṛttaratnākaravyākhyāyāṃ samavṛttādhyāyastṛtīyaḥ // caturtho 'dhyāyaḥ viṣame yadi sau salagā dale bhau yuji bhād gurukāvupacitram,इति श्रीमद्भट्टरामेश्वरसूनुनारायणभट्टविरचितायां वृत्तरत्नाकरव्याख्यायां समवृत्ताध्यायस्तृतीयः // चतुर्थो ऽध्यायः विषमे यदि सौ सलगा दले भौ युजि भाद् गुरुकावुपचित्रम्
+kedv_4.2,bhatrayamojagataṃ guruṇī cedyuji ca najau jyayutā drutamadhyā,भत्रयमोजगतं गुरुणी चेद्युजि च नजौ ज्ययुता द्रुतमध्या
+kedv_4.3,sayugātsagurū viṣame cedbhāviha vegavatī yuji bhādgau,सयुगात्सगुरू विषमे चेद्भाविह वेगवती युजि भाद्गौ
+kedv_4.4,oje taparau jarau guruścenmasau jgaugbhadravirāṅ bhavedanoje,ओजे तपरौ जरौ गुरुश्चेन्मसौ ज्गौग्भद्रविराङ् भवेदनोजे
+kedv_4.5,asame sajo saguruyuktau ketumatī same bharanagādgaḥ,असमे सजो सगुरुयुक्तौ केतुमती समे भरनगाद्गः
+kedv_4.6,ākhyānakīṃ tau jagurū ga oje jatāvanoje jagurū guruścet,आख्यानकीं तौ जगुरू ग ओजे जतावनोजे जगुरू गुरुश्चेत्
+kedv_4.7,jatau jagau go viṣame same cettau jgau ga eṣā viparītapūrvā,जतौ जगौ गो विषमे समे चेत्तौ ज्गौ ग एषा विपरीतपूर्वा
+kedv_4.8,sayugātsalaghū viṣame gururyuji nabhau bharakau hariṇaplutā,सयुगात्सलघू विषमे गुरुर्युजि नभौ भरकौ हरिणप्लुता
+kedv_4.9,ayuji nanaralā guruḥ samenjamaparavaktramidaṃ tato jarau,अयुजि ननरला गुरुः समेन्जमपरवक्त्रमिदं ततो जरौ
+kedv_4.10,ayuji nayugarephato yakāro yuji ca najau jaragāśca puṣpitāgrā,अयुजि नयुगरेफतो यकारो युजि च नजौ जरगाश्च पुष्पिताग्रा
+kedv_4.11,vadantyaparavaktrākhyaṃ vaitālīyaṃ vipaścitaḥ / puṣpatāgrābhidhaṃ kecidaupacchandasikaṃ tathā,वदन्त्यपरवक्त्राख्यं वैतालीयं विपश्चितः / पुष्पताग्राभिधं केचिदौपच्छन्दसिकं तथा
+kedv_4.12,syāayugmake rajau rayau same cejjarau jarau gururyavātparā matīyam,स्याअयुग्मके रजौ रयौ समे चेज्जरौ जरौ गुरुर्यवात्परा मतीयम्
+kedv_5.1,iti śrīmadbhaṭṭarāmeśvarasūnunārāyaṇabhaṭṭaviracitāyāṃ vṛttaratnākaravyākhyāyāmardhasamādhyāyaścaturthaḥ // pañcamo 'dhyāyaḥ mukhavādo 'ṣṭabhirvarṇaiḥ pare syurmakarālayaiḥ kramād vṛddhaiḥ // satataṃ yasya vicitraiḥ pādaiḥ sampannasaundaryaṃ taduditamamalamatibhiḥ padacaturūrdhvābhidhaṃ vṛttam,इति श्रीमद्भट्टरामेश्वरसूनुनारायणभट्टविरचितायां वृत्तरत्नाकरव्याख्यायामर्धसमाध्यायश्चतुर्थः // पञ्चमो ऽध्यायः मुखवादो ऽष्टभिर्वर्णैः परे स्युर्मकरालयैः क्रमाद् वृद्धैः // सततं यस्य विचित्रैः पादैः सम्पन्नसौन्दर्यं तदुदितममलमतिभिः पदचतुरूर्ध्वाभिधं वृत्तम्
+kedv_5.2,prathamamuditavṛtte viracitaviṣamacaraṇabhāji // gurukayugalanidhana iha sahita āṅā laghuviratapadavitatiyatiriti bhavati pīḍaḥ,प्रथममुदितवृत्ते विरचितविषमचरणभाजि // गुरुकयुगलनिधन इह सहित आङा लघुविरतपदविततियतिरिति भवति पीडः
+kedv_5.3,prathamamitaracaraṇasamutthaṃ śrayati sa yadi lakṣma / itaraditaragatitamapi yadi ca turyaṃ caraṇayugalakamiti kalikā sā,प्रथममितरचरणसमुत्थं श्रयति स यदि लक्ष्म / इतरदितरगतितमपि यदि च तुर्यं चरणयुगलकमिति कलिका सा
+kedv_5.4,dviguruyutasamalacaraṇāntā mukhacaraṇagatamanubhavati ca tṛtīyaḥ / aparamiha lakṣma prakṛtamakhilamapi yadidamanubhavati lavalī sā,द्विगुरुयुतसमलचरणान्ता मुखचरणगतमनुभवति च तृतीयः / अपरमिह लक्ष्म प्रकृतमखिलमपि यदिदमनुभवति लवली सा
+kedv_5.5,"prathamadhivasati yadi turyaṃ, caramacaraṇapadamavasitaguruyugmam / nikhilamaparamuparigatamiti lalitapadayuktā, tadidamamṛtadhārā","प्रथमधिवसति यदि तुर्यं, चर��चरणपदमवसितगुरुयुग्मम् / निखिलमपरमुपरिगतमिति ललितपदयुक्ता, तदिदममृतधारा"
+kedv_5.6,sajādime salaghukau ca nasajagurukairathodgatā / tryaṅghrigatabhanajalā gayutāḥ sajasā agau caraṇamekataḥ paṭhet,सजादिमे सलघुकौ च नसजगुरुकैरथोद्गता / त्र्यङ्घ्रिगतभनजला गयुताः सजसा अगौ चरणमेकतः पठेत्
+kedv_5.7,caraṇatrayaṃ vrajati lakṣma yadi sakalamudgatāgatam / nā bhagau bhavati saurabhakaṃ caraṇe yadīha bhavatastṛtīyake,चरणत्रयं व्रजति लक्ष्म यदि सकलमुद्गतागतम् / ना भगौ भवति सौरभकं चरणे यदीह भवतस्तृतीयके
+kedv_5.8,nayugaṃ sakārayugalaṃ ca bhavati caraṇe tṛtīyake / taduditamurumatibhirlalitaṃ yadi śeṣamasya khalu pūrvatulyakam,नयुगं सकारयुगलं च भवति चरणे तृतीयके / तदुदितमुरुमतिभिर्ललितं यदि शेषमस्य खलु पूर्वतुल्यकम्
+kedv_5.9,msau jbhau gau prathamāṅghrirekataḥ pṛthaganyattritayaṃ sanajaragāstato nanau saḥ / trinaparikalitajayau pracupitamidamuditamupasthitapūrvam,म्सौ ज्भौ गौ प्रथमाङ्घ्रिरेकतः पृथगन्यत्त्रितयं सनजरगास्ततो ननौ सः / त्रिनपरिकलितजयौ प्रचुपितमिदमुदितमुपस्थितपूर्वम्
+kedv_5.10,nau pāde 'tha tṛtīyake sanau nasayuktau prathamāṅghrikṛtayatistu vardhamānam / tritayamaparamapi pūrvasadṛśamiha bhavati pratatamatibhiriti gaditaṃ laghu vṛttam,नौ पादे ऽथ तृतीयके सनौ नसयुक्तौ प्रथमाङ्घ्रिकृतयतिस्तु वर्धमानम् / त्रितयमपरमपि पूर्वसदृशमिह भवति प्रततमतिभिरिति गदितं लघु वृत्तम्
+kedv_5.11,prathame ca viratirārṣabhaṃ bruvanti // tacchuddhavirāṭ puraḥ sthitaṃ tritayamaparamapi yadi pūrvasamaṃ syāt,प्रथमे च विरतिरार्षभं ब्रुवन्ति // तच्छुद्धविराट् पुरः स्थितं त्रितयमपरमपि यदि पूर्वसमं स्यात्
+kedv_5.12,viṣamākṣarapādaṃ vā pādairasamaṃ daśadhrmavat / yacchando noktamatra gātheti tatsūribhiḥ proktam,विषमाक्षरपादं वा पादैरसमं दशध्र्मवत् / यच्छन्दो नोक्तमत्र गाथेति तत्सूरिभिः प्रोक्तम्
+kedv_6.1,iti śrīmadbhaṭṭarāmeśvarasūnunārāyaṇabhaṭṭaviracitāyāṃ vṛttaratnākaravyākhyāyāṃ pañcamo 'dhyāyaḥ // ṣaṣṭho 'dhyāyaḥ prastāro naṣṭamuddiṣṭamekadvayādilagakriyā / saṅkhyānamadhvayogaśca ṣaḍete pratyayāḥ smṛtāḥ,इति श्रीमद्भट्टरामेश्वरसूनुनारायणभट्टविरचितायां वृत्तरत्नाकरव्याख्यायां पञ्चमो ऽध्यायः // षष्ठो ऽध्यायः प्रस्तारो नष्टमुद्दिष्टमेकद्वयादिलगक्रिया / सङ्ख्यानमध्वयोगश्च षडेते प्रत्ययाः स्मृताः
+kedv_6.2,pāde sarvagurāvādyāllaghuṃ nyasya guroradhaḥ / yathopari tathā śeṣaṃ bhūyaḥ kuryādamuṃ vidhim,पादे सर्वगुरावाद्याल्लघुं न्यस्य गुरोरधः / यथोपरि तथा शेषं भूयः कुर्यादमुं विधिम्
+kedv_6.3,ūne dadyād gurūneva yāvatsarvalaghurbhavet / prastāro 'yaṃ samākhyātaśchandovicitivedibhiḥ,ऊने दद्याद् गुरूनेव यावत्सर्वलघुर्भवेत् / प्रस्तारो ऽयं समाख्यातश्छन्दोविचितिवेदिभिः
+kedv_6.4,naṣṭasya yo bhavedaṅkastasyārdhe 'rdhe same ca laḥ // viṣame caikamādhāya syādardhe 'rdhe gurubhavet,नष्टस्य यो भवेदङ्कस्तस्यार्धे ऽर्धे समे च लः // विषमे चैकमाधाय स्यादर्धे ऽर्धे गुरुभवेत्
+kedv_6.5,uddiṣṭaṃ dviguṇānādyāduparyaṅkānsamālikhet / laghusthā ye ca tatrāṅkāstaiḥ saikairmiśritairbhavet,उद्दिष्टं द्विगुणानाद्यादुपर्यङ्कान्समालिखेत् / लघुस्था ये च तत्राङ्कास्तैः सैकैर्मिश्रितैर्भवेत्
+kedv_6.6,varṇānvṛttabhavānsaikānauttarādharyataḥ sthitān / ekādikramataścaitānuparyupari nikṣipet,वर्णान्वृत्तभवान्सैकानौत्तराधर्यतः स्थितान् / एकादिक्रमतश्चैतानुपर्युपरि निक्षिपेत्
+kedv_6.7,upāntyato nivarteta tyajannekaikamūrdhvataḥ / uparyādyād gurorekamekadvyādilagakriyā,उपान्त्यतो निवर्तेत त्यजन्नेकैकमूर्ध्वतः / उपर्याद्याद् गुरोरेकमेकद्व्यादिलगक्रिया
+kedv_6.8,lagakriyāṅkasandohe bhavetsaṅkhyā vimiśrite / uddiṣṭāṅkasamāhāraḥ saikā vā janayedimām,लगक्रियाङ्कसन्दोहे भवेत्सङ्ख्या विमिश्रिते / उद्दिष्टाङ्कसमाहारः सैका वा जनयेदिमाम्
+kedv_6.9,saṅkhyaiva dviguṇaikonā sadbhiradhvā prakīrtitaḥ // vṛttasyāṅgulikā vyāptiradhaḥ kuryāttathāṅgulim,सङ्ख्यैव द्विगुणैकोना सद्भिरध्वा प्रकीर्तितः // वृत्तस्याङ्गुलिका व्याप्तिरधः कुर्यात्तथाङ्गुलिम्
+kedv_6.10,vaṃśe 'bhūtkaśyapasya prakaṭaguṇagaṇaḥ śaivasiddhāntavettā vipraḥ pavyekanāmā vimalataramatirvedatattvārthabodhe / kedārastasya sūnuḥ śivacaraṇayugārādhanaikāgracittaśchandastenābhirāmaṃ vṛttaratnākarākhyam,वंशे ऽभूत्कश्यपस्य प्रकटगुणगणः शैवसिद्धान्तवेत्ता विप्रः पव्येकनामा विमलतरमतिर्वेदतत्त्वार्थबोधे / केदारस्तस्य सूनुः शिवचरणयुगाराधनैकाग्रचित्तश्छन्दस्तेनाभिरामं वृत्तरत्नाकराख्यम्